Yoga Vasistha · Chapter 1.17

saptadaśaḥ sargaḥ
śrīrāma uvāca /
hārdāndhakāraśarvaryā tṛṣṇayeha durantayā /
sphuranti cetanākāśe doṣakauśikapaṅkatayaḥ

antardāhapradāyinyā samūḍharasamārdavaḥ /
paṅka ādityadīptyeva śoṣaṃ nīto'smi cintayā

mama cittamahāraṇyevyāmohatimirākule /
śūnye tāṇḍavinī jātā bhṛśamāśāpiśācikā

vacoracitanīhārā kāñcanopavanojjvalā /
nūnaṃ vikāsamāyāti cintācaṇakamañjarī

alamantarbhramāyaiva tṛṣṇātaralitāśayā /
āyātā viṣamollāsamūrmirambunidhāviva

uddāmakallolaravā dehādrau vahatīha me /
taraṅgataralākārā tarattṛṣṇātaraṅgiṇī

vegaṃ saroddhumudito vātyayeva jarattṛṇam /
nītaḥ kaluṣayā kvāpi tṛṣṇayā cittacātakaḥ

yāṃ yāmahamatīvāsthāṃ saṃśrayāmi guṇaśriyām /
tāṃ tāṃ kṛntati me tṛṣṇā tantrīmiva kumūṣikā

payasīva jaratparṇaṃ vāyāviva jarattṛṇam /
nabhasīva śaranmeghaścintācakre bhramāmyaham

gantumāspadamātmīyamasamarthadhiyo vayam /
cintājāle vimuhyāmo jāle śakunayo yathā

tṛṣṇābhidhānayā tāta dagdho'smi jvālayā tathā /
yathā dāhopaśamanamāśaṃke nāmṛtairapi

dūraṃ dūramito gatvā sametya ca punaḥpunaḥ /
bhramatyāśu diganteṣu tṛṣṇonmattā turaṅgamī

jaḍasaṃsargiṇī tṛṣṇā kṛtordhvādhogamāgamā /
kṣubdhā granthimatī nityamāraghaṭṭāgrarajjuvat

antargrathitayā dehe sarvaduśchedayā'nayā /
rajjvevāśu balīvardastṛṣṇayā vāhyate janaḥ

putramitrakalatrāditṛṣṇayā nityakṛṣṭayā /
khageṣviva kirātyedaṃ jālaṃ lokeṣu racyate

bhīṣayatyapi dhīraṃ māmandhayatyapi sekṣaṇam /
khedayatyapi sānandaṃ tṛṣṇākṛṣṇeva śarvarī

kuṭilā komalasparśā viṣavaiṣamyaśaṃsinī /
daśatyapi manākspṛṣṭā tṛṣṇā kṛṣṇeva bhoginī

bhindatī hṛdayaṃ puṃsāṃ māyāmayavidhāyinī /
daurbhāgyadāyinī dīnā tṛṣṇā kṛṣṇeva rākṣasī

tandrītantrīgaṇaiḥ kośaṃ dadhānā pariveṣṭitam /
nānande rājate brahmaṃstṛṣṇā jarjaravallakī

nityamevātimalinā kaṭukonmādadāyinī /
dīrghatantrī ghanasnehā tṛṣṇā gahvaravallarī

anānandakarī śūnyā niṣphalā vyarthamunnatā /
amaṅgalakarī krūrā tṛṣṇā kṣīṇeva mañjarī

anāvarjitacittāpi sarvamevānudhāvati /
na cāpnoti phalaṃ kiṃcittṛṣṇā jīrṇeva kāminī

saṃsāravṛnde mahati nānārasasamākule /
bhuvanābhogaraṅgeṣu tṛṣṇā jaraṭhanartakī

jarākusumitārūḍhā pātotpātaphalāvaliḥ /
saṃsārajaṃgale dīrghe tṛṣṇā viṣalatā tatā

yanna śakroti tatrāpi dhatte tāṇḍavitāṃ gatim /
nṛtyatyānandarahitaṃ tṛṣṇā jīrṇeva nartakī

bhṛśaṃ sphurati nīhāre śāmyatyāloka āgate /
durlaṅghayeṣu padaṃ dhatte cintā capalabarhiṇī

jaḍakallolabahulā ciraṃ śūnyāntarāntarā /
kṣaṇamullāsamāyāti tṛṣṇā prāvṛṭtaraṅgiṇī

