Vyākaraṇamahābhāṣya · Part 381400
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {41/50} arthakṛtaḥ .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {42/50} tatpuruṣe sati ruhādīnām ktaḥ kartari bhavati dhātvarthasya anapavarge .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {43/50} ārūḍhaḥ vṛkṣam devadattaḥ iti .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {44/50} bahuvrīhau vyapavṛkte karmaṇi bhavati .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {45/50} ārūḍhaḥ vṛkṣaḥ devadattena iti .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {46/50} anyathājātīyakaḥ khalu api pratyakṣeṇa arthasampratyayaḥ anyathājātīyakaḥ sambandhāt .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {47/50} rājñaḥ sakhā rājasakhā .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {48/50} sambandhāt etat gantavyam nūnam rāja api asya sakhā iti .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {49/50} ubhayam khalu api iṣyate : svasti somasakhā punaḥ ehi .
(P_2,1.24) KA_I,383.2-384,8 Ro_II,582-587 {50/50} gavāṅsakhaḥ iti .
(P_2,1.26) KA_I,384.10-12 Ro_II,587 {1/7} kim udāharaṇam .
(P_2,1.26) KA_I,384.10-12 Ro_II,587 {2/7} khaṭvārūḍhaḥ jālmaḥ .
(P_2,1.26) KA_I,384.10-12 Ro_II,587 {3/7} kṣepe iti ucyate .
(P_2,1.26) KA_I,384.10-12 Ro_II,587 {4/7} kaḥ kṣepaḥ nāma .
(P_2,1.26) KA_I,384.10-12 Ro_II,587 {5/7} adhītya snātvā gurubhiḥ anujñātena khaṭvā āroḍhavyā .
(P_2,1.26) KA_I,384.10-12 Ro_II,587 {6/7} yaḥ idānīm ataḥ anyatha karoti saḥ khaṭvārūḍhaḥ ayam jālmaḥ .
(P_2,1.26) KA_I,384.10-12 Ro_II,587 {7/7} na ativratavān iti .
(P_2,1.29) KA_I,384.14-20 Ro_II,588 {1/12} atyantasaṃyoge samāsasya aviśeṣavacanāt ktena samāsavacanānarthakyam .
(P_2,1.29) KA_I,384.14-20 Ro_II,588 {2/12} atyantasaṃyoge samāsasya aviśeṣavacanāt ktāntena ca aktāntena ca kālāḥ ktāntena iti samāsavacanam anarthakam .
(P_2,1.29) KA_I,384.14-20 Ro_II,588 {3/12} atyantasaṃyoge iti eva siddham .
(P_2,1.29) KA_I,384.14-20 Ro_II,588 {4/12} anatyantasaṃyogārtham tu .
(P_2,1.29) KA_I,384.14-20 Ro_II,588 {5/12} anatyantasaṃyogārtham tarhi idam vaktavyam .
(P_2,1.29) KA_I,384.14-20 Ro_II,588 {6/12} ṣaṭ muhūrtāḥ carācarāḥ .
(P_2,1.29) KA_I,384.14-20 Ro_II,588 {7/12} te kadā cit ahaḥ gacchanti kadā cit rātrim .
(P_2,1.29) KA_I,384.14-20 Ro_II,588 {8/12} tat ucyate ahargatāḥ rātrigatāḥ iti .
(P_2,1.29) KA_I,384.14-20 Ro_II,588 {9/12} na etat asti .
(P_2,1.29) KA_I,384.14-20 Ro_II,588 {10/12} gatagrahaṇāt api etat siddham .
(P_2,1.29) KA_I,384.14-20 Ro_II,588 {11/12} idam tarhi .
(P_2,1.29) KA_I,384.14-20 Ro_II,588 {12/12} aharatisṛtāḥ rātryatisṛtāḥ māsapramitaḥ candramāḥ .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {1/52} tatkṛtārthena iti kimartham .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {2/52} dadhnā paṭuḥ ghṛtena paṭuḥ .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {3/52} na etat asti .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {4/52} asāmarthyāt atra na bhaviṣyati .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {5/52} katham asāmarthyam .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {6/52} sāpekṣam asamartham bhavati iti .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {7/52} na hi dadhnaḥ paṭunā sāmarthyam .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {8/52} kena tarhi .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {9/52} bhujinā .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {10/52} dadhnā bhuṅkte paṭuḥ iti .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {11/52} iha api tarhi na prāpnoti .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {12/52} śaṅkulākhaṇḍaḥ kirikāṇaḥ iti .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {13/52} atra api na śaṅkulāyāḥ khaṇḍena sāmarthyam .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {14/52} kena tarhi .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {15/52} karotinā .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {16/52} śaṅkulayā kṛtaḥ khaṇḍaḥ iti .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {17/52} vacanāt bhaviṣyati .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {18/52} iha api vacanāt bhaviṣyati dadhnā paṭuḥ ghṛtena paṭuḥ iti .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {19/52} tasmāt tatkṛtārthagrahaṇam kartavyam .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {20/52} guṇavacanena iti kimartham .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {21/52} gobhiḥ vapāvān dhānyena dhanavān .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {22/52} kim punaḥ iha udāharaṇam .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {23/52} śaṅkulākhaṇḍaḥ devadattaḥ iti .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {24/52} katham punaḥ guṇavacanena samāsaḥ ucyamānaḥ dravyavacanena syāt .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {25/52} iha tṛtīyā tatkṛtārthena guṇena iti iyatā siddham .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {26/52} saḥ ayam evam siddhe sati yat vacanagrahaṇam karoti tasya etat prayojanam evam yathā vijñāyeta guṇam uktavatā guṇavacanena iti .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {27/52} katham punaḥ ayam guṇavacanaḥ san dravyavacanaḥ sampadyate .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {28/52} ārabhyate tatra matublopaḥ guṇavacanebhyaḥ matupaḥ luk iti .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {29/52} tat yathā śuklaguṇaḥ śuklaḥ kṛṣṇaguṇaḥ kṛṣṇaḥ evam khaṇḍaguṇaḥ khaṇḍaḥ .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {30/52} yadi evam na arthaḥ kṛtārthagrahaṇena .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {31/52} bhavati hi śaṅkulāyāḥ khaṇḍena sāmarthyam .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {32/52} asāmarthyāt ca atra na bhaviṣyati dadhnā paṭuḥ ghṛtena paṭuḥ iti .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {33/52} tasmat na arthaḥ tatkṛtārthagrahaṇena .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {34/52} tṛtīyāsamāse arthagrahaṇam anarthakam arthagatiḥ hi avacanāt .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {35/52} tṛtīyāsamāse arthagrahaṇam anarthakam .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {36/52} kim kāraṇam .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {37/52} arthagatiḥ hi avacanāt .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {38/52} antareṇa api vacanam arthagatiḥ bhaviṣyati .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {39/52} nirdeśyam iti cet tṛtīyārthanirdeśaḥ api .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {40/52} atha evam api nirdeśaḥ kartavyaḥ iti cet tṛtīyārthanirdeśaḥ api kartavyaḥ syāt .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {41/52} tṛtīyā tadarthakṛtārthena iti vaktavyam .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {42/52} tat tarhi vaktavyam .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {43/52} na vaktavyam .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {44/52} na ayam arthanirdeśaḥ .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {45/52} kim tarhi .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {46/52} yogāṅgam idam nirdiśyate .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {47/52} sati ca yogāṅge yogavibhāgaḥ kariṣyate .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {48/52} tṛtīyā tatkṛtena guṇavacanena samasyate .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {49/52} tataḥ arthena .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {50/52} arthaśabdena ca tṛtīyā samasyate .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {51/52} dhānyāṛthaḥ vasanārthaḥ .
(P_2,1.30) KA_I,384.22-385.22 Ro_II,589-592 {52/52} pūrvasadṛśasamonārtha iti arthagrahaṇam na kartavyam bhavati .
(P_2,1.31) KA_I,385.24-386.3 Ro_II,592-593 {1/7} pūrvādiṣu avarasya upasaṅkhyānam .
(P_2,1.31) KA_I,385.24-386.3 Ro_II,592-593 {2/7} pūrvādiṣu avarasya upasaṅkhyānam .
(P_2,1.31) KA_I,385.24-386.3 Ro_II,592-593 {3/7} māsāvaraḥ ayam saṃvatsarāvaraḥ ayam .
(P_2,1.31) KA_I,385.24-386.3 Ro_II,592-593 {4/7} sadṛśagrahaṇe uktam .
(P_2,1.31) KA_I,385.24-386.3 Ro_II,592-593 {5/7} kim uktam .
(P_2,1.31) KA_I,385.24-386.3 Ro_II,592-593 {6/7} sadrśagrahaṇam anarthakam tṛtīyāsamāsavacanāt .
(P_2,1.31) KA_I,385.24-386.3 Ro_II,592-593 {7/7} ṣaṣṭhyartham iti cet tṛtīyāsamāsavacanānarthakyam iti .
(P_2,1.32) KA_I,386.5-8 Ro_II,593 {1/8} kartṛkaraṇe kṛtā ktena .
(P_2,1.32) KA_I,386.5-8 Ro_II,593 {2/8} kartṛkaraṇe kṛtā ktena iti vaktavyam. ahihataḥ nakhanirbhinnaḥ dātralūnaḥ paraśucchinnaḥ .
(P_2,1.32) KA_I,386.5-8 Ro_II,593 {3/8} kṛtā ktena iti kimartham .
(P_2,1.32) KA_I,386.5-8 Ro_II,593 {4/8} iha mā bhūt .
(P_2,1.32) KA_I,386.5-8 Ro_II,593 {5/8} dātreṇa lūnavān paraśunā chinnavān .
(P_2,1.32) KA_I,386.5-8 Ro_II,593 {6/8} tat tarhi vaktavyam .
(P_2,1.32) KA_I,386.5-8 Ro_II,593 {7/8} na vaktavyam .
(P_2,1.32) KA_I,386.5-8 Ro_II,593 {8/8} bahulavacanāt siddham .
(P_2,1.33) KA_I,386.10-15 Ro_II,594 {1/7} kṛtryaiḥ adhikārthavacane anyatra api dṛśyate .kṛtryaiḥ adhikārthavacane anyatra api dṛśyate iti vaktavyam .
