Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 2.10

2.10.10

daśamaḥ sargaḥ

2.10.1

śrīvasiṣṭha uvāca /
yathāsthitaṃ brahmatattvaṃ sattāniyatirucyate /
sā vineturvinetṛtvaṃ sā vineyavineyatā

2.10.2

ataḥ pauruṣamāśritya śreyase nityabāndhavam /
ekāgraṃ kuru taccittaṃ śṛṇu coktamidaṃ mama

2.10.3

avāntaranipātīni svārūḍhāni manoratham /
pauruṣeṇendriyāṇyāśu saṃyamya samatāṃ naya

2.10.4

ihāmutra ca siddhyarthaṃ puruṣārthaphalapradām /
mokṣopāyamayīṃ vakṣye saṃhitāṃ sāranirmitām

2.10.5

apunargrahaṇāyāntastyaktvā saṃsāravāsanām /
saṃpūrṇau śamasaṃtoṣāvādāyodārayā dhiyā

2.10.6

sapūrvāparavākyārthavicāraviṣayāhatam /
manaḥ samarasaṃ kṛtvā sānusaṃ'dhānamātmani

2.10.7

sukhaduḥkhakṣayakaraṃ mahānandekakāraṇam /
mokṣopāyamimaṃ rāma vakṣyamāṇaṃ mayā śṛṇu

2.10.8

imāṃ mokṣakathāṃ śrutvā saha sarvairvivekibhiḥ /
paraṃ yāsyasi nirduḥkhaṃ nāśo yatra na vidyate

2.10.9

idamuktaṃ purākalpe brahmaṇā parameṣṭhinā /
sarvaduḥkhakṣayakaraṃ paramāśvāsanaṃ śriyaḥ

2.10.10

śrīrāma uvāca /
kenoktaṃ kāraṇenedaṃ brahmanpūrva svayaṃbhuvā /
kathaṃ ca bhavatā prāptametatkathaya me prabho

2.10.11

śrīvasiṣṭha uvāca /
astyanantavilāsātmā sarvagaḥ sarvasaṃśrayaḥ /
cidākāśo'vināśātmā pradīpaḥ sarvajantuṣu

2.10.12

spandāspandasamākārāttato viṣṇurajāyata /
syandamānarasāpūrāttaraṅgaḥ sāgarādiva

2.10.13

sumerukarṇikāttasya digdalāddhṛdayāmbujāt /
tārakākesaravataḥ parameṣṭhī vyajāyata

2.10.14

vedavedārthaviddevamunimūṇḍalamaṇḍitaḥ /
so'sṛjatsakala saga vikalpaughaṃ yathā manaḥ

2.10.15

jambūdvūpisya koṇe'khiravarṣe bhāratanāmani /
sasaja janasargaudhaṃ hyādhivyādhipariplutam

2.10.16

bhāvābhāvaviṣaṇṇāṅgamutpātadhvasatatparam /
sarge'sminbhūtajātīnā nānāvyasanasakulam

2.10.17

janasyaitasya duḥkhaṃ taddṛṣṭvā sakalalokakṛt /
jagāma karuṇāmīśaḥ putraduḥkhātpitā yathā

2.10.18

ka eteṣāṃ hatāśānāṃ duḥkhasyānto hatāyuṣām /
syāditi kṣaṇamekāgraṃ cintayāmāsa bhūtaye

2.10.19

iti saṃcintya bhagavānsasarja svayamīśvaraḥ /
tapo dharma ca dānaṃ ca satyaṃ tīrthāni caiva hi

2.10.20

etatsṛṣṭvā punadavāścantayāmāsa bhūtakṛt /
puṃsāṃ nānena sargasya duḥkhasyānta iti svayam

2.10.21

nirvāṇaṃ nāma paramaṃ sukhaṃ yena punarjanaḥ /
na jāyate na mriyate tajjñānādeva labhyate

2.10.22

saṃsārottaraṇe jantorupāyo jñānameva hi /
tapo dānaṃ tathā tīrthamanupāyāḥ prakīrtitāḥ

