Yoga Vasistha · Chapter 1.16

śrīrāma uvāca /
doṣairjarjaratāṃ yāti satkāryādāryasevanāt /
vātāntaḥpicchalavavaccetaścalati cañcalam

itaścetaśca suvyagraṃ vyarthamevābhidhāvati /
dūrāddūrataraṃ dīnaṃ grāme kauleyako yathā

na prāpnoti kvacitkiṃcitprāptairapi mahādhanaiḥ /
nāntaḥ saṃpūrṇatāmeti karaṇḍaka ivāmbubhiḥ

nityameva mune śūnyaṃ kadāśāvāgurāvṛtam /
na mano nivṛtiṃ yāti mṛgo yūthādiva cyutaḥ

taraṅgataralāṃ vṛttiṃ dadhadālūnaśīrṇatām /
parityajya kṣaṇamapi hṛdaye yāti na sthitim // '
mano mananavikṣubdhaṃ diśo daśa vidhāvati /
mandarāhananoddhūtaṃ kṣīrārṇavapayo yathā

kallolakalitāvartaṃ māyāmakaramālitam /
na niroddhuṃ samartho'smi manomayamahārṇavam

bhogadūrvāṅkurākāṅkṣī śvabhrapātamacintayan /
manohariṇako brahmandūraṃ viparidhāvati

na kadācana me cetaḥ svāmālūnaviśīrṇatām /
tyajatyākulayā vṛttyā cañcalatvamivārṇavaḥ

cetaścañcalayā vṛttyā cintānicayacañcuram /
dhṛtiṃ badhnāti naikatra pañjare kesarī yathā

mano moharathārūḍhaṃ śarīrātsamatāsukham /
haratyapahatodvegaṃ haṃsaḥ kṣīramivāmbhasaḥ

analpakalpanātalpe vilīnāścittavṛttayaḥ /
munīndra na prabudhyante tena tapye'hamākulaḥ

kroḍīkṛtadṛḍhagranthitṛṣṇāsūtre sthitātmanā /
vihago jālakeneva brahmanbaddho'smi cetasā

saṃtatāmarṣadhūmena cintājvālākulena ca /
vahnineva tṛṇaṃ śuṣkaṃ mune dagdho'smi cetasā

krūreṇa jaḍatāṃ yātastṛṣṇābhāryānugāminā /
śavaṃ kauleyakeneva brahmanmukto'smi cetasā

taraṅgataralāsphālavṛttinā jaḍarūpiṇā /
taṭavṛkṣa ivaughena brahmannīto'smi cetasā

avāntaranipātāya śūnye vā bhramaṇāya ca /
tṛṇaṃ caṇḍānileneva dūre nīto'smi cetasā

saṃsārajaladherasmānnityamuttaraṇonmukhaḥ /
setuneva payaḥpūro rodhito'smi kucetasā

pātālādgacchatā pṛthvīṃ pṛthvyāḥ pātālagāminā /
kūpakāṣṭhaṃ kudāmneva veṣṭito'smi kucetasā

mithyaiva sphārarūpeṇa vicārādviśarāruṇā /
bālo vetālakeneva gṛhīto'smi kucetasā

vahneruṣṇataraḥ śailādapi kaṣṭatarakramaḥ /
vajrādapi dṛḍho brahmandurnigrahamanograhaḥ

cetaḥ patati kāryeṣu vihagaḥ svāmiṣeṣviva /
kṣaṇena viratiṃ yāti bālaḥ krīḍanakādiva

jaḍaprakṛtirālolo vitatāvartavṛttimān /
mano'bdhirahitavyālo dūraṃ nayati tāta mām

apyabdhipānānmahataḥ sumerūnmūlanādapi /
api vahnyaśanātsādho viṣamaścittanigrahaḥ

cittaṃ kāraṇamarthānāṃ tasminsati jagattrayam /
tasminkṣīṇe jagatkṣīṇaṃ taccikitsyaṃ prayatnataḥ

cittādimāni sukhaduḥkhaśatāni nūna-
mabhyāgatānyagavarādiva kānanāni /
tasminvivekavaśatastanutāṃ prayāte
manye mune nipuṇameva galanti tāni

sakalaguṇajayāśā yatra baddhā mahadbhi-
stamarimiha vijetuṃ cittamabhyutthito'ham /
vigataratitayāntarnābhinandāmi lakṣmīṃ
jaḍamalinavilāsāṃ meghalekhāmivenduḥ

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye vairāgyaprakaraṇe vairāgyacittadaurātmyaṃ nāma ṣoḍaśaḥ sargaḥ