naṣṭamutsṛjya tiṣṭhantaṃ tṛṣṇā vṛkṣamivāparam /
puruṣātpuruṣaṃ yāti tṛṣṇā loleva pakṣiṇī

padaṃ karotyalaṅghye'pi tṛptāpi phalamīhate /
ciraṃ tiṣṭhati naikatra tṛṣṇā capalamarkaṭī

idaṃ kṛtvedamāyāti sarvamevāsamañjasam /
anārataṃ ca yatate tṛṣṇā ceṣṭeva daivikī

kṣaṇamāyāti pātālaṃ kṣaṇaṃ yāti nabhasthalam /
kṣaṇaṃ bhramati dikkuñje tṛṣṇā hṛtpadmaṣaṭpadī

sarvasaṃsāradoṣāṇāṃ tṛṣṇaikā dīrghaduḥkhadā /
antaḥpurasthamapi yā yojayatyatisaṃkaṭe

prayacchati paraṃ jāḍyaṃ paramālokarodhinī /
mohanīhāragahanā tṛṣṇā jaladamālikā

sarveṣāṃ jantujātānāṃ saṃsāravyavahāriṇām /
pariprotamanomālā tṛṣṇā bandhanarajjuvat

vicitravarṇā viguṇā dīrghā malinasaṃsthitiḥ /
śūnyā śūnyapadā tṛṣṇā śakrakārmukadharmiṇī

aśanirguṇasasyānāṃ phalitā śaradāpadām /
himaṃ saṃvitsarojānāṃ tamasāṃ dīrghayāminī

saṃsāranāṭakanaṭī kāryālayavihaṃgamī /
mānasāraṇyahariṇī smarasaṃgītavallakī

vyavahārābdhilaharī mohamātaṅgaśrṛṅkhalā /
sarganyagrodhasulatā duḥkhakairavacandrikā

jarāmaraṇaduḥkhānāmekā ratnasamudgikā /
ādhivyādhivilāsānāṃ nityaṃ mattā vilāsinī

kṣaṇamālokavimalā sāndhakāralavā kṣaṇam /
vyomavīthyupamā tṛṣṇā nīhāragahanā kṣaṇam

gacchatyupaśamaṃ tṛṣṇā kāyavyāyāmaśāntaye /
tamī ghanatamaḥkṛṣṇā yathā rakṣonivṛttaye

tāvanmuhyatyayaṃ mūko loko vilulitāśayaḥ /
yāvadevānusaṃdhatte tṛṣṇā viṣaviṣūcikā

loko'yamakhilaṃ duḥkhaṃ cintayojjhitayojjhati /
tṛṣṇāviṣūcikāmantraścintātyāgo hi kathyate

tṛṇapāṣāṇakāṣṭhādisarvamāmiṣaśaṅkayā /
ādadānā sphuratyante tṛṣṇā matsyī hrade yathā

rogārtiraṅganātṛṣṇā gambhīramapi mānavam /
uttānatāṃ nayantyāśu sūryāṃśava ivāmbujam

antaḥśūnyā granthimatyo dīrghasvāṅkurakaṇṭakāḥ /
muktāmaṇipriyā nityaṃ tṛṣṇā veṇulatā iva

aho bata mahaccitraṃ tṛṣṇāmapi mahādhiyaḥ /
ducchedāmapi kṛntanti vivekenāmalāsinā

nāsidhārā na vajrārcirna taptāyaḥkaṇārciṣaḥ /
tathā tīkṣṇā yathā brahmaṃstṛṣṇeyaṃ hṛdi saṃsthitā

ujjvalā'sitatīkṣṇāgrā snehadīrghadaśā parā /
prakāśā dāhaduḥsparśā tṛṣṇā dīpaśikhā iva

api merusamaṃ prājñamapi śūramapi sthiram /
tṛṇīkaroti tṛṣṇaikā nimeṣeṇa narottamam

saṃstīrṇagahanā bhīmā ghanajālarajomayī /
sāndhakārogranīhārā tṛṣṇā vindhyamahātaṭī

ekaiva sarvabhuvanāntaralabdhalakṣyā
durlakṣyatāmupagataiva vapuḥsthitaiva /
tṛṣṇā sthitā jagati cañcalavīcimāle
kṣīrodakāmbutarale madhureva śaktiḥ

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye vairāgyaprakaraṇe tṛṣṇābhaṃgo nāma saptadaśaḥ sargaḥ