व्याकरणमहाभाष्य · भाग 361380

(प्_2,1.1.3) क_इ,361.25-363.28 रो_इइ,505-516 {100।109} सामान्यशब्दाः एते एवम् स्युः .
(प्_2,1.1.3) क_इ,361.25-363.28 रो_इइ,505-516 {101।109} सामन्यशब्दाः च न अन्तरेण विशेषम् प्रकरणम् वा विशेषेषु अवतिष्ठन्ते .
(प्_2,1.1.3) क_इ,361.25-363.28 रो_इइ,505-516 {102।109} यतः तु खलु नियोगतः वृक्षः इति उक्ते स्वभावतः कस्मिन् चित् एव विशेषे वृक्षशब्दः वर्तते अतः मन्यामहे न इमे सामान्यशब्दाः इति .
(प्_2,1.1.3) क_इ,361.25-363.28 रो_इइ,505-516 {103।109} न चेत् सामान्यशब्दाः प्रकृतिः प्रकृत्यर्थे वर्तते प्रत्ययः प्रत्ययार्थे वर्तते .
(प्_2,1.1.3) क_इ,361.25-363.28 रो_इइ,505-516 {104।109} अप्रवृत्तिः खलु अपि अर्थादेशनस्य .
(प्_2,1.1.3) क_इ,361.25-363.28 रो_इइ,505-516 {105।109} बहवः हि शब्दाः येषाम् अर्थाः न विज्ञायन्ते .
(प्_2,1.1.3) क_इ,361.25-363.28 रो_इइ,505-516 {106।109} जर्भरी तुर्फरीतू .
(प्_2,1.1.3) क_इ,361.25-363.28 रो_इइ,505-516 {107।109} अन्तरेण खलु अपि शब्दप्रयोगम् बहवः अर्थाः गम्यन्ते अक्षिनिकोचैः पाणिविहारैः च .
(प्_2,1.1.3) क_इ,361.25-363.28 रो_इइ,505-516 {108।109} न खलु अपि निर्ज्ञातस्य अर्थस्य अन्व्याख्यने किम् चित् प्रयोजनम् अस्ति .
(प्_2,1.1.3) क_इ,361.25-363.28 रो_इइ,505-516 {109।109} यः हि ब्रूयात् पुरस्तात् आदित्यः उदेति पश्चात् अस्तम् एति मधुरः गुडः कटुकम् शृङ्गवेरम् इति किम् तेन कृतम् स्यात् .
(प्_2,1.1.4) क_इ,364.1-5 रो_इइ,516 {1।9} वावचनानर्थक्यम् च स्वभावसिद्धत्वात् .
(प्_2,1.1.4) क_इ,364.1-5 रो_इइ,516 {2।9} वावचनानर्थक्यम् .
(प्_2,1.1.4) क_इ,364.1-5 रो_इइ,516 {3।9} किम् कारणम् .
(प्_2,1.1.4) क_इ,364.1-5 रो_इइ,516 {4।9} स्वभावसिद्धत्वात् .
(प्_2,1.1.4) क_इ,364.1-5 रो_इइ,516 {5।9} इह द्वौ पक्षौ वृत्तिपक्षः अवृत्तिपक्षः च .
(प्_2,1.1.4) क_इ,364.1-5 रो_इइ,516 {6।9} स्वभावतः च एतत् भवति वाक्यम् च समासः च .
(प्_2,1.1.4) क_इ,364.1-5 रो_इइ,516 {7।9} तत्र स्वाभाविके वृत्तिविषये नित्ये समासे प्रप्ते वावचनेन किम् अन्यत् शक्यम् अभिसम्बन्धुम् अन्यत् अतः सञ्ज्ञायाः .
(प्_2,1.1.4) क_इ,364.1-5 रो_इइ,516 {8।9} न च सञ्ज्ञायाः भावाभावौ इष्येते .
(प्_2,1.1.4) क_इ,364.1-5 रो_इइ,516 {9।9} तस्मात् न अर्थः वा वचनेन
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {1।65} अथ ये वृत्तिम् वर्तयन्ति किम् ते आहुः .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {2।65} परार्थाभिधानम् वृत्तिः इति आहुः .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {3।65} अथ तेषाम् एवम् ब्रुवताम् किम् जहत्स्वार्था वृत्तिः आहोस्वित् अजहत्स्वार्था .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {4।65} किम् च अतः .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {5।65} यदि जहत्स्वार्था वृत्तिः राजपुरुषम् आनय इति उक्ते पुरुषमात्रस्य आनयनम् प्राप्नोति औपगवम् आनय इति उक्ते अपत्यमात्रस्य .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {6।65} अथ अजहत्स्वार्था वृत्तिः उभयोः विद्यमानस्वार्थयोः द्वयोः द्विवचनम् इति द्विवचनम् प्राप्नोति .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {7।65} का पुनः वृत्तिः न्याय्या .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {8।65} जहत्स्वार्था .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {9।65} युक्तम् पुनः यत् जहत्स्वार्था नाम वृत्तिः स्यात् .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {10।65} बाढम् युक्तम् .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {11।65} एवम् हि दृश्यते लोके .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {12।65} पुरुषः अयम् परकर्मणि प्रवर्तमानः स्वम् कर्म जहाति .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {13।65} तत् यथा तक्षा राजकर्मणि वर्तमानः स्वम् कर्म जहाति .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {14।65} एवम् युक्तम् यत् राजा पुरुषार्थे वर्तमानः स्वम् अर्थम् जह्यात् उपगुः च अपर्त्यार्थे वर्तमानः स्वम् अर्थम् जह्यात् .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {15।65} ननु च उक्तम् राजपुरुषम् आनय इति उक्ते पुरुषमात्रस्य आनयनम् प्राप्नोति औपगवम् आनय इति उक्ते अपत्यमात्रस्य इति .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {16।65} न एषः दोषः .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {17।65} जहत् अपि असौ स्वार्थम् न अत्यन्ताय जहाति .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {18।65} यः परार्थविरोधी स्वार्थः तम् जहाति .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {19।65} तत् यथा तक्षा राजकर्मणि वर्तमानः स्वम् तक्षकर्म जहाति न हिक्कितहसितकण्डूयितानि .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {20।65} न च अयम् अर्थः परार्थविरोधी विशेषणम् नाम .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {21।65} तस्मात् न हास्यति .

(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {22।65} अथ वा अन्वयात् विशेषणम् भविष्यति .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {23।65} तत् यथा .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {24।65} घृतघटः तैलघटः इति निषिक्ते घृते तैले वा अन्व्ययात् विशेषणम् भवति अयम् घृतघटः अयम् तैलघटः इति .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {25।65} विषमः उपन्यासः .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {26।65} भवति हि तत्र या च यावती च अर्थमात्रा .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {27।65} अङ्ग हि भवान् अग्नौ निष्टप्य घृतघटम् तृणकूर्चेन प्रक्षालयतु .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {28।65} न गंस्यते सः विशेषः .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {29।65} यथा तर्हि मल्लिकापुटः चम्पकपुतः इति निष्कीर्णासु अपि सुमनःसु अन्वयात् विशेषणम् भवति अयम् मल्लिकपुटः अयम् चम्पकपुटः इति .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {30।65} अथ वा समर्थाधिकारः अयम् वृत्तौ क्रियते .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {31।65} सामर्थम् नम भेदः संसर्गः वा .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {32।65} अपरः आह : भेदसंसर्गौ वा सामर्थ्यम् इति .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {33।65} कः पुनः भेदः संसर्गः वा .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {34।65} इह राज्ञः इति उक्ते सर्वम् स्वम् प्रसक्तम् पुरुषः इति उक्ते सर्वः स्वामि प्रसक्तः .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {35।65} इह इदानीम् राजपुरुषः इति उक्ते राजा पुरुषम् निवर्तयति अन्येभ्यः स्वामिभ्यः पुरुषः अपि राजानम् अन्येभ्यः स्वेभ्यः .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {36।65} एवम् एतस्मिन् उभयतः व्यवच्छिन्ने यदि जहाति कामम् जहातु .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {37।65} न जातु चित् पुरुषमात्रस्य आनयनम् भविष्यति .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {38।65} अथ वा पुनः अस्तु अजहत्स्वार्था वृत्तिः .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {39।65} युक्तम् पुनः यत् अजहत्स्वार्था नाम वृत्तिः स्यात् .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {40।65} बाढम् युक्तम् .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {41।65} एवम् हि दृश्यते लोके .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {42।65} भिक्षुकः अयम् द्वितीयाम् भिक्षाम् आसाद्य पूर्वाम् न जहाति सञ्चयाय प्रवर्तते .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {43।65} ननु च उक्तम् उभयोः विद्यमानस्वार्थयोः द्वयोः द्विवचनम् इति द्विवचनम् प्राप्नोति इति .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {44।65} कस्याः पुनः द्विवचनम् प्राप्नोति .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {45।65} प्रथामायाः .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {46।65} न प्रथमासमर्थः राजा .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {47।65} षष्ठ्याः तर्हि .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {48।65} न षष्ठीसमर्थः पुरुषः .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {49।65} प्रथमायाः एव तर्हि प्राप्नोति .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {50।65} ननु च उक्तम् न प्रथमासमर्थः राजा इति .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {51।65} अभिनिहितः सः सः अर्थः अन्तर्भूतः प्रातिपदिकार्थः सम्पन्नः .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {52।65} तत्र प्रातिपदिकार्थे प्रथमा इति प्रथमायाः एव द्विवचनम् प्राप्नोति .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {53।65} सङ्घातस्य ऐकार्थ्यात् न अवयवसङ्ख्यातः सुबुत्पत्तिः .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {54।65} सङ्घातस्य एकत्वम् अर्थः .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {55।65} तेन अवयवसङ्ख्यातः सुबुत्पत्तिः न भविष्यति .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {56।65} परस्परव्यपेक्षा सामर्थ्येम् एके .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {57।65} परस्परव्यपेक्षा सामर्थ्येम् एके इच्छन्ति .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {58।65} का पुनः शब्दयोः व्यपेक्षा .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {59।65} न ब्रूमः शब्दयोः इति .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {60।65} किम् तर्हि .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {61।65} अर्थयोः .

