Vyākaraṇamahābhāṣya · Part 361380
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {100/109} sāmānyaśabdāḥ ete evam syuḥ .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {101/109} sāmanyaśabdāḥ ca na antareṇa viśeṣam prakaraṇam vā viśeṣeṣu avatiṣṭhante .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {102/109} yataḥ tu khalu niyogataḥ vṛkṣaḥ iti ukte svabhāvataḥ kasmin cit eva viśeṣe vṛkṣaśabdaḥ vartate ataḥ manyāmahe na ime sāmānyaśabdāḥ iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {103/109} na cet sāmānyaśabdāḥ prakṛtiḥ prakṛtyarthe vartate pratyayaḥ pratyayārthe vartate .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {104/109} apravṛttiḥ khalu api arthādeśanasya .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {105/109} bahavaḥ hi śabdāḥ yeṣām arthāḥ na vijñāyante .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {106/109} jarbharī turpharītū .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {107/109} antareṇa khalu api śabdaprayogam bahavaḥ arthāḥ gamyante akṣinikocaiḥ pāṇivihāraiḥ ca .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {108/109} na khalu api nirjñātasya arthasya anvyākhyane kim cit prayojanam asti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {109/109} yaḥ hi brūyāt purastāt ādityaḥ udeti paścāt astam eti madhuraḥ guḍaḥ kaṭukam śṛṅgaveram iti kim tena kṛtam syāt .
(P_2,1.1.4) KA_I,364.1-5 Ro_II,516 {1/9} vāvacanānarthakyam ca svabhāvasiddhatvāt .
(P_2,1.1.4) KA_I,364.1-5 Ro_II,516 {2/9} vāvacanānarthakyam .
(P_2,1.1.4) KA_I,364.1-5 Ro_II,516 {3/9} kim kāraṇam .
(P_2,1.1.4) KA_I,364.1-5 Ro_II,516 {4/9} svabhāvasiddhatvāt .
(P_2,1.1.4) KA_I,364.1-5 Ro_II,516 {5/9} iha dvau pakṣau vṛttipakṣaḥ avṛttipakṣaḥ ca .
(P_2,1.1.4) KA_I,364.1-5 Ro_II,516 {6/9} svabhāvataḥ ca etat bhavati vākyam ca samāsaḥ ca .
(P_2,1.1.4) KA_I,364.1-5 Ro_II,516 {7/9} tatra svābhāvike vṛttiviṣaye nitye samāse prapte vāvacanena kim anyat śakyam abhisambandhum anyat ataḥ sañjñāyāḥ .
(P_2,1.1.4) KA_I,364.1-5 Ro_II,516 {8/9} na ca sañjñāyāḥ bhāvābhāvau iṣyete .
(P_2,1.1.4) KA_I,364.1-5 Ro_II,516 {9/9} tasmāt na arthaḥ vā vacanena
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {1/65} atha ye vṛttim vartayanti kim te āhuḥ .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {2/65} parārthābhidhānam vṛttiḥ iti āhuḥ .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {3/65} atha teṣām evam bruvatām kim jahatsvārthā vṛttiḥ āhosvit ajahatsvārthā .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {4/65} kim ca ataḥ .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {5/65} yadi jahatsvārthā vṛttiḥ rājapuruṣam ānaya iti ukte puruṣamātrasya ānayanam prāpnoti aupagavam ānaya iti ukte apatyamātrasya .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {6/65} atha ajahatsvārthā vṛttiḥ ubhayoḥ vidyamānasvārthayoḥ dvayoḥ dvivacanam iti dvivacanam prāpnoti .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {7/65} kā punaḥ vṛttiḥ nyāyyā .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {8/65} jahatsvārthā .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {9/65} yuktam punaḥ yat jahatsvārthā nāma vṛttiḥ syāt .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {10/65} bāḍham yuktam .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {11/65} evam hi dṛśyate loke .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {12/65} puruṣaḥ ayam parakarmaṇi pravartamānaḥ svam karma jahāti .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {13/65} tat yathā takṣā rājakarmaṇi vartamānaḥ svam karma jahāti .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {14/65} evam yuktam yat rājā puruṣārthe vartamānaḥ svam artham jahyāt upaguḥ ca apartyārthe vartamānaḥ svam artham jahyāt .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {15/65} nanu ca uktam rājapuruṣam ānaya iti ukte puruṣamātrasya ānayanam prāpnoti aupagavam ānaya iti ukte apatyamātrasya iti .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {16/65} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {17/65} jahat api asau svārtham na atyantāya jahāti .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {18/65} yaḥ parārthavirodhī svārthaḥ tam jahāti .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {19/65} tat yathā takṣā rājakarmaṇi vartamānaḥ svam takṣakarma jahāti na hikkitahasitakaṇḍūyitāni .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {20/65} na ca ayam arthaḥ parārthavirodhī viśeṣaṇam nāma .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {21/65} tasmāt na hāsyati .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {22/65} atha vā anvayāt viśeṣaṇam bhaviṣyati .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {23/65} tat yathā .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {24/65} ghṛtaghaṭaḥ tailaghaṭaḥ iti niṣikte ghṛte taile vā anvyayāt viśeṣaṇam bhavati ayam ghṛtaghaṭaḥ ayam tailaghaṭaḥ iti .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {25/65} viṣamaḥ upanyāsaḥ .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {26/65} bhavati hi tatra yā ca yāvatī ca arthamātrā .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {27/65} aṅga hi bhavān agnau niṣṭapya ghṛtaghaṭam tṛṇakūrcena prakṣālayatu .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {28/65} na gaṃsyate saḥ viśeṣaḥ .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {29/65} yathā tarhi mallikāpuṭaḥ campakaputaḥ iti niṣkīrṇāsu api sumanaḥsu anvayāt viśeṣaṇam bhavati ayam mallikapuṭaḥ ayam campakapuṭaḥ iti .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {30/65} atha vā samarthādhikāraḥ ayam vṛttau kriyate .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {31/65} sāmartham nama bhedaḥ saṃsargaḥ vā .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {32/65} aparaḥ āha : bhedasaṃsargau vā sāmarthyam iti .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {33/65} kaḥ punaḥ bhedaḥ saṃsargaḥ vā .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {34/65} iha rājñaḥ iti ukte sarvam svam prasaktam puruṣaḥ iti ukte sarvaḥ svāmi prasaktaḥ .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {35/65} iha idānīm rājapuruṣaḥ iti ukte rājā puruṣam nivartayati anyebhyaḥ svāmibhyaḥ puruṣaḥ api rājānam anyebhyaḥ svebhyaḥ .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {36/65} evam etasmin ubhayataḥ vyavacchinne yadi jahāti kāmam jahātu .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {37/65} na jātu cit puruṣamātrasya ānayanam bhaviṣyati .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {38/65} atha vā punaḥ astu ajahatsvārthā vṛttiḥ .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {39/65} yuktam punaḥ yat ajahatsvārthā nāma vṛttiḥ syāt .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {40/65} bāḍham yuktam .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {41/65} evam hi dṛśyate loke .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {42/65} bhikṣukaḥ ayam dvitīyām bhikṣām āsādya pūrvām na jahāti sañcayāya pravartate .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {43/65} nanu ca uktam ubhayoḥ vidyamānasvārthayoḥ dvayoḥ dvivacanam iti dvivacanam prāpnoti iti .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {44/65} kasyāḥ punaḥ dvivacanam prāpnoti .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {45/65} prathāmāyāḥ .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {46/65} na prathamāsamarthaḥ rājā .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {47/65} ṣaṣṭhyāḥ tarhi .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {48/65} na ṣaṣṭhīsamarthaḥ puruṣaḥ .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {49/65} prathamāyāḥ eva tarhi prāpnoti .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {50/65} nanu ca uktam na prathamāsamarthaḥ rājā iti .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {51/65} abhinihitaḥ saḥ saḥ arthaḥ antarbhūtaḥ prātipadikārthaḥ sampannaḥ .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {52/65} tatra prātipadikārthe prathamā iti prathamāyāḥ eva dvivacanam prāpnoti .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {53/65} saṅghātasya aikārthyāt na avayavasaṅkhyātaḥ subutpattiḥ .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {54/65} saṅghātasya ekatvam arthaḥ .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {55/65} tena avayavasaṅkhyātaḥ subutpattiḥ na bhaviṣyati .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {56/65} parasparavyapekṣā sāmarthyem eke .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {57/65} parasparavyapekṣā sāmarthyem eke icchanti .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {58/65} kā punaḥ śabdayoḥ vyapekṣā .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {59/65} na brūmaḥ śabdayoḥ iti .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {60/65} kim tarhi .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {61/65} arthayoḥ .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {62/65} iha rājñaḥ puruṣaḥ iti ukte rājā puruṣam apekṣate mama ayam iti .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {63/65} puruṣaḥ api rājānam apekṣate aham asya iti .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {64/65} tayoḥ abhisambandhasya ṣaṣṭhī vācikā bhavati .
