Yoga Vasistha · Chapter 1.6

śrīvālmīkiruvāca /
ityukte munināthena saṃdehavati pārthive /
khedavatyāsthite maunaṃ kiṃcitkālapratīkṣaṇe

parikhinnāsu sarvāsu rājñīṣu nṛpasadmasu /
sthitāsu sāvadhānāsu rāmaceṣṭāsu sarvataḥ

etasminneva kāle tu viśvāmitra iti śrutaḥ /
maharṣirabhyagāddraṣṭuṃ tamayodhyānarādhipam

tasya yajño'tha rakṣobhistathā vilulupe kila/ /
māyāvīryabalonmattairdharmakāryasya dhīmataḥ

rakṣārthaṃ tasya yajñasya draṣṭumaicchatsa pārthivam /
nahi śaknotyavighnena samāptuṃ sa muniḥ kratum

tatasteṣāṃ vināśārthamudyatastapasāṃ nithiḥ /
viśvāmitro mahātejā ayodhyāmabhyagātpurīm

sa rājño darśanākāṅkṣī dvārādhyakṣānuvāca ha /
śīghramākhyāta māṃ prāptaṃ kauśikaṃ gādhinaḥ sutam

tasya tadvacanaṃ śrutvā dvāsthā rājagṛhaṃ yayuḥ /
saṃbhrāntamanasaḥ sarve tena vākyena coditāḥ

te gatvā rājasadanaṃ viśvāmitramṛṣiṃ tataḥ /
prāptamāvedayāmāsuḥ pratīhārāḥ patestadā

athāsthānagataṃ bhūpaṃ rājamaṇḍalamālinam /
samupetya tvarāyukto yāṣṭīko'sau vyajijñapat

deva dvāri mahātejā bālabhāskarabhāsuraḥ /
jvālāruṇajaṭājūṭaḥ pumāñchrīmānavasthitaḥ

sabhāsurapatākāntaṃ sāśvebhapuruṣāyudham /
kṛtavāṃstaṃ pradeśaṃ yastejobhiḥ kīrṇakāñcanam

vīkṣyamāṇe tu yāṣṭīke nivedayati rājani /
viśvāmitro muniḥ prāpta ityanuddhatayā girā

iti yāṣṭīkavacanamākarṇya nṛpasattamaḥ /
sa samantrī sasāmantaḥ prottasthau hemaviṣṭarāt

padātireva sahasā rājñāṃ vṛndena mālitaḥ /
vasiṣṭhavāmadevābhyāṃ saha sāmantasaṃstutaḥ

jagāma tatra yatrāsau viśvāmitro mahāmuniḥ /
dadarśa muniśārdūlaṃ dvārabhūmāvavasthitam

kenāpi kāraṇenorvītalamarkamupāgatam /
brāhmeṇa tejasākrāntaṃ kṣātreṇa ca mahaujasā

jarājaraṭhayā nityaṃ tapaḥprasararūkṣayā /
jaṭāvalyā vṛtaskandhaṃ sasaṃdhyābhramivācalam

upaśāntaṃ ca kāntaṃ ca dīptamapratighāti ca /
nibhṛtaṃ corjitākāraṃ dadhānaṃ bhāsvaraṃ vapuḥ

peśalenātibhīmena prasannenākulena ca /
gambhīreṇātipūrṇena tejasā rañjitaprabham

anantajīvitadaśāsakhīmekāmaninditām /
dhārayantaṃ kare ślakṣṇāṃ kuṇḍīmamlānamānasam

karuṇākrāntacetattavātprasannairmadhurākṣaraiḥ /
vīkṣaṇairamṛteneva saṃsiñcantamimāḥ prajāḥ

yuktayajñopavītāṅga dhavalapronnatasruvam /
anantaṃ vismayaṃ cāntaḥ prayacchantamivekṣituḥ

sunimālokya bhūpālo dūrādevānatākṛtiḥ /
praṇanāma galanmaulimaṇimānitabhūtalam

munirapyavanīnāthaṃ bhāsvāniva śatakratum /
tatrābhivādayāṃcakre madhurodārayā girā

tato vasiṣṭhapramukhāḥ sarva eva dvijātayaḥ /
svāgatādikrameṇainaṃ pūjayāmāsurādṛtāḥ

daśaratha uvāca /
aśaṅkitopanītena bhāsvatā darśanena te /
sādho svanugṛhītāḥ smo raviṇevāmbujākarāḥ

yadanādi yadakṣuṇṇaṃ yadapāyavivarjitam /
tadānandasukhaṃ prāptaṃ mayā tvaddarśanānmune

