Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 1.18

1.18.18

aṣṭādaśaḥ sargaḥ

1.18.1

śrīrāma uvāca /
ārdrāntratantrīgahano vikārī paripātavān /
dehaḥ sphurati saṃsāre so'pi duḥkhāya kevalam

1.18.2

ajño'pi tajjñasadṛśo valitātmacamatkṛtiḥ /
yuktyā bhavyo'pyabhavyo'pi na jaḍo nāpi cetanaḥ

1.18.3

jaḍājaḍadṛśormadhye dolāyitadurāśayaḥ /
avivekī vimūḍhātmā mohameva prayacchati

1.18.4

stokenānandamāyāti stokenāyāti kheditām /
nāsti dehasamaḥ śocyo nīco guṇabahiṣkṛtaḥ

1.18.5

āgamāpāyinā nityaṃ dantakesaraśālinā /
vikāsasmitapuṣpeṇa pratikṣaṇamalaṃkṛtaḥ

1.18.6

bhujaśākho ghanaskandho dvijastambhaśubhasthitiḥ /
locanālivilākrāntaḥ śiraḥpīṭhabṛhatphalaḥ

1.18.7

śravadantarasagrasto hastapādasupallavaḥ /
gulmavānkāryasaṃghāto vihaṅgamakṛtāspadaḥ

1.18.8

sacchāyo dehavṛkṣo'yaṃ jīvapānthagaṇāspadaḥ /
kasyātmīyaḥ kasya para āsthānāsthe kilātra ke

1.18.9

tāta saṃtaraṇārthena gṛhītāyāṃ punaḥpunaḥ /
nāvi dehalatāyāṃ ca kasya syādātmabhāvanā

1.18.1.18.10

dehanāmni vane śūnye bahugartasamākule /
tanūruhāsaṃkhyatarau viśvāsaṃ ko'dhigacchati

1.18.11

māṃsasnāyvasthivalite śarīrapaṭahe'dṛḍhe /
mārjāravadahaṃ tāta tiṣṭhāmyatra gatadhvanau

1.18.12

saṃsārāraṇyasaṃrūḍho vilasaccittamarkaṭaḥ /
cintāmañjaritākāro dīrghaduḥkhaghuṇakṣataḥ

1.18.13

tṛṣṇābhujaṅgamīgehaṃ kopa kāka kṛtālayaḥ /
smitapuṇyodgamaḥ śrīmāñchubhāśubhamahāphalaḥ

1.18.14

suskandhoghalatājālo hastastabakasundaraḥ /
pavanaspanditāśeṣasvāṅgāvayavapallavaḥ

1.18.15

sarvendriyakhagādhāraḥ sujānustambha unnataḥ /
sarasacchāyayā yuktaḥ kāmapānthaniṣevitaḥ

1.18.16

mūrdhasaṃjanitā''dīrghaśiroruhatṛṇāvaliḥ /
ahaṃkāragṛdhrakṛtakulāyaḥ suṣirodaraḥ

1.18.17

vicchinnavāsanājālamūlatvāddurlavākṛtiḥ /
vyāyāmavirasaḥ kāyaplakṣo'yaṃ na sukhāya me

1.18.18

kalevaramahaṃkāragṛhasthasya mahāgṛham /
luṭhatvabhyetu vā sthairyaṃ kimanena mune mama

1.18.19

paṅktibaddhendriyapaśuṃ valattṛṣṇāgṛhāṅganam /
rāgarañjitasarvāṅgaṃ neṣṭaṃ dehagṛhaṃ mama

1.18.1.18.20

pṛṣṭhāsthikāṣṭhasaṃghaṭṭaparisaṃkaṭakoṭaram /
āntrarajjubhirābaddhaṃ neṣṭaṃ dehagṛhaṃ mama

1.18.21

prasṛtasnāyutantrīkaṃ raktāmbukṛtakardamam /
jarāmaṅkoladhavalaṃ neṣṭaṃ dehagṛhaṃ mama

1.18.22

cittabhṛtyakṛtānantaceṣṭāvaṣṭabdhasaṃsthiti /
mithyāmohamahāsthūṇaṃ neṣṭaṃ dehagṛhaṃ mama

1.18.23

duḥkhārbhakakṛtākrandaṃ sukhaśayyāmanoramam /
durīhādagdhadāsīkaṃ neṣṭaṃ dehagṛhaṃ mama

1.18.24

malāḍhyaviṣayavyūhabhāṇḍopaskarasaṃkaṭam /
ajñānakṣāravalitaṃ neṣṭaṃ dehagṛhaṃ mama

1.18.25

gulphagugguluviśrāntajānūrdhvastambhamastakam /
dīrghadordārusudṛḍhaṃ neṣṭaṃ dehagṛhaṃ mama

1.18.26

prakaṭākṣagavākṣāntaḥ krīḍatprajñāgṛhāṅganam /
cintāduhitṛkaṃ brahmanneṣṭaṃ dehagṛhaṃ mama

1.18.27

mūrdhajācchādanacchannakarṇaśrīcandraśālikam /
ādīrghāṅgulinirvyūhaṃ neṣṭaṃ dehagṛhaṃ mama

1.18.28

sarvāṅgakuḍyasaṃghātaghanaromayavāṅkuram /
saṃśūnyapeṭavivaraṃ neṣṭaṃ dehagṛhaṃ mama

1.18.29

nakhorṇanābhinilayaṃ saramāraṇitāntaram /
bhāṅkārakāripavanaṃ neṣṭaṃ dehagṛhaṃ mama

1.18.1.18.30

praveśanirgamavyagravātavegamanāratam /
vitatākṣagavākṣaṃ tanneṣṭaṃ dehagṛhaṃ mama