(P_2,1.1.5) KA_I,364.6-365.14 Ro_II,517-525 {65/65} tathā kaṣṭam śritaḥ iti kriyākārakayoḥ abhisambandhasya dvitīyā vācikā bhavati .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {1/91} atha yadi eva ekārthībhāvaḥ sāmarthyam atha api vyapekṣā sāmarthyam kim gatam etat iyatā sūtreṇa āhosvit anyatarasmin pakṣe bhūyaḥ sūtram kartavyam .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {2/91} gatam iti āha .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {3/91} katham .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {4/91} samaḥ ayam arthaśabdena saha samāsaḥ .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {5/91} sam ca upasargaḥ .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {6/91} upasargāḥ ca punaḥ evamātmakāḥ yatra kaḥ cit kriyāvācī śabdaḥ prayujyate tatra kriyāviśeṣam āhuḥ .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {7/91} na ca iha kaḥ cit kriyāvācī śabdaḥ prayujyate yena samaḥ sāmarthyam syāt .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {8/91} tatra prayogāt etat gantavyam nūnam atra kaḥ cit prayogārhaḥ śabdaḥ na prayujyate yena samaḥ sāmarthyam iti .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {9/91} tat yathā .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {10/91} dhūmam dṛṣṭvā agniḥ atra iti gamyate triviṣṭabdhakam ca dṛṣṭvā parivrājakaḥ iti .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {11/91} kaḥ punaḥ asau prayogārhaḥ śabdaḥ .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {12/91} ucyate .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {13/91} saṅgatārtham samartham saṃsṛṣṭārtham samartham samprekṣitam artham samartham sambaddhārtham samartham iti .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {14/91} tat yadā tāvat ekārthībhāvaḥ sāmarthyam tadā evam vigrahaḥ kariṣyate saṅgatārthaḥ saṃsṛṣṭārthaḥ samarthaḥ iti .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {15/91} tat yathā saṅgatam ghṛtam saṅgatam tailam iti ucyate .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {16/91} ekībhūtam iti gamyate .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {17/91} yadā vyapekṣā sāmarthyam tadā evam vigrahaḥ kariṣyate samprekṣitārthaḥ samarthaḥ sambaddhārthaḥ samarthaḥ iti .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {18/91} kaḥ punaḥ iha badhnātyarthaḥ .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {19/91} sambaddhaḥ iti ucyate yaḥ rajjvā ayasā vā kīle vyatiṣiktaḥ bhavati .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {20/91} na avaśyam badhnātiḥ vyatiṣaṅge eva vartate .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {21/91} kim tarhi .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {22/91} ahānau api vartate .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {23/91} tat yathā sambaddhau imau damyau iti ucyete yau anyonyam na jahītaḥ .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {24/91} atha vā bhavati ca evañjātīyakeṣu badhnātiḥ vartate .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {25/91} tat yathā .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {26/91} asti naḥ gargaiḥ sambandhaḥ .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {27/91} asti naḥ vatsaiḥ sambandhaḥ .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {28/91} saṃyogaḥ iti arthaḥ .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {29/91} atha etasmin vyapekṣāyām sāmarthye yaḥ asau ekārthībhāvkṛtaḥ viśeṣaḥ sa vaktavyaḥ .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {30/91} tatra nānākārakāt nighātayuṣmadasmadādeśepratiṣedhaḥ .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {31/91} tatra etasmin vyapekṣāyām sāmarthye nānākārakāt nighātayuṣmadasmadādeśāḥ prāpnuvanti .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {32/91} teṣām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {33/91} nighātaḥ .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {34/91} ayam daṇḍaḥ .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {35/91} hara anena .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {36/91} asti daṇḍasya harateḥ ca vyapekṣā iti kṛtvā nighātaḥ prāpnoti .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {37/91} yuṣmadasmadādeśāḥ .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {38/91} odanam paca .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {39/91} tava bhaviṣyati .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {40/91} odanam paca mama bhaviṣyati .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {41/91} asti odanasya yuṣmadasmadoḥ ca vyapekṣā iti kṛtvā vāmnāvādayaḥ prāpnuvanti .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {42/91} teṣām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {43/91} kim ucyate nānākārakāt iti yadā tena eva āsajya hriyate .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {44/91} na api brūmaḥ anyena āsajya hriyate iti .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {45/91} kim tarhi .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {46/91} śabdapramāṇakāḥ vayam .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {47/91} yat śabdaḥ āha tat asmākam pramāṇam .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {48/91} śabdaḥ ca iha sattām āha .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {49/91} ayam daṇḍaḥ .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {50/91} asti iti gamyate .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {51/91} saḥ daṇḍaḥ kartā bhūtvā anyena śabdena abhisambadhyamānaḥ karaṇam sampadyate .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {52/91} tat yathā .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {53/91} kaḥ cit kam cit pṛcchati .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {54/91} kva devadattaḥ iti .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {55/91} saḥ tasmai ācaṣṭe .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {56/91} asau vṛkṣe iti .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {57/91} katarasmin .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {58/91} yaḥ tiṣṭhati iti .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {59/91} saḥ vṛkṣaḥ adhikaraṇam bhūtvā anyena śabdena abhisambadhyamānaḥ kartā sampadyate .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {60/91} p racaye samāsapratiṣedhaḥ .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {61/91} pracaye samāsapratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {62/91} rājñaḥ gauḥ ca aśvaḥ ca puruṣaḥ ca rājagavāśvapuruṣāḥ iti .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {63/91} samarthatarāṇām vā .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {64/91} samarthatarāṇām vā padānām samāsaḥ bhaviṣyati .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {65/91} kāni punaḥ samarthatarāṇi .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {66/91} yāni dvandvabhāvīni .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {67/91} kutaḥ etat .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {68/91} eṣām hi āśutarā vṛttiḥ prāpnoti .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {69/91} tat yathā samarthataraḥ ayam māṇavakaḥ adhyayanāya iti ucyate .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {70/91} āśrutaragranthaḥ iti gamyate .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {71/91} aparaḥ āha : samarthatarāṇām vā padānām samāsaḥ bhaviṣyati .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {72/91} kāni punaḥ samarthatarāṇi .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {73/91} yāni dvandvabhāvīni .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {74/91} kutaḥ etat .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {75/91} etāni samānavibhaktīni anyavibhaktiḥ rājā .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {76/91} bhavati viśeṣaḥ svasmin bhrātari pitṛvyaputre ca .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {77/91} samudāyasāmarthyāt vā siddham ṣamudāyasāmarthyāt vā punaḥ siddham etat .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {78/91} samudāyena rājñaḥ sāmarthyam bhavati na avayavena .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {79/91} aparaḥ āha .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {80/91} samarthatarāṇām vā samudāyasāmarthyāt .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {81/91} samarthatarāṇām vā padānām samāsaḥ bhavati .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {82/91} kutaḥ etat .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {83/91} samudāyasāmarthyāt eva .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {84/91} asmin pakṣe vā iti etat asamarthitam bhavati .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {85/91} etat ca samarthitam .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {86/91} katham .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {87/91} na eva vā punaḥ atra rājñaḥ aśvapuruṣau apekṣamāṇasya gavā saha samāsaḥ bhavati .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {88/91} kim tarhi .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {89/91} goḥ rājānam apekṣamāṇasya āsvapuruṣābhyām samāsaḥ samāsaḥ bhavati .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {90/91} pradhānam atra tada gauḥ bhavati .
