Yoga Vasistha · Chapter 2.16
ṣoḍaśaḥ sargaḥ
śrīvasiṣṭha uvāca /
viśeṣeṇa mahābuddhe saṃsārottaraṇe nṛṇām /
sarvatropakarotīha sādhuḥ sādhusamāgamaḥ
sādhusaṅgatarorjātaṃ vivekakusumaṃ sitam /
rakṣanti ye mahātmāno, bhājanaṃ te phalaśriyaḥ
śūnyamākīrṇatāmeti mṛtirapyutsavāyate /
āpatsaṃpadivābhāti vidvajjanasamāgame
himamāpatsarojinyā mohanīhāramārutaḥ /
jayatyeko jagatyasminsādhuḥ sādhusamāgamaḥ
paraṃ vivardhanaṃ buddherajñānataruśātanam /
samutsāraṇamādhīnāṃ viddhi sādhusamāgamam
vivekaḥ paramo dīpo jāyate sādhusaṃgamāt /
manoharojjvalo nūnamāsekādiva gucchakaḥ
nirapāyāṃ nirābādhāṃ nirvṛtiṃ nityapīvarīm /
anuttamāṃ prayacchanti sādhusaṅgavibhūtayaḥ
api kaṣṭatarāṃ prāptairdaśāṃ vivaśatāṃ gataiḥ /
manāgapi na saṃtyājyā mānavaiḥ sādhusaṃgatiḥ
sādhusaṃgatayo loke sanmārgasya ca dīpikāḥ /
hārdāndhakārahāriṇyo bhāso jñānavivasvataḥ
yaḥ snātaḥ śītasitayā sādhusaṃgatigaṅgayā /
kiṃ tasya dānaiḥ kiṃ tīrthaiḥ kiṃ tapobhiḥ kimadhvaraiḥ
nīrāgāśchinnasaṃdehā galitagranthayo'nagha /
sādhavo yadi vidyante kiṃ tapastīrthasaṃgrahaiḥ
viśrāntamanaso dhanyāḥ prayatnena pareṇa hi /
daridreṇeva maṇayaḥ prekṣaṇīyā hi sādhavaḥ
satsamāgamasaundaryaśālinī dhīmatāṃ matiḥ /
kamalevāpsarovṛnde sarvadaiva virājate
tenāmalavicārasya padasyāgrāvacūlitā /
prathitā yena dhanyena na tyaktā sādhusaṃgatiḥ
vicchinnagranthayastajjñāḥ sādhavaḥ sarvasaṃmatāḥ /
sarvopāyena saṃsevyāste hyupāyā bhavāmbudhau
te ete narakāgnīnāṃ saṃśuṣkendhanatāṃ gatāḥ /
yairdṛṣṭā helayā santo narakānalavāridāḥ
dāridryaṃ maraṇaṃ duḥkhamityādiviṣayo bhramaḥ /
saṃpraśāmyatyaśeṣeṇa sādhusaṃgamabheṣajaiḥ
saṃtoṣaḥ sādhusaṅgaśca vicāro'tha śamastathā /
eta eva bhavāmbhodhāvupāyāstaraṇe nṛṇām
saṃtoṣaḥ paramo lābhaḥ satsaṅgaḥ paramā gatiḥ /
vicāraḥ paramaṃ jñānaṃ śamo hi paramaṃ sukham
catvāra ete vimalā upāyā bhavabhedane /
yairabhyastāsta uttīrṇā mohavāribhavārṇavāt
ekasminneva vai teṣāmabhyaste vimalodaye /
catvāro'pi kilābhyastā bhavanti sudhiyāṃ vara
eko'pyeko'pi sarveṣāmeṣāṃ prasavabhūriha /
sarvasaṃsiddhaye tasmātyatnenaikaṃ samāśrayet
satsamāgamasaṃtoṣavicārāḥ suvicāritam /
pravartante śamasvacche vāhanānīva sāgare
vicārasaṃtoṣaśamasatsamāgamaśālini /
pravartante śriyo jantau kalpavṛkṣāśrite yathā
vicāraśamasatsaṅgasaṃtoṣavati mānave /
pravartante prapūrṇendau saundaryādyā guṇā iva
satsaṅgasaṃtoṣaśamavicāravati sanmatau /
pravartante mantrivare rājanīva jayaśriyaḥ
tasmādekatamaṃ nityameteṣāṃ raghunandana /
pauruṣeṇa mano jitvā yatnenābhyāharedguṇam
paraṃ pauruṣamāśritya jitvā cittamataṅgajam /
yāvadeko guṇo nāntastāvannāstyuttamā gatiḥ
pauruṣeṇa prayatnena dantairdantānvicūrṇayet /
yāvannābhiniviṣṭaṃ te mano rāma guṇārjane
devo bhavātha yakṣo vā puruṣaḥ pādapo'tha vā /
tāvattava mahābāho nopāyo'stīha kaścana
ekasminneva phalade guṇe balamupāgate /
kṣīyante sarva evāśu doṣā vivaśacetasaḥ
guṇe vivṛddhe vardhante guṇā doṣajayapradāḥ /
doṣe vivṛddhe vardhante doṣā guṇavināśanāḥ
manomohavane hyasminveginī vāsanāsarit /
śubhāśubhabṛhatkūlā nityaṃ vahati jantuṣu
sā hi svena prayatnena yasminneva nipātyate /
kūle tenaiva vahati yathecchasi tathā kuru
puruṣayatnajavena manovane
śubhataṭānugatāṃ kramaśaḥ kuru /
varamate nijabhāvamahānadī-
mahaha tena manāgapi nohyase
ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye mumukṣuvyavahāraprakaraṇe sadācāranirūpaṇaṃ nāma ṣoḍaśaḥ sargaḥ
Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0