(P_2,1.33) KA_I,386.10-15 Ro_II,594 {2/7} busopendhyam tṛṇopendhyam ghanaghātyam .
(P_2,1.33) KA_I,386.10-15 Ro_II,594 {3/7} sādhanam kṛtā iti vā pādahārakādyartham .
(P_2,1.33) KA_I,386.10-15 Ro_II,594 {4/7} atha vā sādhanam kṛtā saha samasyate iti vaktavyam .
(P_2,1.33) KA_I,386.10-15 Ro_II,594 {5/7} kim prayojanam .
(P_2,1.33) KA_I,386.10-15 Ro_II,594 {6/7} pādahārakādyartham .
(P_2,1.33) KA_I,386.10-15 Ro_II,594 {7/7} pādābhyām hriyate pādahārakaḥ gale copyate galecopakaḥ .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {1/37} annena vyañjanam bhakṣyeṇa miśrīkaraṇam iti asamarthasamāsaḥ .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {2/37} annena vyañjanam bhakṣyeṇa miśrīkaraṇam iti asamarthasamāsaḥ ayam draṣṭavyaḥ .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {3/37} kim kāraṇam .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {4/37} kārakāṇām kriyayā sāmarthyāt .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {5/37} kārakāṇām kriyayā sāmarthyam bhavati na teṣām anyonyena .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {6/37} tat yathā niśrayaṇyā dvābhyām kāṣṭhābhyām sāmarthyam na teṣām anyonyena .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {7/37} evam tarhi āha ayam annena vyañjanam bhakṣyeṇa miśrīkaraṇam iti na ca asti sāmarthyam .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {8/37} tatra vacanāt samāsaḥ bhaviṣyati .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {9/37} vacanaprāmāṇyāt iti cet nānākārakāṇām pratiṣedhaḥ . vacanaprāmāṇyāt iti cet nānākārakāṇām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {10/37} tiṣṭhatu dadhnā odanaḥ bhujyate devadattena .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {11/37} siddham tu samānādhikaraṇādhikāre ktaḥ tṛtīyāpūrvapadaḥ uttarapadalopaḥ ca ṣiddham etat .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {12/37} katham .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {13/37} samānādhikaraṇādhikāre vaktavyam ktaḥ tṛtīyāpūrvapadaḥ samasyatesupā uttarapadasya ca lopaḥ bhavati iti .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {14/37} dadhnā upasiktaḥ dadhyupasiktaḥ dadhyupasiktaḥ odanaḥ dadhyodanaḥ guḍena saṃsṛṣṭāḥ guḍasaṃsṛṣṭāḥ , guḍasaṃsṛṣṭāḥ dhānāḥ guḍadhānāḥ .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {15/37} ṣaṣṭhīsamāsaḥ ca yuktapūrṇāntaḥ .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {16/37} ṣaṣṭhīsamāsaḥ ca yuktapūrṇāntaḥ samasyate uttarapadasya ca lopaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {17/37} aśvānām yuktaḥ aśvayuktaḥ aśvayuktaḥ rathaḥ aśvarathaḥ .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {18/37} dadhnaḥ pūrṇaḥ dadipūrṇaḥ dadhipūrṇaḥ ghaṭaḥ dadhighaṭaḥ .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {19/37} tat tarhi bahu vaktavyam .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {20/37} na vā asamāse adarśanāt .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {21/37} na vā vaktavyam .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {22/37} kim kāraṇam .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {23/37} asamāse adarśanāt .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {24/37} yat hi asamāse dṛśyate samāse ca na dṛśyate tat lopārambham prayojayati .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {25/37} na ca asamāse upasiktaśabdaḥ saṃsṛṣṭaśabdaḥ pūrṇaśabdaḥ vā dṛśyate .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {26/37} katham tarhi sāmarthyam gamyate .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {27/37} yuktārthasampratyayāt ca sāmarthyam .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {28/37} dadhnā yuktārthatā sampratīyate .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {29/37} katham punaḥ jñāyate dadhnā yuktārthatā sampratīyate iti .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {30/37} sampratyayāt ca tadarthādhyavasānam .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {31/37} sampratyayāt ca tadarthaḥ adhyavasīyate .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {32/37} avaśyam ca etat evam vijñeyam .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {33/37} sampratīyamānārthalope hi anavasthā .yaḥ hi manyate sampratīyamānārthānām śabdānām lopaḥ bhavati iti anavasthā tasya lopasya syāt .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {34/37} dadhi iti ukte bahavaḥ arthāḥ gamyante mandakam uttarakam nilīnakam iti tadvācinām śabdānām lopaḥ vaktavyaḥ syāt .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {35/37} tathā guḍaḥ iti ukte madhuraśabdasya śṛṅgaveram iti ukte ca kaṭuśabdasya .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {36/37} antareṇa khalu api śabdaprayogam bahavaḥ arthāḥ gamyante akṣinikocaiḥ pāṇivihāraiḥ ca .
(P_2,1.34-35) KA_I,386.18-388.4 Ro_II,595-597 {37/37} tadvācinām śabdānām lopaḥ vaktavyaḥ syāt .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {1/105} kim caturthyantasya tadarthamātreṇa samāsaḥ bhavati .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {2/105} evam bhavitum arhati .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {3/105} caturthī tadarthamātreṇa cet sarvaprasaṅgaḥ aviśeṣāt .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {4/105} caturthī tadarthamātreṇa cet sarvaprasaṅgaḥ sarvasya caturthyantasya tadarthamātreṇa saha samāsaḥ prāpnoti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {5/105} anena api prāpnoti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {6/105} randhanāya sthālī avahananāya ulūkhalam iti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {7/105} kim kāraṇam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {8/105} aviśeṣāt .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {9/105} na hi kaḥ cit viśeṣaḥ upādīyate evañjātīyakasya caturthyantasya tadarthena saha samāsaḥ bhavati iti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {10/105} anupādīyamane viśeṣe sarvaprasaṅgaḥ .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {11/105} balirakṣitābhyām ca anarthakam vacanam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {12/105} balirakṣitābhyām ca samāsavacanam anarthakam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {13/105} yaḥ hi mahārājāya baliḥ mahārājārthaḥ saḥ bhavati .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {14/105} tatra tadarthaḥ iti eva siddham .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {15/105} yadi punaḥ vikṛtiḥ caturthyantā prakṛtyā saha samasyate iti etat lakṣaṇam kriyeta .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {16/105} vikṛtiḥ prakṛtyā iti cet aśvaghāsādīnām upasaṅkhyānam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {17/105} vikṛtiḥ prakṛtyā iti cet aśvaghāsādīnām upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {18/105} aśvaghāsaḥ śvaśrūsuram hastividhā iti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {19/105} arthena nityasamāsavacanam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {20/105} arthśabdena nityasamāsaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {21/105} brāhmaṇārtham kṣatriyārtham .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {22/105} kim vikṛtiḥ caturthyantā prakṛtyā saha samasyate iti ataḥ arthena nityasamāsaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {23/105} na iti āha sarvathā arthena nityasamāsaḥ vaktavyaḥ vigrahaḥ mā bhūt iti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {24/105} sarvaliṅgatā ca .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {25/105} sarvaliṅgatā ca vaktavyā .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {26/105} brāhmaṇārtham payaḥ brāhmaṇārthaḥ sūpaḥ brāhmaṇārthā yavāgūḥ iti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {27/105} kim arthena nityasamāsaḥ ucyate iti ataḥ sarvaliṅgatā vaktavyā .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {28/105} na iti āha .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {29/105} sarvathā sarvaliṅgatā vaktavyā .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {30/105} kim kāraṇam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {31/105} arthaśabdaḥ ayam puṃliṅgaḥ uttarapadārthapradhānaḥ ca tatpuruṣaḥ .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {32/105} tena puṃliṅgasya eva samāsasya abhidhānam syāt strīnapuṃsakaliṅgasya na syāt .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {33/105} tat tarhi bahu vaktavyam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {34/105} vikṛtiḥ prakṛtyā iti vaktavyam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {35/105} aśvaghāsādīnām upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {36/105} arthena nityasamāsaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {37/105} sarvaliṅgatā ca vaktavyā .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {38/105} na vaktavyam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {39/105} yat tāvat ucyate vikṛtiḥ prakṛtyā iti vaktavyam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {40/105} na vaktavyam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {41/105} ācāryapravṛttiḥ jñāyapati vikṛtiḥ caturthyantā prakṛtyā saha samasyate iti yat ayam balirakiṣitagrahaṇam karoti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {42/105} katham kṛtvā jñāpakam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {43/105} yathājātīyakānām samāse balirakṣitagrahaṇena arthaḥ tathājātīyakānām samāsaḥ .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {44/105} yadi ca vikṛtiḥ caturthyantā prakṛtyā saha samasyate na tadarthamātreṇa tataḥ balirakiṣitagrahaṇam arthavat bhavati .