1.18.31

jihvāmarkaṭikākrāntavadanadvārabhīṣaṇam /
dṛṣṭadantāsthiśakalaṃ neṣṭaṃ dehagṛha mama

1.18.33

tvaksudhālepamasṛṇaṃ yantrasaṃcāracañcalam /
manaḥ sadākhunotkhātaṃ neṣṭaṃ dehagṛhaṃ mama // ३२ ākhu
smitadīpaprabhodbhāsi kṣaṇamānandasundaram /
kṣaṇaṃ vyāptaṃ tamaḥpūrairneṣṭaṃ dehagṛhaṃ mama

1.18.34

samastarogāyatanaṃ valīpalitapattanam /
sarvādhisāragahanaṃ neṣṭaṃ dehagṛhaṃ mama

1.18.35

akṣarkṣakṣobhaviṣamā śūnyā niḥsārakoṭarā /
tamogahanadikkuñjā neṣṭā dehāṭavī mama

1.18.36

dehālayaṃ dhārayituṃ na śaknomi munīśvara /
paṅkamagnaṃ samuddhartuṃ gajamalpabalo yathā

1.18.37

kiṃ śriyā kiṃ ca rājyena kiṃ kāyena kimīhitaiḥ /
dinaiḥ katipayaireva kālaḥ sarvaṃ nikṛntati

1.18.38

raktamāṃsamayasyāsya sabāhyābhyantaraṃ mune /
nāśaikadharmiṇo brūhi kaiva kāyasya ramyatā

1.18.39

maraṇāvasare kāyā jīvaṃ nānusaranti ye /
teṣu tāta kṛtaghneṣu kaivāsthā vada dhīmatām

1.18.1.18.40

mattebhakarṇāgracalaḥ kāyo lambāmbubhaṅguraḥ /
na saṃtyajati māṃ yāvattāvadenaṃ tyajāmyaham

1.18.41

pavanaspandataralaḥ pelavaḥ kāyapallavaḥ /
jarjarastanuvṛttaśca neṣṭo me kaṭunīrasaḥ

1.18.42

bhuktvā pītvā ciraṃ kālaṃ bālapallavapelavām /
tanutāmetya yatnena vināśamanudhāvati

1.18.43

tānyeva sukhaduḥkhāni bhāvābhāvamayānyasau /
bhūyo'pyanubhavankāyaḥ prākṛto hi na lajjate

1.18.44

suciraṃ prabhutāṃ kṛtvā saṃsevya vibhavaśriyam /
nocchrāyameti na sthairyaṃ kāyaḥ kimiti pālyate

1.18.45

jarākāle jarāmeti mṛtyukāle tathā mṛtim /
sama evāviśeṣajñaḥ kāyo bhogidaridrayoḥ

1.18.46

saṃsārāmbhodhijaṭhare tṛṣṇākuharakāntare /
suptastiṣṭhati mukteho mūko'yaṃ kāyakacchapaḥ

1.18.47

dahanaikārthayogyāni kāyakāṣṭhāni bhūriśaḥ /
saṃsārābdhāvihohyante kaṃcitteṣu naraṃ viduḥ

1.18.48

dīrghadaurātmyavalayā nipātaphalapātayā /
na dehalatayā kāryaṃ kiṃcidasti vivekinaḥ

1.18.49

majjankardamakośeṣu jhaṭityeva jarāṃ gataḥ /
na jñāyate yātyacirātkaḥ kathaṃ dehadarduraḥ

1.18.1.18.50

niḥsārasakalārambhāḥ kāyāścapalavāyavaḥ /
rajomārgeṇa gacchanto dṛśyante neha kenacit

1.18.51

vāyordīpasya manaso gacchato jñāyate gatiḥ /
āgacchataśca bhagavañcharīrasya kadācana

1.18.52

baddhāsthā ye śarīreṣu baddhāsthā ye jagatsthitau /
tānmohamadironmattāndhigdhigastu punaḥpunaḥ

1.18.53

nāhaṃ dehasya no deho mama nāyamahaṃ tathā /
iti viśrāntacittā ye te mune puruṣottamāḥ

1.18.54

mānāvamānabahulā bahulābhamanoramāḥ /
śarīramātrabaddhāsthaṃ ghnanti doṣadṛśo naram

1.18.55

śarīraśvabhraśāyinyā piśācyā peśalāṅgayā /
ahaṃkāracamatkṛtyā chalena chalitā vayam

1.18.56

prajñā varākā sarvaiva kāyabaddhāsthayānayā /
mithyājñānakurākṣasyā chalitā kaṣṭamekikā

1.18.57

na kiṃcidapi dṛśye'sminsatyaṃ tena hatātmanā /
citraṃ dagdhaśarīreṇa janatā vipralabhyate

1.18.58

dinaiḥ katipayaireva nirjharāmbukaṇo yathā /
patatyayamayatnena jaraṭhaḥ kāyapallavaḥ

1.18.59

kāyo'yamacirāpāyo budbudo'mbunidhāviva /
vyarthaṃ kāryaparāvarte parisphurati niṣphalaḥ

1.18.1.18.60

mithyājñānavikāre'sminsvapnasaṃbhramapattane /
kāye sphuṭatarāpāye kṣaṇamāsthā na me dvija

1.18.61

taḍitsu śaradabhreṣu gandharvanagareṣu ca /
sthairyaṃ yena vinirṇītaṃ sa viśvasitu vigrahe

1.18.62

satatabhaṅgurakāryaparamparā
vijayijātajayaṃ haṭhavṛttiṣu /
prabaladoṣamidaṃ tu kalevaraṃ
tṛṇamivāhamapohya sukhaṃ sthitaḥ

1.18.18

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye vairāgyaprakaraṇe kāyajugupsānāmāṣṭādaśaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc