Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vyākaraṇamahābhāṣya · Part 441460

(P_2,3.3) KA_I,444.13-22 Ro_II,771-772 {7/27} supām supaḥ bhavanti iti eva .
(P_2,3.3) KA_I,444.13-22 Ro_II,771-772 {8/27} asati etasmin supām supaḥ bhavanti iti tṛtīyārthaḥ ayam ārambhaḥ .
(P_2,3.3) KA_I,444.13-22 Ro_II,771-772 {9/27} yavāgvā agnihotraṃ juhoti .
(P_2,3.3) KA_I,444.13-22 Ro_II,771-772 {10/27} evam tarhi tṛtīyā api siddhā .
(P_2,3.3) KA_I,444.13-22 Ro_II,771-772 {11/27} katham .
(P_2,3.3) KA_I,444.13-22 Ro_II,771-772 {12/27} kartṛkaraṇayoḥ iti eva .
(P_2,3.3) KA_I,444.13-22 Ro_II,771-772 {13/27} ayam agnihotraśabdaḥ asti eva jyotiṣi vartate .
(P_2,3.3) KA_I,444.13-22 Ro_II,771-772 {14/27} tadyathā .
(P_2,3.3) KA_I,444.13-22 Ro_II,771-772 {15/27} agnihotram prajvalayati iti .
(P_2,3.3) KA_I,444.13-22 Ro_II,771-772 {16/27} asti haviṣi vartate .
(P_2,3.3) KA_I,444.13-22 Ro_II,771-772 {17/27} tat yathā .
(P_2,3.3) KA_I,444.13-22 Ro_II,771-772 {18/27} agnihotram juhoti iti .
(P_2,3.3) KA_I,444.13-22 Ro_II,771-772 {19/27} juhotiḥ ca asti eva prakṣepaṇe vartate asti prīṇātyarthe vartate .
(P_2,3.3) KA_I,444.13-22 Ro_II,771-772 {20/27} tat yathā tāvat yavāgūśabdāt tṛtīyā tadā agnihotraśabdaḥ jyotiṣi vartate juhotiḥ ca prīṇātyarthe .
(P_2,3.3) KA_I,444.13-22 Ro_II,771-772 {21/27} tat yathā .
(P_2,3.3) KA_I,444.13-22 Ro_II,771-772 {22/27} yavāgvā agnihotram juhoti .
(P_2,3.3) KA_I,444.13-22 Ro_II,771-772 {23/27} agniṃ prīṇāti .
(P_2,3.3) KA_I,444.13-22 Ro_II,771-772 {24/27} yadā yavāgūśabdāt dvitīyā tadā agnihotraśabdaḥ haviṣi vartate juhotiḥ ca prakṣepaṇe .
(P_2,3.3) KA_I,444.13-22 Ro_II,771-772 {25/27} tat yathā .
(P_2,3.3) KA_I,444.13-22 Ro_II,771-772 {26/27} yavāgūm agnihotram juhoti .
(P_2,3.3) KA_I,444.13-22 Ro_II,771-772 {27/27} yavāgūm haviḥ agnau prakṣipati .
(P_2,3.4) KA_I,444.24-445.10 Ro_II,772-774 {1/18} iha kasmāt na bhavati .
(P_2,3.4) KA_I,444.24-445.10 Ro_II,772-774 {2/18} kim te bābhravaśālaṅkāyanānām antareṇa gatena iti .
(P_2,3.4) KA_I,444.24-445.10 Ro_II,772-774 {3/18} lakṣaṇapratipadoktayoḥ pratipadoktasya eva iti .
(P_2,3.4) KA_I,444.24-445.10 Ro_II,772-774 {4/18} atha vā yadi api tāvat ayam antareṇaśabdaḥ dṛṣṭāpacāraḥ nipātaḥ ca anipātaḥ ca ayaṃ tu khalu antarāśabdaḥ adṛṣṭāpacāraḥ nipātaḥ eva .
(P_2,3.4) KA_I,444.24-445.10 Ro_II,772-774 {5/18} tasya asya kaḥ anyaḥ dvitīyaḥ sahāyaḥ bhavitum arhati anyat ataḥ nipātāt .
(P_2,3.4) KA_I,444.24-445.10 Ro_II,772-774 {6/18} tat yathā .
(P_2,3.4) KA_I,444.24-445.10 Ro_II,772-774 {7/18} asya goḥ dvitīyena arthaḥ iti gauḥ eva ānīyate na aśvaḥ na gadarbhaḥ .
(P_2,3.4) KA_I,444.24-445.10 Ro_II,772-774 {8/18} antarāntareṇayuktānām apradhānavacanam .
(P_2,3.4) KA_I,444.24-445.10 Ro_II,772-774 {9/18} antarāntareṇayuktānāmapradhānagrahaṇam vaktavyam .
(P_2,3.4) KA_I,444.24-445.10 Ro_II,772-774 {10/18} apradhāne dvīiyā bhavati iti vaktavyam .
(P_2,3.4) KA_I,444.24-445.10 Ro_II,772-774 {11/18} antarā tvām ca mām ca kamaṇḍaluḥ iti .
(P_2,3.4) KA_I,444.24-445.10 Ro_II,772-774 {12/18} kamaṇḍaloḥ dvitīyā mā bhūt iti .
(P_2,3.4) KA_I,444.24-445.10 Ro_II,772-774 {13/18} kaḥ punaḥ etābhyām kamaṇḍaloḥ yogaḥ .
(P_2,3.4) KA_I,444.24-445.10 Ro_II,772-774 {14/18} yat tat tvām ca mām ca antarā tat kamaṇḍaloḥ sthānam .
(P_2,3.4) KA_I,444.24-445.10 Ro_II,772-774 {15/18} tatt arhi vaktavyam .
(P_2,3.4) KA_I,444.24-445.10 Ro_II,772-774 {16/18} na vaktavyam .
(P_2,3.4) KA_I,444.24-445.10 Ro_II,772-774 {17/18} kamaṇḍaloḥ dvitīyā kasmāt na bhavati .
(P_2,3.4) KA_I,444.24-445.10 Ro_II,772-774 {18/18} upapadavibhakteḥ kārakavibhaktiḥ balīyasī iti prathamā bhaviṣyati .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {1/40} atyantasaṃyoge karmavat lādyartham .

(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {2/40} atyantasaṃyoge kālādhvānau karmavat bhavataḥ iti vaktavyam .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {3/40} kim prayojanam .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {4/40} lādyartham .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {5/40} lādibhiḥ abhidhānam yathā syāt .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {6/40} āsyate māsaḥ .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {7/40} śayyate krośaḥ .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {8/40} atha vatkaraṇam kimartham .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {9/40} svāśrayam api yathā syāt .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {10/40} āsyate māsam .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {11/40} śayyate krośam .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {12/40} akarmakāṇām bhāve laḥ bhavati iti bhāve laḥ yathā syāt .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {13/40} tat tarhi vaktavyam .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {14/40} na vaktavyam .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {15/40} prākṛtameva etat karma yathā kaṭam karoti śakaṭam karoti iti .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {16/40} evam manyate .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {17/40} yatra kaḥ citkriyākṛtaḥ viśeṣaḥ upajāyate tat nyāyyam karma iti .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {18/40} na ca iha kaḥ cit kriyākṛtaḥ viśeṣaḥ upajāyate .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {19/40} na evam śakyam .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {20/40} iha api na syāt .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {21/40} ādityam paśyati .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {22/40} himavantam śṛṇoti .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {23/40} grāmam gacchati .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {24/40} tasmāt prākṛtameva etat karma yathā kaṭam karoti śakaṭam karoti iti .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {25/40} yadi tarhi prākṛtam eva etat karma akarmakāṇām bhāve laḥ bhavati iti bhāve laḥ na prāpnoti. āsyate māsam devadattena iti .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {26/40} tat tarhi vaktavyam .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {27/40} na vaktavyam .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {28/40} akarmakāṇām iti ucyate na ca ke cit kālabhāvādhvabhiḥ akarmakāḥ .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {29/40} te evam vijñāsyāmaḥ .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {30/40} kva cit ye akarmakāḥ iti .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {31/40} atha vā yena karmaṇā sakarmakāḥ ca akarmakāḥ ca bhavanti tena akarmakāṇām .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {32/40} na ca etena karmaṇā kaḥ cid api akarmakaḥ .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {33/40} atha vā yat karma bhavati na ca bhavati tena karmakāṇām .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {34/40} na ca etat karma kva cit api na bhavati .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {35/40} na tarhi idānīm idam sūtram vaktavyam .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {36/40} vaktavyam ca .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {37/40} kim prayojanam .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {38/40} yatra akriyayā atyantasaṃyogaḥ tadartham .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {39/40} krośam kuṭilā nadī .
(P_2,3.5) KA_I,445.13-446.4 Ro_II,774-777 {40/40} krośam ramaṇīyā vanarājiḥ .
(P_2,3.6) KA_I,446.6-7 Ro_II,777 {1/3} kriyāparvarge iti vaktavyam .

(P_2,3.6) KA_I,446.6-7 Ro_II,777 {2/3} sādhanāpavarge mā bhūt .
(P_2,3.6) KA_I,446.6-7 Ro_II,777 {3/3} māsam adhītaḥ anuvāko na ca anena gṛhītaḥ iti .
(P_2,3.7) KA_I,446.9-13 Ro_II,777-778 {1/9} kriyāmadhye iti vaktavyam .
(P_2,3.7) KA_I,446.9-13 Ro_II,777-778 {2/9} iha api yathā syāt .
(P_2,3.7) KA_I,446.9-13 Ro_II,777-778 {3/9} adya devadattaḥ bhuktvā dvyahāt bhoktā dvyahe bhoktā .
(P_2,3.7) KA_I,446.9-13 Ro_II,777-778 {4/9} kārakamadhye iti iyati ucyamāne iha eva syāt : ihasthaḥ ayam iṣvāsaḥ krośāt lakṣyam vidhyati krośe lakṣyam vidhyati .
(P_2,3.7) KA_I,446.9-13 Ro_II,777-778 {5/9} yam ca vidhyati yataḥ ca vidhyati ubhayoḥ tanmadhyam bhavati .
(P_2,3.7) KA_I,446.9-13 Ro_II,777-778 {6/9} tat tarhi vaktavyam .
(P_2,3.7) KA_I,446.9-13 Ro_II,777-778 {7/9} na vaktavyam .
(P_2,3.7) KA_I,446.9-13 Ro_II,777-778 {8/9} na antareṇa sādhanam kriyāyāḥ pravṛttiḥ bhavati .
(P_2,3.7) KA_I,446.9-13 Ro_II,777-778 {9/9} kriyāmadhyam cet kārakamadhyam api bhavati tatra kārakamadhye iti eva siddham .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {1/23} karmapravacanīyayukte pratyādibhiḥ ca lakṣaṇādiṣu upasaṅkhyānam saptamīpañcamyoḥ pratiṣedhārtham .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {2/23} karmapravacanīyayukte pratyādibhiḥ ca lakṣaṇādiṣu upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {3/23} vṛkṣam prati vidyotate vidyut .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {4/23} vṛkṣam pari .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {5/23} vṛkṣamanu .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {6/23} sādhuḥ devadattaḥ mātaram prati .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {7/23} mātaram pari .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {8/23} mātaram anu .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {9/23} kim prayojanam .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {10/23} saptamīpañcamyoḥ pratiṣedhārtham .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {11/23} saptamīpañcamyau mā bhūtām iti .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {12/23} sādhunipuṇābhyām arcāyām saptamī iti saptamī .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {13/23} pañcamī apāṅparibhiḥ iti pañcamī .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {14/23} tatra ayam api arthaḥ aprateḥ iti na vaktavyam bhavati .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {15/23} tat tarhi vaktavyam .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {16/23} na vaktavyam .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {17/23} uktaṃ vā .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {18/23} kim uktam .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {19/23} ekatra tāvat uktam aprateḥ iti .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {20/23} itaratra api yadi api tāvat ayam pariḥ dṛṣṭāpacāraḥ varjane ca avarjane ca ayaṃ khalu apaśabdaḥ adṛṣṭāpacāraḥ varjanārthaḥ eva .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {21/23} tasya kaḥ anyaḥ dvitīyaḥ sahāyaḥ bhavitum arhati anyat ataḥ varjanārthāt .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {22/23} tat yathā .
(P_2,3.8) KA_I,446.15-447.5 Ro_II,778-779 {23/23} asya goḥ dvitīyena arthaḥ iti gauḥ eva ānīyate na aśvaḥ na gadarbhaḥ .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {1/55} katham idam vijñāyate .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {2/55} yasya ca aiśvaryam īśvaratā īśvarabhāvaḥ tasmāt karmapravacanīyayuktāt iti .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {3/55} āhosvit yasya svasya īśvaraḥ tasmāt karmapravacanīyayuktāt iti .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {4/55} kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {5/55} yasya ca īśvaravacanam iti kartṛnirdeśaḥ cet avacanāt siddham .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {6/55} yasya ca īśvaravacanam iti kartṛnirdeśaḥ cet antareṇa vacanam siddham .

(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {7/55} adhi brahmadatte pañcālāḥ .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {8/55} ādhṛtāḥ te tasmin bhavanti .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {9/55} satyam evam etat .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {10/55} nityam parigrahītavyam parigrahītradhīnam bhavati .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {11/55} prathamānupapattiḥ tu . prathamā na upapadyate .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {12/55} kutaḥ .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {13/55} pañcālebhyaḥ .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {14/55} kā tarhi syāt .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {15/55} ṣaṣṭhīsaptamyau .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {16/55} svāmīśvarādhipati iti .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {17/55} na tatra adhiśabdaḥ paṭhyate .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {18/55} yadi api na paṭhyate adhiḥ īśvaravācī .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {19/55} na tatra paryāyavacanānām grahaṇam .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {20/55} katham jñāyate .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {21/55} yat ayam kasya cit paryāyavacanasya grahaṇam karoti : adhipatidāyāda iti .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {22/55} ṣaṣṭhī tarhi prāpnoti .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {23/55} śeṣalakṣaṇā ṣaṣṭhī aśeṣatvāt na bhaviṣyati .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {24/55} dvitīyā tarhi prāpnoti karmapravacanīyayukte dvitīyā iti .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {25/55} saptamyā uktatvāt tasya abhisambandhasya dvitīyā na bhaviṣyati .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {26/55} bhavet yaḥ adheḥ brahamadattasya ca abhisambandhaḥ saḥ saptamyā uktaḥ syāt .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {27/55} yaḥ tu khalu adheḥ pañcālānām ca abhisambandhaḥ tatra dvitīyā prāpnoti .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {28/55} svavacanāt siddham . astu yasya svasya īśvaraḥ tasmāt karmapravacanīyayuktāt iti .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {29/55} evam api antareṇa vacanam siddham .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {30/55} adhi brahmadattaḥ pañcāleṣu .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {31/55} ādhṛtaḥ sa teṣu bhavati .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {32/55} satyam evam etat .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {33/55} nityam parigrahītā parigrahītavyādhīnaḥ bhavati .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {34/55} prathamānupapattiḥ tu .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {35/55} prathamā na upapadyate .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {36/55} kutaḥ .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {37/55} brahmadattāt .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {38/55} kā tarhi syāt .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {39/55} ṣaṣṭhīsaptamyau .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {40/55} svāmīśvarādhipati iti .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {41/55} na tatra adhiśabdaḥ paṭhyate .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {42/55} yadi api na paṭhyate adhiḥ īśvaravācī .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {43/55} na tatra paryāyavacanānām grahaṇam .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {44/55} katham jñāyate .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {45/55} yat ayam kasya cit paryāyavacanasya grahaṇam karoti .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {46/55} adhipatidāyāda iti .

(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {47/55} ṣaṣṭhī tarhi prāpnoti .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {48/55} śeṣalakṣaṇā ṣaṣṭhī aśeṣatvāt na bhaviṣyati .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {49/55} dvitīyā tarhi prāpnoti karmapravacanīyayukte dvitīyā iti .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {50/55} saptamyā uktatvāt tasya abhisambandhasya dvitīyā na bhaviṣyati .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {51/55} bhavet yaḥ dheḥ pañcālānām ca abhisambandhaḥ saḥ saptamyā uktaḥ syāt yaḥ tu khalu adheḥ brahmadattasya ca abhisaṃbandhaḥ tatra dvitīyā prāpnoti .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {52/55} evaṃ tarhi svavacanāt siddham .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {53/55} adhiḥ svam prati karmapravacanīyasaṃjñaḥ bhavati iti vaktavyam .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {54/55} evam api yadā brahmadatte adhikaraṇe saptamī tadā pañcālebhyaḥ dvitīyā prāpnoti karmapravacanīyayukte dvitīya iti .
(P_2,3.9) KA_I,447.7-448.11 Ro_II,779-782 {55/55} upapadavibhakteḥ kārakavibhaktiḥ balīyasī iti prathamā bhaviṣyati
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {1/29} adhvani arthagrahaṇam . adhvani arthagrahaṇam kartavyam .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {2/29} iha api mā bhūt .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {3/29} panthānam gacchati .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {4/29} vīvadham gacchat i iti .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {5/29} āsthitapratiṣedhaḥ ca .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {6/29} āsthitapratiṣedhaḥ ca ayam vaktavyaḥ .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {7/29} yaḥ hi utpathena panthānam gacchati pathe gacchati iti eva tatra bhavitavyam .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {8/29} kim artham punaḥ idam ucyate .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {9/29} caturthī yathā syāt .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {10/29} atha dvitīyā siddhā .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {11/29} siddhā karmaṇi iti eva .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {12/29} caturthī api siddhā .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {13/29} | katham .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {14/29} sampradāne iti eva .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {15/29} na sidhyati .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {16/29} karmaṇā yam abhipraiti saḥ saṃpradānam iti ucyate .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {17/29} kriyayā ca asau grāmam abhipraiti .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {18/29} kayā kriyayā .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {19/29} gamikriyayā .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {20/29} kriyāgrahaṇam api tatra codyate .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {21/29} ceṣṭāyām anadhvani striyam gacchati ajām nayati iti atiprasaṅgaḥ .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {22/29} ceṣṭāyām anadhvani striyam gacchati ajām nayati iti atiprasaṅgaḥ bhavati .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {23/29} siddham tu asamprāptavacanāt .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {24/29} siddham etat .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {25/29} katham .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {26/29} asamprāpte karmaṇi dvitīyācaturthyau bhavataḥ iti vaktavyam .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {27/29} adhvanaḥ ca anapavādaḥ .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {28/29} evam ca kṛtvā anadhvani iti etat api na vaktavyam bhavati .
(P_2,3.12) KA_I,448.13-449.3 Ro_II,782-784 {29/29} samprāptam hi etat karma adhvānam gacchati iti .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {1/40} caturthīvidhāne tādarthye upasaṅkhyānam . caturthīvidhāne tādarthye upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {2/40} yūpāya dāru kuṇḍalāya hiraṇyam .