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {45/105} yat api ucyate aśvaghāsādīnām upasaṅkhyānam kartavyam iti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {46/105} na kartavyam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {47/105} aśvaghāsādayaḥ ṣaṣṭhīsamāsāḥ bhaviṣyanti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {48/105} yat hi yadartham bhavati ayam api tatra abhisambandhaḥ bhavati asya idam iti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {49/105} tat yathā guroḥ idam gurvartham iti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {50/105} nanu ca svarabhedaḥ bhavati .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {51/105} caturthīsamāse sati pūrvapadaprakṛtisvaratvena bhavitavyam ṣaṣṭhīsamāse punaḥ antodāttatvena ṇa asti bhedaḥ .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {52/105} caturthīsamāse api sati antodāttatvena eva bhavitavyam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {53/105} katham .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {54/105} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati vikṛtiḥ caturthyantā prakṛtisvarā bhavati na caturthīmātram iti yat ayam caturthī tadarthe arthe kte ca iti arthagrahaṇam ktagrahaṇam ca karoti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {55/105} katham kṛtvā jñāpakam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {56/105} yathājātīyakānām arthagrahaṇena ktagrahaṇena ca arthaḥ tathājātīyakānām prakṛtisvaratvam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {57/105} yadi ca vikṛtiḥ caturthyantā prakṛtyā bhavati na caturthīmātram tataḥ arthagrahaṇam ktagrahaṇam ca arthavat bhavati .yat api ucyate arthena nityasamāsaḥ vaktavyaḥ iti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {58/105} na vaktavyaḥ .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {59/105} sarthappratyayaḥ kariṣyate .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {60/105} kim kṛtam bhavati .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {61/105} na ca eva hi kadā cit vigrahaḥ bhavati .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {62/105} api ca sarvaliṅgatā siddhā bhavati .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {63/105} yadi sarthappratayaḥ kriyate itsañjñā na prāpnoti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {64/105} atha api katham cit itsañjñā syāt evam api śryartham bhvartham iti aṅgasya iti iyaṅuvaṅau syātām .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {65/105} evam tarhi bahuvrīhiḥ bhavaiṣyati .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {66/105} kim kṛtam bhavati .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {67/105} bhavati vai kaḥ cit asvapadavigrahaḥ bahuvrīhiḥ .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {68/105} tat yathā śobhanam mukham asyāḥ sumukhī iti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {69/105} na evam śakyam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {70/105} iha hi mahadartham iti āttvakapau prasajyetām .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {71/105} evam tarhi tadarthasya uttarapadasya arthaśabdaḥ ādeśaḥ kariṣyate .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {72/105} kim kṛtam bhavati .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {73/105} na ca eva kadā cit ādeśena vigrahaḥ bhavati .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {74/105} api ca sarvaliṅgatā siddhā bhavati .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {75/105} tat tarhi vaktavyam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {76/105} na vaktavyam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {77/105} yogavibhāgaḥ kariṣyate .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {78/105} caturthī subantena saha samasyate .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {79/105} tataḥ tadarthārtha .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {80/105} tadarthasya uttarapadasya arthaśabdaḥ ādeśaḥ bhavati .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {81/105} iha api tarhi samāsaḥ prāpnoti chātrāya rucitam chātrāya svaditam iti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {82/105} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati tādarthye ya caturthī sā samasyate na caturthīmātram iti yat ayam hitasukhagrahaṇam karoti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {83/105} katham kṛtvā jñāpakam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {84/105} yathājātīyakānām samāse hitasukhagrahaṇena arthaḥ tathājātīyakānam samāsaḥ .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {85/105} yadi ca tādarthye yā caturthī sā samasyate na caturthīmātram tataḥ hitasukhagrahaṇam arthavat bhavati .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {86/105} iha api tarhi tadarthasya uttarapadasya arthaśabdaḥ ādeśaḥ prāpnoti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {87/105} yūpāya dāru yūpadāru rathadāru .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {88/105} vāvacanam vidhāsyate .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {89/105} iha api tarhi vibhāṣā prāprnoti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {90/105} brāhmaṇāṛtham kṣatriyārtham iti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {91/105} evam tarhi ācāryapravṛttiḥ jñāpayati prakṛtivikṛtyoḥ yaḥ samāsaḥ tatra tadarthasya uttarapadasya arthaśabdaḥ ādeśaḥ bhavati anyatra nityaḥ iti yat ayam balihitagrahaṇam karoti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {92/105} evam tarhi udakārthaḥ vīvadhaḥ .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {93/105} sthānivadbhāvāt udabhāvaḥ prāpnoti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {94/105} tasmāt na evam śakyam .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {95/105} na cet evam arthena nityasamāsaḥ vaktavyaḥ sarvaliṅgatā ca .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {96/105} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {97/105} idam tāvat ayam praṣṭavyaḥ .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {98/105} atha iha brāhmaṇebhyaḥ iti kā eṣā caturthī .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {99/105} tādarthye iti āha .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {100/105} yadi tādarthye caturthī arthaśabdasya prayogeṇa na bhavitavyam uktārthānām aprayogaḥ iti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {101/105} samāsaḥ api tarhi na prāpnoti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {102/105} vacanāt samāsaḥ bhaviṣyati .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {103/105} yat api ucyate sarvaliṅgatā ca vaktavyā iti .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {104/105} na vaktavyā .
(P_2,1.36) KA_I,388.6-390.19 Ro_II,598-603 {105/105} liṅgam aśiṣyam lokāśrayatvāt liṅgasya .
(P_2,1.37) KA_I,390.21-24 Ro_II,604 {1/4} atyalpam idam ucyate bhayena iti .
(P_2,1.37) KA_I,390.21-24 Ro_II,604 {2/4} bhayabhītabhītibhībhiḥ iti vaktavyam .
(P_2,1.37) KA_I,390.21-24 Ro_II,604 {3/4} vṛkāt bhayam vṛkabhayam vṛkāt bhītaḥ vṛkabhītaḥ vṛkāt bhītiḥ vṛkabhītiḥ vṛkāt bhīḥ vṛkabhīḥ iti .
(P_2,1.37) KA_I,390.21-24 Ro_II,604 {4/4} aparaḥ āha : bhayanirgatajugupsubhiḥ iti vaktavyam : vṛkabhayam grāmanirgataḥ adharmajugupsuḥ iti .
(P_2,1.40) KA_I,390.26-391.2 Ro_II,604 {1/6} śauṇḍādibhiḥ iti vaktavyam .
(P_2,1.40) KA_I,390.26-391.2 Ro_II,604 {2/6} iha api yathā syāt .
(P_2,1.40) KA_I,390.26-391.2 Ro_II,604 {3/6} akṣadhūrtaḥ strīdhūrtaḥ akṣakitavaḥ strīkitavaḥ iti .
(P_2,1.40) KA_I,390.26-391.2 Ro_II,604 {4/6} tat tarhi vaktavyam .
(P_2,1.40) KA_I,390.26-391.2 Ro_II,604 {5/6} na vaktavyam .
(P_2,1.40) KA_I,390.26-391.2 Ro_II,604 {6/6} bahuvacananirdeśāt śauṇḍādibhiḥ iti vijñāsyate .
(P_2,1.42) KA_I,391.4-7 Ro_II,605 {1/7} dhvāṅkṣeṇa iti arthagrahaṇam .
(P_2,1.42) KA_I,391.4-7 Ro_II,605 {2/7} dhvāṅkṣeṇa iti arthagrahaṇam kartavyam .
(P_2,1.42) KA_I,391.4-7 Ro_II,605 {3/7} iha api yathā syāt .
(P_2,1.42) KA_I,391.4-7 Ro_II,605 {4/7} tīrthakākaḥ iti .
(P_2,1.42) KA_I,391.4-7 Ro_II,605 {5/7} kṣepe iti ucyate .
(P_2,1.42) KA_I,391.4-7 Ro_II,605 {6/7} kaḥ iha kṣepaḥ nāma .
(P_2,1.42) KA_I,391.4-7 Ro_II,605 {7/7} yathā tīrthe kākāḥ na ciram sthātāraḥ bhavanti evam yaḥ gurukulāni gatvā na ciram tiṣṭhati sa ucyate tīrthakākaḥ iti .
(P_2,1.43) KA_I,391.9-13 Ro_II,605 {1/12} kṛtyaiḥ niyoge yadgrahaṇam .
(P_2,1.43) KA_I,391.9-13 Ro_II,605 {2/12} kṛtyaiḥ niyoge iti vaktavyam .
(P_2,1.43) KA_I,391.9-13 Ro_II,605 {3/12} iha api yathā syāt .
(P_2,1.43) KA_I,391.9-13 Ro_II,605 {4/12} pūrvāḥṇegeyam sāma prātaḥ adhyeyaḥ anuvākaḥ iti .
(P_2,1.43) KA_I,391.9-13 Ro_II,605 {5/12} tat tarhi vaktavyam .
(P_2,1.43) KA_I,391.9-13 Ro_II,605 {6/12} na vaktavyam .
(P_2,1.43) KA_I,391.9-13 Ro_II,605 {7/12} ṛṇe iti eva siddham .
(P_2,1.43) KA_I,391.9-13 Ro_II,605 {8/12} iha yat yasya niyogataḥ kāryam ṛṇam tasya tat bhavati .
(P_2,1.43) KA_I,391.9-13 Ro_II,605 {9/12} tataḥ ṛṇe iti eva siddham .
(P_2,1.43) KA_I,391.9-13 Ro_II,605 {10/12} yagrahaṇam ca kartavyam .
(P_2,1.43) KA_I,391.9-13 Ro_II,605 {11/12} iha mā bhūt .
(P_2,1.43) KA_I,391.9-13 Ro_II,605 {12/12} pūrvāhṇe dātavyā bhikṣā iti .
(P_2,1.47) KA_I,391.15-20 Ro_II,605 {1/9} kim udāharaṇam .
(P_2,1.47) KA_I,391.15-20 Ro_II,605 {2/9} avataptenakulasthitam te etat .
(P_2,1.47) KA_I,391.15-20 Ro_II,605 {3/9} kṣepe iti ucyate .
(P_2,1.47) KA_I,391.15-20 Ro_II,605 {4/9} kaḥ iha kṣepaḥ nāma .
(P_2,1.47) KA_I,391.15-20 Ro_II,605 {5/9} yathā avatapte nakulāḥ na ciram sthātāraḥ bhavanti evam kāryāṇi ārabhya yaḥ na ciram tiṣṭhati sa ucyate avataptenakulasthitam te etat iti .
(P_2,1.47) KA_I,391.15-20 Ro_II,605 {6/9} kṣepe saptamyantam ktāntena saha samasyate iti ucyate .
(P_2,1.47) KA_I,391.15-20 Ro_II,605 {7/9} tatra sagatikena sanakulena ca samāsaḥ na prāpnoti .
(P_2,1.47) KA_I,391.15-20 Ro_II,605 {8/9} kṣepe gatikārakapūrve uktam . kim uktam .
(P_2,1.47) KA_I,391.15-20 Ro_II,605 {9/9} kṛdgrahaṇe gatikārakapūrvasya api iti .
(P_2,1.48) KA_I,392.2-3 Ro_II,606 {1/5} kimarthaḥ cakāraḥ .
