Yoga Vasistha · Chapter 1.29

ekonatriṃśaḥ sargaḥ

śrīrāma uvāca /
iti me doṣadāvāgnidagdhe mahati cetasi /
prasphuranti na bhogāśā mṛgatṛṣṇāḥ saraḥsviva

pratyahaṃ yāti kaṭutāmeṣā saṃsārasaṃsthitiḥ /
kālapākavaśāllolā rasā nimbalatā yathā

vṛddhimāyāti daurjanyaṃ saujanyaṃ yāti tānavam /
karañjakarkaśe rājanpratyahaṃ janacetasi

bhajyate bhuvi maryādā jhaṭityeva dinaṃ prati /
śuṣkeva māṣaśimbīkā ṭaṅkārakaravaṃ vinā

rājyebhyo bhogapūgebhyaścintāvadbhyo munīśvara /
nirastacintākalitā varamekāntaśīlatā

nānandāya mamodyānaṃ na sukhāya mama striyaḥ /
na harṣāya mamārthāśā śāmyāmi manasā saha

anityaścāsukho lokastṛṣṇā tāta durudvahā /
cāpalopahataṃ cetaḥ kathaṃ yāsyāmi nirvṛtim

nābhinandāmi maraṇaṃ nābhinandāmi jīvitam /
yathā tiṣṭhāmi tiṣṭhāmi tathaiva vigatajvaram

kiṃ me rājyena kiṃ bhogaiḥ kimarthena kimīhitaiḥ /
ahaṃkāravaśādetatsa eva galito mama

janmāvalivaratrāyāmindriyagranthayo dṛḍhāḥ /
ye baddhāstadvimokṣārthaṃ yatante ye ta uttamāḥ

mathitaṃ māninīlokairmano makaraketunā /
komalaṃ khuraniṣpeṣaiḥ kamalaṃ kariṇā yathā

adya cetsvacchayā buddhyā munīndra na cikitsyate /
bhūyaścittacikitsāyāstatkilāvasaraḥ kutaḥ

viṣaṃ viṣayavaiṣamyaṃ na viṣaṃ viṣamucyate /
janmāntaraghnā viṣayā ekadehaharaṃ viṣam

na sukhāni na duḥkhāni na mitrāṇi na bāndhavāḥ /
na jīvitaṃ na maraṇaṃ bandhāya jñasya cetasaḥ

tadbhavāmi yathā brahmanpūrvāparavidāṃ vara /
vītaśokabhayāyāso jñastathopadiśāśu me

vāsanājālavalitā duḥkhakaṇṭakasaṃkulā /
nipātotpātabahulā bhīmarūpā'jñatāṭavī

krakacāgraviniṣpeṣaṃ soḍhuṃ śaknomyahaṃ mune /
saṃsāravyavahārotthaṃ nāśāviṣayavaiśasam

idaṃ nāstīdamastīti vyavahārāñjanabhramaḥ /
dhunotīdaṃ calaṃ ceto rajorāśimivānilaḥ

tṛṣṇātantulavaprotaṃ jīvasaṃcayamauktikam /
cidacchāṅgatayā nityaṃ vikasaccittanāyakam

saṃsārahāramaratiḥ kālavyālavibhūṣaṇam /
troṭayāmyahamakrūraṃ vāgurāmiva kesarī

nīhāraṃ hṛdayāṭavyāṃ manastimiramāśu me /
kena vijñānadīpena bhindhi tattvavidāṃvara

vidyanta eveha na te mahātman
durādhayo na kṣayamāpnuvanti /
ye saṅgamenottamamānasānāṃ
niśātamāṃsīva niśākareṇa

āyurvāyuvighaṭṭitābhrapaṭalīlambāmbuvadbhaṅguraṃ
bhogā meghavitānamadhyavilasatsaudāminīcañcalāḥ /
lolāyauvanalālanājalarayaścetyākalayya drutaṃ
mudraivādya dṛḍhārpitā nanu mayā citte ciraṃ śāntaye

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye vairāgyaprakaraṇe sakalapadārthānāsthāpratipādanaṃ nāmaikonatriśaḥ sargaḥ