(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {3/40} kim idam tādarthyam iti .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {4/40} tadarthasya bhāvaḥ tādarthyam .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {5/40} tadartham punaḥ kim .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {6/40} sarvanāmnaḥ ayam caturthyantasya arthaśabdena saha samāsaḥ .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {7/40} katham ca atra caturthī .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {8/40} anena eva .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {9/40} yadi evam itaretarāśrayam bhavati .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {10/40} kā itaretarāśrayatā .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {11/40} nirdeśottarakālam caturthyā bhavitavyam caturthyā ca nirdeśaḥ tat itaretarāśrayam bhavati .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {12/40} itaretarāśrayāṇi ca na prakalpante .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {13/40} tat tarhi vaktavyam .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {14/40} na vaktavyam .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {15/40} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati bhavati arthaśabdena yoge caturthī iti yat ayam carturthī tadarthārtha iti caturthyantasya arthaśabdena saha samāsam śāsti .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {16/40} na khalu api avaśyaṃ caturthyantasya eva arthaśabdena saha samāsaḥ bhavati .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {17/40} kim tarhi .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {18/40} ṣaṣṭhyantasya api bhavati .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {19/40} tat yathā .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {20/40} guroḥ idam gurvartham iti .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {21/40} yadi tādarthye upasaṅkhyānam kriyate na arthaḥ sampradānagrahaṇena .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {22/40} yaḥ api hi upādhyāyāya gauḥ dīyate upādhyāyārthaḥ saḥ bhavati .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {23/40} tatra tādarthye iti eva siddham .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {24/40} avaśyam saṃpradānagrahaṇam kartavyam yā anyena lakṣaṇena sampradānasañjñā tadartham .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {25/40} chātrāya rucitam .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {26/40} chātrāya svaditam iti .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {27/40} tat tarhi upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {28/40} na kartavyam .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {29/40} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati bhavati tādarthye caturthī iti yat ayam caturthī tadarthārtha iti caturthyantasya tadarthena saha samāsam śāsti .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {30/40} kḷpi sampadyamāne .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {31/40} kḷpi sampadyamāne caturthī vaktavyā .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {32/40} mūtrāya kalpate yavāgūḥ .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {33/40} uccārāya kalpate yavānnam iti .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {34/40} utpātena jñāpyamāne .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {35/40} utpātena jñāpyamāne caturthī vaktavyā .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {36/40} vātāya kapilā vidyut ātapāya atilohinī pītā bhavati sasyāya durbhikṣāya sitā bhavet .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {37/40} māṃsaudanāya vyāharati mṛgaḥ .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {38/40} hitayoge ca .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {39/40} hitayoge caturthī vaktavyā .
(P_2,3.13) KA_I,449.5-450.3 Ro_II,784-787 {40/40} | hitam arocakine hitam āmayāvine .
(P_2,3.16) KA_I,450.5-14 Ro_II,787-788 {1/17} svastiyoge caturthī kuśalārthaiḥ āśiṣi vāvidhānāt .
(P_2,3.16) KA_I,450.5-14 Ro_II,787-788 {2/17} svastiyoge caturthī kuśalārthaiḥ āśiṣi vāvidhānāt bhavati vipratiṣedhena .

(P_2,3.16) KA_I,450.5-14 Ro_II,787-788 {3/17} svastiyoge caturthyāḥ avakāśaḥ svasti jālmāya svasti vṛṣalāya .
(P_2,3.16) KA_I,450.5-14 Ro_II,787-788 {4/17} kuśalārthaiḥ āśiṣi vāvidhānasya avakāśaḥ anye kuśalārthāḥ .
(P_2,3.16) KA_I,450.5-14 Ro_II,787-788 {5/17} kuśalam devattāya kuśalam devadattasya .
(P_2,3.16) KA_I,450.5-14 Ro_II,787-788 {6/17} iha ubhayam prāpnoti .
(P_2,3.16) KA_I,450.5-14 Ro_II,787-788 {7/17} svasti gobhyaḥ svasti brāhmaṇebhyaḥ iti .
(P_2,3.16) KA_I,450.5-14 Ro_II,787-788 {8/17} caturthī bhavati vipratiṣedhena .
(P_2,3.16) KA_I,450.5-14 Ro_II,787-788 {9/17} alamiti paryāptyarthagrahaṇam .
(P_2,3.16) KA_I,450.5-14 Ro_II,787-788 {10/17} alamiti paryāptyarthagrahaṇam kartavyam .
(P_2,3.16) KA_I,450.5-14 Ro_II,787-788 {11/17} iha mā bhūt .
(P_2,3.16) KA_I,450.5-14 Ro_II,787-788 {12/17} alaṅkurute kanyām iti .
(P_2,3.16) KA_I,450.5-14 Ro_II,787-788 {13/17} aparaḥ āha : alam iti paryāptyarthagrahaṇam kartavyam .
(P_2,3.16) KA_I,450.5-14 Ro_II,787-788 {14/17} iha api yathā syāt .
(P_2,3.16) KA_I,450.5-14 Ro_II,787-788 {15/17} alam mallaḥ mallāya .
(P_2,3.16) KA_I,450.5-14 Ro_II,787-788 {16/17} prabhuḥmallaḥ mallāya .
(P_2,3.16) KA_I,450.5-14 Ro_II,787-788 {17/17} prabhavati mallaḥ mallāya iti .
(P_2,3.17) KA_I,450.16-451.3 Ro_II,788-789 {1/13} aprāṇiṣu iti ucyate .
(P_2,3.17) KA_I,450.16-451.3 Ro_II,788-789 {2/13} tatra idam na sidhyati : na tvā śvānam manye , na tvā śune manye iti .
(P_2,3.17) KA_I,450.16-451.3 Ro_II,788-789 {3/13} evam tarhi yogavibhāgaḥ kariṣyate .
(P_2,3.17) KA_I,450.16-451.3 Ro_II,788-789 {4/13} manyakarmaṇi anādare vibhāṣā .
(P_2,3.17) KA_I,450.16-451.3 Ro_II,788-789 {5/13} tataḥ aprāṇiṣu .
(P_2,3.17) KA_I,450.16-451.3 Ro_II,788-789 {6/13} aprāṇiṣu ca vibhāṣā iti .
(P_2,3.17) KA_I,450.16-451.3 Ro_II,788-789 {7/13} iha api tarhi prāpnoti : na tvā kākam manye , na tvā śukam manye iti .
(P_2,3.17) KA_I,450.16-451.3 Ro_II,788-789 {8/13} yat etat aprāṇiṣu iti etat anāvādiṣu iti vakṣyāmi .
(P_2,3.17) KA_I,450.16-451.3 Ro_II,788-789 {9/13} ime ca nāvādayaḥ bhaviṣyanti .
(P_2,3.17) KA_I,450.16-451.3 Ro_II,788-789 {10/13} na tvā nāvam manye yāvat tīrṇam na nāvyam .
(P_2,3.17) KA_I,450.16-451.3 Ro_II,788-789 {11/13} na tvā annam manye yāvat bhuktam na śrāddham .
(P_2,3.17) KA_I,450.16-451.3 Ro_II,788-789 {12/13} atra yeṣu prāṇiṣu na iṣyate te nāvādayaḥ bhaviṣyanti .
(P_2,3.17) KA_I,450.16-451.3 Ro_II,788-789 {13/13} manyakarmaṇi prakṛṣyakutsitagrahaṇam . manyakarmaṇi prakṛṣyakutsitagrahaṇam kartavyam iha mā bhūt : tvām tṛṇam manye iti .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {1/33} tṛtīyāvidhāne prakṛtyādibhyaḥ upasaṅkhyānam .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {2/33} tṛtīyāvidhāne prakṛtyādibhyaḥ upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {3/33} tṛtīyāvidhāne prakṛtyādibhyaḥ upasaṅkhyānam .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {4/33} prakṛtyā abhirūpaḥ prakṛtyā darśanīyaḥ .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {5/33} prāyeṇa yājñikāḥ prāyeṇa vaiyākaraṇāḥ .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {6/33} māṭharaḥ asmi gotreṇa. gārgyaḥ asmi gotreṇa .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {7/33} samena dhāvati .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {8/33} viṣameṇa dhāvati .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {9/33} dvidroṇena dhānyam krīṇāti .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {10/33} tridroṇena dhānyam krīṇāti .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {11/33} pañcakena paśūn krīṇāti .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {12/33} sāhasreṇa aśvān krīṇāti. tat tarhi vaktavyam .