(P_2,1.1.6) KA_I,365.15-367.9 Ro_II,525-531 {91/91} bhavati ca pradhānasya sāpekṣasya api samāsaḥ .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {1/79} ākhyātam sāvyayakārakaviśeṣaṇam vākyam .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {2/79} ākhyātam sāvyayam sakārakam sakārakaviśeṣaṇam vākyasañjñam bhavati vaktavyam .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {3/79} sāvyayam .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {4/79} uccaiḥ paṭhati .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {5/79} nīcaiḥ paṭhati .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {6/79} sakārakam .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {7/79} odanam pacati .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {8/79} sakārakaviśeṣaṇam .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {9/79} odanam mṛdu viśadam pacati .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {10/79} sakriyāviśeṣaṇam ca iti vaktavyam .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {11/79} suṣṭhu pacati .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {12/79} duṣṭhu pacati .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {13/79} aparaḥ āha : ākhyātam saviśeṣaṇam iti eva .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {14/79} sarvāṇi hi etāni kriyāviśeṣaṇāni .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {15/79} ekatiṅ .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {16/79} ekatiṅ vākyasañjñam bhavati vaktavyam .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {17/79} brūhi brūhi .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {18/79} samānavākye nighātayuṣmadasmadādeśāḥ .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {19/79} samānavākye iti prakṛtya nighātayuṣmadasmadādeśāḥ vaktavyāḥ .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {20/79} kim prayojanam .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {21/79} nānāvākye mā bhūvan nighātādayaḥ iti .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {22/79} ayam daṇḍaḥ .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {23/79} hara anena .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {24/79} odanam paca .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {25/79} tava bhaviṣyati .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {26/79} odanam paca .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {27/79} mama bhaviṣyati .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {28/79} yoge pratiṣedhaḥ cādibhiḥ .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {29/79} cādibhiḥ yoge pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {30/79} grāmaḥ tava ca svam mama ca svam .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {31/79} kimartham icam ucyate .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {32/79} yathānyāsam eva cādibhiḥ yoge pratiṣedhaḥ ucyate .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {33/79} idam adya apūrvam kriyate vākyasañjñā samānavākyādhikāraḥ ca .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {34/79} tat dveṣyam vijānīyāt : sarvam etat vikalpate iti .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {35/79} tat ācāryaḥ suhṛt bhūtvā anvācaṣṭe cādibhiḥ yoge yathānyāsam eva bhavati iti .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {36/79} samarthanighāte hi samānādhikaraṇayuktayukteṣu upasaṅkhyānam asamarthatvāt .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {37/79} samarthanighāte hi samānādhikaraṇayuktayukteṣu upasaṅkhyānam kartavyam syāt .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {38/79} samānādhikaraṇe .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {39/79} paṭave te dāsyāmi .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {40/79} mrdave te dāsyāmi .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {41/79} samānādhikaraṇe .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {42/79} yuktayukte .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {43/79} nadyāḥ tiṣṭhati kūle .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {44/79} vṛkṣasya lambate śākhā .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {45/79} śālīnām te odanam dadāmi .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {46/79} śālīnām me odanam dadāti .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {47/79} kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {48/79} asamarthatvāt .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {49/79} rājagavīkṣīre dvisamāsaprasaṅgaḥ dviṣaṣṭhībhāvāt .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {50/79} rājagavīkṣīre dvisamāsaprasaṅgaḥ .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {51/79} kim kāraṇam .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {52/79} dviṣaṣṭhībhāvāt .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {53/79} dve hi atra ṣaṣṭhyau .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {54/79} rājñaḥ goḥ kṣīram iti .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {55/79} kim ucyate dvisamāsaprasaṅgaḥ iti yāvatā sup saha supā iti vartate .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {56/79} dvisamāsaprasaṅgaḥ iti na evam vijñāyate dvayoḥ subantayoḥ samāsaprasaṅgaḥ dvisamāsaprasaṅgaḥ iti .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {57/79} katham tarhi .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {58/79} dviprakārasya samāsasya prasaṅgaḥ dvisamāsaprasaṅgaḥ iti .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {59/79} rājagokṣīram iti api prāpnoti na ca evam bhavitavyam .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {60/79} bhavitavyam ca yadā etat vākyam bhavati goḥ kṣīram gokṣīram rājñaḥ gokṣīram rājagokṣīram iti .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {61/79} yadā tu etat vākyam bhavati rājñaḥ goḥ kṣīram iti tadā na bhavitavyam tadā ca prāpnoti .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {62/79} tadā kasmāt na bhavati .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {63/79} siddham tu rājaviśiṣṭāyāḥ goḥ kṣīreṇa sāmarthyāt .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {64/79} siddham etat .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {65/79} katham .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {66/79} rājaviśiṣṭāyāḥ goḥ kṣīreṇa saha samāsaḥ bhavati na kevalāyāḥ .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {67/79} kim vaktavyam etat .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {68/79} na hi .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {69/79} katham anucyamānam gaṃsyate .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {70/79} yathā eva ayam gavi yatate na kṣīramātreṇa santoṣam karoti evam rājani api yatate .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {71/79} rājñaḥ yā gauḥ tasyāḥ yat kṣīram iti .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {72/79} na eva vā punaḥ atra goḥ rājānam apekṣamāṇāyāḥ kṣīreṇa saha samāsaḥ prāpnoti .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {73/79} kim kāraṇam .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {74/79} asāmarthyāt .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {75/79} katham asāmarthyam .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {76/79} sāpekṣam asamartham bhavati iti .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {77/79} katham tarhi goḥ kṣīram apekṣamāṇāyāḥ rājñā saha samāsaḥ bhavati .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {78/79} pradhānam atra tada gauḥ bhavati .
(P_2,1.1.7) KA_I,367.10-368.24 Ro_II,532-537 {79/79} bhavati ca pradhānasya sāpekṣasya api samāsaḥ
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {1/30} atha kimartham padavidhau samarthādhikāraḥ kriyate .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {2/30} padavidhau samarthavacanam varṇāśraye śāstre ānantaryavijñānāt . padavidhau samarthādhikāraḥ kriyate varṇāśraye śāstre ānantaryamātre kāryam yathā vijñāyeta .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {3/30} tiṣṭhatu dadhi aśāna tvam śākena .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {4/30} tiṣṭhatu kumārī chatram hara devadatta iti .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {5/30} samarthādhikārasya vidheyasāmānādhikaraṇyāt nirdeśānarthakyam .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {6/30} samarthādhikāraḥ ayam vidheyena samānādhikaraṇaḥ .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {7/30} kim ca vidheyam .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {8/30} samāsaḥ .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {9/30} yāvat brūyāt samarthaḥ samāsaḥ iti tāvat samarthaḥ padavidhiḥ .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {10/30} na ca rājapuruṣaḥ iti etasyām avasthāyām samarthādhikāreṇa kim cit api śakyam pravartayitum nivartayitum vā .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {11/30} samarthādhikārasya vidheyasāmānādhikaraṇyāt nirdeśaḥ anarthakaḥ .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {12/30} siddham tu samarthānām iti vacanāt .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {13/30} siddham etat .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {14/30} katham .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {15/30} samarthānām padānām vidhiḥ iti vaktavyam .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {16/30} evam api dvyekayoḥ na prāpnoti .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {17/30} ekaśeṣanirdeśāt vā .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {18/30} atha vā ekaśeṣanirdeśaḥ ayam. samarthasya ca samarthayoḥ ca samarthānām ca samarthānām iti .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {19/30} evam api ṣaṭprabhṛtīnām eva prāpnoti .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {20/30} ṣaṭprabhṛtiṣu hi ekaśeṣaḥ parisamāpyate .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {21/30} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {22/30} pratyekam vākyaparisamāptiḥ dṛṣṭā iti dvyekayoḥ api bhaviṣyati .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {23/30} evam api vivibhaktīnām na prāpnoti .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {24/30} samarthāt samarthe padāt pade iti .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {25/30} evam tarhi samarthapadayoḥ vidhiśabdena sarvavibhaktyantaḥ samāsaḥ : samarthasya vidhiḥ samarthavidhiḥ , samarthayoḥ vidhiḥ samarthavidhiḥ , samarthāt vidhiḥ samarthavidhiḥ , samarthe vidhiḥ samarthvidhiḥ .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {26/30} padasya vidhiḥ padavidhiḥ , padayoḥ vidhiḥ padavidhiḥ , padānām vidhiḥ padavidhiḥ , padāt vidhiḥ padavidhiḥ , pade vidhiḥ padavidhiḥ .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {27/30} samarthavidhiḥ ca samarthavidhiḥ ca samarthavidhiḥ ca samarthavidhiḥ ca samarthavidhiḥ ca samarthavidhiḥ .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {28/30} padavidhiḥ ca padavidhiḥ ca padavidhiḥ ca padavidhiḥ ca padavidhiḥ ca padavidhiḥ .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {29/30} samarthavidhiḥ ca padavidhiḥ ca samarthaḥ padavidhiḥ .
(P_2,1.1.8) KA_I,368.25-369.24 Ro_II,537-540 {30/30} pūrvaḥ samāsaḥ uttarapadalopī yādṛcchikīvibhaktiḥ .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {1/90} samānādhikaraṇeṣu upasaṅkhyānam asamarthatvāt .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {2/90} samānādhikaraṇeṣu upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {3/90} vīraḥ pūruṣaḥ vīrapuruṣaḥ .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {4/90} kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {5/90} asamarthatvāt .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {6/90} katham asamarthatvam .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {7/90} dravyam padārthaḥ iti cet . yadi dravyam padārthaḥ na bhavati tadā sāmarthyam .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {8/90} atha hi guṇaḥ padārthaḥ bhavati tadā sāmarthyam .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {9/90} anyaḥ hi vīratvam guṇaḥ anyaḥ hi puruṣatvam .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {10/90} na anyatvam asti iti iyatā sāmarthyam bhavati .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {11/90} anyaḥ hi devadattaḥ gobhyaḥ aśvebhyaḥ ca na ca tasya etāvatā sāmartham bhavati .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {12/90} kaḥ vā viśeṣaḥ yat guṇe padārthe sāmarthyam syāt dravye ca na syāt .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {13/90} eṣaḥ viśeṣaḥ .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {14/90} ekam tayoḥ adhikaraṇam anyaḥ ca vīratvam guṇaḥ anyaḥ puruṣatvam .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {15/90} dravyapadārthikasya api tarhi guṇabhedāt sāmarthyam bhaviṣyati .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {16/90} aśakyaḥ dravyapadārthikena dravyasya guṇakṛtaḥ upakāraḥ pratijñātum .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {17/90} nanu ca abhyantaraḥ asau bhavati .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {18/90} yadi api abhyantaraḥ na tu gamyate .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {19/90} na hi guḍaḥ iti ukte madhuratvam gamyate śṛṅgaveram iti vā kaṭukatvam .