(P_2,1.48) KA_I,392.2-3 Ro_II,606 {2/5} evakārārthaḥ .
(P_2,1.48) KA_I,392.2-3 Ro_II,606 {3/5} pātresamitādayaḥ eva .
(P_2,1.48) KA_I,392.2-3 Ro_II,606 {4/5} kva mā bhūt .
(P_2,1.48) KA_I,392.2-3 Ro_II,606 {5/5} paramam pātresamitāḥ iti .
(P_2,1.49) KA_I,392.5-14 Ro_II,606-607 {1/13} iha kasmāt avyayībhāvaḥ na bhavati .
(P_2,1.49) KA_I,392.5-14 Ro_II,606-607 {2/13} ekā nadī ekanadī .
(P_2,1.49) KA_I,392.5-14 Ro_II,606-607 {3/13} nadībhiḥ saṅkhyā iti prāpnoti .
(P_2,1.49) KA_I,392.5-14 Ro_II,606-607 {4/13} iha kaḥ cit samāsaḥ pūrvapadārthapradhānaḥ , kaḥ cit uttarapadārthapradhānaḥ , kaḥ cit anyapadārthapradhānaḥ , kaḥ cit ubhayapadārthapradhānaḥ .
(P_2,1.49) KA_I,392.5-14 Ro_II,606-607 {5/13} pūrvapadārthapradhānaḥ avyayībhāvaḥ , uttarapadārthapradhānaḥ tatpuruṣaḥ , anyapadārthapradhānaḥ bahuvrīhiḥ , ubhayapadārthapradhānaḥ dvandvaḥ. na ca atra pūrvapadārthaprādhānyam gamyate .
(P_2,1.49) KA_I,392.5-14 Ro_II,606-607 {6/13} athavā avyayībhāvaḥ kriyatām bahuvrīhiḥ iti .
(P_2,1.49) KA_I,392.5-14 Ro_II,606-607 {7/13} bahuvrīhiḥ bhaviṣyati vipratiṣedhena .
(P_2,1.49) KA_I,392.5-14 Ro_II,606-607 {8/13} bhavet ekasañjñādhikāre siddham paraṅkāryatve tu na sidhyati .
(P_2,1.49) KA_I,392.5-14 Ro_II,606-607 {9/13} ārambhasāmarthyāt ca avyayībhāvaḥ prāpnoti paraṅkāryatvāt ca bahuvrīhiḥ .
(P_2,1.49) KA_I,392.5-14 Ro_II,606-607 {10/13} paraṅkāryatve ca na doṣaḥ .
(P_2,1.49) KA_I,392.5-14 Ro_II,606-607 {11/13} nadībhiḥ saṅkhyāyāḥ samāhāre avyayībhāvaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,1.49) KA_I,392.5-14 Ro_II,606-607 {12/13} saḥ ca avaśyam vaktavyaḥ .
(P_2,1.49) KA_I,392.5-14 Ro_II,606-607 {13/13} sarvam ekanadītare .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {1/32} samāhāraḥ iti kaḥ ayam śabdaḥ .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {2/32} samāṅpūrvāt harateḥ sarmasādhane ghañ .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {3/32} samāhriyate samāhāraḥ iti .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {4/32} yadi karmasādhanaḥ pañca kumāryaḥ samahṛtāḥ pañcakumāri daśakumāri gostriyoḥ upasarjanasya iti hrasvatvam na prāpnoti dviguḥ ekavacanam iti etat ca vaktavyam .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {5/32} evam tarhi bhāvasādhanaḥ bhaviṣyati .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {6/32} samāharaṇam samāhāraḥ .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {7/32} atha bhāvasādhane sati kim abhidhīyate .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {8/32} yat tat auttarādharyam .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {9/32} kaḥ punaḥ gavām samāhāraḥ .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {10/32} yat tat arjanam krayaṇam bhiṣaṇam aparaharaṇam vā .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {11/32} yadi evam vikṣipteṣu pūleṣu goṣu carantīṣu na sidhyati .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {12/32} evam tarhi samabhyāśīkaraṇam samāhāraḥ .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {13/32} evam api pañcagrāmī ṣaṇṇagarī tripurī iti na sidhyati .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {14/32} kim kāraṇam .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {15/32} sam ekatvavācī āṅ ābhimukhye vartate haratiḥ deśāntaraprāpaṇe .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {16/32} na avaśyam haratiḥ deśāntaraprāpaṇe eva vartate .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {17/32} kim tarhi .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {18/32} sādṛśye api vartate .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {19/32} tat yathā mātuḥ anuharati pituḥ anuharati .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {20/32} atha vā pañcagrāmī ṣaṇṇagarī tripurī iti na eva idam iyati eva avatiṣṭhate .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {21/32} avaśyam asau tataḥ kim cit ākāṅkṣati kriyām vā guṇam vā .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {22/32} yat ākāṅkṣata tat ekam sa ca samāhāraḥ .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {23/32} ayam tarhi bhāvasādhane sati doṣaḥ .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {24/32} pañcapūlī ānīyatām iti bhāvānayane codite dravyānayanam na prāpoti .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {25/32} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {26/32} iha tāvat ayam praṣṭavyaḥ .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {27/32} atha iha gauḥ anubandhyaḥ ajaḥ agnīṣomīyaḥ iti katham ākṛtau coditāyām dravye ārambhaṇālambhanaprokṣaṇaviśasanāni kriyante .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {28/32} asambhavāt .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {29/32} ākṛtau ārambhaṇādīnām sambhavaḥ na asti iti kṛtvā ākṛtisahacarite dravye ārambhaṇādīni kriyante .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {30/32} idam api evañjātīyakam eva .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {31/32} asambhavāt bhāvānayanasya dravyānayanam bhaviṣyati .
(P_2,1.51.1) KA_I,393.2-19 Ro_II,607-609 {32/32} atha vā avyatirekāt dravyākṛtyoḥ .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {1/54} kim punaḥ dvigusañjñā pratyayottarapadayoḥ bhavati .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {2/54} evam bhavitum arhati .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {3/54} dvigusañjñā pratyayottarapadayoḥ cet itaretarāśrayatvāt aprasiddhiḥ .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {4/54} dvigusañjñā pratyayottarapadayoḥ cet itaretarāśrayatvāt aprasiddhiḥ .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {5/54} kā etaretarāśrayatā .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {6/54} dvigunimitte pratyayottarapade pratyayottarapadanimittā ca dvigusañjñā .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {7/54} tat etat itaretarāśrayam .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {8/54} itaretarāśrayāṇi ca na prakalpante .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {9/54} evam tarhi arthe it vakṣyāmi .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {10/54} arthe cet taddhitānutpattiḥ bahuvrīhivat .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {11/54} arthe cet taddhitotpattiḥ na prāpnoti .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {12/54} pāñcanāpitiḥ , dvimāturaḥ , traimāturaḥ .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {13/54} kim kāraṇam .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {14/54} dvigunā uktatvāt bahuvrīhivat .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {15/54} tat yathā citraguḥ iti bahuvrīhiṇoktatvāt matvarthasya matvarthīyaḥ na bhavati .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {16/54} evam tarhi samāsataddhitavidhau iti vakṣyāmi .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {17/54} samāsataddhitavidhau iti cet anyatra samāsasañjñābhāvaḥ .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {18/54} samāsataddhitavidhau iti cet anyatra samāsasañjñā na prāpnoti .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {19/54} kva anyatra .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {20/54} svare .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {21/54} pañcāratniḥ , daśāratniḥ .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {22/54} igante dvigau iti eṣaḥ svaraḥ na prāpnoti .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {23/54} siddham tu pratyayottarapadayoḥ ca iti vacanāt .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {24/54} siddham etat .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {25/54} katham .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {26/54} pratyayottarapadayoḥ ca iti vacanāt .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {27/54} pratyayottarapadayoḥ dvigusañjñā bhavati iti vaktavyam .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {28/54} nanu ca uktam dvigusañjñā pratyayottarapadayoḥ cet itaretarāśrayatvāt aprasiddhiḥ iti .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {29/54} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {30/54} itaretarāśrayamātram etat coditam sarvāṇi ca itaretarāśrayāṇi ekatvena parihṛtāni siddham tu nityaśabdatvāt iti .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {31/54} na idam tulyam anyaiḥ itaretarāśrayaiḥ .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {32/54} na hi sañjñā nityā .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {33/54} evam tarhi bhāvinī sañjñā vijñāsyate .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {34/54} tat yathā : kaḥ cit kam cit tantuvāyam āha : asya sūtrasya śāṭakam vaya iti .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {35/54} saḥ paśyati .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {36/54} yadi śāṭakaḥ na vātavyaḥ atha vātavyaḥ na śāṭakaḥ .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {37/54} śāṭakaḥ vātavyaḥ ca iti vipratiṣiddham .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {38/54} bhāvinī khalu asya sañjñā abhipretā .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {39/54} saḥ manye vātavyaḥ yasmin ute śāṭakaḥ iti etat bhavati iti .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {40/54} evam iha api tasmin dviguḥ bhavati yasya abhinirvṛttasya pratyaya uttarapadam iti ca ete sañjñe bhaviṣyataḥ .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {41/54} atha vā punaḥ astu arthe iti .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {42/54} nanu ca uktam arthe cet taddhitānutpattiḥ bahuvrīhivat iti .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {43/54} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {44/54} na avaśyam arthaśabdaḥ abhidheye eva vartate .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {45/54} kim tarhi .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {46/54} syādarthe api vartate .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {47/54} tat yathā .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {48/54} dārārtham ghaṭāmahe .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {49/54} dhanārtham bhikṣāmahe .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {50/54} dārāḥ naḥ syuḥ .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {51/54} dhanāni naḥ syuḥ iti .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {52/54} evam iha api taddhitārthe dviguḥ bhavati taddhitaḥ syāt iti .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {53/54} dvigoḥ vā lugvacanam jñāpakam taddhitotpatteḥ .
(P_2,1.51.2) KA_I,393.20-394.24 Ro_II,609-612 {54/54} atha vā yat ayam dvigoḥ luk anapatye iti dvigoḥ uttarasya taddhitasya lukam śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ utpadyate dvigoḥ taddhitaḥ iti.