(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {13/33} na vaktavyam .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {14/33} kartṛkaraṇayoḥ tṛtīyā iti eva siddham .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {15/33} iha tāvat prakṛtyā abhirūpaḥ prakṛtyā darśanīyaḥ iti prakṛtikṛtam tasya ābhirūpyam .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {16/33} prāyeṇa yājñikāḥ prāyeṇa vaiyākaraṇāḥ iti .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {17/33} eṣaḥ tatra prāyaḥ yena te adhīyate .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {18/33} māṭharaḥ asmi gotreṇa. gārgyaḥ asmi gotreṇa iti .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {19/33} etena aham sañjñāye .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {20/33} samena dhāvati .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {21/33} viṣameṇa dhāvati .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {22/33} idam atra prayoktavyam sat na prayujyate samena pathā dhāvati viṣameṇa pathā dhāvatīti .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {23/33} dvidroṇena dhānyam krīṇāti .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {24/33} tridroṇena dhānyam krīṇāti .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {25/33} tādarthyāt tācchabdyam .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {26/33} dvidroṇārtham dvidroṇam .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {27/33} dvidroṇena hiraṇyena dhānyam krīṇāti iti .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {28/33} pañcakena paśūn krīṇāti iti .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {29/33} atra api tādarthyāt tācchabdyam .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {30/33} pañcapaśvarthaḥ pañcakaḥ .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {31/33} pañcakena paśūn krīṇāti iti .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {32/33} sāhasreṇa aśvān krīṇāti iti. sahasraparimāṇam sāhasram .
(P_2,3.18) KA_I,452.2-15 Ro_II,789-791 {33/33} sāhasreṇa hiraṇyena aśvān krīṇāti iti.
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {1/28} kim udāharaṇam .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {2/28} tilaiḥ saha māṣān vapati iti .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {3/28} na etat asti .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {4/28} tilaiḥ miśrīkṛtya māṣāḥ upyante .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {5/28} tatra karaṇe iti eva siddham .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {6/28} idam tarhi .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {7/28} putreṇa saha āgataḥ devadattaḥ iti .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {8/28} apradhāne kartari tṛtīyā yathā syāt .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {9/28} etat api na asti prayojanam .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {10/28} pradhāne kartari lādayaḥ bhavanti iti pradhānakartā ktena abhidhīyate yaḥ ca apradhānam siddhā tatra kartari iti eva tṛtīyā .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {11/28} idam tarhi .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {12/28} putreṇa saha āgamanam devadattasya iti .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {13/28} ṣaṣṭhī atra bādhikā bhaviṣyati .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {14/28} idam tarhi .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {15/28} putreṇa saha sthūlaḥ .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {16/28} putreṇa saha piṅgalaḥ iti .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {17/28} idam ca api udāharaṇam tilaiḥ saha māṣān vapati iti .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {18/28} nanu ca uktam tilaiḥ miśrīkṛtya māṣāḥ upyante .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {19/28} tatra karaṇe iti eva siddham iti .

(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {20/28} bhavet siddham yadā tilaiḥ miśrīkṛtya upyeran .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {21/28} yadā tu khalu kasya cin māṣabījāvāpaḥ upasthitaḥ tadartham ca kṣetram upārjitam tatra anyat api kiṃ cid upyate yadi bhaviṣyati bhaviṣyati iti tadā na sidhyati .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {22/28} sahayukte apradhānavacanam anarthakam upapadavibhakteḥ kārakavibhaktibalīyastvāt anyatra api .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {23/28} sahayukte apradhānavacanam anarthakam .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {24/28} kiṃ kāraṇam .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {25/28} upapadavibhakteḥ kārakavibhaktibalīyastvāt .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {26/28} anyatra api kārakavibhaktirbalīyasī iti prathamā bhaviṣyati .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {27/28} kva anyatra .
(P_2,3.19) KA_I,452.17-453.7 Ro_II,791-793 {28/28} gāḥ svāmī vrajati iti .
(P_2,3.20) KA_I,453.9-14 Ro_II,793-794 {1/8} iha kasmāt na bhavati .
(P_2,3.20) KA_I,453.9-14 Ro_II,793-794 {2/8} akṣi kāṇam asya iti .
(P_2,3.20) KA_I,453.9-14 Ro_II,793-794 {3/8} aṅgāt vikṛtāt tadvikārataḥ cet aṅginaḥ vacanam .
(P_2,3.20) KA_I,453.9-14 Ro_II,793-794 {4/8} aṅgāt vikṛtāt tṛtīyā vaktavyā tena eva cet vikāreṇa aṅgī dyotyate iti vaktavyam .
(P_2,3.20) KA_I,453.9-14 Ro_II,793-794 {5/8} tat tarhi vaktavyam .
(P_2,3.20) KA_I,453.9-14 Ro_II,793-794 {6/8} na vaktavyam .
(P_2,3.20) KA_I,453.9-14 Ro_II,793-794 {7/8} aṅgaśabdaḥ ayam samudāyaśabdaḥ yena iti ca karaṇe eṣā tṛtīyā .
(P_2,3.20) KA_I,453.9-14 Ro_II,793-794 {8/8} yena avayavena samudāyaḥ aṅgī dyotyate tasmin bhavitavyam na ca etena avayavena samudāyaḥ dyotyate .
(P_2,3.21) KA_I,453.16-23 Ro_II,794-795 {1/14} itthambhūtalakṣaṇe tatsthe pratiṣedhaḥ .
(P_2,3.21) KA_I,453.16-23 Ro_II,794-795 {2/14} itthambhūtalakṣaṇe tatsthe pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,3.21) KA_I,453.16-23 Ro_II,794-795 {3/14} api bhavānkamaṇḍalupāṇim chātrama drākṣīt iti .
(P_2,3.21) KA_I,453.16-23 Ro_II,794-795 {4/14} na vā itthambhūtasya lakṣaṇena apṛthagbhāvāt .
(P_2,3.21) KA_I,453.16-23 Ro_II,794-795 {5/14} na vā vaktavyam .
(P_2,3.21) KA_I,453.16-23 Ro_II,794-795 {6/14} kim kāraṇam .
(P_2,3.21) KA_I,453.16-23 Ro_II,794-795 {7/14} itthambhūtasya lakṣaṇena apṛthagbhāvāt .
(P_2,3.21) KA_I,453.16-23 Ro_II,794-795 {8/14} yatra itthambhūtasya pṛthagbhūtam lakṣaṇam tatra bhavitavyam .
(P_2,3.21) KA_I,453.16-23 Ro_II,794-795 {9/14} na ca atra itthambhūtasya pṛthagbhūtam lakṣaṇam .
(P_2,3.21) KA_I,453.16-23 Ro_II,794-795 {10/14} kim vaktavyam etat .
(P_2,3.21) KA_I,453.16-23 Ro_II,794-795 {11/14} na hi .
(P_2,3.21) KA_I,453.16-23 Ro_II,794-795 {12/14} katham anucyamānam gaṃsyate .
(P_2,3.21) KA_I,453.16-23 Ro_II,794-795 {13/14} tathā hi ayam prādhānyena lakṣaṇam pratinirdiśati .
(P_2,3.21) KA_I,453.16-23 Ro_II,794-795 {14/14} itthambhūtasya lakṣaṇam itthaṃbhūtalakṣaṇam tasmin nitthaṃbhūtalakṣaṇe iti .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {1/31} sañjñaḥ kṛtprayoge ṣaṣṭhī vipratiṣedhena . sañjñaḥ anyatarasyām karmaṇi iti etasmāt kṛprayoge ṣaṣṭhī bhavati vipratiṣedhena .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {2/31} sañjñaḥ anyatarasyām iti asya avakāśaḥ .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {3/31} mātaram sañjānīte .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {4/31} mātrā sañjānīte .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {5/31} kṛtprayoge ṣaṣṭhyāḥ avakāśaḥ .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {6/31} idhmapravraścanaḥ palāśaśātanaḥ .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {7/31} iha ubhayam prāpnoti .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {8/31} mātuḥ sañjñātā .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {9/31} pituḥ sañjñātā iti .

(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {10/31} ṣaṣṭhī bhavati vipratiṣedhena .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {11/31} upapadavibhakteḥ ca upapadavibhaktiḥ . upapadavibhakteḥ ca upapadavibhaktiḥ bhavati vipratiṣedhena | anyārāditarertadikśabdāñcūttarapadājāhiyukte iti asya avakāśaḥ .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {12/31} anyaḥ devadattāt .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {13/31} svāmīśvarādhipatidāyādasākṣipratibhūprasūtaiḥ ca iti asya avakāśaḥ .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {14/31} goṣu svāmī .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {15/31} gavāṃ svāmī .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {16/31} iha ubhayam prāpnoti .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {17/31} anyaḥ goṣu svāmī .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {18/31} anyaḥ gavāṃ svāmī iti .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {19/31} svāmīśvarādhipati iti etat bhavati vipratiṣedhena .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {20/31} na eṣaḥ yuktḥ vipratiṣedhaḥ .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {21/31} na hi atra gāvaḥ anyayuktāḥ .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {22/31} kaḥ tarhi .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {23/31} svāmī .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {24/31} evam tarhi tulyārthaḥ atulopamābhyām tṛtīyā anyatarasyām iti asya avakāśaḥ .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {25/31} tulyaḥ devadattasya .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {26/31} tulyaḥ devadattena iti .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {27/31} svāmīśvarādhipati iti asya vakāśaḥ saḥ eva .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {28/31} iha ubhayam prāpnoti .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {29/31} tulyaḥ gobhiḥ svāmī .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {30/31} tulyaḥ gavāṃ svāmī iti .
(P_2,3.22) KA_I,454.2-16 Ro_II,796 {31/31} tulyārthaḥ ratulopamābhyām iti etat bhavati vipratiṣedhena .
(P_2,3.23) KA_I,454.18-455.2 Ro_II,797 {1/20} nimittakāraṇahetuṣu sarvāsām prāyadarśanam . nimittakāraṇahetuṣu sarvā vibhaktayaḥ prāyeṇa dṛśyante iti vaktavyam .
(P_2,3.23) KA_I,454.18-455.2 Ro_II,797 {2/20} kim nimittam vasati .
(P_2,3.23) KA_I,454.18-455.2 Ro_II,797 {3/20} kena nimittena vasati .
(P_2,3.23) KA_I,454.18-455.2 Ro_II,797 {4/20} kasmai nimittāya vasati .
(P_2,3.23) KA_I,454.18-455.2 Ro_II,797 {5/20} kasmāt nimittāt vasati .
(P_2,3.23) KA_I,454.18-455.2 Ro_II,797 {6/20} kasya nimittasya vasati .
(P_2,3.23) KA_I,454.18-455.2 Ro_II,797 {7/20} kasmin nimitte vasati .
(P_2,3.23) KA_I,454.18-455.2 Ro_II,797 {8/20} kim kāraṇam vasati .
(P_2,3.23) KA_I,454.18-455.2 Ro_II,797 {9/20} kena kāraṇena vasati .
(P_2,3.23) KA_I,454.18-455.2 Ro_II,797 {10/20} kasmai kāraṇāya vasati .
(P_2,3.23) KA_I,454.18-455.2 Ro_II,797 {11/20} kasmāt kāraṇāt vasati .
(P_2,3.23) KA_I,454.18-455.2 Ro_II,797 {12/20} kasya kāraṇasya vasati .
(P_2,3.23) KA_I,454.18-455.2 Ro_II,797 {13/20} kasmin kāraṇe vasati .
(P_2,3.23) KA_I,454.18-455.2 Ro_II,797 {14/20} kaḥ hetuḥ vasati .
(P_2,3.23) KA_I,454.18-455.2 Ro_II,797 {15/20} kam hetum vasati .
(P_2,3.23) KA_I,454.18-455.2 Ro_II,797 {16/20} kena hetunā vasati .
(P_2,3.23) KA_I,454.18-455.2 Ro_II,797 {17/20} kasmai hetave vasati .
(P_2,3.23) KA_I,454.18-455.2 Ro_II,797 {18/20} kasmāt hetoḥ vasati .

(P_2,3.23) KA_I,454.18-455.2 Ro_II,797 {19/20} kasya hetoḥ vasati .
(P_2,3.23) KA_I,454.18-455.2 Ro_II,797 {20/20} kasmin hetau vasati .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {1/44} pañcamīvidhāne lyablope karmaṇi upasaṅkhyānam .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {2/44} pañcamīvidhāne lyablope karmaṇi upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {3/44} prāsādam āruhya prekṣate .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {4/44} prāsādātprekṣate .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {5/44} adhikaraṇe ca .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {6/44} adhikaraṇe ca upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {7/44} āsanāt prekṣate .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {8/44} śayanāt prekṣate .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {9/44} praśnākhyānayoḥ ca .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {10/44} praśnākhyānayoḥ ca pañcamī vaktavyā .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {11/44} kutaḥ bhavān .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {12/44} pāṭaliputrāt .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {13/44} yataḥ ca adhvakālanirmāṇam . yataḥ ca adhvakālanirmāṇam tatra pañcamī vaktavyā .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {14/44} gavīdhumataḥ sāvakāśyaīm catvāri yojanāni .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {15/44} kārtikyāḥ āgrahāyaṇī māse .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {16/44} tadyuktāt kāle saptamī . tadyuktāt kāle saptamī vaktavyā .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {17/44} kārtikyāḥ āgrahāyaṇī māse .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {18/44} adhvanaḥ prathamā ca . adhvanaḥ prathamā ca saptamī ca vaktayvā .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {19/44} gavīdhumataḥ sāvakāśyaīm catvāri yojanāni caturṣu yojaneṣu .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {20/44} tat tarhi idaṃ bahu vaktavyam .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {21/44} na vaktavyam .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {22/44} apādāne iti eva siddham .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {23/44} iha tāvat prāsādāt prekṣate .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {24/44} śayanāt prekṣate iti .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {25/44} apakrāmati tat tasmāt darśanam .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {26/44} yadi apakrāmati kim na atyantāya apakrāmati .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {27/44} santatatvāt .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {28/44} atha vā anyānyaprādurbhāvā .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {29/44} praśnākhyānayoḥ ca pañcamī vaktavyā iti .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {30/44} idam atra prayoktavyam sat na prayujyate .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {31/44} kutaḥ bhavān āgacchati .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {32/44} pāṭaliputrāt āgacchami iti .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {33/44} yataḥ ca adhvakālanirmāṇam tatra pañcamī vaktavyā iti .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {34/44} idam atra prayoktavyam sat na prayujyate gavīdhumataḥ niḥsṛtya sāṅkāśyam catvāri yojanāni .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {35/44} kārtikyāḥ āgrahāyaṇī māse iti .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {36/44} idam atra prayoktavyam sat na prayujyate .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {37/44} kārttikyāḥ prabhṛti āgrahāyaṇī māsa iti .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {38/44} tadyuktāt kāle saptamī vaktavyā iti .

(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {39/44} idam atra prayoktavyam sat na prayujyate .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {40/44} kārttikyāḥ āgrahāyaṇī gate māse iti .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {41/44} adhvanaḥ prathamā ca saptamī ca iti .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {42/44} idam atra prayoktavyam sat na prayujyate .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {43/44} gavīdhumato niḥsṛtya yadā catvāri yojanāni gatāni bhavanti tataḥ sāṅkāśyam .
(P_2,3.28) KA_I,455.4-456. 5 Ro_II,797-800 {44/44} caturṣu yojaneṣu gateṣu sāṅkāśyam iti .
(P_2,3.29) KA_I,456.7-8 Ro_II,800 {1/3} añcūttarapadagrahaṇam kimartham na dikśabdaiḥ yoge iti eva siddham .
(P_2,3.29) KA_I,456.7-8 Ro_II,800 {2/3} ṣaṣṭhī atasarthapratyayena iti vakṣyati .
(P_2,3.29) KA_I,456.7-8 Ro_II,800 {3/3} tasya ayam purastāt apakarṣaḥ .
(P_2,3.30) KA_I,456.10-15 Ro_II,801 {1/11} arthagrahaṇam kimartham .
(P_2,3.30) KA_I,456.10-15 Ro_II,801 {2/11} ṣaṣṭhī ataspratyayena iti ucyamāne iha eva syāt .
(P_2,3.30) KA_I,456.10-15 Ro_II,801 {3/11} dakṣiṇato grāmasya uttarato grāmasya iti .
(P_2,3.30) KA_I,456.10-15 Ro_II,801 {4/11} iha na syāt .
(P_2,3.30) KA_I,456.10-15 Ro_II,801 {5/11} upari grāmasya upariṣṭāt grāmasya iti .
(P_2,3.30) KA_I,456.10-15 Ro_II,801 {6/11} arthagrahaṇe punaḥ kriyamāṇe ataspratyayena ca siddham bhavati yaḥ ca anyaḥ tena samānārthaḥ .
(P_2,3.30) KA_I,456.10-15 Ro_II,801 {7/11} atha pratyayagrahaṇam kimartham .
(P_2,3.30) KA_I,456.10-15 Ro_II,801 {8/11} iha mā bhūt .
(P_2,3.30) KA_I,456.10-15 Ro_II,801 {9/11} prāk grāmāt pratyak grāmāt .
(P_2,3.30) KA_I,456.10-15 Ro_II,801 {10/11} añcūttarapadasya api etat prayojanam uktam .
(P_2,3.30) KA_I,456.10-15 Ro_II,801 {11/11} tatra anyatarat śakyam akartum .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {1/38} pṛthagādiṣu pañcamīvidhānam .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {2/38} pṛthagādiṣu pañcamīvidheyā .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {3/38} pṛthak devadattāt .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {4/38} kimartham na prakṛtam pañcamīgrahaṇam anuvartate .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {5/38} kva prakṛtam .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {6/38} apādāne pañcamī iti. anadhikārāt .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {7/38} anadhikāraḥ saḥ .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {8/38} adhikāre hi dvitīyāṣaṣṭhīviṣaye pratiṣedhaḥ .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {9/38} adhikāre hi dvitīyāṣaṣṭhīviṣaye pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ syāt .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {10/38} dakṣiṇena grāmam , dakṣiṇataḥ grāmasya .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {11/38} evam tarhi anyatarasyāṅgrahaṇasāmarthyāt pañcamī bhaviṣyati .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {12/38} asti anyat anyatarasyāṅgrahaṇasya prayojanam .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {13/38} kim .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {14/38} yasyām na aprāptāyām tṛtīyā ārabhyate sā yathā syāt .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {15/38} kasyām ca na aprāptāyām .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {16/38} antataḥ ṣaṣṭhyām .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {17/38} tat tarhi vaktavyam .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {18/38} na vaktavyam .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {19/38} prakṛtam anuvartate .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {20/38} kva prakṛtam .

(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {21/38} apādāne pañcamī iti .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {22/38} nanu ca uktam anadhikāraḥ saḥ adhikāre hi dvitīyāṣaṣṭhīviṣaye pratiṣedhaḥ iti .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {23/38} evam tarhi sambandham anuvartiṣyate .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {24/38} apādāne pañcamī .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {25/38} anyārāditarartedikśabdāñcūttarapadājāhiyukte pañcamī .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {26/38} ṣaṣṭhī atasarthapratyayena anyārādibhiḥ yoge pañcamī .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {27/38} enapā dvitīyā anyārādibhiryoge pañcamī .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {28/38} pṛthagvinānānābhiḥ tṛtīyā anyatarasyām .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {29/38} pañcamīgrahaṇam anuvartate anyārādibhiḥ yoge iti nivṛttam .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {30/38} atha vā maṇḍūkagatayaḥ adhikārāḥ .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {31/38} tat. yathā maṇḍūkāḥ utplutya utplutya gacchanti tadvat adhikārāḥ .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {32/38} atha vā anyavacanāt cakārākaraṇāt prakṛtasya apavādaḥ vijñāyate yathā utsargeṇa prasaktasya .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {33/38} anyasyā vibhakteḥ vacanāt cakārasya anukarṣaṇārthasya akaraṇāt prakṛtāyaḥ pañcamyāḥ dvitīyāṣaṣṭhyau bādhike bhaviṣyataḥ yathā utsargeṇa prasaktasya apavādaḥ bādhakaḥ bhavati .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {34/38} atha vā vakṣyati etat .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {35/38} anuvartante ca nāma vidhayaḥ .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {36/38} na ca anuvartanāt eva bhavanti .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {37/38} kim tarhi .
(P_2,3.32) KA_I,456.16-457.15 Ro_II,801-803 {38/38} yatnāt bhavanti iti .
(P_2,3.35) KA_I,457.17-23 Ro_II,803-804 {1/7} dūrāntikārthebhyaḥ pañcamīvidhāne tadyuktāt pañcamīpratiṣedhaḥ .
(P_2,3.35) KA_I,457.17-23 Ro_II,803-804 {2/7} dūrāntikārthebhyaḥ pañcamīvidhāne tadyuktātpañcamyāḥ pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,3.35) KA_I,457.17-23 Ro_II,803-804 {3/7} dūrād grāmasya .
(P_2,3.35) KA_I,457.17-23 Ro_II,803-804 {4/7} na vā tatra api darśanāt apratiṣedhaḥ .
(P_2,3.35) KA_I,457.17-23 Ro_II,803-804 {5/7} na vā tatra api darśanāt pañcamyāḥ pratiṣedhaḥ anarthakaḥ .
(P_2,3.35) KA_I,457.17-23 Ro_II,803-804 {6/7} tatra api pañcamī dṛśyate .
(P_2,3.35) KA_I,457.17-23 Ro_II,803-804 {7/7} dūrāt āvasathāt mūtram dūrāt pādāvasecanam dūrāt ca bhāvyam dasyubhyaḥ dūrāt ca kupitāt guroḥ .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {1/27} saptamīvidhāne ktasya inviṣayasya karmaṇi upsaṅkhyānam .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {2/27} saptamīvidhāne ktasya inviṣayasya karmaṇi upsaṅkhyānam vaktavyam .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {3/27} adhītī vyākaraṇe .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {4/27} parigaṇitī yājñikye .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {5/27} āmnātī cchandasi .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {6/27} sādhvasādhuprayoge ca .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {7/27} sādhvasādhuprayoge ca saptamī vaktavyā .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {8/27} sādhuḥ devadattaḥ mātari .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {9/27} asādhuḥ pitari .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {10/27} kārakārhāṇām ca kārakatve .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {11/27} kārakārhāṇām ca kārakatve saptamī vaktavyā .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {12/27} ṛddheṣu bhuñjāneṣu daridrāḥ āsate .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {13/27} brāhmaṇeṣu taratsu vṛṣalāḥ āsate .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {14/27} akārakārhāṇām cākārakatve .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {15/27} akārakārhāṇām cākārakatve saptamī vaktavyā .

(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {16/27} mūrkheṣu āsīneṣu vṛddhāḥ bhuñjate .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {17/27} vṛṣaleṣu āsīneṣu brāhmaṇāḥ taranti .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {18/27} tadviparyāse ca .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {19/27} tadviparyāse ca saptamī vaktavyā .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {20/27} ṛddheṣu āsīneṣu mūrkhāḥ bhuñjate .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {21/27} brāhmaṇeṣu āsīneṣu vṛṣalāḥ taranti .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {22/27} nimittāt karmasaṃyoge .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {23/27} nimittātkarmasaṃyoge saptamī vaktavyā .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {24/27} carmaṇi dvīpinam hanti .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {25/27} dantayoḥ hanti kuñjaram .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {26/27} keṣeṣu camarīm hanti .
(P_2,3.36) KA_I,458.2-29 Ro_II,804-806 {27/27} sīmni puṣkalakaḥ hataḥ .
(P_2,3.37) KA_I,458.21-459.10 Ro_II,806-807 {1/22} bhāvalakṣaṇe saptamīvidhāne abhāvalakṣaṇe upasaṅkhyānam .
(P_2,3.37) KA_I,458.21-459.10 Ro_II,806-807 {2/22} bhāvalakṣaṇe saptamīvidhāne abhāvalakṣaṇe upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_2,3.37) KA_I,458.21-459.10 Ro_II,806-807 {3/22} agniṣu hūyamāneṣu prasthitaḥ huteṣu āgataḥ .
(P_2,3.37) KA_I,458.21-459.10 Ro_II,806-807 {4/22} goṣu duhyamānāsu prasthitaḥ dugdhāsu āgataḥ .
(P_2,3.37) KA_I,458.21-459.10 Ro_II,806-807 {5/22} kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .
(P_2,3.37) KA_I,458.21-459.10 Ro_II,806-807 {6/22} lakṣaṇam hi nāma tat bhavati yena punaḥ punaḥ lakṣyate .
(P_2,3.37) KA_I,458.21-459.10 Ro_II,806-807 {7/22} sakṛt ca asau katham cit agniṣu hūyamāneṣu prasthitaḥ huteṣu āgataḥ goṣu duhyamānāsu prasthitaḥ dugdhāsu āgataḥ .
(P_2,3.37) KA_I,458.21-459.10 Ro_II,806-807 {8/22} siddham tu bhāvapravṛttau yasya bhāvārambhavacanāt .
(P_2,3.37) KA_I,458.21-459.10 Ro_II,806-807 {9/22} siddhametat .
(P_2,3.37) KA_I,458.21-459.10 Ro_II,806-807 {10/22} katham .
(P_2,3.37) KA_I,458.21-459.10 Ro_II,806-807 {11/22} yasya bhāvapravṛttau dvitīyaḥ bhāvaḥ ārabhyate tatra saptamī vaktavyā .
(P_2,3.37) KA_I,458.21-459.10 Ro_II,806-807 {12/22} sidhyati .
(P_2,3.37) KA_I,458.21-459.10 Ro_II,806-807 {13/22} sūtram tarhi bhidyate .
(P_2,3.37) KA_I,458.21-459.10 Ro_II,806-807 {14/22} yathānyāsam eva astu .
(P_2,3.37) KA_I,458.21-459.10 Ro_II,806-807 {15/22} nanu ca uktam bhāvalakṣaṇe saptamīvidhāne abhāvalakṣaṇe upasaṅkhyānam iti .
(P_2,3.37) KA_I,458.21-459.10 Ro_II,806-807 {16/22} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_2,3.37) KA_I,458.21-459.10 Ro_II,806-807 {17/22} na khalu avaśyam tat eva lakṣaṇam bhavati yena punaḥ punaḥ lakṣyate .
(P_2,3.37) KA_I,458.21-459.10 Ro_II,806-807 {18/22} sakṛt api yat nimittatvāya kalpate tat api lakṣaṇam bhavati .
(P_2,3.37) KA_I,458.21-459.10 Ro_II,806-807 {19/22} tat yathā .
(P_2,3.37) KA_I,458.21-459.10 Ro_II,806-807 {20/22} api bhavān kamaṇḍalupāṇim chātram adrākṣīt iti .
(P_2,3.37) KA_I,458.21-459.10 Ro_II,806-807 {21/22} sakṛt asau kamaṇḍalupāṇiḥ dṛṣṭaḥ chātraḥ .
(P_2,3.37) KA_I,458.21-459.10 Ro_II,806-807 {22/22} tasya tat eva lakṣaṇam bhavati .
(P_2,3.42) KA_I,459.12-16 Ro_II,807 {1/13} iha kasmāt na bhavati .
(P_2,3.42) KA_I,459.12-16 Ro_II,807 {2/13} kṛṣṇā gavām sampannakṣīratamā iti .
(P_2,3.42) KA_I,459.12-16 Ro_II,807 {3/13} vibhakte iti ucyate .
(P_2,3.42) KA_I,459.12-16 Ro_II,807 {4/13} na ca etat vibhaktam .
(P_2,3.42) KA_I,459.12-16 Ro_II,807 {5/13} vibhaktametat .
(P_2,3.42) KA_I,459.12-16 Ro_II,807 {6/13} gobhyaḥ kṛṣṇā vibhajyate .

(P_2,3.42) KA_I,459.12-16 Ro_II,807 {7/13} vibhaktam eva yat nityam tatra bhavitavyam .
(P_2,3.42) KA_I,459.12-16 Ro_II,807 {8/13} na ca etat nityam vibhaktam .
(P_2,3.42) KA_I,459.12-16 Ro_II,807 {9/13} kim vaktavyam etat .
(P_2,3.42) KA_I,459.12-16 Ro_II,807 {10/13} na hi .
(P_2,3.42) KA_I,459.12-16 Ro_II,807 {11/13} katham anucyamānam gaṃsyate .
(P_2,3.42) KA_I,459.12-16 Ro_II,807 {12/13} vibhaktagrahaṇasāmarthyāt .
(P_2,3.42) KA_I,459.12-16 Ro_II,807 {13/13} yadi hi yat vibhaktam ca avibhaktam ca tatra syāt vibhāktagrahaṇam anarthakam syāt .
(P_2,3.43) KA_I,459.18-19 Ro_II,808 {1/4} apratyādibhiḥ iti vaktavyam .
(P_2,3.43) KA_I,459.18-19 Ro_II,808 {2/4} iha api yathā syāt .
(P_2,3.43) KA_I,459.18-19 Ro_II,808 {3/4} sādhuḥ devadattaḥ mātaram pari .
(P_2,3.43) KA_I,459.18-19 Ro_II,808 {4/4} mātaram anu .
(P_2,3.44) KA_I,459.21-22 Ro_II,808 {1/5} prasitaḥ iti ucyate kaḥ prasitaḥ nāma .
(P_2,3.44) KA_I,459.21-22 Ro_II,808 {2/5} yaḥ tatra nityam pratibaddhaḥ .
(P_2,3.44) KA_I,459.21-22 Ro_II,808 {3/5} kutaḥ etat .
(P_2,3.44) KA_I,459.21-22 Ro_II,808 {4/5} sinotiḥ ayam badhnātyarthe vartate .
(P_2,3.44) KA_I,459.21-22 Ro_II,808 {5/5} baddhaḥ iva asau tatra bhavati .
(P_2,3.45) KA_I,460.2 Ro_II,808 {1/4} iha kasmāt na bhavati .
(P_2,3.45) KA_I,460.2 Ro_II,808 {2/4} adya puṣyaḥ .
(P_2,3.45) KA_I,460.2 Ro_II,808 {3/4} adya maghā iti .
(P_2,3.45) KA_I,460.2 Ro_II,808 {4/4} adhikaraṇe iti vartate .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {1/47} prātipadikagrahaṇam kimartham .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {2/47} uccaiḥ nīcaiḥ iti āpi yathā syāt .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {3/47} kim punaḥ atra prathamayā prārthyate .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {4/47} padatvam .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {5/47} na etat asti .ṣaṣṭhyā atra padatvam bhaviṣyati .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {6/47} idam tarhi prayojanam .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {7/47} grāmaḥ ucaiḥ te svam .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {8/47} grāmaḥ uccaiḥ tava svam .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {9/47} sapūrvāyāḥ prathamāyāḥ vibhāṣā iti eṣaḥ vidhiḥ yathā syāt .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {10/47} atha liṅgagrahaṇam kimartham .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {11/47} strī pumān napuṃsakam iti ata api yathā syāt .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {12/47} na etat asti prayojanam .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {13/47} eṣaḥ eva atra prātipadikārthaḥ .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {14/47} idam tarhi .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {15/47} kumārī vṛkṣaḥ kuṇḍam iti .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {16/47} atha parimāṇagrahaṇam kimartham .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {17/47} droṇaḥ khārī āḍhakam iti atra api yathā syāt .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {18/47} atha vacanagrahaṇam kimartham .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {19/47} iha samudāye vākyaparisamāptiḥ dṛśyate .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {20/47} tat yathā .

(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {21/47} gargāḥ śatam daṇḍyantām iti .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {22/47} arthinaḥ ca rājānaḥ hiraṇyena bhavanti na ca pratyekam daṇḍayanti .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {23/47} sati etasmin dṛṣṭānte yatra etāni samuditāni bhavanti tatra eva syāt .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {24/47} droṇaḥ khārī āḍhakam iti .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {25/47} iha na syāt .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {26/47} kumārī vṛkṣaḥ kuṇḍam iti .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {27/47} na etat asti prayojanam .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {28/47} pratyekam api vākyaparisamāptiḥ dṛśyate .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {29/47} tat yathā vṛddhiguṇasañjñe pratyekam bhavataḥ .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {30/47} idam tarhi prayojanam ukteṣu api ekatvādiṣu prathamā yathā syāt .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {31/47} ekaḥ dvau bahavaḥ iti .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {32/47} atha mātragrahaṇam kimartham .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {33/47} etanmātre eva prathamā yathā syāt karmādiviśiṣṭe mā bhūt iti .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {34/47} kaṭam karoti .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {35/47} na etat asti prayojanam .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {36/47} karmādiṣu dvitīyādyāḥ vibhaktayaḥ tāḥ karmādiviśiṣṭe bādhikāḥ bhaviṣyanti .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {37/47} atha vā ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na karmādiviśiṣṭe prathamā bhavati iti yat ayam sambodhane prathamām śāsti .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {38/47} na etat asti jñāpakam .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {39/47} asti hi anyat etasya vacane prayojanam .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {40/47} kim .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {41/47} sā āmantritam iti vakṣyāmi iti .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {42/47} yat tarhi yogavibhāgam karoti .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {43/47} itarathā hi sambodhane āmantritam iti eva brūyāt .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {44/47} idam tarhi ukteṣu api ekatvādiṣu prathamā yathā syāt .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {45/47} ekaḥ dvau bahavaḥ iti .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {46/47} vacanagrahaṇasya api etat prayojanam uktam .
(P_2,3.46.1) KA_I,461.2-22 Ro_II,809-814 {47/47} anyatarat śakyam akartum .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {1/54} prātipadikārthaliṅgaparimāṇavacanamātre prathamālakṣaṇe padasāmānādhikaraṇye upasaṅkhyānam adhikatvāt .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {2/54} prātipadikārthaliṅgaparimāṇavacanamātre prathamālakṣaṇe padasāmānādhikaraṇye upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {3/54} vīraḥ puruṣaḥ .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {4/54} kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {5/54} adhikatvāt .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {6/54} vyatiriktaḥ prātipadikārthaḥ iti kṛtvā prathamā na prāpnoti .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {7/54} katham vyatiriktiḥ .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {8/54} puruṣe vīratvam .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {9/54} na vā vākyārthatvāt .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {10/54} na vā vaktavyam .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {11/54} kim kāraṇam .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {12/54} vākyārthatvāt .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {13/54} yat atra ādhikyam vākyārthaḥ saḥ .

(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {14/54} atha vā abhihite prathamā iti etat lakṣaṇam kariyṣyate .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {15/54} abhihitalakṣaṇāyām anabhihite prathamāvidhiḥ . abhihitalakṣaṇāyāmanabhihite prathamā vidheyā .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {16/54} vṛkṣaḥ plakṣaḥ iti .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {17/54} uktam vā . kim uktam .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {18/54} astiḥ bhavantīparaḥ prathamapuruṣaḥ aprayujyamānaḥ api asti iti .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {19/54} vṛkṣaḥ plakṣaḥ .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {20/54} asti iti gamyate .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {21/54} abhihitānabhihite prathamābhāvaḥ . abhihitānabhhite prathamā prāpnoti .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {22/54} kva .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {23/54} prāsāde āste .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {24/54} śayane āste .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {25/54} sadipratyayena abhihitam adhikaraṇam iti kṛtvā prathamā prāpnoti .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {26/54} evam tarhi tiṅsamānādhikaraṇe prathamā iti etat lakṣaṇaṃ kariṣyate .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {27/54} tiṅsamānādhikaraṇe iti cet tiṅaḥ aprayoge prathamāvidhiḥ . tiṅsamānādhikaraṇe iti cet tiṅaḥ aprayoge prathamā vidheyā .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {28/54} vṛkṣaḥ plakṣa iti .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {29/54} uktam pūrveṇa .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {30/54} kim uktam .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {31/54} astiḥ bhavantīparaḥ prathamapuruṣaḥ aprayujyamānaḥ api asti iti .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {32/54} vṛkṣaḥ plakṣaḥ .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {33/54} asti iti gamyate .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {34/54} śatṛśānacoḥ ca nimittabhāvāt tiṅaḥ abhāvaḥ tayoḥ apavādatvāt .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {35/54} śatṛśānacoḥ ca nimittabhāvāt tiṅaḥ abhāvaḥ .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {36/54} kva .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {37/54} pacati odanam devadattaḥ iti .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {38/54} kim kāraṇam .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {39/54} tayoḥ apavādatvāt .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {40/54} śatṛśānacau tiṅapavādau .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {41/54} tau ca atra bādhakau .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {42/54} na ca apavādaviṣaye utsargaḥ abhiniviśate .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {43/54} pūrvam hi apavādāḥ abhiniviśante paścāt utsargaḥ .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {44/54} prakalpya vā apavādaviṣayam tataḥ utsargaḥ abhiniviśate .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {45/54} tat na tāvat atra kadā cit tiṅādeśo bhavati .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {46/54} apavādau tāvat śatṛśānacau pratīkṣate .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {47/54} pākṣikaḥ eṣaḥ doṣaḥ .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {48/54} katarasmin pakṣe .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {49/54} śatṛśānacoḥ dvaitam bhavati .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {50/54} aprathamā vā vidhinā āśrīyate prathamā vā pratiṣedhena iti .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {51/54} vibhaktiniyame ca api dvaitam bhavati .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {52/54} vibhaktiniyamaḥ vā syāt arthaniyamaḥ vā iti .
(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {53/54} tat yadā tāvat arthaniyamaḥ aprathamā ca vidhinā āśrīyate tadā eṣa doṣaḥ bhavati .