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {20/90} guṇapadārthikena api tarhi aśakyaḥ guṇasya dravyakṛtaḥ upakāraḥ pratijñātum .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {21/90} atha guṇapadārthikaḥ pratijānīte dravyapadārthikaḥ api kasmāt na pratijānīte .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {22/90} evam anayoḥ sāmarthyam syāt vā na vā .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {23/90} kva ca tāvat idam syāt samānādhikaraṇena iti .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {24/90} yatra sarvam samāman : indraḥ śakraḥ puruhūtaḥ purandaraḥ .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {25/90} kanduḥ koṣṭhaḥ kuśūlaḥ iti .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {26/90} na evañjātīyakānām samāsena bhavitavyam pratyayena vā utpattavyam .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {27/90} kim kāraṇam .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {28/90} arthagatyarthaḥ śabdaprayogaḥ .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {29/90} artham pratyāyayiṣyāmi iti śabdaḥ prayujyate .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {30/90} tatra ekena uktatvāt tasya arthasya dvitīyasya prayogeṇa na bhavitavyam .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {31/90} kim kāraṇam .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {32/90} uktārthānām aprayogaḥ iti .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {33/90} na tarhi idānīm idam bhavati bhṛtyabharaṇīyaḥ iti .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {34/90} na etau samānārthau .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {35/90} ekaḥ atra śakyārthe kṛtyaḥ bhavati aparaḥ arhatyarthe : śakyaḥ bhartum bhṛtyaḥ .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {36/90} arhati bhṛtim bharaṇīyaḥ .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {37/90} bhṛtyaḥ bharaṇīyaḥ bhṛtyabharaṇīyaḥ iti .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {38/90} yadi tarhi yatra kim cit samānam kaḥ cit viśeṣaḥ tatra bhavitavyam iha api tarhi prāpnoti .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {39/90} darśanīyāyāḥ mātā darśanīyamātā iti .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {40/90} atra api kim cit samānam kaḥ cit viśeṣaḥ .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {41/90} kim punaḥ tat .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {42/90} sadbhāvānyabhāvau .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {43/90} na kva cit sadbhāvānyabhāvau na staḥ ucyate ca samānādhikaraṇena iti .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {44/90} tatra prakarṣagatiḥ vijñāsyate : yatra sādhīyaḥ sāmānādhikaraṇyam .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {45/90} kva ca sādhīyaḥ sāmānādhikaraṇyam .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {46/90} yatra sarvam samānam sadbhāvānyabhāvau dravyam ca. atha vā samānādhikaraṇena iti tat samānam āśrīyate yat samānam bhavati na ca bhavati .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {47/90} na ca etat samānam kva cit api na bhavati .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {48/90} atha vā yāvat brūyāt samānadravyeṇa iti tāvat samānādhikaraṇena iti .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {49/90} dravyam hi loke adhikaraṇam iti ucyate .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {50/90} tat yathā .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {51/90} ekasmin dravye vyuditam .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {52/90} ekasmin adhikaraṇe vyuditam iti .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {53/90} tathā vyākaraṇe vipratiṣiddham ca anadhikaraṇavāci iti adravyavāci iti gamyate .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {54/90} evam api idam avaśyam kartavyam samānādhikaraṇam asamarthavat bhavati iti .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {55/90} kim prayojanam .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {56/90} sarpiḥ kālakam yajuḥ pītakam iti evamartham .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {57/90} yadi samānādhikaraṇam asamarthavat bhavati iti ucyate sarpiḥ pīyate yajuḥ kriyate iti atra ṣatvam na prāpnoti .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {58/90} adhātvabhihitam iti evam tat .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {59/90} evam ca kṛtvā samānādhikaraṇeṣu upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {60/90} vīraḥ pūruṣaḥ vīrapuruṣaḥ .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {61/90} kim kāraṇam asamarthatvāt .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {62/90} na vā vacanaprāmāṇyāt .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {63/90} na vā kartavyam .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {64/90} kim kāraṇam .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {65/90} vacanaprāmāṇyāt .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {66/90} vacanaprāmāṇyāt atra samāsaḥ bhaviṣyati .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {67/90} kim vacanaprāmāṇyam .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {68/90} samānamadhyamadhyamavīrāḥ ca iti .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {69/90} luptākhyāteṣu ca .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {70/90} luptākhyāteṣu ca upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {71/90} niṣkauśāmbiḥ nirvārāṇasiḥ .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {72/90} luptākhyāteṣu ca .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {73/90} kim .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {74/90} vacanaprāmāṇyāt .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {75/90} kim vacanaprāmāṇyam .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {76/90} kugatiprādayaḥ ca iti .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {77/90} asti anyat etasya vacane prayojanam .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {78/90} kim .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {79/90} surājā atirājā iti .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {80/90} na brūmaḥ vṛttisūtravacanaprāmāṇyāt iti .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {81/90} kim tarhi .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {82/90} vārttikavacanaprāmāṇyāt iti .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {83/90} siddham tu kvāṅksvatidurgativacanāt prādayaḥ ktārthe iti .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {84/90} tadarthagateḥ vā .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {85/90} tadarthagateḥ vā punaḥ siddham etat .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {86/90} kim idam tadarthagateḥ iti .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {87/90} tasya arthaḥ tadarthaḥ tadarthasya gatiḥ tadarthagatiḥ tadarthagateḥ iti .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {88/90} yasya arthasya kauśāmbyā sāmarthyam saḥ nisā ucyate .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {89/90} atha vā saḥ arthaḥ tadarthaḥ tadarthasya gatiḥ tadarthagatiḥ tadarthagateḥ iti .
(P_2,1.1.9) KA_I,370.1-371.24 Ro_II,540-546 {90/90} yaḥ arthaḥ kauśāmbyā samarthaḥ saḥ nisā ucyate .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {1/110} atha yatra bahūnām samāsaprasaṅgaḥ kim tatra dvayoḥ dvayoḥ samāsaḥ bhavati āhosvit aviśeṣeṇa .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {2/110} kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {3/110} samāsaḥ dvayoḥ dvayoḥ cet dvandve anekagrahaṇam .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {4/110} samāsaḥ dvayoḥ dvayoḥ cet dvandve anekagrahaṇam kartavyam .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {5/110} carthe dvandvaḥ .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {6/110} anekam iti vaktavyam iha api yathā syāt .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {7/110} plakṣanyagrodhakhadirapalāśāḥ iti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {8/110} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {9/110} atra api dvayoḥ dvayoḥ samāsaḥ bhaviṣyati .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {10/110} dvayoḥ dvayoḥ samāsaḥ iti cet na bahuṣu dvitvābhāvāt .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {11/110} dvayoḥ dvayoḥ samāsaḥ iti cet tat na .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {12/110} kim kāraṇam .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {13/110} bahuṣu dvitvābhāvāt .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {14/110} na bahuṣu dvitvam asti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {15/110} na avaśyam evam vigrahaḥ kartavyaḥ : plakṣaḥ ca nyagrodhaḥ ca khadiraḥ ca palāśaḥ ca iti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {16/110} kim tarhi evam vighrahaḥ kariṣyate : plakṣaḥ ca nyagrodhaḥ ca plakṣanyagrodhau khadiraḥ ca palāśaḥ ca khadirapalāśau plakṣanyagrodhau ca khadirapalāśau plakṣanyagrodhakhadirapalāśāḥ iti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {17/110} hotṛpotṛneṣṭodgātāraḥ tarhi na sidhyanti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {18/110} hotāpotāneṣṭodgātāraḥ iti prāpnoti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {19/110} na ca evam bhavitavyam .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {20/110} bhavitavyam ca yadā evam vigrahaḥ kriyate hotā ca potā ca hotāpotārau neṣṭā ca udgātā ca neṣṭodgātārau hotāpotārau ca neṣṭodgātārau ca hotāpotāneṣṭodgātāraḥ iti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {21/110} hotṛpotṛneṣṭodgātāraḥ tu na sidhyanti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {22/110} samāsāntapratiṣedhaḥ ca .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {23/110} samāsāntasya ca pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {24/110} vāktvaksrugdṛṣadam iti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {25/110} vāktvacasrugdṛṣadam iti prāpnoti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {26/110} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {27/110} atra api pareṇa pareṇa saha samāsaḥ bhaviṣyati .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {28/110} sruk ca dṛṣadam ca srugdṛṣadam tvak ca srugdṛṣadam ca tvaksrugdṛṣadam vāk ca tvaksrugdṛṣadam ca vāktvaksrugdṛṣadam iti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {29/110} hotṛpotṛneṣṭodgātāraḥ evam tarhi sidhyanti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {30/110} iha ca susukṣmajaṭakeśena sunatājivāsanā samantaśitirandhreṇa dvayoḥ vṛttau na sidhyati .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {31/110} astu tarhi aviśeṣeṇa .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {32/110} aviśeṣeṇa bahuvrīhau anekapadaprasaṅgaḥ .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {33/110} yadi aviśeṣeṇa bahuvrīhau anekapadaprasaṅgaḥ .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {34/110} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {35/110} tatra svarasamāsāntapuṃvadbhāveṣu doṣaḥ .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {36/110} tatra svarasamāsāntapuṃvadbhāveṣu doṣaḥ bhavati .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {37/110} svara .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {38/110} pūrvaśālāpriyaḥ aparaśālāpriyaḥ .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {39/110} svara .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {40/110} samāsānta .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {41/110} pañcagavapriyaḥ .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {42/110} samāsānta .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {43/110} puṃvadbhāva .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {44/110} khādiretaraśamyam rauravetarśamyam .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {45/110} na vā avayavatatpuruṣatvāt . na vā eṣaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {46/110} kim kāraṇam .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {47/110} avayavatatpuruṣatvāt .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {48/110} avayavaḥ atra tatpuruṣasañjñaḥ tadāśrayau samāsāntapuṃvadbhāvau bhaviṣyataḥ .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {49/110} svaraḥ katham .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {50/110} tasya antodāttatvam vipratiṣedhāt .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {51/110} antodāttatvam kriyatām pūrvapadaprakṛtisvaraḥ iti antodāttatvam bhavati vipratiṣedhena .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {52/110} na eṣaḥ yuktaḥ vipratiṣedhaḥ .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {53/110} vipratiṣedhe param iti ucyate .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {54/110} pūrvam ca antodāttatvam param pūrvapadaprakṛtisvaratvam .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {55/110} na paravipratiṣedham brūmaḥ .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {56/110} kim tarhi .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {57/110} antaraṅgavipratiṣedham .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {58/110} nimittisvarabalīyastvāt vā .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {59/110} atha vā nimittasvarāt nimittisvaraḥ balīyān iti vaktavyam .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {60/110} kim punaḥ nimittam kaḥ vā nimittī .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {61/110} bahuvrīhiḥ nimittam tatpuruṣaḥ nimittī .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {62/110} tat tarhi vaktavyam nimittasvarāt nimittisvaraḥ balīyān iti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {63/110} na vaktavyam .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {64/110} ekaśitipātsvaravacanam tu jñāpakam nimittisvarabalīyastvasya .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {65/110} yat ayam yuktārohyādiṣu ekaśitipacchabdam paṭhati tat jñāpayati ācāryaḥ nimittasvarāt nimittisvaraḥ balīyān iti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {66/110} kaḥ punaḥ arhati yuktārohyādiṣu ekaśitipacchabdam paṭhitum .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {67/110} evam kila nāma paṭhyate ekaḥ śitiḥ ekaśitiḥ ekaḥ śitiḥ pādaḥ yasya iti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {68/110} tat ca na .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {69/110} evam vigrahaḥ kariṣyate .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {70/110} ekaḥ śitiḥ eṣu te ime ekaśitayaḥ ekaśitayaḥ pādāḥ yasya iti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {71/110} atha api evam vigrahaḥ kriyate ekaḥ śitiḥ ekaśitiḥ ekaḥ śitiḥ pādaḥ yasya iti evam api na arthaḥ pāṭhena .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {72/110} igante dvigau iti eṣaḥ svaraḥ atra bādhakaḥ bhaviṣyati .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {73/110} asya tarhi bahuvrīhyavayavasya tatpuruṣañjñā prāpnoti susukṣmajaṭakeśena sunatājivāsanā samantaśitirandhreṇa iti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {74/110} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {75/110} tasya antodāttatvam vipratiṣedhāt iti antodāttatvam syāt vipratiṣedhena .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {76/110} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {77/110} na idam bahuvrīhyavayavasya tatpuruṣasya lakṣaṇam ārabhyate .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {78/110} kim tarhi .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {79/110} yasya bahuvrīhyavayavasya tatpuruṣasya tat lakṣaṇam asti tasya antodāttatvam bhaviṣyati vipratiṣedhena .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {80/110} nanu ca asya api asti kim viśeṣaṇam viśeṣyeṇa bahulam iti. bahulavacanāt na bhaviṣyati .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {81/110} asya tarhi bahuvrīhyavayavasya tatpuruṣañjñā prāpnoti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {82/110} adhikaṣaṣṭivarṣaḥ iti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {83/110} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {84/110} tasya antodāttatvam vipratiṣedhāt iti antodāttatvam syāt vipratiṣedhena .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {85/110} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {86/110} igante dvigau iti eṣaḥ svaraḥ bhaviṣyati .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {87/110} yaḥ tarhi na igantaḥ adhikaśatavarṣaḥ iti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {88/110} iha ca api adhikaṣaṣṭivarṣaḥ iti samāsantaḥ prāpnoti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {89/110} ḍacprakaraṇe saṅkhyāyāḥ tatpuruṣasya upasaṅkhyānam nistriṃśādyartham iti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {90/110} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {91/110} avyayādeḥ iti evam tat .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {92/110} kim punaḥ kāraṇam avyayādeḥ iti evam tat .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {93/110} iha mā bhūt gotriṃśat gocatvāriṃśat iti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {94/110} bahuvrīhisañjñā tarhi prāpnoti. saṅkhyayā avyayāsannādūrādhikasaṅhyāḥ saṅkhyeye iti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {95/110} na saṅkhyām saṅkhyeye vartayiṣyāmaḥ .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {96/110} katham .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {97/110} evam vigrahaḥ kariṣyate adhikā ṣaṣṭiḥ varṣāṇām asya iti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {98/110} yathā tarhi saḥ yogaḥ pratyākhyāyate tathā pūrveṇa prāpnoti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {99/110} katham ca saḥ yogaḥ pratyākhyāyate .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {100/110} aśiṣyaḥ saṅkhyottarapadaḥ saṅkhyā iva abhidhāyitvāt iti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {101/110} pratyākhyāte tasmin yoge saṅkhyām saṅkhyeye vartayiṣyāmaḥ .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {102/110} tatra evam vigrahaḥ kariṣyate adhikā ṣaṣṭiḥ varṣāṇi asya iti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {103/110} sarvatha vayam adhikaṣaṣṭivarṣāt na mucyāmahe .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {104/110} katham .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {105/110} yāvatā saḥ ca yogaḥ pratyākhyāyate ayam ca vigrahaḥ asti adhikā ṣaṣṭiḥ varṣāṇām asya iti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {106/110} yat tu tat uktam adhikaṣaṣṭivarṣaḥ na sidhyati iti saḥ siddhaḥ bhavati .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {107/110} katham .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {108/110} yāvatā saḥ ca yogaḥ pratyākhyāyate ayam ca vigrahaḥ asti adhikā ṣaṣṭiḥ varṣāṇi asya iti .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {109/110} adhikaśatavarṣaḥ tu na sidhyati .
(P_2,1.1.10) KA_I,371.25-374.18 Ro_II,547-554 {110/110} kartavyaḥ atra yatnaḥ
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {1/80} sup iti kimartham .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {2/80} karoṣi aṭan .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {3/80} na etat asti .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {4/80} asāmarthyāt atra na bhaviṣyati .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {5/80} katham asāmarthyam .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {6/80} samānādhikaraṇam asamarthavat bhavati iti .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {7/80} idam tarhi .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {8/80} pīḍye pīḍyamāna .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {9/80} idam ca api udāharaṇam karoṣi aṭan .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {10/80} nanu ca uktam asāmarthyāt atra na bhaviṣyati .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {11/80} katham asāmarthyam .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {12/80} samānādhikaraṇam asamarthavat bhavati iti .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {13/80} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {14/80} adhātvabhihitam iti evam tat .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {15/80} āmantritasya parāṅgvadbhāve ṣaṣṭhyāmantritakārakavacanam .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {16/80} āmantritasya parāṅgvadbhāve ṣaṣṭhyantam āmantritakārakam ca parasya aṅgavat bhavati iti vaktavyam .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {17/80} ṣaṣthyantam tāvat .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {18/80} madrāṇām rājan magadhānām rājan .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {19/80} āmantritakārakam .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {20/80} kuṇḍena aṭan .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {21/80} na asti atra viśeṣaḥ parāṅgavadbhāve sati asati vā .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {22/80} idam tarhi .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {23/80} paraśunā vṛścan .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {24/80} tannimittagrahaṇam vā .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {25/80} tannimittagrahaṇam vā kartavyam. āmantritanimittam parasya aṅgavat bhavati iti vaktavyam .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {26/80} tat ca avaśyam anyatarat vaktavyam .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {27/80} avacane hi subantamātraprasaṅgaḥ .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {28/80} anucyamāne hi etasmin subantramātrasya parāṅgavadbhāvaḥ prāpnoti .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {29/80} asya api prasajyeta .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {30/80} kṣtreṇa agne svāyuḥ saṃrabhasya mitreṇa agne mitradheye yatasva .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {31/80} kim punaḥ atra jyāyaḥ .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {32/80} tannimittagrahaṇam eva jyāyaḥ .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {33/80} idam api siddham bhavati .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {34/80} goṣu svāmin aśveṣu svāmin .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {35/80} etat hi na eva ṣaṣthyantam na api āmantritakārakam .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {36/80} subantasya parāṅgavadbhāve samānādhikaraṇasya upasaṅkhyanam ananantaratvāt .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {37/80} subantasya parāṅgavadbhāve samānādhikaraṇasya upasaṅkhyanam kartavyam .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {38/80} tīkṣṇayā sūcyā sīvyan tīkṣṇena paraśunā vṛścan .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {39/80} kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {40/80} ananantaratvāt .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {41/80} nanu ca parasya parāṅgavadbhāve kṛte pūrvasya api bhaviṣyati .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {42/80} svare avadhāraṇāt ca .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {43/80} svare avadhāraṇāt ca na sidhyati .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {44/80} svare avadhāraṇam kriyate na ānantarye .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {45/80} param api chandasi .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {46/80} param api chandasi pūrvasya aṅgavat bhavati iti vaktavyam .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {47/80} ā te pitaḥ marutām sumnam etu .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {48/80} prati tvā duhitaḥ divaḥ .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {49/80} vṛṇīṣva duhitaḥ divaḥ .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {50/80} avyayapratiṣedhaḥ ca .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {51/80} avyayānām ca pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {52/80} uccaiḥ adhīyāna nīcaiḥ adhīyāna .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {53/80} anavyayībhāvasya .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {54/80} anavyayībhāvasya iti vaktavyam .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {55/80} iha mā bhūt .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {56/80} upāgni adhīyāna pratyagni adhīyāna .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {57/80} atha kimartham svare avadhāraṇam kriyate .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {58/80} svare avadhāraṇam subalopārtham .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {59/80} svare avadhāraṇam kriyate sublaḥ mā bhūt iti .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {60/80} paraśunā vṛścan .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {61/80} na vā subantaikāntatvāt .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {62/80} na vā kartavyam .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {63/80} kim kāraṇam .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {64/80} subantaikāntatvāt .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {65/80} subantaikāntaḥ parāṅgavadbhāvaḥ bhavati .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {66/80} prātipadikaikāntaḥ tu sublope .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {67/80} prātipadikaikāntaḥ tu bhavati sublope kṛte .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {68/80} pratyayalakṣaṇena subantaikāntatā syāt .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {69/80} tasmāt svare avadhāraṇam na kartavyam subalopārtham .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {70/80} prātipadikasthāyāḥ supaḥ luk ucyate .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {71/80} tasmāt svaragrahaṇena na arthaḥ .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {72/80} idam tarhi prayojanam ṣatvaṇatve mā bhūtām iti .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {73/80} kūpe siñcan carma naman iti .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {74/80} etat api na asti prayojanam .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {75/80} iha tāvat kūpe siñcan iti svāśrayam padāditvam bhaviṣyati .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {76/80} carma naman iti pūrvapadāt sañjñāyām agaḥ iti etasmāt niyamāt na bhaviṣyati .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {77/80} nanu ca samāse etat bhavati pūrvapadam uttarapadam iti .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {78/80} na iti āha .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {79/80} aviśeṣeṇa etat bhavati .
(P_2,1.2) KA_I,375.2-376.23 Ro_II,555-561 {80/80} pūrvam padam pūrvapadam uttaram padam uttarapadam iti .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {1/32} prāgvacanam kimartham .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {2/32} prāgvacanam sañjñānivṛttyartham .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {3/32} prāgvacanam kriyate samāsasañjñāyāḥ anivṛttiḥ yathā syāt .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {4/32} akriyamāṇe hi prāgvacane anavakāśāḥ avyayībhāvādayaḥ sañjñāḥ samāsasañjñām bādheran .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {5/32} tāḥ mā bādhiṣata iti prāgvacanam kriyate .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {6/32} atha kriyamāṇe api prāgvacane yāvatā anavakāśāḥ avyayībhāvādayaḥ sañjñāḥ kasmāt eva na bādhante .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {7/32} kriyamāṇe hi prāgvacane satyām samāsasañjñāyām etāḥ avayavasañjñāḥ ārabhyante .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {8/32} tatra vacanasamāveśaḥ bhaviṣyati .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {9/32} samāsasañjñā api anavakāśā .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {10/32} sā vacanāt bhaviṣyati .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {11/32} sāvakāśā samāsasañjñā .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {12/32} kaḥ avakāśaḥ .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {13/32} vispaṣṭādīni avakāśaḥ .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {14/32} vispaṣṭam paṭuḥ vispaṣṭapaṭuḥ iti .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {15/32} na eṣaḥ asti avakāśaḥ .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {16/32} eṣā hi ācāryasya śailī lakṣyate yena eva avayavakāryam bhavati tena eva samudāyakāryam api bhavati .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {17/32} yena eva avayavakāryam svaraḥ tena eva samudākāryam api samāsaḥ bhaviṣyati .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {18/32} vispaṣṭādīni guṇavacaneṣu iti .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {19/32} idam tarhi kākatālīyam ajākṛpāṇīyam .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {20/32} atra api yena eva avayavakāryam pratyayotpattiḥ kriyate tena eva samudākāryam samāsasañjñā bhaviṣyati .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {21/32} samāsāt ca tadviṣayāt .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {22/32} idam tarhi punārājaḥ punargavaḥ .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {23/32} atra api avaśyam tatpuruṣasañjñā vaktavya tatpuruṣāśrayaḥ samāsāntaḥ yathā syāt .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {24/32} idam tarhi .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {25/32} punarādheyam .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {26/32} atra api avaśyam gatisañjñā vaktavyā gatikārakopapadāt kṛt iti eṣaḥ svaraḥ yathā syāt .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {27/32} idam tarhi punarutsyūtam vāsaḥ deyam .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {28/32} atra api avaśyam gatisañjñā vaktavyā gatiḥ gatau iti nighātaḥ yathā syāt .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {29/32} yadi tat na asti punaścanasau chandasi iti. sati tasmin tena eva siddham .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {30/32} evam api ekā sañjñā iti vacanāt na asti yaugapadyena sambhavaḥ .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {31/32} paryāyaḥ prasajyeta .
(P_2,1.3) KA_I,377.2-21 Ro_II,561-565 {32/32} tasmāt prāgvacanam kartavyam .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {1/27} sahavacanam kimartham .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {2/27} sahavacanam pṛthak asamāsārtham .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {3/27} sahagrahaṇam kriyate sahabhūtayoḥ samāsañjñā yathā syāt ekaikasya mā bhūt iti .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {4/27} kim ca syāt .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {5/27} yadi ekaikasya samāsañjñā syāt iha ṛkpādaḥ iti samāsāntaḥ prasajyeta .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {6/27} iha ca rājāśvaḥ iti dvau svarau syātām .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {7/27} katham ca kṛtvā ekaikasya sañjñā prāpnoti .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {8/27} pratyekam vākyaparisamāptiḥ dṛṣṭā .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {9/27} tat yathā vṛddhiguṇasañjñe pratyekam bhavataḥ .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {10/27} nanu ca ayam api asti dṛṣṭāntaḥ samudāye vākyaparisamāptiḥ iti .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {11/27} tat yathā gargāḥ śatam daṇḍyantām iti .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {12/27} arthinaḥ ca rājānaḥ hiraṇyena bhavanti na ca pratyekam daṇḍayanti .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {13/27} sati etasmin dṛṣṭānte yadi tatra pratyekam iti ucyate iha api sahagrahaṇam kartavyam .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {14/27} atha tatra antareṇa pratyekam iti vacanam pratyekam guṇavṛddhisañjñe bhavataḥ iha api na arthaḥ sahagrahaṇena .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {15/27} evam tarhi siddhe sati yat sahagrahaṇam karoti tasya etat prayojanam yogāṅgam yathā vijñāyeta .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {16/27} sati ca yogāṅge yogavibhāgaḥ kariṣyate .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {17/27} saha sup samasyate .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {18/27} kena saha .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {19/27} samarthena. anuvyācalat anuprāviśat .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {20/27} tataḥ supā .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {21/27} supā ca saha sup samasyate .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {22/27} adhikāraḥ ca lakṣaṇam ca .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {23/27} yasya samāsasya anyat lakṣaṇam na asti idam tasya lakṣaṇam bhaviṣyati .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {24/27} punarutsyūtam vāsaḥ deyam punarniṣkṛtaḥ rathaḥ iti .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {25/27} ivena vibhaktyalopaḥ pūrvapadaprakṛtisvaratvam ca .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {26/27} ivena saha samāsaḥ vibhaktyalopaḥ pūrvapadaprakṛtisvaratvam ca vaktavyam .
(P_2,1.4) KA_I,377.23-378.15 Ro_II,565-569 {27/27} vāsasīiva kanye iva .
(P_2,1.5) KA_I,378.17-19 Ro_II,569 {1/4} kimartham mahatī sañjñā kriyate .
(P_2,1.5) KA_I,378.17-19 Ro_II,569 {2/4} anvarthasañjñā yathā vijñayeta .
(P_2,1.5) KA_I,378.17-19 Ro_II,569 {3/4} anavyayam avyayam bhavati iti avyayībhāvaḥ .
(P_2,1.5) KA_I,378.17-19 Ro_II,569 {4/4} avyayībhāvaḥ ca samāsaḥ avyayasañjñaḥ bhavati iti etat na vaktavyam bhavati .
(P_2,1.6) KA_I,378.23-379.5 Ro_II,569-570 {1/11} iha kasmāt na bhavati .
(P_2,1.6) KA_I,378.23-379.5 Ro_II,569-570 {2/11} sumadrāḥ sumagadhāḥ saputraḥ sacchātraḥ iti .
(P_2,1.6) KA_I,378.23-379.5 Ro_II,569-570 {3/11} samṛddhau sākalye iti ca prāpnoti .
(P_2,1.6) KA_I,378.23-379.5 Ro_II,569-570 {4/11} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.6) KA_I,378.23-379.5 Ro_II,569-570 {5/11} iha kaḥ cit samāsaḥ pūrvapadārthapradhānaḥ , kaḥ cit uttarapadārthapradhānaḥ , kaḥ cit anyapadārthapradhānaḥ , kaḥ cit ubhayapadārthapradhānaḥ .
(P_2,1.6) KA_I,378.23-379.5 Ro_II,569-570 {6/11} pūrvapadārthapradhānaḥ avyayībhāvaḥ , uttarapadārthapradhānaḥ tatpuruṣaḥ , anyapadārthapradhānaḥ bahuvrīhiḥ ubhayapadārthapradhānaḥ dvandvaḥ .
(P_2,1.6) KA_I,378.23-379.5 Ro_II,569-570 {7/11} na ca atra pūrvapadārthaprādhānyam gamyate .
(P_2,1.6) KA_I,378.23-379.5 Ro_II,569-570 {8/11} atha vā na ime samāsārthāḥ nirdiśyante .
(P_2,1.6) KA_I,378.23-379.5 Ro_II,569-570 {9/11} kim tarhi .
(P_2,1.6) KA_I,378.23-379.5 Ro_II,569-570 {10/11} avyayārthāḥ nirdiśyante ime .
(P_2,1.6) KA_I,378.23-379.5 Ro_II,569-570 {11/11} eteṣu artheṣu yat avyayam vartate tat subantena samasyate iti .
(P_2,1.7) KA_I,379.7-12 Ro_II,570-572 {1/13} asādṛśye iti kimartham .
(P_2,1.7) KA_I,379.7-12 Ro_II,570-572 {2/13} yathā devadattaḥ tathā yajñadattaḥ iti .
(P_2,1.7) KA_I,379.7-12 Ro_II,570-572 {3/13} asādṛśye iti ucyate .
(P_2,1.7) KA_I,379.7-12 Ro_II,570-572 {4/13} tatra idam na sidhyati : yathāśakti yathābalam iti .
(P_2,1.7) KA_I,379.7-12 Ro_II,570-572 {5/13} kim kāraṇam .
(P_2,1.7) KA_I,379.7-12 Ro_II,570-572 {6/13} yathā iti ayam prakāravacane thāl saḥ ca sādṛśye vartate .
(P_2,1.7) KA_I,379.7-12 Ro_II,570-572 {7/13} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.7) KA_I,379.7-12 Ro_II,570-572 {8/13} ayam yathāśabdaḥ asti eva avyutpannam prātipadikam vīpsāvācī .
(P_2,1.7) KA_I,379.7-12 Ro_II,570-572 {9/13} asti prakāravacane thāl .
(P_2,1.7) KA_I,379.7-12 Ro_II,570-572 {10/13} tat yat avyutpannam prātipadikam vīpsāvāci tasya idam grahaṇam .
(P_2,1.7) KA_I,379.7-12 Ro_II,570-572 {11/13} atha yaḥ prakāravacane thāl tasya grahaṇam kasmāt na bhavati .
(P_2,1.7) KA_I,379.7-12 Ro_II,570-572 {12/13} pūrveṇa prāpnoti sādṛśyasampatti iti .
(P_2,1.7) KA_I,379.7-12 Ro_II,570-572 {13/13} pratiṣedhavacanasāmarthyāt na bhaviṣyati .
(P_2,1.9) KA_I,379.14-15 Ro_II,572 {1/3} sup iti vartamāne punaḥ subgrahaṇam kimartham .
(P_2,1.9) KA_I,379.14-15 Ro_II,572 {2/3} avyayam iti evam tat abhūt submātre yathā syāt .
(P_2,1.9) KA_I,379.14-15 Ro_II,572 {3/3} māṣaprati sūpaprati odanaprati .
(P_2,1.10) KA_I,379.17-380.5 Ro_II,573-574 {1/12} akṣādayaḥ tṛtīyāntāḥ pūrvoktasya yathā na tat . akṣādayaḥ tṛtīyāntāḥ pariṇā saha samasyante iti vaktavyam .
(P_2,1.10) KA_I,379.17-380.5 Ro_II,573-574 {2/12} pūrvoktasya yathā na tat .
(P_2,1.10) KA_I,379.17-380.5 Ro_II,573-574 {3/12} ayathājātīyake dyotye .
(P_2,1.10) KA_I,379.17-380.5 Ro_II,573-574 {4/12} akṣeṇa na tathā vṛttam yathā pūrvam iti akṣapari śalākāpari .
(P_2,1.10) KA_I,379.17-380.5 Ro_II,573-574 {5/12} ekatve akṣaśalākayoḥ .
(P_2,1.10) KA_I,379.17-380.5 Ro_II,573-574 {6/12} akṣaśalākayoḥ ca ekavacanāntayoḥ iti vaktavyam .
(P_2,1.10) KA_I,379.17-380.5 Ro_II,573-574 {7/12} iha mā bhūt .
(P_2,1.10) KA_I,379.17-380.5 Ro_II,573-574 {8/12} akṣābhyām vṛttam akṣaiḥ vṛttam .
(P_2,1.10) KA_I,379.17-380.5 Ro_II,573-574 {9/12} kitavavyavahāre ca .
(P_2,1.10) KA_I,379.17-380.5 Ro_II,573-574 {10/12} kitavavyavahāre iti vaktavyam .
(P_2,1.10) KA_I,379.17-380.5 Ro_II,573-574 {11/12} iha mā bhūt .
(P_2,1.10) KA_I,379.17-380.5 Ro_II,573-574 {12/12} akṣeṇa idam na vṛttam śakaṭena yathā pūrvam .
(P_2,1.11-12) KA_I,380.7-12 Ro_II,574-575 {1/12} yogavibhāgaḥ kartavyaḥ .
(P_2,1.11-12) KA_I,380.7-12 Ro_II,574-575 {2/12} vibhāṣā iti ayam adhikāraḥ. tataḥ apaparibahirañcavaḥ pañcamyā iti .
(P_2,1.11-12) KA_I,380.7-12 Ro_II,574-575 {3/12} pañcamīgrahaṇam śakyam akartum .
(P_2,1.11-12) KA_I,380.7-12 Ro_II,574-575 {4/12} katham .
(P_2,1.11-12) KA_I,380.7-12 Ro_II,574-575 {5/12} subantena iti vartate etaiḥ ca karmapravacanīyaiḥ yoge pañcamī vidhīyate .
(P_2,1.11-12) KA_I,380.7-12 Ro_II,574-575 {6/12} tatra antareṇa api pañcamīgrahaṇam pañcamyantena eva samāsaḥ bhaviṣyati .
(P_2,1.11-12) KA_I,380.7-12 Ro_II,574-575 {7/12} idam tarhi prayojanam .
(P_2,1.11-12) KA_I,380.7-12 Ro_II,574-575 {8/12} bahiḥśabdena yoge pañcamī na vidhīyate .
(P_2,1.11-12) KA_I,380.7-12 Ro_II,574-575 {9/12} tatra api yathā syāt iti .
(P_2,1.11-12) KA_I,380.7-12 Ro_II,574-575 {10/12} bahirgrāmāt .
(P_2,1.11-12) KA_I,380.7-12 Ro_II,574-575 {11/12} atha kriyamāṇe api pañcamīgrahaṇe yāvatā bahiḥśabdena yoge pañcamī na vidhīyate katham eva etat sidhyati .
(P_2,1.11-12) KA_I,380.7-12 Ro_II,574-575 {12/12} pañcamīgrahaṇasāmarthyāt .
(P_2,1.13) KA_I,380.14-16 Ro_II,575 {1/4} maryādābhividhigrahaṇam śakyam akartum .
(P_2,1.13) KA_I,380.14-16 Ro_II,575 {2/4} katham .
(P_2,1.13) KA_I,380.14-16 Ro_II,575 {3/4} pañcamyantena iti vartate āṅā ca karmapravacanīyayukte pañcamī vidhīyate .
(P_2,1.13) KA_I,380.14-16 Ro_II,575 {4/4} etayoḥ ca eva arthayoḥ āṅ karmapravacanīyasañjñaḥ bhavati na anyatra .
(P_2,1.16) KA_I,380.18-23 Ro_II,575-576 {1/8} kim udāharaṇam .
(P_2,1.16) KA_I,380.18-23 Ro_II,575-576 {2/8} anugaṅgam hāstinapuram anugaṅgam vārāṇasī anuśoṇam pāṭaliputram .
(P_2,1.16) KA_I,380.18-23 Ro_II,575-576 {3/8} yasya ca āyāmaḥ iti ucyate gaṅgā ca api āyatā vārāṇasī api āyatā .
(P_2,1.16) KA_I,380.18-23 Ro_II,575-576 {4/8} tatra kutaḥ etat gaṅgayā saha samāsaḥ bhaviṣyati na punaḥ vārāṇasyā iti .
(P_2,1.16) KA_I,380.18-23 Ro_II,575-576 {5/8} evarm tarhi lakṣaṇena iti vartate gaṅgā ca eva hi lakṣaṇam na vārāṇasī .
(P_2,1.16) KA_I,380.18-23 Ro_II,575-576 {6/8} atha vā yasya ca āyāmaḥ iti ucyate gaṅgā ca api āyatā vārāṇasī api āyatā .
(P_2,1.16) KA_I,380.18-23 Ro_II,575-576 {7/8} tatra prakarṣagatiḥ vijñāsyate : sādhīyaḥ yasya āyāmaḥ iti .
(P_2,1.16) KA_I,380.18-23 Ro_II,575-576 {8/8} sādhīyaḥ ca gaṅgāyāḥ na vārāṇasyāḥ .
(P_2,1.17) KA_I,381.2-7 Ro_II,576-577 {1/12} kimarthaḥ cakāraḥ .
(P_2,1.17) KA_I,381.2-7 Ro_II,576-577 {2/12} evakārārthaḥ .
(P_2,1.17) KA_I,381.2-7 Ro_II,576-577 {3/12} tiṣṭhadguprabhṛtīni eva .
(P_2,1.17) KA_I,381.2-7 Ro_II,576-577 {4/12} kva mā bhūt .
(P_2,1.17) KA_I,381.2-7 Ro_II,576-577 {5/12} paramam tiṣṭhadgu .
(P_2,1.17) KA_I,381.2-7 Ro_II,576-577 {6/12} tiṣṭhadgu kālaviśeṣe .
(P_2,1.17) KA_I,381.2-7 Ro_II,576-577 {7/12} tiṣṭhadgu kālaviśeṣe iti vaktavyam .
(P_2,1.17) KA_I,381.2-7 Ro_II,576-577 {8/12} tiṣṭhanti gāvaḥ asmin kāle tiṣṭhadgu .
(P_2,1.17) KA_I,381.2-7 Ro_II,576-577 {9/12} vahadgu .
(P_2,1.17) KA_I,381.2-7 Ro_II,576-577 {10/12} khaleyavādīni prathamāntāni anyapadārthe .
(P_2,1.17) KA_I,381.2-7 Ro_II,576-577 {11/12} khaleyavādīni prathamāntāni anyapadārthe samasyante .