(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {62।65} इह राज्ञः पुरुषः इति उक्ते राजा पुरुषम् अपेक्षते मम अयम् इति .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {63।65} पुरुषः अपि राजानम् अपेक्षते अहम् अस्य इति .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {64।65} तयोः अभिसम्बन्धस्य षष्ठी वाचिका भवति .
(प्_2,1.1.5) क_इ,364.6-365.14 रो_इइ,517-525 {65।65} तथा कष्टम् श्रितः इति क्रियाकारकयोः अभिसम्बन्धस्य द्वितीया वाचिका भवति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {1।91} अथ यदि एव एकार्थीभावः सामर्थ्यम् अथ अपि व्यपेक्षा सामर्थ्यम् किम् गतम् एतत् इयता सूत्रेण आहोस्वित् अन्यतरस्मिन् पक्षे भूयः सूत्रम् कर्तव्यम् .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {2।91} गतम् इति आह .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {3।91} कथम् .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {4।91} समः अयम् अर्थशब्देन सह समासः .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {5।91} सम् च उपसर्गः .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {6।91} उपसर्गाः च पुनः एवमात्मकाः यत्र कः चित् क्रियावाची शब्दः प्रयुज्यते तत्र क्रियाविशेषम् आहुः .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {7।91} न च इह कः चित् क्रियावाची शब्दः प्रयुज्यते येन समः सामर्थ्यम् स्यात् .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {8।91} तत्र प्रयोगात् एतत् गन्तव्यम् नूनम् अत्र कः चित् प्रयोगार्हः शब्दः न प्रयुज्यते येन समः सामर्थ्यम् इति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {9।91} तत् यथा .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {10।91} धूमम् दृष्ट्वा अग्निः अत्र इति गम्यते त्रिविष्टब्धकम् च दृष्ट्वा परिव्राजकः इति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {11।91} कः पुनः असौ प्रयोगार्हः शब्दः .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {12।91} उच्यते .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {13।91} सङ्गतार्थम् समर्थम् संसृष्टार्थम् समर्थम् सम्प्रेक्षितम् अर्थम् समर्थम् सम्बद्धार्थम् समर्थम् इति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {14।91} तत् यदा तावत् एकार्थीभावः सामर्थ्यम् तदा एवम् विग्रहः करिष्यते सङ्गतार्थः संसृष्टार्थः समर्थः इति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {15।91} तत् यथा सङ्गतम् घृतम् सङ्गतम् तैलम् इति उच्यते .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {16।91} एकीभूतम् इति गम्यते .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {17।91} यदा व्यपेक्षा सामर्थ्यम् तदा एवम् विग्रहः करिष्यते सम्प्रेक्षितार्थः समर्थः सम्बद्धार्थः समर्थः इति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {18।91} कः पुनः इह बध्नात्यर्थः .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {19।91} सम्बद्धः इति उच्यते यः रज्ज्वा अयसा वा कीले व्यतिषिक्तः भवति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {20।91} न अवश्यम् बध्नातिः व्यतिषङ्गे एव वर्तते .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {21।91} किम् तर्हि .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {22।91} अहानौ अपि वर्तते .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {23।91} तत् यथा सम्बद्धौ इमौ दम्यौ इति उच्येते यौ अन्योन्यम् न जहीतः .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {24।91} अथ वा भवति च एवञ्जातीयकेषु बध्नातिः वर्तते .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {25।91} तत् यथा .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {26।91} अस्ति नः गर्गैः सम्बन्धः .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {27।91} अस्ति नः वत्सैः सम्बन्धः .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {28।91} संयोगः इति अर्थः .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {29।91} अथ एतस्मिन् व्यपेक्षायाम् सामर्थ्ये यः असौ एकार्थीभाव्कृतः विशेषः स वक्तव्यः .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {30।91} तत्र नानाकारकात् निघातयुष्मदस्मदादेशेप्रतिषेधः .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {31।91} तत्र एतस्मिन् व्यपेक्षायाम् सामर्थ्ये नानाकारकात् निघातयुष्मदस्मदादेशाः प्राप्नुवन्ति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {32।91} तेषाम् प्रतिषेधः वक्तव्यः .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {33।91} निघातः .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {34।91} अयम् दण्डः .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {35।91} हर अनेन .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {36।91} अस्ति दण्डस्य हरतेः च व्यपेक्षा इति कृत्वा निघातः प्राप्नोति .

(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {37।91} युष्मदस्मदादेशाः .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {38।91} ओदनम् पच .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {39।91} तव भविष्यति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {40।91} ओदनम् पच मम भविष्यति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {41।91} अस्ति ओदनस्य युष्मदस्मदोः च व्यपेक्षा इति कृत्वा वाम्नावादयः प्राप्नुवन्ति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {42।91} तेषाम् प्रतिषेधः वक्तव्यः .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {43।91} किम् उच्यते नानाकारकात् इति यदा तेन एव आसज्य ह्रियते .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {44।91} न अपि ब्रूमः अन्येन आसज्य ह्रियते इति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {45।91} किम् तर्हि .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {46।91} शब्दप्रमाणकाः वयम् .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {47।91} यत् शब्दः आह तत् अस्माकम् प्रमाणम् .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {48।91} शब्दः च इह सत्ताम् आह .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {49।91} अयम् दण्डः .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {50।91} अस्ति इति गम्यते .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {51।91} सः दण्डः कर्ता भूत्वा अन्येन शब्देन अभिसम्बध्यमानः करणम् सम्पद्यते .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {52।91} तत् यथा .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {53।91} कः चित् कम् चित् पृच्छति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {54।91} क्व देवदत्तः इति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {55।91} सः तस्मै आचष्टे .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {56।91} असौ वृक्षे इति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {57।91} कतरस्मिन् .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {58।91} यः तिष्ठति इति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {59।91} सः वृक्षः अधिकरणम् भूत्वा अन्येन शब्देन अभिसम्बध्यमानः कर्ता सम्पद्यते .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {60।91} प् रचये समासप्रतिषेधः .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {61।91} प्रचये समासप्रतिषेधः वक्तव्यः .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {62।91} राज्ञः गौः च अश्वः च पुरुषः च राजगवाश्वपुरुषाः इति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {63।91} समर्थतराणाम् वा .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {64।91} समर्थतराणाम् वा पदानाम् समासः भविष्यति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {65।91} कानि पुनः समर्थतराणि .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {66।91} यानि द्वन्द्वभावीनि .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {67।91} कुतः एतत् .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {68।91} एषाम् हि आशुतरा वृत्तिः प्राप्नोति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {69।91} तत् यथा समर्थतरः अयम् माणवकः अध्ययनाय इति उच्यते .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {70।91} आश्रुतरग्रन्थः इति गम्यते .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {71।91} अपरः आह : समर्थतराणाम् वा पदानाम् समासः भविष्यति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {72।91} कानि पुनः समर्थतराणि .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {73।91} यानि द्वन्द्वभावीनि .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {74।91} कुतः एतत् .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {75।91} एतानि समानविभक्तीनि अन्यविभक्तिः राजा .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {76।91} भवति विशेषः स्वस्मिन् भ्रातरि पितृव्यपुत्रे च .

(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {77।91} समुदायसामर्थ्यात् वा सिद्धम् षमुदायसामर्थ्यात् वा पुनः सिद्धम् एतत् .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {78।91} समुदायेन राज्ञः सामर्थ्यम् भवति न अवयवेन .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {79।91} अपरः आह .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {80।91} समर्थतराणाम् वा समुदायसामर्थ्यात् .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {81।91} समर्थतराणाम् वा पदानाम् समासः भवति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {82।91} कुतः एतत् .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {83।91} समुदायसामर्थ्यात् एव .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {84।91} अस्मिन् पक्षे वा इति एतत् असमर्थितम् भवति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {85।91} एतत् च समर्थितम् .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {86।91} कथम् .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {87।91} न एव वा पुनः अत्र राज्ञः अश्वपुरुषौ अपेक्षमाणस्य गवा सह समासः भवति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {88।91} किम् तर्हि .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {89।91} गोः राजानम् अपेक्षमाणस्य आस्वपुरुषाभ्याम् समासः समासः भवति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {90।91} प्रधानम् अत्र तद गौः भवति .
(प्_2,1.1.6) क_इ,365.15-367.9 रो_इइ,525-531 {91।91} भवति च प्रधानस्य सापेक्षस्य अपि समासः .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {1।79} आख्यातम् साव्ययकारकविशेषणम् वाक्यम् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {2।79} आख्यातम् साव्ययम् सकारकम् सकारकविशेषणम् वाक्यसञ्ज्ञम् भवति वक्तव्यम् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {3।79} साव्ययम् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {4।79} उच्चैः पठति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {5।79} नीचैः पठति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {6।79} सकारकम् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {7।79} ओदनम् पचति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {8।79} सकारकविशेषणम् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {9।79} ओदनम् मृदु विशदम् पचति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {10।79} सक्रियाविशेषणम् च इति वक्तव्यम् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {11।79} सुष्ठु पचति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {12।79} दुष्ठु पचति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {13।79} अपरः आह : आख्यातम् सविशेषणम् इति एव .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {14।79} सर्वाणि हि एतानि क्रियाविशेषणानि .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {15।79} एकतिङ् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {16।79} एकतिङ् वाक्यसञ्ज्ञम् भवति वक्तव्यम् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {17।79} ब्रूहि ब्रूहि .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {18।79} समानवाक्ये निघातयुष्मदस्मदादेशाः .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {19।79} समानवाक्ये इति प्रकृत्य निघातयुष्मदस्मदादेशाः वक्तव्याः .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {20।79} किम् प्रयोजनम् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {21।79} नानावाक्ये मा भूवन् निघातादयः इति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {22।79} अयम् दण्डः .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {23।79} हर अनेन .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {24।79} ओदनम् पच .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {25।79} तव भविष्यति .

