Yoga Vasistha · Chapter 1.28

aṣṭāviṃśaḥ sargaḥ

śrīrāma uvāca /
yaccedaṃ dṛśyate kiṃcijjagatsthāvarajaṃgamam /
tatsarvamasthiraṃ brahmansvapnasaṃgamasaṃnibham

śuṣkasāgarasaṃkāśo nikhāto yo'dya dṛśyate /
sa prātarabhrasaṃvīto nagaḥ saṃpadyate mune

yo vanavyūhavistīrṇo vilīḍhagagano mahān /
dinaireva sa yātyurvīsamatāṃ kūpatāṃ ca vā

yadaṅgamadya saṃvītaṃ kauśeyasragvilepanaiḥ /
digambaraṃ tadeva śvo dūre viśaritā'vaṭe

yatrādya nagaraṃ dṛṣṭaṃ vicitrācāracañcalam /
tatraivodeti divasaiḥ saṃśūnyāraṇyadharmatā

yaḥ pumānadya tejasvī maṇḍalānyadhitiṣṭhati /
sa bhasmakūṭatāṃ rājandivasairadhigacchati

araṇyānī mahābhīmā yā nabhomaṇḍalopamā /
patākācchāditākāśā saiva saṃpadyate purī

yā latāvalitā bhīmā bhātyadya vipināvalī /
divasaireva sā yāti punarmarumahīpadam

salilaṃ sthalatāṃ yāti sthalībhavati vāribhūḥ /
viparyasyati sarvaṃ hi sakāṣṭhāmbutṛṇaṃ jagat

anityaṃ yauvanaṃ bālyaṃ śarīraṃ dravyasaṃcayāḥ /
bhāvādbhāvāntaraṃ yānti taraṅgavadanāratam

vātāntardīpakaśikhālolaṃ jagati jīvitam /
taḍitsphuraṇasaṃkāśā padārthaśrīrjagatrtraye

viparyāsamiyaṃ yāti bhūribhūtaparamparā /
bījarāśirivājasraṃ pūryamāṇaḥ punaḥpunaḥ

manaḥpavanaparyastabhūribhūtarajaḥpaṭā /
pātotpātaparāvartaparābhinayabhūṣitā

ālakṣyate sthitiriyaṃ jāgatī janitabhramā /
nṛttāveśavivṛtteva saṃsārārabhaṭīnaṭī

gandharvanagarākāraviparyāsavidhāyinī /
apāṅgabhaṅgurodāravyavahāramanoramā

taḍittaralamālokamātanvānā punaḥpunaḥ /
saṃsāraracanā rājannṛttasakteva rājate

divasāste mahāntaste saṃpadastāḥ kriyāśca tāḥ /
sarvaṃ smṛtipathaṃ yātaṃ yāmo vayamapi kṣaṇāt

pratyahaṃ kṣayamāyāti pratyahaṃ jāyate punaḥ /
adyāpi hatarūpāyā nānto'syā dagdhasaṃsṛteḥ

tiryaktvaṃ puruṣā yānti tiryañco naratāmapi /
devāścādevatāṃ yānti kimiveha vibho sthiram

racayanraśmijālena rātryahāni punaḥpunaḥ /
ativāhya raviḥ kālo vināśāvadhimīkṣate

brahmā viṣṇuśca rudraśca sarvā vā bhūtajātayaḥ /
nāśamevānudhāvanti salilānīva vāḍavam

dyauḥ kṣamā vāyurākāśaṃ parvatāḥ sarito diśaḥ /
vināśavāḍavasyaitatsarvaṃ saṃśuṣkamindhanam

dhanāni bāndhavā bhṛtyā mitrāṇi vibhavāśca ye /
vināśabhayabhītasya sarvaṃ nīrasatāṃ gatam

svadante tāvadevaite bhāvā jagati dhīmate /
yāvatsmṛtipathaṃ yāti na vināśakurākṣasaḥ

kṣaṇamaiśvaryamāyāti kṣaṇameti daridratām /
kṣaṇaṃ vigatarogatvaṃ kṣaṇamāgatarogatām

pratikṣaṇaviparyāsadāyinā nihatātmanā /
jagadbhrameṇa ke nāma dhīmanto hi na mohitāḥ

tamaḥpaṅkasamālabdhaṃ kṣaṇamākāśamaṇḍalam /
kṣaṇa kanakaniṣyandakomalālokasundaram

kṣaṇaṃ jaladanīlābjamālāvalitakoṭaram /
kṣraṇamuḍḍāmararavaṃ kṣaṇaṃ mūkamiva sthitam

kṣaṇaṃ tārāviracitaṃ kṣaṇamarkeṇa bhūṣitam /
kṣaṇamindukṛtāhlādaṃ kṣaṇaṃ sarvabahiṣkṛtam

āgamāpāyaparayā kṣaṇasaṃsthitināśayā /
na bibheti hi saṃsāre dhīro'pi ka ivānayā

āpadaḥ kṣaṇamāyānti kṣaṇamāyānti saṃpadaḥ /
kṣaṇaṃ janma kṣaṇaṃ mṛtyurmune kimiva na kṣaṇam

prāgāsīdanya eveha jātastvanyo naro dinaiḥ /
sadaikarūpaṃ bhagavankiṃcidasti na susthiram

ghaṭasya paṭatā dṛṣṭā paṭasyāpi ghaṭasthitiḥ /
na tadasti na yaddṛṣṭaṃ viparyasyati saṃsṛtau

tanotyutpādayatyatti nihatyāsṛjati kramāt /
satataṃ rātryahānīva nivartante naraṃ prati

aśūreṇa hataḥ śūra ekenāpi hataṃ śatam /
prākṛtāḥ prabhutāṃ yātāḥ sarvamāvartyate jagat

janateyaṃ viparyāsamajasramanugacchati /
jaḍaspandaparāmarśāttaraṅgāṇāmivāvalī

bālyamalpadinaireva yauvanaśrīstato jarā /
dehe'pi naikarūpatvaṃ kāsthā bāhyeṣu vastuṣu

kṣaṇamānanditāmeti kṣaṇameti viṣāditām /
kṣaṇaṃ saumyatvamāyāti sarvasminnaṭavanmanaḥ

itaścānyaditaścānyaditaścānyadayaṃ vidhiḥ /
racayanvastunāyāti khedaṃ līlāsvivārbhakaḥ

cinotyutpādayatyatti nihatyāsṛjati kramāt /
satataṃ rātryahānīva nivartante naraṃ prati

āvirbhāvatirobhāvabhāgino bhavabhāginaḥ /
janasya sthiratāṃ yānti nāpado na ca saṃpadaḥ

kālaḥ krīḍatyayaṃ prāyaḥ sarvamāpadi pātayan /
helāvicalitāśeṣacaturācāracañcuraḥ

samaviṣamavipākato vibhinnā-
stribhuvanabhūtaparamparāphalaughāḥ /
samayapavanapātitāḥ patanti
pratidinamātatasaṃsṛtidrumebhyaḥ

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye vairāgyaprakaraṇe sarvabhāvā'virataviparyāsapratipādanaṃ nāmāṣṭāviṃśaḥ sargaḥ