(P_2,1.17) KA_I,381.2-7 Ro_II,576-577 {12/12} khaleyavam khalebusam lūnayavam lūyamānayavam pūtayavam pūyamānayavam .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {1/28} vāvacanam kimartham .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {2/28} vibhāṣā samāsaḥ yatha syāt .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {3/28} samāsena mukte vākyam api yathā syāt .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {4/28} pāram gaṅgāyāḥ iti .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {5/28} na etat asti prayojanam .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {6/28} prakṛtā mahāvibhāṣā .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {7/28} tayā vākyam api bhaviṣyati .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {8/28} idam tarhi prayojanam avyayībhāvena mukte ṣaṣṭhīsamāsaḥ yathā syāt .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {9/28} gaṅgāpāram iti .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {10/28} etat api na asti prayojanam .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {11/28} ayam api vibhāṣā ṣaṣṭhīsamāsaḥ api .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {12/28} tau ubhau vacanāt bhaviṣyataḥ .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {13/28} ataḥ uttaram paṭhati .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {14/28} pāre madhye ṣaṣṭhyā vāvacanam .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {15/28} pāre madhye ṣaṣṭhyā vā iti vaktavyam .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {16/28} avacane hi ṣaṣṭhīsamāsābhāvaḥ yathā ekadeśipradhāne .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {17/28} akriyamāṇe hi vāvacane ṣaṣṭhīsamāsasya abhāvaḥ syāt yathā ekadeśipradhāne .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {18/28} tat yatha ekadeśisamāsena mukte ṣaṣṭhīsamāsaḥ na bhavati .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {19/28} kim punaḥ kāraṇam ekadeśisamāsena mukte ṣaṣṭhīsamāsaḥ na bhavati .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {20/28} samāsataddhitānām vṛttiḥ vibhāṣā .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {21/28} vṛttiviṣaye nityaḥ apavādaḥ .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {22/28} iha punaḥ vāvacane kriyamāṇe ekayā vṛttiḥ vibhāṣā aparayā vṛttiviṣaye vibhāṣāpavādaḥ .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {23/28} ekārāntanipātanam ca .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {24/28} ekārāntanipātanam ca kartavyam .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {25/28} pāregaṅgam iti .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {26/28} na kartavyam .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {27/28} saptamyāḥ alukā siddham .
(P_2,1.18) KA_I,381.9-382.3 Ro_II,577-579 {28/28} bhavet siddham yadā saptamī yadā tu anyāḥ vibhaktayaḥ tadā na sidhyati .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {1/27} nadībhiḥ saṅkhyāsamāse anyapadārthe pratiṣedhaḥ .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {2/27} nadībhiḥ saṅkhyāsamāse anyapadārthe pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {3/27} dvīrāvatīkaḥ deśaḥ trīrāvatīkaḥ deśaḥ .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {4/27} nadībhiḥ saṅkhyā iti prāpnoti .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {5/27} na vaktavyaḥ .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {6/27} iha kaḥ cit samāsaḥ pūrvapadārthapradhānaḥ , kaḥ cit uttarapadārthapradhānaḥ , kaḥ cit anyapadārthapradhānaḥ , kaḥ cit ubhayapadārthapradhānaḥ .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {7/27} pūrvapadārthapradhānaḥ avyayībhāvaḥ , uttarapadārthapradhānaḥ tatpuruṣaḥ , anyapadārthapradhānaḥ bahuvrīhiḥ , ubhayapadārthapradhānaḥ dvandvaḥ. na ca atra pūrvapadārthaprādhānyam gamyate .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {8/27} nanu ca yat yena ucyate saḥ tasya arthaḥ bhavati .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {9/27} atra ca vayam etābhyām padābhyām etam artham ucyamānam paśyāmaḥ .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {10/27} etat eva ca jānīmaḥ yat yena ucyate saḥ tasya arthaḥ iti .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {11/27} api ca anyapadārthatā na prakalpeta .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {12/27} citraguḥ śabalaguḥ iti .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {13/27} kim kāraṇam .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {14/27} atra api hi vayam etābhyām śabdābhyām etam artham ucyamānam paśyāmaḥ .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {15/27} yadi api atra etābhyām śabdābhyām eṣaḥ arthaḥ ucyate anyapadārthaḥ api tu gamyate .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {16/27} tatra anyapadārthāśrayaḥ bahuvrīhiḥ bhaviṣyati .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {17/27} iha api tarhi anyapadārthaḥ gamyate svapadārthaḥ api tu gamyate .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {18/27} tatra svapadārthāśrayaḥ avyayībhāvaḥ prāpnoti .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {19/27} evam tarhi idam iha sampradhāryam .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {20/27} avyayībhāvaḥ kriyatām bahuvrīhiḥ iti .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {21/27} bahuvrīhiḥ bhaviṣyati vipratiṣedhena .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {22/27} bhavet ekasañjñādhikāre siddham paraṅkāryatve tu na sidhyati .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {23/27} ārambhasāmarthyāt avyayībhāvaḥ prāpnoti paraṅkāryatvāt ca bahuvrīhiḥ .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {24/27} paraṅkāryatve ca na doṣaḥ .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {25/27} nadībhiḥ saṅkhyāyāḥ samāhāre avyayībhāvaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {26/27} saḥ ca avaśyam vaktavyaḥ .
(P_2,1.20) KA_I,382.5-21 Ro_II,579-582 {27/27} sarvam ekanadītare .
(P_2,1.23) KA_I,382.23-24 Ro_II,582 {1/3} dvigoḥ tatpuruṣatve kāni prayojanāni .
(P_2,1.23) KA_I,382.23-24 Ro_II,582 {2/3} dvigoḥ tatpuruṣatve samāsāntāḥ prayojanam .
(P_2,1.23) KA_I,382.23-24 Ro_II,582 {3/3} pañcagavam daśagavam pañcarājam daśarājam .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {1/50} śritādiṣu gamigāmyādīnām upasaṅkhyānam .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {2/50} śritādiṣu gamigāmyādīnām upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {3/50} grāmam gamī gramagamī gramam gāmī grāmagāmī .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {4/50} śritādibhiḥ ahīne dvitīyāsamāsavacanānarthakyam bahuvrīhikṛtatvāt .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {5/50} śritādibhiḥ ahīnavācinyāḥ dvitīyāyāḥ samāsavacanam anarthakam .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {6/50} kim kāraṇam .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {7/50} bahuvrīhikṛtatvāt .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {8/50} iha hi yaḥ kaṣṭam śritaḥ kaṣṭam anena śritam bhavati .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {9/50} tatra bahuvrīhiṇā siddham .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {10/50} ahīne dvītīyāsvaravacanānarthakyam ca .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {11/50} ahīne dvitīyā pūrvapadam prakṛtisvaram bhavati iti etat svaravacanam anarthakam .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {12/50} kim kāraṇam .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {13/50} bahuvrīhikṛtatvāt eva .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {14/50} jātisvaraprasaṅgaḥ tu .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {15/50} jātisvaraḥ tu prāpnoti .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {16/50} grāmatataḥ araṇyagataḥ .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {17/50} jātikālasukhādibhyaḥ anācchādanāt ktaḥ akṛtamitapratipannāḥ iti .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {18/50} tatra jātādiṣu vāvacanāt siddham .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {19/50} yat etat vā jāte iti etat vā jātādiṣu iti vakṣyāmi .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {20/50} ime jātādayaḥ bhaviṣyanti .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {21/50} nanu ca bhedaḥ bhavati .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {22/50} bahuvrīhau sati samāsāntodāttatvena api bhavitavyam pūrvapadaprakṛtisvaratvena api tatpuruṣatve sati pūrvapadaprakṛtisvaratvena eva .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {23/50} na asti bhedaḥ .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {24/50} yaḥ api tatpuruṣam ārabhate na tasya daṇḍavāritaḥ bahuvrīhiḥ .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {25/50} tatra tatpuruṣe sati dvau samāsau dvau svarau .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {26/50} bahuvrīhau sati ekaḥ samāsaḥ dvisvaratvam .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {27/50} evam tarhi siddhe sati yat tatpuruṣam śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ samāne arthe kevalam vigrahabhedāt yatra tatpuruṣaḥ prāpnoti bahuvrīhiḥ ca tatra tatpuruṣaḥ bhavati iti .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {28/50} kim etasya jñāpane prayojanam .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {29/50} rājñaḥ sakhā rājasakhaḥ .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {30/50} rājā sakhā asya iti bahuvrīhiḥ na bhavati .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {31/50} na etat jñāpakasādhyam apavādaiḥ utsargāḥ bādhyante iti .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {32/50} bādhakena anena bhavitavyam sāmānyavihitasya viśeṣavihitena .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {33/50} atha na sāmānyavihitaḥ .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {34/50} yat ucyate bahuvrīhikṛtatvāt iti etat ayuktam .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {35/50} asti khalu api viśeṣaḥ bahuvrīheḥ tatpuruṣasya ca .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {36/50} kim śabdakṛtaḥ atha arthakṛtaḥ .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {37/50} śabdakṛtaḥ va arthakṛtaḥ ca .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {38/50} śabdakṛtaḥ tāvat .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {39/50} bahuvrīhau sati kapā bhavitavyam .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {40/50} tatpuruṣe sati na bhavitavyam .
Original text: Vyākaraṇamahābhāṣya · Edition: Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). · Data entry George Cardona · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0