(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {26।79} ओदनम् पच .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {27।79} मम भविष्यति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {28।79} योगे प्रतिषेधः चादिभिः .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {29।79} चादिभिः योगे प्रतिषेधः वक्तव्यः .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {30।79} ग्रामः तव च स्वम् मम च स्वम् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {31।79} किमर्थम् इचम् उच्यते .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {32।79} यथान्यासम् एव चादिभिः योगे प्रतिषेधः उच्यते .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {33।79} इदम् अद्य अपूर्वम् क्रियते वाक्यसञ्ज्ञा समानवाक्याधिकारः च .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {34।79} तत् द्वेष्यम् विजानीयात् : सर्वम् एतत् विकल्पते इति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {35।79} तत् आचार्यः सुहृत् भूत्वा अन्वाचष्टे चादिभिः योगे यथान्यासम् एव भवति इति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {36।79} समर्थनिघाते हि समानाधिकरणयुक्तयुक्तेषु उपसङ्ख्यानम् असमर्थत्वात् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {37।79} समर्थनिघाते हि समानाधिकरणयुक्तयुक्तेषु उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् स्यात् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {38।79} समानाधिकरणे .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {39।79} पटवे ते दास्यामि .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {40।79} म्र्दवे ते दास्यामि .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {41।79} समानाधिकरणे .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {42।79} युक्तयुक्ते .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {43।79} नद्याः तिष्ठति कूले .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {44।79} वृक्षस्य लम्बते शाखा .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {45।79} शालीनाम् ते ओदनम् ददामि .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {46।79} शालीनाम् मे ओदनम् ददाति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {47।79} किम् पुनः कारणम् न सिध्यति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {48।79} असमर्थत्वात् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {49।79} राजगवीक्षीरे द्विसमासप्रसङ्गः द्विषष्ठीभावात् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {50।79} राजगवीक्षीरे द्विसमासप्रसङ्गः .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {51।79} किम् कारणम् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {52।79} द्विषष्ठीभावात् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {53।79} द्वे हि अत्र षष्ठ्यौ .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {54।79} राज्ञः गोः क्षीरम् इति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {55।79} किम् उच्यते द्विसमासप्रसङ्गः इति यावता सुप् सह सुपा इति वर्तते .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {56।79} द्विसमासप्रसङ्गः इति न एवम् विज्ञायते द्वयोः सुबन्तयोः समासप्रसङ्गः द्विसमासप्रसङ्गः इति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {57।79} कथम् तर्हि .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {58।79} द्विप्रकारस्य समासस्य प्रसङ्गः द्विसमासप्रसङ्गः इति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {59।79} राजगोक्षीरम् इति अपि प्राप्नोति न च एवम् भवितव्यम् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {60।79} भवितव्यम् च यदा एतत् वाक्यम् भवति गोः क्षीरम् गोक्षीरम् राज्ञः गोक्षीरम् राजगोक्षीरम् इति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {61।79} यदा तु एतत् वाक्यम् भवति राज्ञः गोः क्षीरम् इति तदा न भवितव्यम् तदा च प्राप्नोति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {62।79} तदा कस्मात् न भवति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {63।79} सिद्धम् तु राजविशिष्टायाः गोः क्षीरेण सामर्थ्यात् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {64।79} सिद्धम् एतत् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {65।79} कथम् .

(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {66।79} राजविशिष्टायाः गोः क्षीरेण सह समासः भवति न केवलायाः .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {67।79} किम् वक्तव्यम् एतत् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {68।79} न हि .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {69।79} कथम् अनुच्यमानम् गंस्यते .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {70।79} यथा एव अयम् गवि यतते न क्षीरमात्रेण सन्तोषम् करोति एवम् राजनि अपि यतते .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {71।79} राज्ञः या गौः तस्याः यत् क्षीरम् इति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {72।79} न एव वा पुनः अत्र गोः राजानम् अपेक्षमाणायाः क्षीरेण सह समासः प्राप्नोति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {73।79} किम् कारणम् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {74।79} असामर्थ्यात् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {75।79} कथम् असामर्थ्यम् .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {76।79} सापेक्षम् असमर्थम् भवति इति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {77।79} कथम् तर्हि गोः क्षीरम् अपेक्षमाणायाः राज्ञा सह समासः भवति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {78।79} प्रधानम् अत्र तद गौः भवति .
(प्_2,1.1.7) क_इ,367.10-368.24 रो_इइ,532-537 {79।79} भवति च प्रधानस्य सापेक्षस्य अपि समासः
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {1।30} अथ किमर्थम् पदविधौ समर्थाधिकारः क्रियते .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {2।30} पदविधौ समर्थवचनम् वर्णाश्रये शास्त्रे आनन्तर्यविज्ञानात् . पदविधौ समर्थाधिकारः क्रियते वर्णाश्रये शास्त्रे आनन्तर्यमात्रे कार्यम् यथा विज्ञायेत .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {3।30} तिष्ठतु दधि अशान त्वम् शाकेन .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {4।30} तिष्ठतु कुमारी छत्रम् हर देवदत्त इति .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {5।30} समर्थाधिकारस्य विधेयसामानाधिकरण्यात् निर्देशानर्थक्यम् .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {6।30} समर्थाधिकारः अयम् विधेयेन समानाधिकरणः .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {7।30} किम् च विधेयम् .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {8।30} समासः .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {9।30} यावत् ब्रूयात् समर्थः समासः इति तावत् समर्थः पदविधिः .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {10।30} न च राजपुरुषः इति एतस्याम् अवस्थायाम् समर्थाधिकारेण किम् चित् अपि शक्यम् प्रवर्तयितुम् निवर्तयितुम् वा .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {11।30} समर्थाधिकारस्य विधेयसामानाधिकरण्यात् निर्देशः अनर्थकः .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {12।30} सिद्धम् तु समर्थानाम् इति वचनात् .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {13।30} सिद्धम् एतत् .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {14।30} कथम् .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {15।30} समर्थानाम् पदानाम् विधिः इति वक्तव्यम् .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {16।30} एवम् अपि द्व्येकयोः न प्राप्नोति .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {17।30} एकशेषनिर्देशात् वा .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {18।30} अथ वा एकशेषनिर्देशः अयम्. समर्थस्य च समर्थयोः च समर्थानाम् च समर्थानाम् इति .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {19।30} एवम् अपि षट्प्रभृतीनाम् एव प्राप्नोति .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {20।30} षट्प्रभृतिषु हि एकशेषः परिसमाप्यते .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {21।30} न एषः दोषः .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {22।30} प्रत्येकम् वाक्यपरिसमाप्तिः दृष्टा इति द्व्येकयोः अपि भविष्यति .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {23।30} एवम् अपि विविभक्तीनाम् न प्राप्नोति .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {24।30} समर्थात् समर्थे पदात् पदे इति .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {25।30} एवम् तर्हि समर्थपदयोः विधिशब्देन सर्वविभक्त्यन्तः समासः : समर्थस्य विधिः समर्थविधिः , समर्थयोः विधिः समर्थविधिः , समर्थात् विधिः समर्थविधिः , समर्थे विधिः समर्थ्विधिः .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {26।30} पदस्य विधिः पदविधिः , पदयोः विधिः पदविधिः , पदानाम् विधिः पदविधिः , पदात् विधिः पदविधिः , पदे विधिः पदविधिः .

(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {27।30} समर्थविधिः च समर्थविधिः च समर्थविधिः च समर्थविधिः च समर्थविधिः च समर्थविधिः .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {28।30} पदविधिः च पदविधिः च पदविधिः च पदविधिः च पदविधिः च पदविधिः .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {29।30} समर्थविधिः च पदविधिः च समर्थः पदविधिः .
(प्_2,1.1.8) क_इ,368.25-369.24 रो_इइ,537-540 {30।30} पूर्वः समासः उत्तरपदलोपी यादृच्छिकीविभक्तिः .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {1।90} समानाधिकरणेषु उपसङ्ख्यानम् असमर्थत्वात् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {2।90} समानाधिकरणेषु उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {3।90} वीरः पूरुषः वीरपुरुषः .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {4।90} किम् पुनः कारणम् न सिध्यति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {5।90} असमर्थत्वात् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {6।90} कथम् असमर्थत्वम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {7।90} द्रव्यम् पदार्थः इति चेत् . यदि द्रव्यम् पदार्थः न भवति तदा सामर्थ्यम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {8।90} अथ हि गुणः पदार्थः भवति तदा सामर्थ्यम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {9।90} अन्यः हि वीरत्वम् गुणः अन्यः हि पुरुषत्वम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {10।90} न अन्यत्वम् अस्ति इति इयता सामर्थ्यम् भवति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {11।90} अन्यः हि देवदत्तः गोभ्यः अश्वेभ्यः च न च तस्य एतावता सामर्थम् भवति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {12।90} कः वा विशेषः यत् गुणे पदार्थे सामर्थ्यम् स्यात् द्रव्ये च न स्यात् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {13।90} एषः विशेषः .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {14।90} एकम् तयोः अधिकरणम् अन्यः च वीरत्वम् गुणः अन्यः पुरुषत्वम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {15।90} द्रव्यपदार्थिकस्य अपि तर्हि गुणभेदात् सामर्थ्यम् भविष्यति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {16।90} अशक्यः द्रव्यपदार्थिकेन द्रव्यस्य गुणकृतः उपकारः प्रतिज्ञातुम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {17।90} ननु च अभ्यन्तरः असौ भवति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {18।90} यदि अपि अभ्यन्तरः न तु गम्यते .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {19।90} न हि गुडः इति उक्ते मधुरत्वम् गम्यते शृङ्गवेरम् इति वा कटुकत्वम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {20।90} गुणपदार्थिकेन अपि तर्हि अशक्यः गुणस्य द्रव्यकृतः उपकारः प्रतिज्ञातुम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {21।90} अथ गुणपदार्थिकः प्रतिजानीते द्रव्यपदार्थिकः अपि कस्मात् न प्रतिजानीते .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {22।90} एवम् अनयोः सामर्थ्यम् स्यात् वा न वा .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {23।90} क्व च तावत् इदम् स्यात् समानाधिकरणेन इति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {24।90} यत्र सर्वम् समामन् : इन्द्रः शक्रः पुरुहूतः पुरन्दरः .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {25।90} कन्दुः कोष्ठः कुशूलः इति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {26।90} न एवञ्जातीयकानाम् समासेन भवितव्यम् प्रत्ययेन वा उत्पत्तव्यम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {27।90} किम् कारणम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {28।90} अर्थगत्यर्थः शब्दप्रयोगः .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {29।90} अर्थम् प्रत्याययिष्यामि इति शब्दः प्रयुज्यते .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {30।90} तत्र एकेन उक्तत्वात् तस्य अर्थस्य द्वितीयस्य प्रयोगेण न भवितव्यम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {31।90} किम् कारणम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {32।90} उक्तार्थानाम् अप्रयोगः इति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {33।90} न तर्हि इदानीम् इदम् भवति भृत्यभरणीयः इति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {34।90} न एतौ समानार्थौ .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {35।90} एकः अत्र शक्यार्थे कृत्यः भवति अपरः अर्हत्यर्थे : शक्यः भर्तुम् भृत्यः .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {36।90} अर्हति भृतिम् भरणीयः .

