Yoga Vasistha · Chapter 1.21

ekaviṃśaḥ sargaḥ

śrīrāma uvāca /
māṃsapāñcālikāyāstu yantralole'ṅgapañjare /
snāyvasthigranthiśālinyāḥ striyāḥ kimiva śobhanaṃ

tvaṅmāṃsaraktabāṣpāmbu pṛthakkṛtvā vilocanam /
samālokaya ramyaṃ cetkiṃ mudhā parimuhyasi

itaḥ keśā ito raktamitīyaṃ pramadātanuḥ /
kimetayā ninditayā karoti vipulāśayaḥ

vāsovilepanairyāni lālitāni punaḥ punaḥ /
tānyaṅgānyaṅga luṇṭhanti kravyādāḥ sarvadehinām

meruśrṛṃgataṭollāsigaṃgājalarayopamā /
dṛṣṭā yasminstane muktāhārasyollāsaśālitā

śmaśāneṣu diganteṣu sa eva lalanāstanaḥ /
śvabhirāsvādyate kāle laghupiṇḍa ivāndhasaḥ

raktamāṃsāsthidigdhāni karabhasya yathā vane /
tathaivāṅgāni kāminyāstāṃ pratyapi hi ko grahaḥ

āpātaramaṇīyatvaṃ kalpate kevalaṃ striyāḥ /
manye tadapi nāstyatra mune mohaikakāraṇam

vipulollāsadāyinyā madamanmathapūrvakam /
ko viśeṣo vikāriṇyā madirāyāḥ striyāstathā

lalanālānasaṃlīnā mune mānavadantinaḥ /
prabodhaṃ nādhigacchanti dṛḍhairapi śamāṅkuśaiḥ

keśakajjaladhāriṇyo duḥsparśā locanapriyāḥ /
duṣkṛtāgniśikhā nāryo dahanti tṛṇavannaram

jvalatāmatidūre'pi sarasā api nīrasāḥ /
striyo hi narakāgnīnāmindhanaṃ cāru dāruṇam

vikīrṇākārakabarī tarattārakalocanā /
purṇendubimbavadanā kusumotkarahāsinī

līlāvilolapuruṣā kāryasaṃhārakāriṇī /
paraṃ vimohanaṃ buddheḥ kāminī dīrghayāminī

puṣpābhirāmamadhurā karapallavaśālinī /
bhramarākṣivilāsāḍhyā stanastabakadhāriṇī

puṣpakesaragaurāṅgī naramāraṇatatparā /
dadātyunmattavaivaśyaṃ kāntā viṣalatā yathā

satkāryocchvāsamātreṇa bhujaṅgadalanotkayā /
kāntayoddhriyate jantuḥ karabhyevorago bilāt

kāmanāmnā kirātena vikīrṇā mugdhacetasām /
nāryo naravihaṃgānāmaṅgabandhanavāgurāḥ

lalanāvipulālāne manomattamataṃgajaḥ /
ratiśṛṅkhalayā brahmanbaddhastiṣṭhati mūkavat

janmapalvalamatsyānāṃ cittakardamacāriṇām /
puṃsāṃ durvāsanārajjurnārī baḍiśapiṇḍikā

manduraṃ ca turaṅgāṇāmālānamiva dantinām /
puṃsāṃ mantra ivāhīnāṃ bandhanaṃ vāmalocanā

nānārasavatī citrā bhogabhūmiriyaṃ mune /
striyamāśritya saṃyātā parāmiha hi saṃsthitim

sarveṣāṃ doṣaratnānāṃ susamudgikayā'nayā /
duḥkhaśṛṅkhalayā nityamalamastu mama striyā

kiṃ stanena kimakṣṇā vā kiṃ nitambena kiṃ bhuvā /
māṃsamātraikasāreṇa karomyahamavastunā

ito māṃsamito raktamito'sthīnīti vāsaraiḥ /
brahmankatipayaireva yāti strī viśarārutām

yāstāta puruṣaiḥ sthūlairlalitā manujaiḥ priyāḥ /
tā mune pravibhaktāṅgyaḥ svapanti pitṛbhūmiṣu

yasminghanatarasnehaṃ mukhe patrāṅkurāḥ striyaḥ /
kāntena racitā brahmanpīyate tena jaṅgale

keśāḥ śmaśānavṛkṣeṣu yānti cāmaralekhikām /
asthīnyuḍuvadābhānti dinairavanimaṇḍale

pibanti pāṃsavo raktaṃ kravyādāścāpyanekaśaḥ /
carmāṇi ca śivā bhuṅkte khaṃ yānti prāṇavāyavaḥ

ityeṣā lalanāṅgānāmacireṇaiva bhāvinī /
sthitirmayā vaḥ kathitā kiṃ bhrāntimanudhāvatha

bhūtapañcakasaṃghaṭṭasaṃsthānaṃ lalanābhidham /
rasādabhipatatvetatkathaṃ nāma dhiyānvitaḥ

śākhāpratānagahanā kaṭvamlaphalamālinī /
sutālottālatāmeti cintā kāntānusāriṇī

kāndigbhūtatayā ceto ghanagardhāndhamākulam /
paraṃ mohamupādatte yūthabhraṣṭamṛgo yathā

śocyatāṃ paramāṃ yāti taruṇastaruṇīparaḥ /
nibaddhaḥ kariṇīlolo vindhyakhāte yathā gajaḥ

yasya strī tasya bhogecchā niḥstrīkasya kva bhogabhūḥ /
striyaṃ tyaktvā jagattyaktaṃ jagattyaktvā sukhī bhavet

āpātamātraramaṇeṣu sudustareṣu
bhogeṣu nāhamalipakṣaticañcaleṣu /
brahmanrame maraṇarogajarādibhītyā
śāmyāmyahaṃ paramupaimi padaṃ prayatnāt

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye vairāgyaprakaraṇe strījugupsā nāmaikaviṃśatitamaḥ sargaḥ