2.10.23

tattāvaduḥkhamokṣārtha janasyāsya hatātmanaḥ /
pratyagraṃ taraṇopāyamāśu prakaṭayāmyaham

2.10.24

iti saṃcintya bhagavānbrahmā kamalasaṃsthitaḥ /
manasā parisaṃkalpya māmutpāditavānimam

2.10.25

kuto'pyutpanna evāśu tato'haṃ samupasthitaḥ /
pitustasya punaḥ śīghramūrmirūrmerivānagha

2.10.26

kamaṇḍaludharo nāthaḥ sakamaṇḍalunā mayā /
sākṣamālaḥ sākṣamālaṃ sa praṇamyābhivāditaḥ

2.10.27

ehi putreti māmuktvā sa svābjasyottare dale /
śuklāśca iva śītāṃśu yojayāmāsa pāṇinā

2.10.28

mṛgakṛttiparīdhāno mṛgakṛttinijāmbaram /
māmuvāca pitā brahmā suhaṃsaḥ sārasaṃ yathā

2.10.29

muhūrtamātraṃ te putra ceto vānaracañcalam /
ajñānamabhyāsraśatu śaśaḥ śaśadharaṃ yathā

2.10.30

iti tenāśu śaptaḥ sanvicārasamanantaram /
ahaṃ vismṛtavānsarve svarūpamamalaṃ kila

2.10.31

athāhaṃ dīnatā yātaḥ sthito'saṃbuddhayā dhiyā /
duḥkhaśokābhisaṃtapto jāto jana ivādhanaḥ

2.10.32

kaṣṭaṃ saṃsāranāmāyaṃ doṣaḥ kathamihāgataḥ /
iti cintitavānantastūṣṇīmeva vyavasthitaḥ

2.10.33

athābhyadhātsa māṃ tātaḥ putra kiṃ duḥkhavānasi /
duḥkhopaghātaṃ māṃ pṛccha sukhī nityaṃ bhaviṣyasi

2.10.34

tataḥ pṛṣṭaḥ sa bhagavānmayā sakalalokakṛt /
hemapadmadalasthena saṃsāravyādhibheṣajam

2.10.35

kathaṃ nātha mahāduḥkhamayaḥ saṃsāra āgataḥ /
kathaṃ ca kṣīyate jantoriti pṛṣṭena tena me

2.10.36

tajjñānaṃ subahu proktaṃ yajjñātvā pāvanaṃ param /
ahaṃ piturabhiprāyaḥ kilādhika iva sthitaḥ

2.10.37

tato viditavedyaṃ māṃ nijāṃ prakṛtimāsthitam /
sa uvāca jagatkartā vaktā sakalakāraṇam

2.10.38

śāpenājñapadaṃ nītvā pṛcchakastvaṃ mayā kṛtaḥ /
putrāsya jñānasārasya samastajanasiddhaye

2.10.39

idānīṃ śāntaśāpastvaṃ paraṃ bodhamupāgataḥ /
saṃsthito'hamivaikānmā'kanaka kanakādivat

2.10.40

gacchedānīṃ mahīpṛṣṭhe jambūdvīpāntarasthitam /
sādho bharatavarṣa tvaṃ lokānugrahahetunā

2.10.41

tatra kriyākāṇḍaparāstvayā putra mahādhiyā /
upadeśvāḥ kriyākāṇḍakrameṇa kramaśālinā

2.10.42

virarktācettāśca tathā mahāprājñā vicāriṇaḥ /
upadeśyāstvayā sādho jñānenānandadāyinā

2.10.43

iti tena niyukto'haṃ pitrā kamalayoninā /
iha rāghava tiṣṭhāmi yāvadbhūtaparamparā

2.10.44

kartavyamasti na mameha hi kiṃcideva
sthātavyamityatimanā bhuvi saṃsthito'smi /
saṃśāntayā satatasuptadhiyeha vṛtyā
kārya karomi na ca kiṃcidahaṃ karomi

2.10.10

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye mumukṣuvyavahāraprakaraṇe jñānāvataraṇaṃ nāma daśamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc