Yoga Vasistha · Chapter 2.8

śrīvasiṣṭha uvāca /
nākṛtirna ca karmāṇi na spando na parākramaḥ /
tanmithyājñānavadrūḍhaṃ daivaṃ nāma kimucyate

svakarmaphalasaṃprāptāvidamitthamitīti yāḥ /
girastā daivanāmnaitāḥ prasiddhiṃ samupāgatāḥ

tatraiva mūḍhamatibhirdaivamastīti niścayaḥ /
ātto duravabodhena rajjvāmiva bhujaṃgamaḥ

hyastanī duṣkriyābhyeti śobhāṃ satkriyayā yathā /
adyaivaṃ prāktanī tasmādyatnātsatkāryavānbhavet

mūḍhānumānasaṃsiddhaṃ daivaṃ yasyāsti durmateḥ /
daivāddāho'sti naiveti gantavyaṃ tena pāvake

daivameveha cetkartuṃ puṃsaḥ kimiva ceṣṭayā /
snānadānāsanoccārāndaivameva kariṣyati

kiṃvā śāstropadeśena mūko'yaṃ puruṣaḥ kila /
saṃcāryate tu daivena kiṃ kasyehopadiśyate

na ca nispandatā loke dṛṣṭeha śavatāṃ vinā /
spandācca phalasaṃprāptistasmāddaivaṃ nirarthakam

na cāmūrtena daivena mūrtasya sahakartṛtā /
puṃsaḥ saṃdṛśyate kācittasmāddaivaṃ nirarthakam

mitho'ṅgāni samāsādya dvayorekaikakartṛtā /
hastādīnāṃ hatatve ha na daivena kvacitkṛtam

manobuddhivadapyetaddaivaṃ nehānubhūyate /
āgopālaṃ kṛtaprajñaistena daivamasatsadā

pṛthakcedbuddhiranyo'rthaḥ saiva cetkānyatā tayoḥ /
kalpanāyāṃ pramāṇaṃ cetpauruṣaṃ kiṃ na kalpyate

nāmūrtestena saṅgo'sti nabhaseva vapuṣmataḥ /
mūrtaṃ ca dṛśyate lagnaṃ tasmāddaivaṃ na vidyate

viniyokratha bhūtānāmastyanyaccejjagattraye /
śerate bhūtavṛndāni daivaṃ sarvaṃ kariṣyati

daivena tvabhiyukto'haṃ tatkaromīdṛśaṃ sthitam /
samāśvāsanavāgeṣā na daivaṃ paramārthataḥ

mūḍhaiḥ prakalpitaṃ daivaṃ tatparāste kṣayaṃ gatāḥ /
prājñāstu pauruṣārthena padamuttamatāṃ gatāḥ

ye śūrā ye ca vikrāntā ye prājñā ye ca paṇḍitāḥ /
taistaiḥ kimiva loke'sminvada daivaṃ pratīkṣyate

kālavidbhirvinirṇītā yasyāticirajīvitā /
sa cejjīvati saṃchinnaśirāstaddaivamuttamam

kālavidbhirvinirṇītaṃ pāṇḍityaṃ yasya rāghava /
anadhyāpita evāsau tajjñaśceddaivamuttamam

viśvāmitreṇa muninā daivamutsṛjya dūrataḥ /
pauruṣeṇaiva saṃprāptaṃ brāhmaṇyaṃ rāma nānyathā

asmābhiraparai rāma puruṣairmunitāṃ gataiḥ /
pauruṣeṇaiva saṃprāptā ciraṃ gaganagāmitā

utsādya devasaṃghātaṃ cakrustribhuvanodare /
pauruṣeṇaiva yatnena sāmrājyaṃ dānaveśvarāḥ

ālūnaśīrṇamābhogi jagadājahrurojasā /
pauruṣeṇaiva yatnena dānavebhyaḥ sureśvarāḥ

rāma pauruṣayuktyā ca salilaṃ dhāryate'nayā /
ciraṃ karaṇḍake cāru na daivaṃ tatra kāraṇam

bharaṇādānasaṃrambhavibhramaśramabhūmiṣu /
śaktatā dṛśyate rāma na daivasyauṣadheriva

sakalakāraṇakāryavivarjitaṃ
nijavikalpavaśādupakalpitam /
tvamanapekṣya hi daivamasanmayaṃ
śraya śubhāśaya pauruṣamuttamam

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye mumukṣuvyavahāraprakaraṇe daivanirākaraṇaṃ nāmāṣṭamaḥ sargaḥ