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {1/71} samāhārasamūhayoḥ aviśeṣāt samāhāragrahaṇānarthakyam taddhitārthena kṛtatvāt .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {2/71} samāhāraḥ samūhaḥ iti aviśiṣtau etau arthau .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {3/71} samāhārasamūhayoḥ aviśeṣāt samāhāragrahaṇam anarthakam .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {4/71} kim kāraṇam .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {5/71} taddhitārthe kṛtatvāt .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {6/71} taddhitārthe dviguḥ iti evam atra dviguḥ bhaviṣyati .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {7/71} yadi taddhitārthe dviguḥ iti evam atra dviguḥ bhavati taddhitotpattiḥ prāpnoti .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {8/71} utpadyatām .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {9/71} luk bhaviṣyati .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {10/71} lukkṛtāni prāpnuvanti .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {11/71} kāni .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {12/71} pañcapūlī daśapūlī .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {13/71} aparimāṇabistācitakambalebhyaḥ na taddhitaluki iti pratiṣedhaḥ prāpnoti .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {14/71} pañcagavam daśagavam .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {15/71} goḥ ataddhitaluki it ṭac na prapnoti .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {16/71} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {17/71} aviśeṣeṇa dvigoḥ ṅīp bhavati iti uktvā samāhāre iti vakṣyāmi .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {18/71} tat niyamārtham bhaviṣyati .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {19/71} samāhāre eva na anyatra iti .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {20/71} goḥ akāraḥ dvigoḥ samāhāre .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {21/71} aviśeṣeṇa goḥ ṭac bhavati iti uktvā dvigoḥ samāhāre iti vakṣyāmi .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {22/71} tat niyamārtham bhaviṣyati .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {23/71} samāhāre eva na anyatra iti .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {24/71} abhidhānārtham tu .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {25/71} abhidhānārtham tu samāhāragrahaṇam kartavyam .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {26/71} samāhāreṇa abhidhānam yathā syāt taddhitārthena mā bhūt iti .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {27/71} kim ca syāt .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {28/71} taddhitotpattiḥ prasajyeta .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {29/71} utpadyatām .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {30/71} luk bhaviṣyati .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {31/71} lukkṛtāni prāpnuvanti .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {32/71} sarvāṇi parihṛtāni .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {33/71} na sarvāṇi parihṛtāni .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {34/71} pañcakumāri daśakumāri .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {35/71} lik taddhitaluki iti ṅīpaḥ luk prasajyeta .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {36/71} dvandvatatpuruṣayoḥ uttarapade nityasamāsavacanam .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {37/71} dvandvatatpuruṣayoḥ uttarapade nityasamāsaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {38/71} vāgdṛṣadapriyaḥ chatropānahapriyaḥ pañcagavapriyaḥ daśagavapriyaḥ .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {39/71} kim prayojanam .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {40/71} samudāyavṛttau avayavānām mā kadā cit avṛttiḥ bhūt iti .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {41/71} tat tarhi vaktavyam .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {42/71} na vaktavyam .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {43/71} iha dvau pakṣau vṛttipakṣaḥ avṛttipakṣaḥ ca .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {44/71} yadā vṛttipakṣaḥ tadā sarveṣām eva vṛttiḥ .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {45/71} yadā tu avṛttiḥ tadā sarveṣām avṛttiḥ .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {46/71} uttarapadena parimāṇina dvigoḥ samāsavacanam .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {47/71} uttarapadena parimāṇina dvigoḥ samāsaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {48/71} dvimāsajātaḥ trimāsajātaḥ .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {49/71} kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {50/71} sup supā iti vartate .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {51/71} evam tarhi idam syāt : dvau māsau dvimāsam , dvimāsam jātasya iti .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {52/71} na evam śakyam .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {53/71} svare hi doṣaḥ syāt .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {54/71} dvimāsajātaḥ iti prāpnoti dvimāsajātaḥ iti ca iṣyate .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {55/71} dvyāhnajātaḥ ca na sidhyati .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {56/71} dvyahajāta iti prāpnoti na ca evam bhavitavyam .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {57/71} bhavitavyam ca yadā samāhāre dviguḥ .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {58/71} dvyahnajātaḥ tu na sidhyati .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {59/71} kim ucyate parimāṇinā iti na punaḥ anyatra api .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {60/71} pañcagavapriyaḥ daśagavapriyaḥ .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {61/71} anyatra samudāyabahuvrīhitvāt uttarapadaprasiddhiḥ .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {62/71} anyatra samudāyabaḥ huvrīhisañjñḥ .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {63/71} anyatra samudāyabahuvrīhitvāt uttarapadam prasiddham .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {64/71} uttarapade prasiddhe uttarapade iti dviguḥ bhaviṣyati .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {65/71} sarvatra matvarthe pratiṣedhaḥ .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {66/71} sarveṣu pakṣeṣu dvigusañjñāyāḥ matvarthe pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {67/71} kim prayojanam .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {68/71} pañcakhaṭvā daśakhaṭvā .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {69/71} dvigoḥ iti īkāraḥ mā bhūt .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {70/71} pañcaguḥ daśaguḥ .
(P_2,1.51.3) KA_I,395.1-396.11 Ro_II,612-616 {71/71} goḥ ataddhitaluki iti ṭac mā bhūt iti .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {1/25} kim anantare yoge saṅkhyāpūrvaḥ saḥ dvigusañjñaḥ āhosvit pūrvamātre .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {2/25} kim ca ataḥ .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {3/25} yadi anantare yoge ekaśāṭī dvigoḥ iti īkāraḥ na prāpnoti .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {4/25} atha pūrvamātre akabhikṣā atra api prāpnoti .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {5/25} astu anantare .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {6/25} kamam ekaśāṭī .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {7/25} īkārāntena samāsaḥ bhaviṣyati .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {8/25} ekā śāṭī ekaśāṭī .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {9/25} iha tarhi ekāpūpī dvigoḥ iti īkāraḥ na prāpnoti .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {10/25} astu tarhi pūrvamātre. katham ekabhikṣā .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {11/25} ṭābantena samāsaḥ bhaviṣyati .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {12/25} ekā bhikṣā ekabhikṣā .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {13/25} iha tarhi saptarṣayaḥ igante dvigau iti eṣaḥ svaraḥ prāpnoti .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {14/25} astu tarhi anantare .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {15/25} katham ekāpūpī .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {16/25} samāhāre iti eva siddham .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {17/25} kaḥ punaḥ atra samāhāraḥ .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {18/25} yat taddānam sambhramaḥ vā .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {19/25} iha tarhi pañcahotāraḥ daśahotāraḥ igante dvigau iti eṣaḥ svaraḥ na prapnoti .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {20/25} astu tarhi pūrvamātre .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {21/25} katham saptarṣayaḥ .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {22/25} antodāttaprakaraṇe tricakrādīnām chandasi iti evam etat siddham .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {23/25} atha vā punaḥ astu anantare .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {24/25} katham pañcahotāraḥ daśahotāraḥ .
(P_2,1.52) KA_I,396.13-23 Ro_II,617-618 {25/25} ādyudāttaprakaraṇe divodāsādīnām chandasi iti eva siddham .
(P_2,1.53) KA_I,397.2-3 Ro_II,619 {1/5} kim udāharaṇm .
(P_2,1.53) KA_I,397.2-3 Ro_II,619 {2/5} vaiyākaraṇakhasūciḥ .
(P_2,1.53) KA_I,397.2-3 Ro_II,619 {3/5} kim vyākaraṇam kutsitam āhosvit vaiyākaraṇaḥ .
(P_2,1.53) KA_I,397.2-3 Ro_II,619 {4/5} vaiyākaraṇaḥ kutsitaḥ .