adya vartāmahe nūnaṃ dhanyānāṃ dhuri dharmataḥ /
bhavadāgamanasyeme yadvayaṃ lakṣyamāgatāḥ

evaṃ prakathayanto'tra rājāno'tha maharṣayaḥ /
āsaneṣu sabhāsthānamāsādya samupāviśan

sa dṛṣṭvā mālitaṃ lakṣmyā bhītastamṛṣisattamam

prahṛṣṭavadano rājā svayamarghyaṃ nyavedayat

sa rājñaḥ pratigṛhyārghyaṃ śāstradṛṣṭena karmaṇā /
pradakṣiṇaṃ prakurvantaṃ rājānaṃ paryapūjayat

sa rājñā pūjitastena prahṛṣṭavadanastadā /
kuśalaṃ cāvyayaṃ caiva paryapṛcchannarādhipam

vasiṣṭhena samāgamya prahasya munipuṃgavaḥ /
yathārhaṃ cārcayitvainaṃ papracchānāmayaṃ tataḥ

kṣaṇaṃ yathārhamanyonyaṃ pūjayitvā sametya ca /
te sarve hṛṣṭamanaso mahārājaniveśane

yathocitāsanagatā mithaḥ saṃvṛddhatejasaḥ /
paraspareṇa papracchuḥ sarve'nāmayamādarāt

upaviṣṭāya tasmai sa viśvāmitrāya dhīmate /
pādyamarghyaṃ ca gāṃ caiva bhūyobhūyo nyavedayat

arcayitvā tu vidhivadviśvāmitramabhāṣata /
prāñjaliḥ prayato vākyamidaṃ prītamanā nṛpaḥ

yathā'mṛtasya saṃprāptiryathā varṣamavarṣake / -
yathāndhasyekṣaṇaprāptirbhavadāgamanaṃ tathā

yatheṣṭadārasaṃparkātputrajanmā'prajāvataḥ /
svapnadṛṣṭārthalābhaśca bhavadāgamanaṃ tathā

yathepsitena saṃyoga iṣṭasyāgamanaṃ yathā /
praṇaṣṭasya yathā lābho bhavadāgamanaṃ tathā

yathā harṣo nabhogatyā mṛtasya punarāgamāt /
tathā tvadāgamādbrahmansvāgataṃ te mahāmune

brahmalokanivāso hi kasya na prītimāvahet /
mune tavāgamastadvatsatyameva bravīmi te

kaśca te paramaḥ kāmaḥ kiṃ ca te karavāṇyaham /
pātrabhūto'si me vipra prāptaḥ paramadhārmikaḥ

pūrvaṃ rājarṣiśabdena tapasā dyotitaprabhaḥ /
brahmarṣitvamanuprāptaḥ pūjyo'si bhagavanmayā

gaṅgājalābhiṣekeṇa yathā prītirbhavenmama /
tathā tvaddarśanātprītirantaḥ śītayatīva mām

vigatecchābhayakrodho vītarāgo nirāmayaḥ /
idamatyadbhutaṃ brahmanyadbhavānmāmupāgataḥ

śubhakṣetragataṃ cāhamātmānamapakalmaṣam /
candrabimba ivonmagnaṃ vedavedyavidāṃvara

sākṣādiva brahmaṇo me tavābhyāgamanaṃ matam /
pūto'smyanugṛhītaśca tavābhyāgamanānmune

tvadāgamanapuṇyena sādho yadanurañjitam /
adya me saphalaṃ janma jīvitaṃ tatsujīvitam

tvāmihābhyāgataṃ dṛṣṭvā pratipūjya praṇamya ca /
ātmanyeva namāmyantardṛṣṭvenduṃ jaladhiryathā

yatkāryaṃ yena vārthena prāpto'si munipuṅgava /
kṛtamityeva tadviddhi mānyo'sīti sadā mama

svakārye na vimarśaṃ tvaṃ kartumarhasi kauśika /
bhagavannāstyadeyaṃ me tvayi yatpratipadyate

kāryasya na vicāraṃ tvaṃ kartumarhasi dharmataḥ /
kartā cāhamaśeṣaṃ te daivataṃ paramaṃ bhavān

idamatimadhuraṃ niśamya vākyaṃ śrutisukhamātmavidā vinītamuktam /
prathitaguṇayaśāguṇairviśiṣṭaṃ munivṛṣabhaḥ paramaṃ jagāma harṣam

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye vairāgyaprakaraṇe viśvāmitrābhyāgamanaṃ nāma ṣaṣṭhaḥ sargaḥ