(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {37।90} भृत्यः भरणीयः भृत्यभरणीयः इति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {38।90} यदि तर्हि यत्र किम् चित् समानम् कः चित् विशेषः तत्र भवितव्यम् इह अपि तर्हि प्राप्नोति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {39।90} दर्शनीयायाः माता दर्शनीयमाता इति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {40।90} अत्र अपि किम् चित् समानम् कः चित् विशेषः .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {41।90} किम् पुनः तत् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {42।90} सद्भावान्यभावौ .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {43।90} न क्व चित् सद्भावान्यभावौ न स्तः उच्यते च समानाधिकरणेन इति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {44।90} तत्र प्रकर्षगतिः विज्ञास्यते : यत्र साधीयः सामानाधिकरण्यम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {45।90} क्व च साधीयः सामानाधिकरण्यम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {46।90} यत्र सर्वम् समानम् सद्भावान्यभावौ द्रव्यम् च. अथ वा समानाधिकरणेन इति तत् समानम् आश्रीयते यत् समानम् भवति न च भवति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {47।90} न च एतत् समानम् क्व चित् अपि न भवति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {48।90} अथ वा यावत् ब्रूयात् समानद्रव्येण इति तावत् समानाधिकरणेन इति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {49।90} द्रव्यम् हि लोके अधिकरणम् इति उच्यते .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {50।90} तत् यथा .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {51।90} एकस्मिन् द्रव्ये व्युदितम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {52।90} एकस्मिन् अधिकरणे व्युदितम् इति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {53।90} तथा व्याकरणे विप्रतिषिद्धम् च अनधिकरणवाचि इति अद्रव्यवाचि इति गम्यते .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {54।90} एवम् अपि इदम् अवश्यम् कर्तव्यम् समानाधिकरणम् असमर्थवत् भवति इति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {55।90} किम् प्रयोजनम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {56।90} सर्पिः कालकम् यजुः पीतकम् इति एवमर्थम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {57।90} यदि समानाधिकरणम् असमर्थवत् भवति इति उच्यते सर्पिः पीयते यजुः क्रियते इति अत्र षत्वम् न प्राप्नोति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {58।90} अधात्वभिहितम् इति एवम् तत् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {59।90} एवम् च कृत्वा समानाधिकरणेषु उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {60।90} वीरः पूरुषः वीरपुरुषः .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {61।90} किम् कारणम् असमर्थत्वात् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {62।90} न वा वचनप्रामाण्यात् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {63।90} न वा कर्तव्यम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {64।90} किम् कारणम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {65।90} वचनप्रामाण्यात् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {66।90} वचनप्रामाण्यात् अत्र समासः भविष्यति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {67।90} किम् वचनप्रामाण्यम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {68।90} समानमध्यमध्यमवीराः च इति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {69।90} लुप्ताख्यातेषु च .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {70।90} लुप्ताख्यातेषु च उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {71।90} निष्कौशाम्बिः निर्वाराणसिः .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {72।90} लुप्ताख्यातेषु च .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {73।90} किम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {74।90} वचनप्रामाण्यात् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {75।90} किम् वचनप्रामाण्यम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {76।90} कुगतिप्रादयः च इति .

(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {77।90} अस्ति अन्यत् एतस्य वचने प्रयोजनम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {78।90} किम् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {79।90} सुराजा अतिराजा इति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {80।90} न ब्रूमः वृत्तिसूत्रवचनप्रामाण्यात् इति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {81।90} किम् तर्हि .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {82।90} वार्त्तिकवचनप्रामाण्यात् इति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {83।90} सिद्धम् तु क्वाङ्क्स्वतिदुर्गतिवचनात् प्रादयः क्तार्थे इति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {84।90} तदर्थगतेः वा .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {85।90} तदर्थगतेः वा पुनः सिद्धम् एतत् .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {86।90} किम् इदम् तदर्थगतेः इति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {87।90} तस्य अर्थः तदर्थः तदर्थस्य गतिः तदर्थगतिः तदर्थगतेः इति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {88।90} यस्य अर्थस्य कौशाम्ब्या सामर्थ्यम् सः निसा उच्यते .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {89।90} अथ वा सः अर्थः तदर्थः तदर्थस्य गतिः तदर्थगतिः तदर्थगतेः इति .
(प्_2,1.1.9) क_इ,370.1-371.24 रो_इइ,540-546 {90।90} यः अर्थः कौशाम्ब्या समर्थः सः निसा उच्यते .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {1।110} अथ यत्र बहूनाम् समासप्रसङ्गः किम् तत्र द्वयोः द्वयोः समासः भवति आहोस्वित् अविशेषेण .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {2।110} कः च अत्र विशेषः .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {3।110} समासः द्वयोः द्वयोः चेत् द्वन्द्वे अनेकग्रहणम् .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {4।110} समासः द्वयोः द्वयोः चेत् द्वन्द्वे अनेकग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {5।110} चर्थे द्वन्द्वः .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {6।110} अनेकम् इति वक्तव्यम् इह अपि यथा स्यात् .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {7।110} प्लक्षन्यग्रोधखदिरपलाशाः इति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {8।110} न एषः दोषः .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {9।110} अत्र अपि द्वयोः द्वयोः समासः भविष्यति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {10।110} द्वयोः द्वयोः समासः इति चेत् न बहुषु द्वित्वाभावात् .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {11।110} द्वयोः द्वयोः समासः इति चेत् तत् न .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {12।110} किम् कारणम् .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {13।110} बहुषु द्वित्वाभावात् .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {14।110} न बहुषु द्वित्वम् अस्ति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {15।110} न अवश्यम् एवम् विग्रहः कर्तव्यः : प्लक्षः च न्यग्रोधः च खदिरः च पलाशः च इति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {16।110} किम् तर्हि एवम् विघ्रहः करिष्यते : प्लक्षः च न्यग्रोधः च प्लक्षन्यग्रोधौ खदिरः च पलाशः च खदिरपलाशौ प्लक्षन्यग्रोधौ च खदिरपलाशौ प्लक्षन्यग्रोधखदिरपलाशाः इति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {17।110} होतृपोतृनेष्टोद्गातारः तर्हि न सिध्यन्ति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {18।110} होतापोतानेष्टोद्गातारः इति प्राप्नोति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {19।110} न च एवम् भवितव्यम् .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {20।110} भवितव्यम् च यदा एवम् विग्रहः क्रियते होता च पोता च होतापोतारौ नेष्टा च उद्गाता च नेष्टोद्गातारौ होतापोतारौ च नेष्टोद्गातारौ च होतापोतानेष्टोद्गातारः इति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {21।110} होतृपोतृनेष्टोद्गातारः तु न सिध्यन्ति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {22।110} समासान्तप्रतिषेधः च .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {23।110} समासान्तस्य च प्रतिषेधः वक्तव्यः .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {24।110} वाक्त्वक्स्रुग्दृषदम् इति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {25।110} वाक्त्वचस्रुग्दृषदम् इति प्राप्नोति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {26।110} न एषः दोषः .

(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {27।110} अत्र अपि परेण परेण सह समासः भविष्यति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {28।110} स्रुक् च दृषदम् च स्रुग्दृषदम् त्वक् च स्रुग्दृषदम् च त्वक्स्रुग्दृषदम् वाक् च त्वक्स्रुग्दृषदम् च वाक्त्वक्स्रुग्दृषदम् इति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {29।110} होतृपोतृनेष्टोद्गातारः एवम् तर्हि सिध्यन्ति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {30।110} इह च सुसुक्ष्मजटकेशेन सुनताजिवासना समन्तशितिरन्ध्रेण द्वयोः वृत्तौ न सिध्यति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {31।110} अस्तु तर्हि अविशेषेण .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {32।110} अविशेषेण बहुव्रीहौ अनेकपदप्रसङ्गः .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {33।110} यदि अविशेषेण बहुव्रीहौ अनेकपदप्रसङ्गः .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {34।110} तत्र कः दोषः .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {35।110} तत्र स्वरसमासान्तपुंवद्भावेषु दोषः .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {36।110} तत्र स्वरसमासान्तपुंवद्भावेषु दोषः भवति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {37।110} स्वर .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {38।110} पूर्वशालाप्रियः अपरशालाप्रियः .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {39।110} स्वर .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {40।110} समासान्त .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {41।110} पञ्चगवप्रियः .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {42।110} समासान्त .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {43।110} पुंवद्भाव .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {44।110} खादिरेतरशम्यम् रौरवेतर्शम्यम् .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {45।110} न वा अवयवतत्पुरुषत्वात् . न वा एषः दोषः .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {46।110} किम् कारणम् .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {47।110} अवयवतत्पुरुषत्वात् .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {48।110} अवयवः अत्र तत्पुरुषसञ्ज्ञः तदाश्रयौ समासान्तपुंवद्भावौ भविष्यतः .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {49।110} स्वरः कथम् .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {50।110} तस्य अन्तोदात्तत्वम् विप्रतिषेधात् .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {51।110} अन्तोदात्तत्वम् क्रियताम् पूर्वपदप्रकृतिस्वरः इति अन्तोदात्तत्वम् भवति विप्रतिषेधेन .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {52।110} न एषः युक्तः विप्रतिषेधः .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {53।110} विप्रतिषेधे परम् इति उच्यते .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {54।110} पूर्वम् च अन्तोदात्तत्वम् परम् पूर्वपदप्रकृतिस्वरत्वम् .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {55।110} न परविप्रतिषेधम् ब्रूमः .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {56।110} किम् तर्हि .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {57।110} अन्तरङ्गविप्रतिषेधम् .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {58।110} निमित्तिस्वरबलीयस्त्वात् वा .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {59।110} अथ वा निमित्तस्वरात् निमित्तिस्वरः बलीयान् इति वक्तव्यम् .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {60।110} किम् पुनः निमित्तम् कः वा निमित्ती .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {61।110} बहुव्रीहिः निमित्तम् तत्पुरुषः निमित्ती .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {62।110} तत् तर्हि वक्तव्यम् निमित्तस्वरात् निमित्तिस्वरः बलीयान् इति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {63।110} न वक्तव्यम् .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {64।110} एकशितिपात्स्वरवचनम् तु ज्ञापकम् निमित्तिस्वरबलीयस्त्वस्य .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {65।110} यत् अयम् युक्तारोह्यादिषु एकशितिपच्छब्दम् पठति तत् ज्ञापयति आचार्यः निमित्तस्वरात् निमित्तिस्वरः बलीयान् इति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {66।110} कः पुनः अर्हति युक्तारोह्यादिषु एकशितिपच्छब्दम् पठितुम् .