(P_2,3.46.2) KA_I,461.23-463.7 Ro_II,814-818 {54/54} yadā hi vibhaktiniyamaḥ yadi eva aprathamā vidhinā āśrīyate atha api prathamā pratiṣedhena na tadā doṣaḥ bhavati
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {1/72} śeṣe iti ucyate. kaḥ śeṣaḥ nāma .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {2/72} karmādibhyaḥ ye anye arthāḥ saḥ śeṣaḥ .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {3/72} yadi evam śeṣaḥ na prakalpate .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {4/72} na hi karmādibhyaḥ anye arthāḥ santi .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {5/72} iha tāvat rājñaḥ puruṣaḥ iti rājā kartā puruṣaḥ sampradānam .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {6/72} vṛkṣasya śākhā iti vṛkṣaḥ śākhyāyāḥ adhikaraṇam .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {7/72} tathā yat etat svam nāma caturbhiḥ etat prakāraiḥ bhavati krayaṇāt apaharaṇāt yāñcāyāḥ vinimayāt iti .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {8/72} atra ca sarvatra karmādayaḥ santi. evam tarhi karmādīnām avivakṣā śeṣaḥ .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {9/72} katham punaḥ sataḥ nāma avāvivakṣā syāt .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {10/72} sataḥ api avivakṣā bhavati .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {11/72} tat yathā .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {12/72} alomikā eḍakā .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {13/72} anudarā kanyā iti .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {14/72} asataḥ ca vivakṣā bhavati .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {15/72} samudraḥ kuṇḍikā .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {16/72} vindhyaḥ vardhitakam iti .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {17/72} kimartham punaḥ śeṣagrahaṇam .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {18/72} pratyayāvadhāraṇāt śeṣavacanam . pratyayāvadhāraṇāt śeṣavacanam kartavyam .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {19/72} pratyayāḥ niyatāḥ arthāḥ aniyatāḥ tatra ṣaṣṭhī prāpnoti .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {20/72} tatra śeṣagrahaṇam kartavyam ṣaṣṭhīniyamārtham .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {21/72} śeṣe eva ṣaṣṭhī bhavati na anyatra iti .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {22/72} arthāvadhāraṇāt vā .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {23/72} atha vā arthāḥ niyatāḥ pratyayāḥ aniyatāḥ te śeṣe api prāpnuvanti .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {24/72} tatra śeṣagrahaṇam kartavyam śeṣaniyamārtham .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {25/72} śeṣe ṣaṣṭhī eva bhavati na anyā iti .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {26/72} arthaniyame śeṣagrahaṇam śakyam akartum .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {27/72} katham .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {28/72} arthāḥ niyatāḥ pratyayāḥ aniyatāḥ .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {29/72} tataḥ vakṣyāmi ṣaṣṭhī bhavati iti .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {30/72} tat niyamārtham bhaviṣyati .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {31/72} yatra ṣaṣṭhī ca anyā ca prāpnoti ṣaṣṭhī eva tatra bhavati iti .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {32/72} ṣaṣṭhī śeṣe iti cet viśeṣyasya pratiṣedhaḥ .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {33/72} ṣaṣṭhī śeṣe iti cet viśeṣyasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {34/72} rājñaḥ puruṣaḥ iti atra rājā viśeṣaṇam puruṣaḥ viśeṣyaḥ .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {35/72} tatra prātipadikārthaḥ vyatiriktaḥ iti kṛtvā prathamā na prāpnoti .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {36/72} tatra ṣaṣṭhī syāt .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {37/72} tasyāḥ pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {38/72} tatra prathamāvidhiḥ .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {39/72} tatra ṣaṣṭhīm pratiṣidhya prathamā vidheyā .

(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {40/72} rājñaḥ puruṣaḥ iti .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {41/72} uktam pūrveṇa .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {42/72} kimuktam .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {43/72} na vā vākyārthatvāt iti .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {44/72} yadatrādikhyam vākyārthaḥ saḥ .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {45/72} kutaḥ nu khalu etat puruṣe yat ādikhyam saḥ vākyārthaḥ iti na punaḥ rājani yat ādhikyam saḥ vākyārthaḥ syāt .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {46/72} antareṇa api puruṣaśabdaprayogam rājani saḥ arthaḥ gamyate .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {47/72} na punaḥ antareṇa rājaśabdaprayogam puruṣe saḥ arthaḥ gamyate .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {48/72} asti kāraṇam yena etat evam bhavati .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {49/72} kim kāraṇam .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {50/72} rājaśabdāt hi bhavān ṣaṣṭhīm uccārayati. aṅga hi bhavān puruṣaśabdāt api uccārayatu gaṃsyate saḥ arthaḥ .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {51/72} nanu ca na etena evam bhavitavyam .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {52/72} na hi śabdakṛtena nāma arthena bhavitavyam .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {53/72} arthakṛtena nāma śabdena bhavitavyam .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {54/72} tat etat evam dṛśyatām : artharūpam eva etat evañjātīyakam yena atra antareṇa api puruṣaśabdaprayogam rājani saḥ arthaḥ gamyate .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {55/72} kim punaḥ tat .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {56/72} svāmitvam .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {57/72} kiṅkṛtam punaḥ tat .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {58/72} svakṛtam .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {59/72} tat yathā : prātipadikārthānām kriyākṛtāḥ viśeṣāḥ upajāyante tatkṛtāḥ ca ākhyāḥ prādurbhavanti karma karaṇam apādānaṃ sampradānam adhikaraṇam iti .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {60/72} tāḥ ca punaḥ vibhaktīnām utpattau kadā cit nimittatvena upādīyante kadā cit na .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {61/72} kadā ca vibhaktīnām utpattau nimittatvena upādīyante .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {62/72} yadā vyabhicaranti prātipadikārtham .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {63/72} yadā hi na vyabhicaranti ākhyābhūtāḥ eva tadā bhavanti karma karaṇam apādānam sampradānam adhikaraṇam iti .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {64/72} yathā eva tarhi rājani svakṛtam svāmitvam tatra ṣaṣṭhī evam puruṣe api svāmikṛtam svatvam .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {65/72} tatra ṣaṣṭhī prāpnoti .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {66/72} rājaśabdāt utpadyamānayā ṣaṣṭhyā abhihitaḥ saḥ arthaḥ iti kṛtvā puruṣaśabdāt ṣaṣṭhī na bhaviṣyati .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {67/72} na tarhi idānīm idam bhavati puruṣasya rājā iti .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {68/72} bhavati .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {69/72} rājaśabdāt tu tadā prathamā .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {70/72} na tarhi idānīm idam bhavati : rājñaḥ puruṣasya iti .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {71/72} bhavati .
(P_2,3.50) KA_I,463.9-464.27 Ro_II,819-825 {72/72} bāhyam artham abhisamīkṣya .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {1/39} karmādiṣu akarmakavadvacanam . karmādiṣu akarmakavadbhāvaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {2/39} kim prayojanam .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {3/39} akarmakāṇām bhāve laḥ bhavati .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {4/39} bhāve laḥ yathā syāt .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {5/39} mātuḥ smaryate .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {6/39} pituḥ smaryate .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {7/39} atha vatkaraṇam kimartham .

(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {8/39} svāśrayam api yathā syāt .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {9/39} mātā smaryate .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {10/39} pitā smaryate iti .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {11/39} karmābhidhāne hi liṅgavacanānupapattiḥ .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {12/39} karmābhidhāne hi sati liṅgavacanayoḥ anupapattiḥ syāt .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {13/39} mātuḥ smṛtam .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {14/39} mātroḥ smṛtam .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {15/39} māṭṝṇām smṛtam iti .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {16/39} mātuḥ yat liṅgam vacanam ca tat smṛtaśabdasya api prāpnoti .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {17/39} ṣaṣṭhīprasaṇgaḥ ca .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {18/39} ṣaṣṭhī ca prāpnoti .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {19/39} kutaḥ .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {20/39} smṛtaśabdāt .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {21/39} mātuḥ sāmānādhikaraṇyāt ṣaṣṭhī prāpnoti .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {22/39} aparaḥ āha : ṣaṣṭhīprasaṅgaḥ ca .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {23/39} ṣaṣṭhī ca prasaṅktavyā .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {24/39} kutaḥ .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {25/39} mātṛśabdāt .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {26/39} smṛtaśabdena bhihitam karma iti kṛtvā ṣaṣṭhī na prāpnoti .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {27/39} tat tarhi vaktavyam .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {28/39} na vaktavyam .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {29/39} avivakṣite karmaṇi ṣaṣṭhī bhavati .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {30/39} kim vaktavyam etat .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {31/39} na hi .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {32/39} katham anucyamānam gaṃsyate .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {33/39} śeṣe iti vartate .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {34/39} śeṣaḥ ca kaḥ .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {35/39} karmādīnām avivakṣā śeṣaḥ .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {36/39} yadā karma vivakṣitam bhavati tadā ṣaṣṭhī na bhavati .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {37/39} tat yathā .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {38/39} smarāmi aham mātaram .
(P_2,3.52) KA_I,465.2-17 Ro_II,826-827 {39/39} smarāmi aham pitaram iti .
(P_2,3.54) KA_I,465.19-22 Ro_II,828 {1/8} ajvarisantāpyoḥ iti vaktavyam .
(P_2,3.54) KA_I,465.19-22 Ro_II,828 {2/8} iha api yathā syāt .
(P_2,3.54) KA_I,465.19-22 Ro_II,828 {3/8} cauram santāpayati .
(P_2,3.54) KA_I,465.19-22 Ro_II,828 {4/8} vṛṣalam santāpayati .
(P_2,3.54) KA_I,465.19-22 Ro_II,828 {5/8} atha kimartham bhāvavacanānām iti ucyate yāvatā rujārthāḥ bhāvavacanāḥ eva bhavanti .
(P_2,3.54) KA_I,465.19-22 Ro_II,828 {6/8} bhāvakartṛkāt yathā syāt .
(P_2,3.54) KA_I,465.19-22 Ro_II,828 {7/8} iha mā bhūt .
(P_2,3.54) KA_I,465.19-22 Ro_II,828 {8/8} nadī kūlāni rujati iti .

Original text: Vyākaraṇamahābhāṣya · Edition: Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). · Data entry George Cardona · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc