Yoga Vasistha · Chapter 2.15
pañcadaśaḥ sargaḥ
śrīvasiṣṭha uvāca /
saṃtoṣo hi paraṃ śreyaḥ saṃtoṣaḥ sukhamucyate
saṃtuṣṭaḥ paramabhyeti viśrāmamarisūdana
saṃtoṣaiśvaryasukhināṃ ciraviśrāntacetasām /
sāmrājyamapi śāntānāṃ jarattṛṇalavāyate
saṃtoṣaśālinī buddhī rāma saṃsāravṛttiṣu /
viṣamāsvapyanudvignā na kadācana hīyate
saṃtoṣāmṛtapānena ye śāntāstṛptimāgatāḥ /
bhogaśrīratulā teṣāmeṣā prativiṣāyate
na tathā sukhayantyetāḥ pīyūṣarasavīcayaḥ /
yathātimadhurāsvādaḥ saṃtoṣo doṣanāśanaḥ
aprāptavāñchāmutsṛjya saṃprāpte samatāṃ gataḥ /
adṛṣṭakhedākhedo yaḥ sa saṃtuṣṭa ihocyate
ātmanātmani saṃtoṣaṃ yāvadyāti na mānasam /
udbhavantyāpadastāvallatā iva manobilāt
saṃtoṣaśītalaṃ cetaḥ śuddhavijñānadṛṣṭibhiḥ /
bhṛśaṃ vikāsamāyāti sūryāṃśubhirivāmbujam
āśāvaivaśyavivaśe citte saṃtoṣavarjite /
mlāne vakramivādarśe na jñānaṃ pratibimbati
ajñānaghanayāminyā saṃkocaṃ na narāmbujam /
yātyasāvudito yasya nityaṃ saṃtoṣabhāskaraḥ
akiṃcano'pyasau jantuḥ sāmrājyasukhamaśnute /
ādhivyādhivinirmuktaṃ saṃtuṣṭaṃ yasya mānasam
nābhivāñchatyasaṃprāptaṃ prāptaṃ bhuṃkte yathākramam /
yaḥ susaumyasamācāraḥ saṃtuṣṭa iti kathyate
saṃtuṣṭiparatṛptasya mahataḥ pūrṇacetasaḥ /
kṣīrābdheriva śuddhasya mukhe lakṣmīrvirājate
pūrṇatāmalamāśritya svātmanyevātmanā svayam /
pauruṣeṇa prayatnena tṛṣṇāṃ sarvatra varjayet
saṃtoṣā'mṛtapūrṇasya śāntaśītalayā dhiyā /
svayaṃ sthairyaṃ mano yāti śītāṃśoriva śāśvatam
saṃtoṣapuṣṭamanasaṃ bhṛtyā iva maharddhayaḥ /
rājānamupatiṣṭhanti kiṃkaratvamupāgatāḥ
ātmanaivātmani svasthe saṃtuṣṭe puruṣe sthite /
praśāmyantyādhayaḥ sarve prāvṛṣīvāśu pāṃśavaḥ
nityaṃ śītalayā rāma kulaṅkaparibhinnayā /
puruṣaḥ śuddhayā vṛttyā bhāti pūrṇatayenduvat
samatāsundaraṃ vakraṃ puruṣasyāvalokayan /
toṣameti yathā loko na tathā dhanasaṃcayaiḥ
samatayā matayā guṇaśālināṃ
puruṣarāḍiha yaḥ samalaṃkṛtaḥ /
tamamalaṃ praṇamanti nabhaścarā
api mahāmunayo raghunandana
ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye mumukṣuvyavahāraprakaraṇe saṃtoṣanirūpaṇaṃ nāma pañcadaśaḥ sargaḥ
Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0