(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {67।110} एवम् किल नाम पठ्यते एकः शितिः एकशितिः एकः शितिः पादः यस्य इति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {68।110} तत् च न .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {69।110} एवम् विग्रहः करिष्यते .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {70।110} एकः शितिः एषु ते इमे एकशितयः एकशितयः पादाः यस्य इति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {71।110} अथ अपि एवम् विग्रहः क्रियते एकः शितिः एकशितिः एकः शितिः पादः यस्य इति एवम् अपि न अर्थः पाठेन .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {72।110} इगन्ते द्विगौ इति एषः स्वरः अत्र बाधकः भविष्यति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {73।110} अस्य तर्हि बहुव्रीह्यवयवस्य तत्पुरुषञ्ज्ञा प्राप्नोति सुसुक्ष्मजटकेशेन सुनताजिवासना समन्तशितिरन्ध्रेण इति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {74।110} तत्र कः दोषः .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {75।110} तस्य अन्तोदात्तत्वम् विप्रतिषेधात् इति अन्तोदात्तत्वम् स्यात् विप्रतिषेधेन .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {76।110} न एषः दोषः .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {77।110} न इदम् बहुव्रीह्यवयवस्य तत्पुरुषस्य लक्षणम् आरभ्यते .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {78।110} किम् तर्हि .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {79।110} यस्य बहुव्रीह्यवयवस्य तत्पुरुषस्य तत् लक्षणम् अस्ति तस्य अन्तोदात्तत्वम् भविष्यति विप्रतिषेधेन .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {80।110} ननु च अस्य अपि अस्ति किम् विशेषणम् विशेष्येण बहुलम् इति. बहुलवचनात् न भविष्यति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {81।110} अस्य तर्हि बहुव्रीह्यवयवस्य तत्पुरुषञ्ज्ञा प्राप्नोति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {82।110} अधिकषष्टिवर्षः इति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {83।110} तत्र कः दोषः .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {84।110} तस्य अन्तोदात्तत्वम् विप्रतिषेधात् इति अन्तोदात्तत्वम् स्यात् विप्रतिषेधेन .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {85।110} न एषः दोषः .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {86।110} इगन्ते द्विगौ इति एषः स्वरः भविष्यति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {87।110} यः तर्हि न इगन्तः अधिकशतवर्षः इति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {88।110} इह च अपि अधिकषष्टिवर्षः इति समासन्तः प्राप्नोति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {89।110} डच्प्रकरणे सङ्ख्यायाः तत्पुरुषस्य उपसङ्ख्यानम् निस्त्रिंशाद्यर्थम् इति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {90।110} न एषः दोषः .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {91।110} अव्ययादेः इति एवम् तत् .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {92।110} किम् पुनः कारणम् अव्ययादेः इति एवम् तत् .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {93।110} इह मा भूत् गोत्रिंशत् गोचत्वारिंशत् इति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {94।110} बहुव्रीहिसञ्ज्ञा तर्हि प्राप्नोति. सङ्ख्यया अव्ययासन्नादूराधिकसङ्ह्याः सङ्ख्येये इति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {95।110} न सङ्ख्याम् सङ्ख्येये वर्तयिष्यामः .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {96।110} कथम् .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {97।110} एवम् विग्रहः करिष्यते अधिका षष्टिः वर्षाणाम् अस्य इति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {98।110} यथा तर्हि सः योगः प्रत्याख्यायते तथा पूर्वेण प्राप्नोति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {99।110} कथम् च सः योगः प्रत्याख्यायते .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {100।110} अशिष्यः सङ्ख्योत्तरपदः सङ्ख्या इव अभिधायित्वात् इति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {101।110} प्रत्याख्याते तस्मिन् योगे सङ्ख्याम् सङ्ख्येये वर्तयिष्यामः .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {102।110} तत्र एवम् विग्रहः करिष्यते अधिका षष्टिः वर्षाणि अस्य इति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {103।110} सर्वथ वयम् अधिकषष्टिवर्षात् न मुच्यामहे .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {104।110} कथम् .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {105।110} यावता सः च योगः प्रत्याख्यायते अयम् च विग्रहः अस्ति अधिका षष्टिः वर्षाणाम् अस्य इति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {106।110} यत् तु तत् उक्तम् अधिकषष्टिवर्षः न सिध्यति इति सः सिद्धः भवति .

(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {107।110} कथम् .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {108।110} यावता सः च योगः प्रत्याख्यायते अयम् च विग्रहः अस्ति अधिका षष्टिः वर्षाणि अस्य इति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {109।110} अधिकशतवर्षः तु न सिध्यति .
(प्_2,1.1.10) क_इ,371.25-374.18 रो_इइ,547-554 {110।110} कर्तव्यः अत्र यत्नः
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {1।80} सुप् इति किमर्थम् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {2।80} करोषि अटन् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {3।80} न एतत् अस्ति .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {4।80} असामर्थ्यात् अत्र न भविष्यति .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {5।80} कथम् असामर्थ्यम् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {6।80} समानाधिकरणम् असमर्थवत् भवति इति .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {7।80} इदम् तर्हि .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {8।80} पीड्ये पीड्यमान .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {9।80} इदम् च अपि उदाहरणम् करोषि अटन् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {10।80} ननु च उक्तम् असामर्थ्यात् अत्र न भविष्यति .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {11।80} कथम् असामर्थ्यम् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {12।80} समानाधिकरणम् असमर्थवत् भवति इति .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {13।80} न एषः दोषः .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {14।80} अधात्वभिहितम् इति एवम् तत् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {15।80} आमन्त्रितस्य पराङ्ग्वद्भावे षष्ठ्यामन्त्रितकारकवचनम् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {16।80} आमन्त्रितस्य पराङ्ग्वद्भावे षष्ठ्यन्तम् आमन्त्रितकारकम् च परस्य अङ्गवत् भवति इति वक्तव्यम् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {17।80} षष्थ्यन्तम् तावत् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {18।80} मद्राणाम् राजन् मगधानाम् राजन् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {19।80} आमन्त्रितकारकम् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {20।80} कुण्डेन अटन् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {21।80} न अस्ति अत्र विशेषः पराङ्गवद्भावे सति असति वा .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {22।80} इदम् तर्हि .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {23।80} परशुना वृश्चन् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {24।80} तन्निमित्तग्रहणम् वा .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {25।80} तन्निमित्तग्रहणम् वा कर्तव्यम्. आमन्त्रितनिमित्तम् परस्य अङ्गवत् भवति इति वक्तव्यम् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {26।80} तत् च अवश्यम् अन्यतरत् वक्तव्यम् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {27।80} अवचने हि सुबन्तमात्रप्रसङ्गः .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {28।80} अनुच्यमाने हि एतस्मिन् सुबन्त्रमात्रस्य पराङ्गवद्भावः प्राप्नोति .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {29।80} अस्य अपि प्रसज्येत .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {30।80} क्ष्त्रेण अग्ने स्वायुः संरभस्य मित्रेण अग्ने मित्रधेये यतस्व .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {31।80} किम् पुनः अत्र ज्यायः .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {32।80} तन्निमित्तग्रहणम् एव ज्यायः .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {33।80} इदम् अपि सिद्धम् भवति .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {34।80} गोषु स्वामिन् अश्वेषु स्वामिन् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {35।80} एतत् हि न एव षष्थ्यन्तम् न अपि आमन्त्रितकारकम् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {36।80} सुबन्तस्य पराङ्गवद्भावे समानाधिकरणस्य उपसङ्ख्यनम् अननन्तरत्वात् .

(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {37।80} सुबन्तस्य पराङ्गवद्भावे समानाधिकरणस्य उपसङ्ख्यनम् कर्तव्यम् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {38।80} तीक्ष्णया सूच्या सीव्यन् तीक्ष्णेन परशुना वृश्चन् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {39।80} किम् पुनः कारणम् न सिध्यति .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {40।80} अननन्तरत्वात् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {41।80} ननु च परस्य पराङ्गवद्भावे कृते पूर्वस्य अपि भविष्यति .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {42।80} स्वरे अवधारणात् च .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {43।80} स्वरे अवधारणात् च न सिध्यति .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {44।80} स्वरे अवधारणम् क्रियते न आनन्तर्ये .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {45।80} परम् अपि छन्दसि .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {46।80} परम् अपि छन्दसि पूर्वस्य अङ्गवत् भवति इति वक्तव्यम् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {47।80} आ ते पितः मरुताम् सुम्नम् एतु .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {48।80} प्रति त्वा दुहितः दिवः .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {49।80} वृणीष्व दुहितः दिवः .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {50।80} अव्ययप्रतिषेधः च .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {51।80} अव्ययानाम् च प्रतिषेधः वक्तव्यः .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {52।80} उच्चैः अधीयान नीचैः अधीयान .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {53।80} अनव्ययीभावस्य .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {54।80} अनव्ययीभावस्य इति वक्तव्यम् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {55।80} इह मा भूत् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {56।80} उपाग्नि अधीयान प्रत्यग्नि अधीयान .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {57।80} अथ किमर्थम् स्वरे अवधारणम् क्रियते .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {58।80} स्वरे अवधारणम् सुबलोपार्थम् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {59।80} स्वरे अवधारणम् क्रियते सुब्लः मा भूत् इति .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {60।80} परशुना वृश्चन् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {61।80} न वा सुबन्तैकान्तत्वात् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {62।80} न वा कर्तव्यम् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {63।80} किम् कारणम् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {64।80} सुबन्तैकान्तत्वात् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {65।80} सुबन्तैकान्तः पराङ्गवद्भावः भवति .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {66।80} प्रातिपदिकैकान्तः तु सुब्लोपे .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {67।80} प्रातिपदिकैकान्तः तु भवति सुब्लोपे कृते .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {68।80} प्रत्ययलक्षणेन सुबन्तैकान्तता स्यात् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {69।80} तस्मात् स्वरे अवधारणम् न कर्तव्यम् सुबलोपार्थम् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {70।80} प्रातिपदिकस्थायाः सुपः लुक् उच्यते .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {71।80} तस्मात् स्वरग्रहणेन न अर्थः .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {72।80} इदम् तर्हि प्रयोजनम् षत्वणत्वे मा भूताम् इति .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {73।80} कूपे सिञ्चन् चर्म नमन् इति .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {74।80} एतत् अपि न अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {75।80} इह तावत् कूपे सिञ्चन् इति स्वाश्रयम् पदादित्वम् भविष्यति .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {76।80} चर्म नमन् इति पूर्वपदात् सञ्ज्ञायाम् अगः इति एतस्मात् नियमात् न भविष्यति .

(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {77।80} ननु च समासे एतत् भवति पूर्वपदम् उत्तरपदम् इति .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {78।80} न इति आह .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {79।80} अविशेषेण एतत् भवति .
(प्_2,1.2) क_इ,375.2-376.23 रो_इइ,555-561 {80।80} पूर्वम् पदम् पूर्वपदम् उत्तरम् पदम् उत्तरपदम् इति .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {1।32} प्राग्वचनम् किमर्थम् .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {2।32} प्राग्वचनम् सञ्ज्ञानिवृत्त्यर्थम् .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {3।32} प्राग्वचनम् क्रियते समाससञ्ज्ञायाः अनिवृत्तिः यथा स्यात् .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {4।32} अक्रियमाणे हि प्राग्वचने अनवकाशाः अव्ययीभावादयः सञ्ज्ञाः समाससञ्ज्ञाम् बाधेरन् .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {5।32} ताः मा बाधिषत इति प्राग्वचनम् क्रियते .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {6।32} अथ क्रियमाणे अपि प्राग्वचने यावता अनवकाशाः अव्ययीभावादयः सञ्ज्ञाः कस्मात् एव न बाधन्ते .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {7।32} क्रियमाणे हि प्राग्वचने सत्याम् समाससञ्ज्ञायाम् एताः अवयवसञ्ज्ञाः आरभ्यन्ते .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {8।32} तत्र वचनसमावेशः भविष्यति .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {9।32} समाससञ्ज्ञा अपि अनवकाशा .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {10।32} सा वचनात् भविष्यति .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {11।32} सावकाशा समाससञ्ज्ञा .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {12।32} कः अवकाशः .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {13।32} विस्पष्टादीनि अवकाशः .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {14।32} विस्पष्टम् पटुः विस्पष्टपटुः इति .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {15।32} न एषः अस्ति अवकाशः .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {16।32} एषा हि आचार्यस्य शैली लक्ष्यते येन एव अवयवकार्यम् भवति तेन एव समुदायकार्यम् अपि भवति .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {17।32} येन एव अवयवकार्यम् स्वरः तेन एव समुदाकार्यम् अपि समासः भविष्यति .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {18।32} विस्पष्टादीनि गुणवचनेषु इति .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {19।32} इदम् तर्हि काकतालीयम् अजाकृपाणीयम् .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {20।32} अत्र अपि येन एव अवयवकार्यम् प्रत्ययोत्पत्तिः क्रियते तेन एव समुदाकार्यम् समाससञ्ज्ञा भविष्यति .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {21।32} समासात् च तद्विषयात् .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {22।32} इदम् तर्हि पुनाराजः पुनर्गवः .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {23।32} अत्र अपि अवश्यम् तत्पुरुषसञ्ज्ञा वक्तव्य तत्पुरुषाश्रयः समासान्तः यथा स्यात् .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {24।32} इदम् तर्हि .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {25।32} पुनराधेयम् .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {26।32} अत्र अपि अवश्यम् गतिसञ्ज्ञा वक्तव्या गतिकारकोपपदात् कृत् इति एषः स्वरः यथा स्यात् .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {27।32} इदम् तर्हि पुनरुत्स्यूतम् वासः देयम् .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {28।32} अत्र अपि अवश्यम् गतिसञ्ज्ञा वक्तव्या गतिः गतौ इति निघातः यथा स्यात् .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {29।32} यदि तत् न अस्ति पुनश्चनसौ छन्दसि इति. सति तस्मिन् तेन एव सिद्धम् .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {30।32} एवम् अपि एका सञ्ज्ञा इति वचनात् न अस्ति यौगपद्येन सम्भवः .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {31।32} पर्यायः प्रसज्येत .
(प्_2,1.3) क_इ,377.2-21 रो_इइ,561-565 {32।32} तस्मात् प्राग्वचनम् कर्तव्यम् .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {1।27} सहवचनम् किमर्थम् .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {2।27} सहवचनम् पृथक् असमासार्थम् .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {3।27} सहग्रहणम् क्रियते सहभूतयोः समासञ्ज्ञा यथा स्यात् एकैकस्य मा भूत् इति .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {4।27} किम् च स्यात् .

(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {5।27} यदि एकैकस्य समासञ्ज्ञा स्यात् इह ऋक्पादः इति समासान्तः प्रसज्येत .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {6।27} इह च राजाश्वः इति द्वौ स्वरौ स्याताम् .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {7।27} कथम् च कृत्वा एकैकस्य सञ्ज्ञा प्राप्नोति .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {8।27} प्रत्येकम् वाक्यपरिसमाप्तिः दृष्टा .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {9।27} तत् यथा वृद्धिगुणसञ्ज्ञे प्रत्येकम् भवतः .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {10।27} ननु च अयम् अपि अस्ति दृष्टान्तः समुदाये वाक्यपरिसमाप्तिः इति .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {11।27} तत् यथा गर्गाः शतम् दण्ड्यन्ताम् इति .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {12।27} अर्थिनः च राजानः हिरण्येन भवन्ति न च प्रत्येकम् दण्डयन्ति .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {13।27} सति एतस्मिन् दृष्टान्ते यदि तत्र प्रत्येकम् इति उच्यते इह अपि सहग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {14।27} अथ तत्र अन्तरेण प्रत्येकम् इति वचनम् प्रत्येकम् गुणवृद्धिसञ्ज्ञे भवतः इह अपि न अर्थः सहग्रहणेन .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {15।27} एवम् तर्हि सिद्धे सति यत् सहग्रहणम् करोति तस्य एतत् प्रयोजनम् योगाङ्गम् यथा विज्ञायेत .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {16।27} सति च योगाङ्गे योगविभागः करिष्यते .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {17।27} सह सुप् समस्यते .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {18।27} केन सह .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {19।27} समर्थेन. अनुव्याचलत् अनुप्राविशत् .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {20।27} ततः सुपा .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {21।27} सुपा च सह सुप् समस्यते .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {22।27} अधिकारः च लक्षणम् च .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {23।27} यस्य समासस्य अन्यत् लक्षणम् न अस्ति इदम् तस्य लक्षणम् भविष्यति .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {24।27} पुनरुत्स्यूतम् वासः देयम् पुनर्निष्कृतः रथः इति .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {25।27} इवेन विभक्त्यलोपः पूर्वपदप्रकृतिस्वरत्वम् च .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {26।27} इवेन सह समासः विभक्त्यलोपः पूर्वपदप्रकृतिस्वरत्वम् च वक्तव्यम् .
(प्_2,1.4) क_इ,377.23-378.15 रो_इइ,565-569 {27।27} वाससीइव कन्ये इव .
(प्_2,1.5) क_इ,378.17-19 रो_इइ,569 {1।4} किमर्थम् महती सञ्ज्ञा क्रियते .
(प्_2,1.5) क_इ,378.17-19 रो_इइ,569 {2।4} अन्वर्थसञ्ज्ञा यथा विज्ञयेत .
(प्_2,1.5) क_इ,378.17-19 रो_इइ,569 {3।4} अनव्ययम् अव्ययम् भवति इति अव्ययीभावः .
(प्_2,1.5) क_इ,378.17-19 रो_इइ,569 {4।4} अव्ययीभावः च समासः अव्ययसञ्ज्ञः भवति इति एतत् न वक्तव्यम् भवति .
(प्_2,1.6) क_इ,378.23-379.5 रो_इइ,569-570 {1।11} इह कस्मात् न भवति .
(प्_2,1.6) क_इ,378.23-379.5 रो_इइ,569-570 {2।11} सुमद्राः सुमगधाः सपुत्रः सच्छात्रः इति .
(प्_2,1.6) क_इ,378.23-379.5 रो_इइ,569-570 {3।11} समृद्धौ साकल्ये इति च प्राप्नोति .
(प्_2,1.6) क_इ,378.23-379.5 रो_इइ,569-570 {4।11} न एषः दोषः .
(प्_2,1.6) क_इ,378.23-379.5 रो_इइ,569-570 {5।11} इह कः चित् समासः पूर्वपदार्थप्रधानः , कः चित् उत्तरपदार्थप्रधानः , कः चित् अन्यपदार्थप्रधानः , कः चित् उभयपदार्थप्रधानः .
(प्_2,1.6) क_इ,378.23-379.5 रो_इइ,569-570 {6।11} पूर्वपदार्थप्रधानः अव्ययीभावः , उत्तरपदार्थप्रधानः तत्पुरुषः , अन्यपदार्थप्रधानः बहुव्रीहिः उभयपदार्थप्रधानः द्वन्द्वः .
(प्_2,1.6) क_इ,378.23-379.5 रो_इइ,569-570 {7।11} न च अत्र पूर्वपदार्थप्राधान्यम् गम्यते .
(प्_2,1.6) क_इ,378.23-379.5 रो_इइ,569-570 {8।11} अथ वा न इमे समासार्थाः निर्दिश्यन्ते .
(प्_2,1.6) क_इ,378.23-379.5 रो_इइ,569-570 {9।11} किम् तर्हि .
(प्_2,1.6) क_इ,378.23-379.5 रो_इइ,569-570 {10।11} अव्ययार्थाः निर्दिश्यन्ते इमे .
(प्_2,1.6) क_इ,378.23-379.5 रो_इइ,569-570 {11।11} एतेषु अर्थेषु यत् अव्ययम् वर्तते तत् सुबन्तेन समस्यते इति .
(प्_2,1.7) क_इ,379.7-12 रो_इइ,570-572 {1।13} असादृश्ये इति किमर्थम् .
(प्_2,1.7) क_इ,379.7-12 रो_इइ,570-572 {2।13} यथा देवदत्तः तथा यज्ञदत्तः इति .

(प्_2,1.7) क_इ,379.7-12 रो_इइ,570-572 {3।13} असादृश्ये इति उच्यते .
(प्_2,1.7) क_इ,379.7-12 रो_इइ,570-572 {4।13} तत्र इदम् न सिध्यति : यथाशक्ति यथाबलम् इति .
(प्_2,1.7) क_इ,379.7-12 रो_इइ,570-572 {5।13} किम् कारणम् .
(प्_2,1.7) क_इ,379.7-12 रो_इइ,570-572 {6।13} यथा इति अयम् प्रकारवचने थाल् सः च सादृश्ये वर्तते .
(प्_2,1.7) क_इ,379.7-12 रो_इइ,570-572 {7।13} न एषः दोषः .
(प्_2,1.7) क_इ,379.7-12 रो_इइ,570-572 {8।13} अयम् यथाशब्दः अस्ति एव अव्युत्पन्नम् प्रातिपदिकम् वीप्सावाची .
(प्_2,1.7) क_इ,379.7-12 रो_इइ,570-572 {9।13} अस्ति प्रकारवचने थाल् .
(प्_2,1.7) क_इ,379.7-12 रो_इइ,570-572 {10।13} तत् यत् अव्युत्पन्नम् प्रातिपदिकम् वीप्सावाचि तस्य इदम् ग्रहणम् .
(प्_2,1.7) क_इ,379.7-12 रो_इइ,570-572 {11।13} अथ यः प्रकारवचने थाल् तस्य ग्रहणम् कस्मात् न भवति .
(प्_2,1.7) क_इ,379.7-12 रो_इइ,570-572 {12।13} पूर्वेण प्राप्नोति सादृश्यसम्पत्ति इति .
(प्_2,1.7) क_इ,379.7-12 रो_इइ,570-572 {13।13} प्रतिषेधवचनसामर्थ्यात् न भविष्यति .
(प्_2,1.9) क_इ,379.14-15 रो_इइ,572 {1।3} सुप् इति वर्तमाने पुनः सुब्ग्रहणम् किमर्थम् .
(प्_2,1.9) क_इ,379.14-15 रो_इइ,572 {2।3} अव्ययम् इति एवम् तत् अभूत् सुब्मात्रे यथा स्यात् .
(प्_2,1.9) क_इ,379.14-15 रो_इइ,572 {3।3} माषप्रति सूपप्रति ओदनप्रति .
(प्_2,1.10) क_इ,379.17-380.5 रो_इइ,573-574 {1।12} अक्षादयः तृतीयान्ताः पूर्वोक्तस्य यथा न तत् . अक्षादयः तृतीयान्ताः परिणा सह समस्यन्ते इति वक्तव्यम् .
(प्_2,1.10) क_इ,379.17-380.5 रो_इइ,573-574 {2।12} पूर्वोक्तस्य यथा न तत् .
(प्_2,1.10) क_इ,379.17-380.5 रो_इइ,573-574 {3।12} अयथाजातीयके द्योत्ये .
(प्_2,1.10) क_इ,379.17-380.5 रो_इइ,573-574 {4।12} अक्षेण न तथा वृत्तम् यथा पूर्वम् इति अक्षपरि शलाकापरि .
(प्_2,1.10) क_इ,379.17-380.5 रो_इइ,573-574 {5।12} एकत्वे अक्षशलाकयोः .
(प्_2,1.10) क_इ,379.17-380.5 रो_इइ,573-574 {6।12} अक्षशलाकयोः च एकवचनान्तयोः इति वक्तव्यम् .
(प्_2,1.10) क_इ,379.17-380.5 रो_इइ,573-574 {7।12} इह मा भूत् .
(प्_2,1.10) क_इ,379.17-380.5 रो_इइ,573-574 {8।12} अक्षाभ्याम् वृत्तम् अक्षैः वृत्तम् .
(प्_2,1.10) क_इ,379.17-380.5 रो_इइ,573-574 {9।12} कितवव्यवहारे च .
(प्_2,1.10) क_इ,379.17-380.5 रो_इइ,573-574 {10।12} कितवव्यवहारे इति वक्तव्यम् .
(प्_2,1.10) क_इ,379.17-380.5 रो_इइ,573-574 {11।12} इह मा भूत् .
(प्_2,1.10) क_इ,379.17-380.5 रो_इइ,573-574 {12।12} अक्षेण इदम् न वृत्तम् शकटेन यथा पूर्वम् .
(प्_2,1.11-12) क_इ,380.7-12 रो_इइ,574-575 {1।12} योगविभागः कर्तव्यः .
(प्_2,1.11-12) क_इ,380.7-12 रो_इइ,574-575 {2।12} विभाषा इति अयम् अधिकारः. ततः अपपरिबहिरञ्चवः पञ्चम्या इति .
(प्_2,1.11-12) क_इ,380.7-12 रो_इइ,574-575 {3।12} पञ्चमीग्रहणम् शक्यम् अकर्तुम् .
(प्_2,1.11-12) क_इ,380.7-12 रो_इइ,574-575 {4।12} कथम् .
(प्_2,1.11-12) क_इ,380.7-12 रो_इइ,574-575 {5।12} सुबन्तेन इति वर्तते एतैः च कर्मप्रवचनीयैः योगे पञ्चमी विधीयते .
(प्_2,1.11-12) क_इ,380.7-12 रो_इइ,574-575 {6।12} तत्र अन्तरेण अपि पञ्चमीग्रहणम् पञ्चम्यन्तेन एव समासः भविष्यति .
(प्_2,1.11-12) क_इ,380.7-12 रो_इइ,574-575 {7।12} इदम् तर्हि प्रयोजनम् .
(प्_2,1.11-12) क_इ,380.7-12 रो_इइ,574-575 {8।12} बहिःशब्देन योगे पञ्चमी न विधीयते .
(प्_2,1.11-12) क_इ,380.7-12 रो_इइ,574-575 {9।12} तत्र अपि यथा स्यात् इति .
(प्_2,1.11-12) क_इ,380.7-12 रो_इइ,574-575 {10।12} बहिर्ग्रामात् .
(प्_2,1.11-12) क_इ,380.7-12 रो_इइ,574-575 {11।12} अथ क्रियमाणे अपि पञ्चमीग्रहणे यावता बहिःशब्देन योगे पञ्चमी न विधीयते कथम् एव एतत् सिध्यति .
(प्_2,1.11-12) क_इ,380.7-12 रो_इइ,574-575 {12।12} पञ्चमीग्रहणसामर्थ्यात् .
(प्_2,1.13) क_इ,380.14-16 रो_इइ,575 {1।4} मर्यादाभिविधिग्रहणम् शक्यम् अकर्तुम् .
(प्_2,1.13) क_इ,380.14-16 रो_इइ,575 {2।4} कथम् .

(प्_2,1.13) क_इ,380.14-16 रो_इइ,575 {3।4} पञ्चम्यन्तेन इति वर्तते आङा च कर्मप्रवचनीययुक्ते पञ्चमी विधीयते .
(प्_2,1.13) क_इ,380.14-16 रो_इइ,575 {4।4} एतयोः च एव अर्थयोः आङ् कर्मप्रवचनीयसञ्ज्ञः भवति न अन्यत्र .
(प्_2,1.16) क_इ,380.18-23 रो_इइ,575-576 {1।8} किम् उदाहरणम् .
(प्_2,1.16) क_इ,380.18-23 रो_इइ,575-576 {2।8} अनुगङ्गम् हास्तिनपुरम् अनुगङ्गम् वाराणसी अनुशोणम् पाटलिपुत्रम् .
(प्_2,1.16) क_इ,380.18-23 रो_इइ,575-576 {3।8} यस्य च आयामः इति उच्यते गङ्गा च अपि आयता वाराणसी अपि आयता .
(प्_2,1.16) क_इ,380.18-23 रो_इइ,575-576 {4।8} तत्र कुतः एतत् गङ्गया सह समासः भविष्यति न पुनः वाराणस्या इति .
(प्_2,1.16) क_इ,380.18-23 रो_इइ,575-576 {5।8} एवर्म् तर्हि लक्षणेन इति वर्तते गङ्गा च एव हि लक्षणम् न वाराणसी .
(प्_2,1.16) क_इ,380.18-23 रो_इइ,575-576 {6।8} अथ वा यस्य च आयामः इति उच्यते गङ्गा च अपि आयता वाराणसी अपि आयता .
(प्_2,1.16) क_इ,380.18-23 रो_इइ,575-576 {7।8} तत्र प्रकर्षगतिः विज्ञास्यते : साधीयः यस्य आयामः इति .
(प्_2,1.16) क_इ,380.18-23 रो_इइ,575-576 {8।8} साधीयः च गङ्गायाः न वाराणस्याः .
(प्_2,1.17) क_इ,381.2-7 रो_इइ,576-577 {1।12} किमर्थः चकारः .
(प्_2,1.17) क_इ,381.2-7 रो_इइ,576-577 {2।12} एवकारार्थः .
(प्_2,1.17) क_इ,381.2-7 रो_इइ,576-577 {3।12} तिष्ठद्गुप्रभृतीनि एव .
(प्_2,1.17) क_इ,381.2-7 रो_इइ,576-577 {4।12} क्व मा भूत् .
(प्_2,1.17) क_इ,381.2-7 रो_इइ,576-577 {5।12} परमम् तिष्ठद्गु .
(प्_2,1.17) क_इ,381.2-7 रो_इइ,576-577 {6।12} तिष्ठद्गु कालविशेषे .
(प्_2,1.17) क_इ,381.2-7 रो_इइ,576-577 {7।12} तिष्ठद्गु कालविशेषे इति वक्तव्यम् .
(प्_2,1.17) क_इ,381.2-7 रो_इइ,576-577 {8।12} तिष्ठन्ति गावः अस्मिन् काले तिष्ठद्गु .
(प्_2,1.17) क_इ,381.2-7 रो_इइ,576-577 {9।12} वहद्गु .
(प्_2,1.17) क_इ,381.2-7 रो_इइ,576-577 {10।12} खलेयवादीनि प्रथमान्तानि अन्यपदार्थे .
(प्_2,1.17) क_इ,381.2-7 रो_इइ,576-577 {11।12} खलेयवादीनि प्रथमान्तानि अन्यपदार्थे समस्यन्ते .
(प्_2,1.17) क_इ,381.2-7 रो_इइ,576-577 {12।12} खलेयवम् खलेबुसम् लूनयवम् लूयमानयवम् पूतयवम् पूयमानयवम् .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {1।28} वावचनम् किमर्थम् .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {2।28} विभाषा समासः यथ स्यात् .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {3।28} समासेन मुक्ते वाक्यम् अपि यथा स्यात् .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {4।28} पारम् गङ्गायाः इति .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {5।28} न एतत् अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {6।28} प्रकृता महाविभाषा .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {7।28} तया वाक्यम् अपि भविष्यति .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {8।28} इदम् तर्हि प्रयोजनम् अव्ययीभावेन मुक्ते षष्ठीसमासः यथा स्यात् .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {9।28} गङ्गापारम् इति .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {10।28} एतत् अपि न अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {11।28} अयम् अपि विभाषा षष्ठीसमासः अपि .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {12।28} तौ उभौ वचनात् भविष्यतः .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {13।28} अतः उत्तरम् पठति .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {14।28} पारे मध्ये षष्ठ्या वावचनम् .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {15।28} पारे मध्ये षष्ठ्या वा इति वक्तव्यम् .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {16।28} अवचने हि षष्ठीसमासाभावः यथा एकदेशिप्रधाने .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {17।28} अक्रियमाणे हि वावचने षष्ठीसमासस्य अभावः स्यात् यथा एकदेशिप्रधाने .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {18।28} तत् यथ एकदेशिसमासेन मुक्ते षष्ठीसमासः न भवति .

(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {19।28} किम् पुनः कारणम् एकदेशिसमासेन मुक्ते षष्ठीसमासः न भवति .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {20।28} समासतद्धितानाम् वृत्तिः विभाषा .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {21।28} वृत्तिविषये नित्यः अपवादः .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {22।28} इह पुनः वावचने क्रियमाणे एकया वृत्तिः विभाषा अपरया वृत्तिविषये विभाषापवादः .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {23।28} एकारान्तनिपातनम् च .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {24।28} एकारान्तनिपातनम् च कर्तव्यम् .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {25।28} पारेगङ्गम् इति .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {26।28} न कर्तव्यम् .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {27।28} सप्तम्याः अलुका सिद्धम् .
(प्_2,1.18) क_इ,381.9-382.3 रो_इइ,577-579 {28।28} भवेत् सिद्धम् यदा सप्तमी यदा तु अन्याः विभक्तयः तदा न सिध्यति .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {1।27} नदीभिः सङ्ख्यासमासे अन्यपदार्थे प्रतिषेधः .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {2।27} नदीभिः सङ्ख्यासमासे अन्यपदार्थे प्रतिषेधः वक्तव्यः .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {3।27} द्वीरावतीकः देशः त्रीरावतीकः देशः .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {4।27} नदीभिः सङ्ख्या इति प्राप्नोति .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {5।27} न वक्तव्यः .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {6।27} इह कः चित् समासः पूर्वपदार्थप्रधानः , कः चित् उत्तरपदार्थप्रधानः , कः चित् अन्यपदार्थप्रधानः , कः चित् उभयपदार्थप्रधानः .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {7।27} पूर्वपदार्थप्रधानः अव्ययीभावः , उत्तरपदार्थप्रधानः तत्पुरुषः , अन्यपदार्थप्रधानः बहुव्रीहिः , उभयपदार्थप्रधानः द्वन्द्वः. न च अत्र पूर्वपदार्थप्राधान्यम् गम्यते .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {8।27} ननु च यत् येन उच्यते सः तस्य अर्थः भवति .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {9।27} अत्र च वयम् एताभ्याम् पदाभ्याम् एतम् अर्थम् उच्यमानम् पश्यामः .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {10।27} एतत् एव च जानीमः यत् येन उच्यते सः तस्य अर्थः इति .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {11।27} अपि च अन्यपदार्थता न प्रकल्पेत .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {12।27} चित्रगुः शबलगुः इति .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {13।27} किम् कारणम् .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {14।27} अत्र अपि हि वयम् एताभ्याम् शब्दाभ्याम् एतम् अर्थम् उच्यमानम् पश्यामः .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {15।27} यदि अपि अत्र एताभ्याम् शब्दाभ्याम् एषः अर्थः उच्यते अन्यपदार्थः अपि तु गम्यते .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {16।27} तत्र अन्यपदार्थाश्रयः बहुव्रीहिः भविष्यति .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {17।27} इह अपि तर्हि अन्यपदार्थः गम्यते स्वपदार्थः अपि तु गम्यते .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {18।27} तत्र स्वपदार्थाश्रयः अव्ययीभावः प्राप्नोति .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {19।27} एवम् तर्हि इदम् इह सम्प्रधार्यम् .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {20।27} अव्ययीभावः क्रियताम् बहुव्रीहिः इति .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {21।27} बहुव्रीहिः भविष्यति विप्रतिषेधेन .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {22।27} भवेत् एकसञ्ज्ञाधिकारे सिद्धम् परङ्कार्यत्वे तु न सिध्यति .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {23।27} आरम्भसामर्थ्यात् अव्ययीभावः प्राप्नोति परङ्कार्यत्वात् च बहुव्रीहिः .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {24।27} परङ्कार्यत्वे च न दोषः .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {25।27} नदीभिः सङ्ख्यायाः समाहारे अव्ययीभावः वक्तव्यः .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {26।27} सः च अवश्यम् वक्तव्यः .
(प्_2,1.20) क_इ,382.5-21 रो_इइ,579-582 {27।27} सर्वम् एकनदीतरे .
(प्_2,1.23) क_इ,382.23-24 रो_इइ,582 {1।3} द्विगोः तत्पुरुषत्वे कानि प्रयोजनानि .
(प्_2,1.23) क_इ,382.23-24 रो_इइ,582 {2।3} द्विगोः तत्पुरुषत्वे समासान्ताः प्रयोजनम् .
(प्_2,1.23) क_इ,382.23-24 रो_इइ,582 {3।3} पञ्चगवम् दशगवम् पञ्चराजम् दशराजम् .

(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {1।50} श्रितादिषु गमिगाम्यादीनाम् उपसङ्ख्यानम् .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {2।50} श्रितादिषु गमिगाम्यादीनाम् उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {3।50} ग्रामम् गमी ग्रमगमी ग्रमम् गामी ग्रामगामी .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {4।50} श्रितादिभिः अहीने द्वितीयासमासवचनानर्थक्यम् बहुव्रीहिकृतत्वात् .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {5।50} श्रितादिभिः अहीनवाचिन्याः द्वितीयायाः समासवचनम् अनर्थकम् .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {6।50} किम् कारणम् .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {7।50} बहुव्रीहिकृतत्वात् .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {8।50} इह हि यः कष्टम् श्रितः कष्टम् अनेन श्रितम् भवति .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {9।50} तत्र बहुव्रीहिणा सिद्धम् .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {10।50} अहीने द्वीतीयास्वरवचनानर्थक्यम् च .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {11।50} अहीने द्वितीया पूर्वपदम् प्रकृतिस्वरम् भवति इति एतत् स्वरवचनम् अनर्थकम् .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {12।50} किम् कारणम् .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {13।50} बहुव्रीहिकृतत्वात् एव .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {14।50} जातिस्वरप्रसङ्गः तु .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {15।50} जातिस्वरः तु प्राप्नोति .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {16।50} ग्रामततः अरण्यगतः .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {17।50} जातिकालसुखादिभ्यः अनाच्छादनात् क्तः अकृतमितप्रतिपन्नाः इति .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {18।50} तत्र जातादिषु वावचनात् सिद्धम् .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {19।50} यत् एतत् वा जाते इति एतत् वा जातादिषु इति वक्ष्यामि .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {20।50} इमे जातादयः भविष्यन्ति .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {21।50} ननु च भेदः भवति .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {22।50} बहुव्रीहौ सति समासान्तोदात्तत्वेन अपि भवितव्यम् पूर्वपदप्रकृतिस्वरत्वेन अपि तत्पुरुषत्वे सति पूर्वपदप्रकृतिस्वरत्वेन एव .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {23।50} न अस्ति भेदः .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {24।50} यः अपि तत्पुरुषम् आरभते न तस्य दण्डवारितः बहुव्रीहिः .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {25।50} तत्र तत्पुरुषे सति द्वौ समासौ द्वौ स्वरौ .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {26।50} बहुव्रीहौ सति एकः समासः द्विस्वरत्वम् .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {27।50} एवम् तर्हि सिद्धे सति यत् तत्पुरुषम् शास्ति तत् ज्ञापयति आचार्यः समाने अर्थे केवलम् विग्रहभेदात् यत्र तत्पुरुषः प्राप्नोति बहुव्रीहिः च तत्र तत्पुरुषः भवति इति .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {28।50} किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {29।50} राज्ञः सखा राजसखः .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {30।50} राजा सखा अस्य इति बहुव्रीहिः न भवति .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {31।50} न एतत् ज्ञापकसाध्यम् अपवादैः उत्सर्गाः बाध्यन्ते इति .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {32।50} बाधकेन अनेन भवितव्यम् सामान्यविहितस्य विशेषविहितेन .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {33।50} अथ न सामान्यविहितः .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {34।50} यत् उच्यते बहुव्रीहिकृतत्वात् इति एतत् अयुक्तम् .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {35।50} अस्ति खलु अपि विशेषः बहुव्रीहेः तत्पुरुषस्य च .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {36।50} किम् शब्दकृतः अथ अर्थकृतः .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {37।50} शब्दकृतः व अर्थकृतः च .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {38।50} शब्दकृतः तावत् .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {39।50} बहुव्रीहौ सति कपा भवितव्यम् .
(प्_2,1.24) क_इ,383.2-384,8 रो_इइ,582-587 {40।50} तत्पुरुषे सति न भवितव्यम् .