(P_2,1.53) KA_I,397.2-3 Ro_II,619 {5/5} tasmin kutsite tatstham api kutsitam bhavati .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {1/63} upamānāni iti ucyate .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {2/63} kāni punaḥ upamānāni .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {3/63} kim yat eva upamānam tat eva upameyam āhosvit anyat upamānam anyat upameyam .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {4/63} kim ca ataḥ .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {5/63} yadi yat eva upamānam tat eva upameyam kaḥ iha upamārthaḥ gauḥ iva gauḥ iti .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {6/63} atha anyat eva upamānam anyat upameyam kaḥ iha upamārthaḥ gauḥ iva aśvaḥ iti .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {7/63} evam tarhi yatra kim cit sāmānyam kaḥ cit viśeṣaḥ tatra upamānopameye bhavataḥ .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {8/63} kim vaktavyam etat .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {9/63} na hi .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {10/63} katham anucyamānam gaṃsyate .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {11/63} mānam hi nāma anirjñātajñānārtham upādīyate anirjñātam artham jñāsyāmi iti .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {12/63} tat samīpe yat na atyantāya mimīte tat upamānam .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {13/63} gauḥ iva gavayaḥ iti .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {14/63} gauḥ nirjñātaḥ gavayaḥ anirjñātaḥ .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {15/63} kāmam tarhi anena eva hetunā yasya gavayaḥ nirjñātaḥ syāt gauḥ anirjñātaḥ tena kartavyam syāt gavayaḥ iva gauḥ iti. bāḍham kartavyam .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {16/63} kim punaḥ iha udāharaṇam .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {17/63} śastrīśyāmā .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {18/63} kva punaḥ ayam śyāmāśabdaḥ vartate .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {19/63} śatryām iti āha .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {20/63} kena idānīm devadattā abhidhīyate .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {21/63} samāsena. yadi evam śastrīśyāmo devadattaḥ iti na sidhyati .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {22/63} upasarjanasya iti hrasvatvam bhaviṣyati .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {23/63} yadi tarhi upasarjanāni api evañjātīyakāni bhavanti tittirikalmāṣī kumbhakapālalohinī anupasarjanalakṣaṇaḥ īkāraḥ na prāpnoti .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {24/63} evam tarhi śastryām eva śastrīśabdaḥ vartate devadattāyām śyāmāśabdaḥ .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {25/63} evam api guṇaḥ anirdiṣṭaḥ bhavati .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {26/63} bahavaḥ śastryām guṇāḥ tīkṣṇā sūkṣmā pṛthuḥ iti .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {27/63} anirdiśyamānasya api guṇasya bhavati loke sampratyayaḥ .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {28/63} tat yathā candramukhī devadattā iti .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {29/63} bahavaḥ candre guṇāḥ yā ca asau priyadarśanatā sā gamyate .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {30/63} evam api samānādhikaraṇena iti vartate .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {31/63} vyadhikaraṇatvāt samāsaḥ na prāpnoti .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {32/63} kim hi vacanāt na bhavati .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {33/63} yadi api tāvat vacanāt samāsaḥ syāt iha tu khalu mṛgī iva capalā mṛgacapalā samānādhikaraṇalakṣaṇaḥ puṃvadbhāvaḥ na prāpnoti .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {34/63} evam tarhi tasyām eva ubhayam vartate .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {35/63} etat ca atra yuktam yat tasyām eva ubhayam vartate iti .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {36/63} itarathā hi bahu apekṣyam syāt .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {37/63} yadi tāvat evam vigrahaḥ kriyate śastrī iva śyāmā devadattā iti śastryām śyāmā iti etat apekṣyam .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {38/63} atha api evam vigrahaḥ kriyate yathā sāstrīśyāmā tadvat iyam devadattā iti evam api devadattāyām śyāmā iti apekṣyam syāt .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {39/63} evam api guṇaḥ anirdiṣṭaḥ bhavati .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {40/63} bahavaḥ śastryām guṇāḥ tīkṣṇā sūkṣmā pṛthuḥ iti .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {41/63} anirdiśyamānasya api guṇasya bhavati loke sampratyayaḥ .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {42/63} tat yathā candramukhī devadattā iti .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {43/63} bahavaḥ candre guṇāḥ yā ca asau priyadarśanatā sā gamyate .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {44/63} upamānasamāse guṇavacanasya viśeṣabhāktvāt sāmanyavacanāprasiddhiḥ .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {45/63} upamānasamāse guṇavacanasya viśeṣabhāktvāt sāmanyavacanasya aprasiddhiḥ syāt .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {46/63} śastrīśyāmā .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {47/63} śyāmāśabdaḥ ayam śastrīśabdena abhisambadhyamānaḥ viśeṣavacanaḥ sampadyate .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {48/63} tatra sāmānyavacanaiḥ iti samāsaḥ na prāpnoti .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {49/63} na vā śyāmatvasyo uhhayatra bhāvāt tadvācaktvāt ca śabdasya sāmānyavacanaprasiddhiḥ .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {50/63} na vā eṣaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {51/63} kim kāraṇam .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {52/63} śyāmatvasyo uhhayatra bhāvāt .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {53/63} ubhayatra eva śyāmatvam asti śastryām devadattāyām ca .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {54/63} tadvācaktvāt ca śabdasya .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {55/63} sāmānyavacanaprasiddhiḥ tadvācakaḥ ca atra śyāmāśabdaḥ prayujyate .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {56/63} kimvācakaḥ .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {57/63} ubhayavācakaḥ .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {58/63} śyāmatvasya ubhayatra bhāvāt tadvācakatvāt ca śabdasya sāmānyavacanam prasiddham .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {59/63} sāmānyavacane prasiddhe sāmānyavacanaiḥ iti samāsaḥ bhaviṣyati .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {60/63} na ca avaśyam saḥ eva sāmānyavacanaḥ yaḥ bahūnām sāmānyam āha. dvayoḥ api sāmānyam āha saḥ api sāmānyavacanaḥ eva .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {61/63} atha vā sāmānyavacanaiḥ iti ucyate .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {62/63} sarvaḥ ca śabdaḥ anyena śabdena abhisambadhyamānaḥ viśeṣavacanaḥ sampadyate .
(P_2,1.55) KA_I,397.5-398.19 Ro_II,619-627 {63/63} te evam vijñāsyāmaḥ prāk abhisambandhāt sāmānyavacanaḥ iti .
(P_2,1.56) KA_I,398.21-399.2 Ro_II,627-628 {1/13} sāmānyāprayoge iti kimartham .
(P_2,1.56) KA_I,398.21-399.2 Ro_II,627-628 {2/13} iha mā bhūt .
(P_2,1.56) KA_I,398.21-399.2 Ro_II,627-628 {3/13} puruṣaḥ ayam vyāghraḥ iva śūraḥ .
(P_2,1.56) KA_I,398.21-399.2 Ro_II,627-628 {4/13} puruṣaḥ ayam vyāghraḥ iva balavān .
(P_2,1.56) KA_I,398.21-399.2 Ro_II,627-628 {5/13} sāmānyāprayoge iti śakyam akartum .
(P_2,1.56) KA_I,398.21-399.2 Ro_II,627-628 {6/13} kasmāt na bhavati puruṣaḥ ayam vyāghraḥ iva śūraḥ .
(P_2,1.56) KA_I,398.21-399.2 Ro_II,627-628 {7/13} puruṣaḥ ayam vyāghraḥ iva balavān iti .
(P_2,1.56) KA_I,398.21-399.2 Ro_II,627-628 {8/13} asāmarthyāt .
(P_2,1.56) KA_I,398.21-399.2 Ro_II,627-628 {9/13} katham asāmarthyam .
(P_2,1.56) KA_I,398.21-399.2 Ro_II,627-628 {10/13} sāpekṣam asamartham bhavati iti .
(P_2,1.56) KA_I,398.21-399.2 Ro_II,627-628 {11/13} evam tarhi siddhe sati yat sāmānyāprayoge iti pratiṣedham śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ bhavati vai pradhānasya sāpekṣasya api samāsaḥ iti .
(P_2,1.56) KA_I,398.21-399.2 Ro_II,627-628 {12/13} kim etasya jñāpane prayojanam .
(P_2,1.56) KA_I,398.21-399.2 Ro_II,627-628 {13/13} rājapuruṣaḥ abhirūpaḥ rājapuruṣaḥ darśanīyaḥ atra vṛttiḥ siddhā bhavati .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {1/34} viśeṣaṇaviśeṣyayoḥ ubhayaviśeṣaṇatvāt ubhayoḥ ca viśeṣyatvāt upasarjanāprasiddhiḥ .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {2/34} viśeṣaṇaviśeṣyayoḥ ubhayaviśeṣaṇatvāt ubhayoḥ ca viśeṣyatvāt upasarjansya aprasiddhiḥ .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {3/34} kṛṣṇatilāḥ iti kṛṣṇaśabdaḥ ayam tilaśabdena abhisambadhyamānaḥ viśeṣaṇavacanaḥ sampadyate .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {4/34} tathā tilaśabdaḥ kṛṣṇaśabdena abhisambadhyamānaḥ viśeṣaṇavacanaḥ sampadyate .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {5/34} tat ubhayam viśeṣaṇam bhavati ubhayam ca viśeṣyam .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {6/34} viśeṣaṇaviśeṣyayoḥ ubhayaviśeṣaṇatvāt ubhayoḥ ca viśeṣyatvāt upasarjansya aprasiddhiḥ .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {7/34} na vā anyatarasya pradhānabhāvāt tadviśeṣakatvāt ca aparasya upasarjanaprasiddhiḥ .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {8/34} na vā eṣaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {9/34} kim kāraṇam .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {10/34} anyatarasya pradhānabhāvāt .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {11/34} anyatarat atra pradhānam .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {12/34} tadviśeṣakatvāt ca aparasya .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {13/34} tadviśeṣakam ca aparam .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {14/34} anyatarasya pradhānabhāvāt tadviśeṣakatvāt ca aparasya upasarjanasañjñā bhaviṣyati .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {15/34} yadā asya tilāḥ prādhānyena vivakṣitāḥ bhavanti kṛṣṇaḥ viśeṣaṇatvena tadā tilāḥ pradhānam kṛṣṇaḥ viśeṣaṇam .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {16/34} kāmam tarhi anena eva hetunā yasya kṛṣṇāḥ prādhānyena vivakṣitāḥ bhavanti tilāḥ viśeṣaṇatvena tena kartavyam tilakṛṣṇāḥ iti .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {17/34} na kartavyam .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {18/34} na hi ayam dvandvaḥ tilāḥ ca kṛṣṇāḥ ca iti .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {19/34} na khalu api ṣaṣṭhīsamāsaḥ tilānām kṛṣṇāḥ iti .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {20/34} kim tarhi .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {21/34} dvau imau pradhānaśabdau ekasmin arthe yugapat avarudhyete .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {22/34} na ca dvayoḥ pradhānaśabdayoḥ ekasmin arthe yugapat avarudhyamānayoḥ kim cit api prayojanam asti .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {23/34} tatra prayogāt etat gantavyam .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {24/34} nūnam atra anyatarat pradhānam tadviśeṣakam ca aparam iti .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {25/34} tatra tu etāvān sandehaḥ kim pradhānam kim viśeṣaṇam iti .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {26/34} saḥ ca api kva sandehaḥ .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {27/34} yatra ubhau guṇaśabdau .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {28/34} tat yathā kuñjakhañjakaḥ khañjakubjakaḥ iti .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {29/34} yatra hi anyatarat dravyam anyataraḥ guṇaḥ tatra yat dravyam tat pradhānam .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {30/34} tat yathā śuklam ālabheta kṛṣṇam ālabheta iti na piṣṭapiṇḍīm ālabhya kṛtī bhavati .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {31/34} avaśyam tadguṇam dravyam ākāṅkṣati .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {32/34} katham tarhi imau dvau pradhānaśabdau ekasmin arthe yugapat avarudhyete vṛkṣaḥ śiṃśipā iti .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {33/34} na etayoḥ āvaśyakaḥ samāveśaḥ .
(P_2,1.57) KA_I,399.4-26 Ro_II,628-632 {34/34} na hi avṛkṣaḥ śiṃśipā asti .
(P_2,1.58) KA_I,400.2-11 Ro_II,633-634 {1/14} atha kimartham uttaratra evamādi anukramaṇam kriyate na viśeṣaṇam viśeṣyeṇa bahulam iti eva siddham .
(P_2,1.58) KA_I,400.2-11 Ro_II,633-634 {2/14} bahulavacanasya akṛtsnatvāt uttaratrānukramaṇasāmarthyam .
(P_2,1.58) KA_I,400.2-11 Ro_II,633-634 {3/14} akṛtsnam bahulavacanam iti uttaratra anukramaṇam kriyate .
(P_2,1.58) KA_I,400.2-11 Ro_II,633-634 {4/14} yadi akṛtsnam yat anena kṛtam akṛtam tat .
(P_2,1.58) KA_I,400.2-11 Ro_II,633-634 {5/14} evam tarhi na brūmaḥ akṛtsnam iti .
(P_2,1.58) KA_I,400.2-11 Ro_II,633-634 {6/14} kṛtsnam ca kārakam ca sādhakam ca nirvartakam ca .
(P_2,1.58) KA_I,400.2-11 Ro_II,633-634 {7/14} yat ca anena kṛtam suktṛtam tat .
(P_2,1.58) KA_I,400.2-11 Ro_II,633-634 {8/14} kimartham tarhi evamādi anukramaṇam kriyate .
(P_2,1.58) KA_I,400.2-11 Ro_II,633-634 {9/14} udāharaṇabhūyastvāt .
(P_2,1.58) KA_I,400.2-11 Ro_II,633-634 {10/14} te khalu api vidhayaḥ suparigṛhītāḥ bhavanti yeṣu lakṣaṇam prapañcaḥ ca .
(P_2,1.58) KA_I,400.2-11 Ro_II,633-634 {11/14} kevalam lakṣaṇam kevalaḥ prapañcaḥ vā na tathā kārakam bhavati .
(P_2,1.58) KA_I,400.2-11 Ro_II,633-634 {12/14} avaśyam khalu asmābhiḥ idam vaktavyam bahulam anyatarasyām ubhayathā vā ekeṣām iti .
(P_2,1.58) KA_I,400.2-11 Ro_II,633-634 {13/14} sarvavedapāṛiṣadam hi idam śāstram .
(P_2,1.58) KA_I,400.2-11 Ro_II,633-634 {14/14} tatra na ekaḥ panthāḥ śakyaḥ āsthātum
(P_2,1.59) KA_I,400.13-18 Ro_II,635 {1/11} śreṇyādayaḥ paṭhyante .
(P_2,1.59) KA_I,400.13-18 Ro_II,635 {2/11} kṛtādiḥ ākṛtigaṇaḥ .
(P_2,1.59) KA_I,400.13-18 Ro_II,635 {3/11} śreṇyādiṣu cvyarthavacanam .
(P_2,1.59) KA_I,400.13-18 Ro_II,635 {4/11} śreṇyādiṣu cvyarthagrahaṇam kartavyam .
(P_2,1.59) KA_I,400.13-18 Ro_II,635 {5/11} aśreṇayaḥ śreṇayaḥ kṛtāḥ śreṇikṛtāḥ .
(P_2,1.59) KA_I,400.13-18 Ro_II,635 {6/11} yadā hi śreṇayaḥ eva kim cit kriyante tadā mā bhūt .
(P_2,1.59) KA_I,400.13-18 Ro_II,635 {7/11} anyatra ayam cvyarthagrahaṇeṣu cvyantasya pratiṣedham śāsti .
(P_2,1.59) KA_I,400.13-18 Ro_II,635 {8/11} tat iha na tathā .
(P_2,1.59) KA_I,400.13-18 Ro_II,635 {9/11} kim kāraṇam .
(P_2,1.59) KA_I,400.13-18 Ro_II,635 {10/11} anyatra pūrvam cvyantakāryam param cvyarthakāryam .
(P_2,1.59) KA_I,400.13-18 Ro_II,635 {11/11} iha punaḥ pūrvam cyvarthakāryam param cvyantakāryam iti .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {1/49} nañviśiṣṭe samānaprakṛtivacanam .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {2/49} nañviśiṣṭe samānaprakṛtigrahaṇam kartavyam .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {3/49} iha mā būt .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {4/49} siddham ca abhuktam ca iti .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {5/49} anañ iti ca pratiṣedhaḥ kartavyaḥ .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {6/49} iha mā bhūt .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {7/49} kartavyam akṛtam iti .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {8/49} nuḍiḍadhikena ca .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {9/49} nuḍiḍadhikena ca samāsaḥ vaktavyaḥ .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {10/49} iha api yathā syāt .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {11/49} aśitānaśitena jīvati .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {12/49} kliṣṭākliśitena jīvati .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {13/49} kim ucyate samānaprakṛtigrahaṇam kartavyam iti yadā nañviśiṣṭena iti ucyate .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {14/49} na ca atra nañkṛtaḥ eva viśeṣaḥ .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {15/49} kim tarhi .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {16/49} prakṛtikṛtaḥ api .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {17/49} ayam viśiṣṭaśabdaḥ asti eva avadhāraṇe vartate .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {18/49} tat yathā .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {19/49} devadattayajñadattau āḍhyau abhirūpau darśanīyau pakṣavantau devadattaḥ tu yajñadattāt svādhyāyena viśiṣṭaḥ .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {20/49} svādhyāyena eva iti gamyate .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {21/49} anye guṇāḥ samāḥ bhavanti .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {22/49} asti ādhikye vartate .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {23/49} tat yathā .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {24/49} devadattayajñadattau āḍhyau abhirūpau darśanīyau pakṣavantau devadattaḥ tu yajñadattāt svādhyāyena viśiṣṭaḥ .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {25/49} svādhyāyena adhikaḥ anye guṇāḥ avivakṣitāḥ bhavanti .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {26/49} tat yadā tāvat avadhāraṇe viśiṣṭaśabdaḥ tadā na eva arthaḥ samānaprakṛtigrahaṇena .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {27/49} na iha bhaviṣyati .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {28/49} siddham ca abhuktam ca iti .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {29/49} na api anañ iti pratiṣedhena .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {30/49} na iha bhaviṣyati kartavyam akṛtam iti .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {31/49} nuḍiḍadhikena api tu tadā samāsaḥ na prāpnoti .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {32/49} yadā ādhikye viśiṣṭaśabdaḥ tadā samānaprakṛtigrahaṇam kartavyam .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {33/49} iha mā bhūt ṣiddham ca abhuktam ca iti .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {34/49} anañ iti ca pratiṣedhaḥ kartavyaḥ .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {35/49} iha mā bhūt .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {36/49} kartavyam akṛtam iti .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {37/49} nuḍiḍadhikena api tu samāsadḥ siddhaḥ bhavati .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {38/49} tatra ādhikye viśiṣṭagrahaṇam matvā samānaprakṛtigrahaṇam codyate .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {39/49} avadhāraṇam nañā cet nuḍiḍviśiṣṭena na prakalpeta .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {40/49} atha cet adhikavivakṣā kāryam tulyaprakṛtikena iti .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {41/49} kṛtāpakṛtādīnām ca upasaṅkhyānam .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {42/49} kṛtāpakṛtādīnām ca upasaṅkhyānam .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {43/49} kṛtāpakṛtam bhuktavibhuktam pītavipītam .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {44/49} siddham tu ktena visamāptau anañ .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {45/49} siddham etat .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {46/49} katham. ktāntena kriyāvisamāptau anañ ktāntam samasyate iti vaktavyam .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {47/49} gatapratyāgatādīnām ca upasaṅkhyānam .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {48/49} gatapratyāgatādīnām ca upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_2,1.60) KA_I,400.20-401.27 Ro_II,635-638 {49/49} gatapratyāgatam yātānuyātam puṭāpuṭikā krayākrayikā phalāphalikā mānonmānikā .
(P_2,1.67) KA_I,402.2-5 Ro_II,639 {1/6} ayuktaḥ ayam nirdeśaḥ .
(P_2,1.67) KA_I,402.2-5 Ro_II,639 {2/6} samānādhikaraṇena iti vartate .
(P_2,1.67) KA_I,402.2-5 Ro_II,639 {3/6} kaḥ prasaṅgaḥ yad vyadhikaraṇānām samāsaḥ syāt .
(P_2,1.67) KA_I,402.2-5 Ro_II,639 {4/6} evam tarhi jñāpayati ācāryaḥ yathājātīyakam uktam uttarapadam tathājātīyakena pūrvapadena samasyate iti .
(P_2,1.67) KA_I,402.2-5 Ro_II,639 {5/6} kim etasya jñāpane prayojanam .
(P_2,1.67) KA_I,402.2-5 Ro_II,639 {6/6} prātipadikagrahaṇe liṅgaviśiṣṭasya api grahaṇam bhavati iti eṣā paribhāṣā na kartavyā bhavati .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {1/37} idam vicāryate : varṇena tṛtīyāsamāsaḥ vā syāt : kṛṣṇena sāraṅgaḥ kṛṣṇasāraṅgaḥ samānādhikaraṇena vā : kṛṣṇaḥ sāraṅgaḥ kṛṣṇasāraṅgaḥ iti .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {2/37} kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {3/37} varṇena tṛtīyāsamāsaḥ etapratiṣedhe varṇagrahaṇam .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {4/37} varṇena tṛtīyāsamāsaḥ etapratiṣedhe varṇagrahaṇam kartavyam .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {5/37} tṛtīyā pūrvapadam prakṛtisvaram bhavati .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {6/37} anete varṇaḥ iti vaktavyam .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {7/37} atha dvitīyena varṇagrahaṇena etaviśeṣaṇena arthaḥ .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {8/37} bāḍham arthaḥ yadi avarṇa etaśabdaḥ asti .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {9/37} nanu ca ayam asti : ā* itaḥ etaḥ , kṛṣṇetaḥ , lohitetaḥ iti .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {10/37} na arthaḥ evamarthena varṇagrahaṇena .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {11/37} yadi tāvat ayam kartari ktaḥ tṛtīyā karmaṇi iti anena svareṇa bhavitavyam .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {12/37} atha api kartari paratvāt kṛtsvareṇa bhavitavyam .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {13/37} atha samānādhikaraṇaḥ .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {14/37} samānādhikaraṇe dviḥ varṇagrahaṇam .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {15/37} samānādhikaraṇe dviḥ varṇagrahaṇam kartavyam .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {16/37} varṇaḥ varṇeṣu anete iti vaktavyam .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {17/37} ekam varṇagrahaṇam kartavyam iha mā bhūt .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {18/37} paramaśuklaḥ paramakṛṣṇaḥ iti .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {19/37} dvitīyam varṇagrahaṇam kartavyam iha mā bhūt .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {20/37} kṛṣṇatilāḥ iti .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {21/37} ekam varṇagrahaṇam anakrthakam .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {22/37} anyataratra kasmāt na bhavati .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {23/37} lakṣaṇapratipadikoktayoḥ pratipadoktasya eva iti .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {24/37} evam sati .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {25/37} tāni etāni trīṇi varṇagrahaṇāni bhavanti samāsavidhau dve svaravidhau ca ekam .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {26/37} yasya api tṛtīyāsamāsaḥ tasya api tāni eva trīṇi varṇagrahaṇāni bhavanti samāsavidhau dve svaravidhau ca ekam .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {27/37} sāmānyena mama tṛtīyāsamāsaḥ bhaviṣyati tṛtīyā tatkṛtārthena guṇavacanena iti .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {28/37} avaśyam varṇena pratipadam samāsaḥ vaktavyaḥ yatra tena na sidhyati tadartham .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {29/37} kva ca tena na sidhyati .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {30/37} śukababhruḥ haritababhruḥ iti .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {31/37} tathā ca sati tāni eva trīṇi varṇagrahaṇāni bhavanti samāsavidhau dve svaravidhau ca ekam .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {32/37} atha samānādhikaraṇaḥ sāmānyena siddhaḥ syāt .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {33/37} bāḍham siddhaḥ .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {34/37} katham .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {35/37} viśeṣaṇam viśeṣyeṇa bahulam iti .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {36/37} evam api dve varṇagrahaṇe kartavye svaravidhau eva pratipadoktasya abhāvāt .
(P_2,1.69.1) KA_I,402.7-403.6 Ro_II,639-641 {37/37} tasmāt samānādhikaraṇaḥ iti eṣaḥ pakṣaḥ jyāyān .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {1/151} samānādhikaraṇādhikāre pradhānopasarjanānām param param vipratiṣedhena .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {2/151} samānādhikaraṇādhikāre pradhānopasarjanānām param param bhavati vipratiṣedhena .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {3/151} pradhānānām pradhānam upasarjanānām upasarjanam .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {4/151} pradhānānām tāvat pradhānam .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {5/151} vṛdārakanāgakuñjaraiḥ pūjyamānam iti asya avakāśaḥ govṛndārakaḥ aśvavṛndārakaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {6/151} poṭāyuvatīnām avakāśaḥ ibhyayuvatiḥ āḍhyayuvatiḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {7/151} iha ubhayam prāpnoti .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {8/151} nāgayuvatiḥ vṛndārakayuvatiḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {9/151} pradhānānām param bhavati vipratiṣedhena .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {10/151} upasarjanānām param upasarjanam .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {11/151} sanmahatparamotkṛṣṭāḥ iti asya avakāśaḥ sadgavaḥ sadaśvaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {12/151} kṛtyatulyākhyā ajātyā iti asya avakāśaḥ tulyaśvetaḥ tulyakṛṣṇaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {13/151} iha ubhayam prāpnoti : tulyasat tulyamahān .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {14/151} upasarjanānām param upasarjanam bhavati vipratiṣedhena .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {15/151} samānādhikaraṇasamāsāt bahuvrīhiḥ . samānādhikaraṇasamāsāt bahuvrīhiḥ bhavati vipratiṣedhena .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {16/151} samānādhikaraṇasamāsasya avakāśaḥ vīraḥ puruṣaḥ vīrapuruṣaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {17/151} bahuvrīheḥ avakāśaḥ kaṇṭhekālaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {18/151} iha ubhayam prāpnoti : vīrapuruṣakaḥ grāmaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {19/151} bahuvrīhiḥ bhavati vipratiṣedhena .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {20/151} kadā cit karmadhārayaḥ sarvadhanādyarthaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {21/151} kadā cit karmadhārayaḥ bhavati bahuvrīheḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {22/151} kim prayojanam .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {23/151} sarvadhanādyarthaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {24/151} sarvadhanī sarvabījī sarvakeśī naṭaḥ gaurakharavat vanam gauramṛgavat vanam kṛṣṇasarpavān valmīkaḥ lohitaśālimān grāmaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {25/151} kim prayojanam .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {26/151} karmadhārayaprakṛtibhiḥ matvarthīyaiḥ abhidhānam yathā syāt .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {27/151} kim ca kāraṇam na syāt .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {28/151} bahuvrīhiṇā uktatvāt matvarthasya .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {29/151} yadi uktatvam hetuḥ karmadhārayeṇa api uktatvāt na prāpnoti .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {30/151} na khalu api sañjñāśrayaḥ matvarthīyaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {31/151} kim tarhi .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {32/151} arthāśrayaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {33/151} saḥ yathā eva bahuvrīhiṇā uktatvāt na bhavati evam karmadhārayeṇa api uktatvāt na bhaviṣyati .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {34/151} evam tarhi idam syāt : sarvāṇi dhanāni sarvadhanāni sarvadhanāni asya saniti sarvadhanī .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {35/151} na evam śakyam .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {36/151} nityam evam sati karmadhārayaḥ syāt .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {37/151} tatra yat uktam kadā cit karmadhārayaḥ iti etat ayuktam .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {38/151} evam tarhi bhavati vai kim cit ācāryāḥ kāryavat buddhim kṛtvā paṭhanti kāryāḥ śabdāḥ iti .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {39/151} tadvat idam paṭhitam samānādhikaraṇasamādāt bahuvrīhiḥ kartavyaḥ kadā cit karmadhārayaḥ sarvadhanādyarthaḥ iti .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {40/151} yad ucyate samānādhikaraṇasamāsāt bahuvrīhiḥ bhavati vipratiṣedhena iti na eṣaḥ yuktaḥ vipratiṣedhaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {41/151} antaraṅgaḥ karmadhārayaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {42/151} kā antaraṅgatā .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {43/151} svapadārthe karmadhārayaḥ anyapadārthe bahuvrīhiḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {44/151} astu .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {45/151} vibhāṣā karmadhārayaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {46/151} yadā na karmadhārayaḥ tadā bahuvrīhiḥ bhaviṣyati .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {47/151} evam api yadi atra kadā cit karmadhārayaḥ bhavati karmadhārayaprakṛtibhiḥ matvarthīyaiḥ abhidhānam prāpnoti .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {48/151} sarvaḥ ca ayam evamarthaḥ yatnaḥ karmadhārayaprakṛtibhiḥ matvarthīyaiḥ abhidhānam mā bhūt iti .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {49/151} evam tarhi na idam tasya yogasya udāharaṇam vipratiṣedhe param iti .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {50/151} kim tarhi .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {51/151} iṣṭiḥ iyam paṭhitā .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {52/151} samānādhikaraṇasamāsāt bahuvrīhiḥ iṣṭaḥ kadā cit karmadhārayaḥ sarvadhanādyarthaḥ iti .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {53/151} yadi iṣṭiḥ paṭhitā na arthaḥ anena .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {54/151} iha hi sarve manuṣyāḥ alpena yatnena mahataḥ arthān ākāṅkṣanti .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {55/151} ekena māṣeṇa śatasahasram .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {56/151} ekena kuddālakena khārīsahasram .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {57/151} tatra karmadhārayaprakṛtibhiḥ matvarthīyaiḥ abhidhānam astu bahuvrīhiṇā iti bahuvrīhiṇā bhaviṣyati laghutvāt .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {58/151} katham sarvadhanī sarvabījī sarvakeśī naṭaḥ iti .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {59/151} iniprakaraṇe sarvādeḥ inim vakṣyāmi .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {60/151} tat ca avaśyam vaktavyam ṭhanaḥ bādhanārtham .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {61/151} katham gaurakharavat vanam gauramṛgavat vanam kṛṣṇasarpavān valmīkaḥ lohitaśālimān grāmaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {62/151} asti atra viśeṣaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {63/151} jātyā atra abhisambandhaḥ kriyate .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {64/151} kṛṣṇasarpaḥ nāma sarpajātiḥ sā asmin valmīke asti .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {65/151} yadā hi antareṇa jātim tadvatām abhisambandhaḥ kriyate kṛṣṇasarpaḥ valmīkaḥ iti evam tadā bhaviṣyati .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {66/151} pūrvapadātiśaye ātiśāyikāt bahuvrīhiḥ sūkṣmavastratarādyarthaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {67/151} pūrvapadātiśaye ātiśāyikāt bahuvrīhiḥ bhavati vipratiṣedhena .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {68/151} kim prayojanam .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {69/151} sūkṣmavastratarādyarthaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {70/151} ātiśāyikasya avakāśaḥ paṭutaraḥ paṭutamaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {71/151} bahuvrīheḥ avakāśaḥ citraguḥ śabalaguḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {72/151} iha ubhayam prāpnoti sūkṣmavastrataraḥ tīkṣṇśṛṅgataraḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {73/151} bahuvrīhiḥ bhavati vipratiṣedhena .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {74/151} na eṣaḥ yuktaḥ vipratiṣedhaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {75/151} virpatiṣedhe param iti ucyate .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {76/151} pūrvaḥ ca bahuvrīhiḥ paraḥ ātiśāyikaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {77/151} iṣṭavācī paraśabdaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {78/151} vipratiṣedhe param yat iṣṭam tat bhavati .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {79/151} evam api ayuktaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {80/151} antaraṅgaḥ ātiśāiyikaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {81/151} kā antaraṅgatā .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {82/151} ṅyāpprātipadikāt ātiśāyikaḥ subantānām bahuvrīhiḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {83/151} ātiśāyikaḥ api na antaraṅgaḥ .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {84/151} katham .
(P_2,1.69.2) KA_I,403.7-406.8 Ro_II,641-653 {85/151} samarthāt taddhitaḥ utpadyate sāmarthyam ca subantenta .
Original text: Vyākaraṇamahābhāṣya · Edition: Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). · Data entry George Cardona · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0