Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 2.16

2.16.16

ṣoḍaśaḥ sargaḥ

2.16.1

śrīvasiṣṭha uvāca /
viśeṣeṇa mahābuddhe saṃsārottaraṇe nṛṇām /
sarvatropakarotīha sādhuḥ sādhusamāgamaḥ

2.16.2

sādhusaṅgatarorjātaṃ vivekakusumaṃ sitam /
rakṣanti ye mahātmāno, bhājanaṃ te phalaśriyaḥ

2.16.3

śūnyamākīrṇatāmeti mṛtirapyutsavāyate /
āpatsaṃpadivābhāti vidvajjanasamāgame

2.16.4

himamāpatsarojinyā mohanīhāramārutaḥ /
jayatyeko jagatyasminsādhuḥ sādhusamāgamaḥ

2.16.5

paraṃ vivardhanaṃ buddherajñānataruśātanam /
samutsāraṇamādhīnāṃ viddhi sādhusamāgamam

2.16.6

vivekaḥ paramo dīpo jāyate sādhusaṃgamāt /
manoharojjvalo nūnamāsekādiva gucchakaḥ

2.16.7

nirapāyāṃ nirābādhāṃ nirvṛtiṃ nityapīvarīm /
anuttamāṃ prayacchanti sādhusaṅgavibhūtayaḥ

2.16.8

api kaṣṭatarāṃ prāptairdaśāṃ vivaśatāṃ gataiḥ /
manāgapi na saṃtyājyā mānavaiḥ sādhusaṃgatiḥ

2.16.9

sādhusaṃgatayo loke sanmārgasya ca dīpikāḥ /
hārdāndhakārahāriṇyo bhāso jñānavivasvataḥ

2.16.10

yaḥ snātaḥ śītasitayā sādhusaṃgatigaṅgayā /
kiṃ tasya dānaiḥ kiṃ tīrthaiḥ kiṃ tapobhiḥ kimadhvaraiḥ

2.16.11

nīrāgāśchinnasaṃdehā galitagranthayo'nagha /
sādhavo yadi vidyante kiṃ tapastīrthasaṃgrahaiḥ

2.16.12

viśrāntamanaso dhanyāḥ prayatnena pareṇa hi /
daridreṇeva maṇayaḥ prekṣaṇīyā hi sādhavaḥ

2.16.13

satsamāgamasaundaryaśālinī dhīmatāṃ matiḥ /
kamalevāpsarovṛnde sarvadaiva virājate

2.16.14

tenāmalavicārasya padasyāgrāvacūlitā /
prathitā yena dhanyena na tyaktā sādhusaṃgatiḥ

2.16.15

vicchinnagranthayastajjñāḥ sādhavaḥ sarvasaṃmatāḥ /
sarvopāyena saṃsevyāste hyupāyā bhavāmbudhau

2.16.16

te ete narakāgnīnāṃ saṃśuṣkendhanatāṃ gatāḥ /
yairdṛṣṭā helayā santo narakānalavāridāḥ

2.16.17

dāridryaṃ maraṇaṃ duḥkhamityādiviṣayo bhramaḥ /
saṃpraśāmyatyaśeṣeṇa sādhusaṃgamabheṣajaiḥ

2.16.18

saṃtoṣaḥ sādhusaṅgaśca vicāro'tha śamastathā /
eta eva bhavāmbhodhāvupāyāstaraṇe nṛṇām

2.16.19

saṃtoṣaḥ paramo lābhaḥ satsaṅgaḥ paramā gatiḥ /
vicāraḥ paramaṃ jñānaṃ śamo hi paramaṃ sukham

2.16.20

catvāra ete vimalā upāyā bhavabhedane /
yairabhyastāsta uttīrṇā mohavāribhavārṇavāt

2.16.21

ekasminneva vai teṣāmabhyaste vimalodaye /
catvāro'pi kilābhyastā bhavanti sudhiyāṃ vara

2.16.22

eko'pyeko'pi sarveṣāmeṣāṃ prasavabhūriha /
sarvasaṃsiddhaye tasmātyatnenaikaṃ samāśrayet

2.16.23

satsamāgamasaṃtoṣavicārāḥ suvicāritam /
pravartante śamasvacche vāhanānīva sāgare

2.16.24

vicārasaṃtoṣaśamasatsamāgamaśālini /
pravartante śriyo jantau kalpavṛkṣāśrite yathā

2.16.25

vicāraśamasatsaṅgasaṃtoṣavati mānave /
pravartante prapūrṇendau saundaryādyā guṇā iva

2.16.26

satsaṅgasaṃtoṣaśamavicāravati sanmatau /
pravartante mantrivare rājanīva jayaśriyaḥ

2.16.27

tasmādekatamaṃ nityameteṣāṃ raghunandana /
pauruṣeṇa mano jitvā yatnenābhyāharedguṇam

2.16.28

paraṃ pauruṣamāśritya jitvā cittamataṅgajam /
yāvadeko guṇo nāntastāvannāstyuttamā gatiḥ

2.16.29

pauruṣeṇa prayatnena dantairdantānvicūrṇayet /
yāvannābhiniviṣṭaṃ te mano rāma guṇārjane

2.16.30

devo bhavātha yakṣo vā puruṣaḥ pādapo'tha vā /
tāvattava mahābāho nopāyo'stīha kaścana

2.16.31

ekasminneva phalade guṇe balamupāgate /
kṣīyante sarva evāśu doṣā vivaśacetasaḥ

2.16.32

guṇe vivṛddhe vardhante guṇā doṣajayapradāḥ /
doṣe vivṛddhe vardhante doṣā guṇavināśanāḥ

2.16.33

manomohavane hyasminveginī vāsanāsarit /
śubhāśubhabṛhatkūlā nityaṃ vahati jantuṣu

2.16.34

sā hi svena prayatnena yasminneva nipātyate /
kūle tenaiva vahati yathecchasi tathā kuru

2.16.35

puruṣayatnajavena manovane
śubhataṭānugatāṃ kramaśaḥ kuru /
varamate nijabhāvamahānadī-
mahaha tena manāgapi nohyase

2.16.16

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye mumukṣuvyavahāraprakaraṇe sadācāranirūpaṇaṃ nāma ṣoḍaśaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc