Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vyākaraṇamahābhāṣya · Part 341360

(P_1,4.60.2) KA_I,342.7-343.8 Ro_II,446-448 {42/55} na etat asti prayojanam .
(P_1,4.60.2) KA_I,342.7-343.8 Ro_II,446-448 {43/55} kriyate etat nyāse eva .
(P_1,4.60.2) KA_I,342.7-343.8 Ro_II,446-448 {44/55} tatvam .
(P_1,4.60.2) KA_I,342.7-343.8 Ro_II,446-448 {45/55} sudattam .
(P_1,4.60.2) KA_I,342.7-343.8 Ro_II,446-448 {46/55} acaḥ upasargāt taḥ iti tatvam mā bhūt iti .
(P_1,4.60.2) KA_I,342.7-343.8 Ro_II,446-448 {47/55} ṣatvam .
(P_1,4.60.2) KA_I,342.7-343.8 Ro_II,446-448 {48/55} susiktam ghaṭaśatena sustutam ślokaśatena .
(P_1,4.60.2) KA_I,342.7-343.8 Ro_II,446-448 {49/55} upasargāt iti ṣatvam mā bhūtiti .
(P_1,4.60.2) KA_I,342.7-343.8 Ro_II,446-448 {50/55} suḥ pūjāyām iti etat na vaktavyam bhavati .
(P_1,4.60.2) KA_I,342.7-343.8 Ro_II,446-448 {51/55} na etat asti prayojanam .
(P_1,4.60.2) KA_I,342.7-343.8 Ro_II,446-448 {52/55} kriyata etat nyāse eva .
(P_1,4.60.2) KA_I,342.7-343.8 Ro_II,446-448 {53/55} ṇatvam .
(P_1,4.60.2) KA_I,342.7-343.8 Ro_II,446-448 {54/55} durnayam durnītamiti .
(P_1,4.60.2) KA_I,342.7-343.8 Ro_II,446-448 {55/55} upasargāt iti ṇatvam mā bhūt iti .
(P_1,4.61) KA_I,343.10-12 Ro_II,449 {1/8} kṛbhvastiyoge iti vaktavyam .
(P_1,4.61) KA_I,343.10-12 Ro_II,449 {2/8} iha eva yathā syāt .
(P_1,4.61) KA_I,343.10-12 Ro_II,449 {3/8} ūrīkṛtya ūrībhūya .
(P_1,4.61) KA_I,343.10-12 Ro_II,449 {4/8} iha mā bhūt .
(P_1,4.61) KA_I,343.10-12 Ro_II,449 {5/8} ūrī paktvā .
(P_1,4.61) KA_I,343.10-12 Ro_II,449 {6/8} tat tarhi vaktavyam .
(P_1,4.61) KA_I,343.10-12 Ro_II,449 {7/8} na vaktavyam .
(P_1,4.61) KA_I,343.10-12 Ro_II,449 {8/8} kriyāyoge iti anuvartate na ca anyayā kriyayā ūryādicviḍācām yogaḥ asti .
(P_1,4.62.1) KA_I,343.14-22 Ro_II,449-450 {1/13} katham idam vijñāyate .
(P_1,4.62.1) KA_I,343.14-22 Ro_II,449-450 {2/13} iteḥ param itiparam na itiparam anitiparam iti āhosvit itiḥ paro yasmāt tat idam itiparam na itiparam anitiparamiti .
(P_1,4.62.1) KA_I,343.14-22 Ro_II,449-450 {3/13} kim ca ataḥ .
(P_1,4.62.1) KA_I,343.14-22 Ro_II,449-450 {4/13} yadi vijñāyata iteḥ param itiparam na itiparam anitiparam iti khāṭ iti kṛtvā niraṣṭhīvat iti atra prāpnoti .
(P_1,4.62.1) KA_I,343.14-22 Ro_II,449-450 {5/13} atha itiḥ paro yasmāt tat idam itiparam na itiparam anitiparamiti śrauṣaṭ vauṣaṭ iti kṛtvā niraṣṭhīvat iti atra prāpnoti .
(P_1,4.62.1) KA_I,343.14-22 Ro_II,449-450 {6/13} astu tāvat itiḥ paro yasmāt tat idam itiparam na itiparam anitiparamiti .
(P_1,4.62.1) KA_I,343.14-22 Ro_II,449-450 {7/13} nanu ca uktam śrauṣaṭ vauṣaṭ iti kṛtvā niraṣṭhīvat iti atra prāpnoti iti .
(P_1,4.62.1) KA_I,343.14-22 Ro_II,449-450 {8/13} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,4.62.1) KA_I,343.14-22 Ro_II,449-450 {9/13} idam tāvat ayam praṣṭavyaḥ .
(P_1,4.62.1) KA_I,343.14-22 Ro_II,449-450 {10/13} atha iha te prāk dhātoḥ iti katham gatimātrasya pūrvaprayogḥ bhavati .
(P_1,4.62.1) KA_I,343.14-22 Ro_II,449-450 {11/13} upoddharati iti .
(P_1,4.62.1) KA_I,343.14-22 Ro_II,449-450 {12/13} gatyākṛtiḥ pratinirdiśyate .
(P_1,4.62.1) KA_I,343.14-22 Ro_II,449-450 {13/13} iha api tarhi anukaraṇākṛtiḥ nirdiśyate .
(P_1,4.62.2) KA_I,343.23-344. 3 Ro_II,450 {1/9} kimartham idam ucyate .
(P_1,4.62.2) KA_I,343.23-344. 3 Ro_II,450 {2/9} anukaraṇasya itikaraṇaparatvapratiṣedhaḥ aniṣṭaśabdanivṛttyarthaḥ .
(P_1,4.62.2) KA_I,343.23-344. 3 Ro_II,450 {3/9} anukaraṇasya itikaraṇaparatvapratiṣedhaḥ ucyate .
(P_1,4.62.2) KA_I,343.23-344. 3 Ro_II,450 {4/9} kim prayojanam .
(P_1,4.62.2) KA_I,343.23-344. 3 Ro_II,450 {5/9} aniṣṭaśabdanivṛttyarthaḥ .

(P_1,4.62.2) KA_I,343.23-344. 3 Ro_II,450 {6/9} aniṣṭhaśabdatā mā bhūt iti .
(P_1,4.62.2) KA_I,343.23-344. 3 Ro_II,450 {7/9} idam vicārayiṣyati teprāgdhātuvacanam prayoganiyamārtham vā syāt sañjñāniyamārtham vā iti .
(P_1,4.62.2) KA_I,343.23-344. 3 Ro_II,450 {8/9} tat yadā prayoganiyamārtham tadā aniṣṭhaśabdanivṛttyartham idam vaktavyam .
(P_1,4.62.2) KA_I,343.23-344. 3 Ro_II,450 {9/9} yadā hi sañjñāniyamārtham tadā na doṣaḥ bhavati .
(P_1,4.63) KA_I,344.5-10 Ro_II,450-451 {1/14} idam atibahu kriyate ādare anādare sat asat iti .
(P_1,4.63) KA_I,344.5-10 Ro_II,450-451 {2/14} ādāre sat iti eva siddham .
(P_1,4.63) KA_I,344.5-10 Ro_II,450-451 {3/14} katham asatkṛtya iti .
(P_1,4.63) KA_I,344.5-10 Ro_II,450-451 {4/14} tadantividhinā bhaviṣyati .
(P_1,4.63) KA_I,344.5-10 Ro_II,450-451 {5/14} kena idānīm anādare bhaviṣyati .
(P_1,4.63) KA_I,344.5-10 Ro_II,450-451 {6/14} nañā ādarapratiṣedham vijñāsyāmaḥ .
(P_1,4.63) KA_I,344.5-10 Ro_II,450-451 {7/14} nādare anādare iti .
(P_1,4.63) KA_I,344.5-10 Ro_II,450-451 {8/14} na evam śakyam .
(P_1,4.63) KA_I,344.5-10 Ro_II,450-451 {9/14} ādaraprasaṅge eva hi syāt .
(P_1,4.63) KA_I,344.5-10 Ro_II,450-451 {10/14} anādaraprasaṅge na syāt .
(P_1,4.63) KA_I,344.5-10 Ro_II,450-451 {11/14} anādaragrahaṇe punaḥ kriyamāṇe bahuvrīhiḥ ayam vijñāyate .
(P_1,4.63) KA_I,344.5-10 Ro_II,450-451 {12/14} avidyamānādare anādare iti .
(P_1,4.63) KA_I,344.5-10 Ro_II,450-451 {13/14} tasmāt anādaragrahaṇam kartavyam .
(P_1,4.63) KA_I,344.5-10 Ro_II,450-451 {14/14} asataḥ tu tadantavidhinā siddham .
(P_1,4.65) KA_I,344. 12-14 Ro_II,452 {1/10} antaḥśabdasya āṅkividhisamāsaṇatveṣu pasaṅkhyānam .
(P_1,4.65) KA_I,344. 12-14 Ro_II,452 {2/10} antaḥśabdasya āṅkividhisamāsaṇatveṣu pasaṅkhyānam kartavyam .
(P_1,4.65) KA_I,344. 12-14 Ro_II,452 {3/10} aṅ .
(P_1,4.65) KA_I,344. 12-14 Ro_II,452 {4/10} antardhā .
(P_1,4.65) KA_I,344. 12-14 Ro_II,452 {5/10} kividhiḥ .
(P_1,4.65) KA_I,344. 12-14 Ro_II,452 {6/10} antardhiḥ .
(P_1,4.65) KA_I,344. 12-14 Ro_II,452 {7/10} samāsaḥ .
(P_1,4.65) KA_I,344. 12-14 Ro_II,452 {8/10} antarhatya .
(P_1,4.65) KA_I,344. 12-14 Ro_II,452 {9/10} ṇatvam .
(P_1,4.65) KA_I,344. 12-14 Ro_II,452 {10/10} antarhaṇyāt gobhyo gāḥ .
(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {1/23} sākṣātprabhṛtiṣu cvyarthagrahaṇam .
(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {2/23} sākṣātprabhṛtiṣu cvyarthagrahaṇam kartavyam .
(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {3/23} asākṣātsākṣātkṛtvā sākṣātkṛtya .
(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {4/23} yadā hi sākṣāt eva kim cit kriyate tadā mā bhūt iti .
(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {5/23} makārāntatvam ca gatisañjñāsanniyuktam .
(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {6/23} makārāntatvam ca gatisañjñāsanniyogena vaktavyam .
(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {7/23} lavaṇaṅkṛtya .
(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {8/23} tatra cvipratiṣedhaḥ .
(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {9/23} tatra cvyantasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {10/23} lavaṇīkṛtya .
(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {11/23} na vā pūrveṇa kṛtatvāt ṇa vā vaktavyam .
(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {12/23} kim kāraṇam .

(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {13/23} pūrveṇa kṛtatvāt .
(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {14/23} astu anena vibhāṣā .
(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {15/23} pūrveṇa nityaḥ bhaviṣyati .
(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {16/23} idam tarhi prayojanam .
(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {17/23} makārāntatvam ca gatisañjñāsanniyuktam iti uktam .
(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {18/23} tat cvyantasya mā bhūt iti .
(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {19/23} etat api na asti prayojanam .
(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {20/23} lavaṇaśabdasya ayam vibhāṣā lavaṇamśabda ādeśaḥ kriyate .
(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {21/23} yadi ca lavaṇī śabdasya api vibhāṣā lavaṇamśabdaḥ ādeśaḥ bhavati na kim cid duṣyati .
(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {22/23} traiśabdyam ca ha sādhyam .
(P_1,4.74) KA_I,344.16-345.7 Ro_II,452-453 {23/23} | tacca evam sati siddham bhavati iti .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {1/43} kimidam prāgdhātuvacanam prayoganiyamārtham : ete prāk eva dhātoḥ prayoktavyāḥ .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {2/43} āhosvit sañjñāniyamārtham : ete prāk ca akprāk ca prayoktavyāḥ , prāk prayujyamānānām gatisañjñā bhavati iti .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {3/43} kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {4/43} prāgdhātuvacanam prayoganiyamārtham iti cet anukaraṇasya itikaraṇaparapratiṣedhaḥ aniṣṭaśabdanivṛttyarthaḥ .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {5/43} prāgdhātuvacanam prayoganiyamārtham iti cet anukaraṇasya itikaraṇaparapratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {6/43} kim prayojanam .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {7/43} aniṣṭaśabdanivṛttyarthaḥ .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {8/43} aniṣṭaśabatā mā bhūt iti .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {9/43} chandasi paravyavahitavacanam ca .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {10/43} chandasi pare api vyavahitāḥ ca iti vaktavyam .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {11/43} sañjñāniyame siddham .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {12/43} sañjñāniyame siddham etat bhavati .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {13/43} astu tarhi sañjñāniyamaḥ .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {14/43} ubhayoḥ anarthakam vacanam aniṣṭādarśanāt .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {15/43} ubhayoḥ api pakṣayoḥ vacanamanarthakam .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {16/43} kim kāraṇam .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {17/43} aniṣṭādarśanāt .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {18/43} na hi kaḥ citprapacati iti prayoktavye pacatipra iti prayuṅkte .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {19/43} yadi ca aniṣṭam dṛśyeta tataḥ yatnārham syāt .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {20/43} upasarjanasannipāte tu pūrvaparavyavasthārtham .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {21/43} upasarjanasannipāte tu pūrvaparavyavasthārtham etat vaktavyam .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {22/43} ṛṣabham kūlamudrujam ṛṣabham kūlamudvaham .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {23/43} atra gateḥ prāk dhātoḥ prayogaḥ yathā syāt .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {24/43} yadi upasarjanasannipāte pūrvaparavyavasthārtham idam ucyate sukaṭamkarāṇi vīraṇān i iti atra gateḥ prāk dhātoḥ prayogaḥ prāpnoti .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {25/43} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na atra gateḥ prākprayogaḥ bhavati iti yat ayam īṣadduḥsuṣu kṛcchrākṛcchārtheṣu khal iti khakāram anubandham karoti .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {26/43} katham kṛtvā jñāpakam .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {27/43} khitkaraṇe etat prayojanam khiti iti mum yathā syāt iti .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {28/43} yadi ca atra gateḥ prākprayogaḥ syāt khitkaraṇam anarthakam syāt .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {29/43} astu atra mum .

(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {30/43} anavyayasya iti pratiṣedhaḥ bhaviṣyati .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {31/43} paśyati tu ācāryaḥ na atra gateḥ prāk dhatoḥ prayogaḥ bhavati iti tataḥ khakāram anubandham karoti .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {32/43} na etat asti jñāpakam .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {33/43} yadi api atra gateḥ prākprayogaḥ syāt syātevātra mumāgamaḥ .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {34/43} katham .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {35/43} kṛdgrahaṇe gatikārakapūrvasya api grahaṇam bhavati iti .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {36/43} tasmāt na arthaḥ evamarthena prāgdhātuvacanena .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {37/43} katham ṛṣabham kūlamudrujam ṛṣabham kūlamudvaham .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {38/43} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {39/43} na eṣaḥ udiḥ upapadam .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {40/43} kim tarhi .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {41/43} viśeṣaṇam .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {42/43} udi kūle rujivahoḥ .
(P_1,4.80) KA_I,345.9-346.14 Ro_II,453-456 {43/43} utpūrvābhyām rujivahibhyām kūle upapade iti .
(P_1,4.83) KA_I,346.16-18 Ro_II,456-457 {1/7} kimartham mahatī sañjñā kriyate .
(P_1,4.83) KA_I,346.16-18 Ro_II,456-457 {2/7} anvarthasañjñā yathā vijñāyeta .
(P_1,4.83) KA_I,346.16-18 Ro_II,456-457 {3/7} karma proktavantaḥ karmapravacanīyāḥ iti .
(P_1,4.83) KA_I,346.16-18 Ro_II,456-457 {4/7} ke punaḥ karma proktavantaḥ .
(P_1,4.83) KA_I,346.16-18 Ro_II,456-457 {5/7} ye samprati kriyām na āhuḥ .
(P_1,4.83) KA_I,346.16-18 Ro_II,456-457 {6/7} ke ca samprati kriyām na āhuḥ .
(P_1,4.83) KA_I,346.16-18 Ro_II,456-457 {7/7} ye aprayujyamānasya kriyām āhuḥ te karmapravacanīyāḥ .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {1/45} kimartham idam ucyate .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {2/45} karmapravacanīyasañjñā yathā syāt .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {3/45} gatyupasargasañjñe mā bhūtām iti .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {4/45} kim ca syāt .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {5/45} śākalyasya samhitām anu prāvarṣat : gatiḥ gatau iti nighātaḥ prasajyeta .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {6/45} yadi evam veḥ api karmapravacanīyasañjñā vaktavyā .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {7/45} veḥ api nighātaḥ na iṣyate : prādeśam prādeśam viparilikhati .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {8/45} asti atra viśeṣaḥ .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {9/45} na atra veḥ likhim prati kriyāyogaḥ .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {10/45} kim tarhi .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {11/45} aprayujyamānam .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {12/45} prādeśam prādeśam vimāya parilikhati iti .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {13/45} yadi evam anoḥ api karmapravacanīyasañjñayā na arthaḥ .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {14/45} anoḥ api hi na vṛṣim prati kriyāyogaḥ .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {15/45} kim tarhi aprayujyamānam .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {16/45} śākalyena sukṛtām samhitām anuviśamya devaḥ prāvarṣat .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {17/45} idam tarhi prayojanam dvitīyā yathā syāt karmapravacanīyayukte dvitīyā iti .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {18/45} ataḥ uttaram paṭhati .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {19/45} anurlakṣaṇevacanānarthakyam sāmānyakṛtatvāt .

(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {20/45} anurlakṣaṇevacanārthakyam .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {21/45} kim kāraṇam .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {22/45} sāmānyakṛtatvāt .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {23/45} sāmānyena eva atra karmapravacanīyasañjñā bhaviṣyati lakṣaṇetthambhūtākhyānabhāgavīpsāsu pratiparyanavaḥ iti .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {24/45} hetvartham tu vacanam .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {25/45} hetvartham idam vaktavyam .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {26/45} hetuḥ śākalyasya samhitā varṣasya na lakṣaṇam .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {27/45} kim vaktavyam etat .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {28/45} na hi .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {29/45} katham anucyamānam gaṃsyate .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {30/45} lakṣaṇam hi nāma saḥ bhavati yena punaḥ punaḥ lakṣyate na yaḥ sakṛdapi nimittatvāya kalpate .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {31/45} sakṛt ca asau śākalyena sukṛtām samhitām anuśimya devaḥ prāvarṣat .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {32/45} saḥ tarhi tathā .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {33/45} nirdeśaḥ kartavyaḥ anuḥ hetau iti .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {34/45} atha idānīm lakṣaṇena hetuḥ api vyāptaḥ na arthaḥ anena .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {35/45} lakṣaṇena hetuḥ api vyāptaḥ .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {36/45} na hi avaśyam tat eva lakṣaṇam bhavati yena punaḥ punaḥ lakṣyate .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {37/45} kim tarhi .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {38/45} yat sakṛt api nimittvāya kalpate tat api lakṣaṇam bhavati .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {39/45} tat yathā api bhavān kamaṇḍulapāṇim chātram adrakṣīt iti .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {40/45} sakṛt āsau kamaṇḍalupāṇiḥ chātraḥ dṛṣṭaḥ tasya tat eva lakṣaṇam bhavati .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {41/45} tat eva tarhi prayojanam dvitīyā yathā syāt karmapravacanīyayukte dvitīyā iti .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {42/45} etat api na asti prayojanam .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {43/45} siddhā atra dvitīyā karmapravacanīyayukte iti eva .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {44/45} na sidhyati .
(P_1,4.84) KA_I,346.20-347.21 Ro_II,458-460 {45/45} paratvāt hetutvāśrayā tṛtīyā prāpnoti .
(P_1,4.89) KA_I,347.23-25 Ro_II,461 {1/6} āṅ maryādābhividhyoḥ iti vaktavyam .
(P_1,4.89) KA_I,347.23-25 Ro_II,461 {2/6} iha api yathā syāt ākumāram yaśaḥ pāṇineḥ iti .
(P_1,4.89) KA_I,347.23-25 Ro_II,461 {3/6} tat tarhi vaktavyam .
(P_1,4.89) KA_I,347.23-25 Ro_II,461 {4/6} na vaktavyam .
(P_1,4.89) KA_I,347.23-25 Ro_II,461 {5/6} maryādāvacane iti eva siddham .
(P_1,4.89) KA_I,347.23-25 Ro_II,461 {6/6} eṣā asya yaśasaḥ maryādā .
(P_1,4.90) KA_I,348.2-6 Ro_II,461-462 {1/10} kasya lakṣaṇadayaḥ arthāḥ nirdiśyante .
(P_1,4.90) KA_I,348.2-6 Ro_II,461-462 {2/10} vṛkṣādīnām .
(P_1,4.90) KA_I,348.2-6 Ro_II,461-462 {3/10} kimartham punaḥ idam ucyate .
(P_1,4.90) KA_I,348.2-6 Ro_II,461-462 {4/10} karmapravacanīyasañjñā yathā syāt .
(P_1,4.90) KA_I,348.2-6 Ro_II,461-462 {5/10} gatyupasargasañjñe mā bhūtām iti .
(P_1,4.90) KA_I,348.2-6 Ro_II,461-462 {6/10} na etat asti prayojanam .
(P_1,4.90) KA_I,348.2-6 Ro_II,461-462 {7/10} yatkriyāyuktāḥ tam prati gatyupasargasañjñe bhavataḥ na ca vṛkṣādīn prati kriyāyogaḥ .
(P_1,4.90) KA_I,348.2-6 Ro_II,461-462 {8/10} idam tarhi prayojanam dvitīyā yathā syāt karmapravacanīyayukte dvitīyā iti .

(P_1,4.90) KA_I,348.2-6 Ro_II,461-462 {9/10} vṛkṣam prati vidyotate .
(P_1,4.90) KA_I,348.2-6 Ro_II,461-462 {10/10} vṛkṣamanu vidyotate iti .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {1/24} kimartham adhiparyoḥ anarthakayoḥ karmapravacanīyasañjñā ucyate .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {2/24} karmapravacanīyasañjñā yathā syāt .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {3/24} gatyupasargasañjñe mā bhūtām iti .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {4/24} na etat asti prayojanam .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {5/24} yatkriyāyuktāḥ tam prati gatyupasargasañjñe bhavataḥ anarthakau ca imau .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {6/24} idam tarhi prayojanam pañcamī yathā syāt pañcamī apāṅparibhiḥ iti .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {7/24} kutaḥ paryāgamyata iti .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {8/24} siddhā atra pañcamī apādāne iti eva .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {9/24} ātaḥ ca apādānapañcamī eṣā .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {10/24} yatra api adhiśabdena yoge pañcamī na vidhīyate tatra api śrūyate .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {11/24} kutaḥ adhyāgamyata iti .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {12/24} evam tarhi siddhe sati yat anarthakayoḥ gatyupasargasañjñābādhikām karmapravacanīyasañjñām śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ anarthakānām api eṣām bhavati arthavatkṛtam iti .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {13/24} kim etasya jñāpane prayojanam .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {14/24} nipātasya anarthakasya prātipadikatvam coditam .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {15/24} tat na vaktavyam bhavati .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {16/24} atha vā na eva imau anarthakau .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {17/24} kim tarhi anarthakau iti ucyate .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {18/24} anarthāntarvācinau anarthakau .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {19/24} dhātunā uktām kriyām āhatuḥ .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {20/24} tad aviśiṣṭam bhavati yathā śaṅkhe payaḥ .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {21/24} yadi evam dhātunā uktatvāt tasyārthasya upasargaprayogo na prāpnoti uktārthānām aprayogaḥ iti .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {22/24} uktārthānāmapi prayogaḥ dṛśyate .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {23/24} tat yathā apūpau dvau ānaya .
(P_1,4.93) KA_I,348.8-20 Ro_II,462-464 {24/24} brāhmaṇau dvau anaya iti .
(P_1,4.96) KA_I,348.22-349. 4 Ro_II,464-465 {1/15} iha kasmāt na bhavati .
(P_1,4.96) KA_I,348.22-349. 4 Ro_II,464-465 {2/15} sarpiṣaḥ api syāt .
(P_1,4.96) KA_I,348.22-349. 4 Ro_II,464-465 {3/15} gomūtrasya api syāt .
(P_1,4.96) KA_I,348.22-349. 4 Ro_II,464-465 {4/15} kim ca syāt .
(P_1,4.96) KA_I,348.22-349. 4 Ro_II,464-465 {5/15} dvitīyā api prasajyeta karmapravacanīyayukte dvitīyā iti .
(P_1,4.96) KA_I,348.22-349. 4 Ro_II,464-465 {6/15} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,4.96) KA_I,348.22-349. 4 Ro_II,464-465 {7/15} na ime apyarthāḥ nirdiśyante .
(P_1,4.96) KA_I,348.22-349. 4 Ro_II,464-465 {8/15} kim tarhi .
(P_1,4.96) KA_I,348.22-349. 4 Ro_II,464-465 {9/15} parapadārthāḥ ime nirdiśyante .
(P_1,4.96) KA_I,348.22-349. 4 Ro_II,464-465 {10/15} eteṣu artheṣu yat padam vartate tat prati apiḥ karmapravacanīyasañjñaḥ bhavati iti .
(P_1,4.96) KA_I,348.22-349. 4 Ro_II,464-465 {11/15} atha vā yat atra karmapravacanīyayuktam na adaḥ prayujyate .
(P_1,4.96) KA_I,348.22-349. 4 Ro_II,464-465 {12/15} kim punaḥ tat .
(P_1,4.96) KA_I,348.22-349. 4 Ro_II,464-465 {13/15} binduḥ .
(P_1,4.96) KA_I,348.22-349. 4 Ro_II,464-465 {14/15} bindoḥ tarhi kasmāt na bhavati .

(P_1,4.96) KA_I,348.22-349. 4 Ro_II,464-465 {15/15} upapadavibhakteḥ kārakavibhaktiḥ balīyasī iti prathamā bhaviṣyati iti .
(P_1,4.97) KA_I,349.6-9 Ro_II,466 {1/6} adhirīśvaravacane uktam .
(P_1,4.97) KA_I,349.6-9 Ro_II,466 {2/6} kim uktam .
(P_1,4.97) KA_I,349.6-9 Ro_II,466 {3/6} yasya ca īśvaravacanam iti kartṛnirdeśaḥ cet avacanāt siddham .
(P_1,4.97) KA_I,349.6-9 Ro_II,466 {4/6} prathamānupapattiḥ tu .
(P_1,4.97) KA_I,349.6-9 Ro_II,466 {5/6} svavacanāt siddham iti .
(P_1,4.97) KA_I,349.6-9 Ro_II,466 {6/6} adhiḥ svam prati karmapravacanīyasañjñaḥ bhavati iti vaktavyam .
(P_1,4.99) KA_I,349.11-19 Ro_II,466-467 {1/13} lādeśe parasmaipadagrahaṇam puruṣabādhitatvāt .
(P_1,4.99) KA_I,349.11-19 Ro_II,466-467 {2/13} lādeśe parasmaipadagrahaṇam kartavyam .
(P_1,4.99) KA_I,349.11-19 Ro_II,466-467 {3/13} kim kāraṇam .
(P_1,4.99) KA_I,349.11-19 Ro_II,466-467 {4/13} puruṣabādhitatvāt .
(P_1,4.99) KA_I,349.11-19 Ro_II,466-467 {5/13} iha vacane hi sañjñābādhanam .
(P_1,4.99) KA_I,349.11-19 Ro_II,466-467 {6/13} iha hi kriyamāṇe anavakāśā puruṣasañjñā parasmaipadasañjñām bādheta .
(P_1,4.99) KA_I,349.11-19 Ro_II,466-467 {7/13} parasmaipadasañjñā api anavakāśā .
(P_1,4.99) KA_I,349.11-19 Ro_II,466-467 {8/13} sā vacanāt bhaviṣyati .
(P_1,4.99) KA_I,349.11-19 Ro_II,466-467 {9/13} sāvakāśā parasamaipadasañjñā .
(P_1,4.99) KA_I,349.11-19 Ro_II,466-467 {10/13} kaḥ vakāśaḥ .
(P_1,4.99) KA_I,349.11-19 Ro_II,466-467 {11/13} śatṛkkvasū avakāśaḥ .
(P_1,4.99) KA_I,349.11-19 Ro_II,466-467 {12/13} sici vṛddhau tu parasmaipadagrahaṇam jñāpakam puruṣābādhakatvasya .
(P_1,4.99) KA_I,349.11-19 Ro_II,466-467 {13/13} yat ayam sici vṛddhiḥ parasmaipadeṣu iti parasmaipadagrahaṇam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ na puruṣasañjñā parasmaipadasañjñām bādhate iti .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {1/38} prathamamadhyamottamasañjñāyām ātmanepadagrahaṇam samasaṅkhyārtham . prathamamadhyamottamasañjñāyām ātmanepadagrahaṇam kartavyam .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {2/38} ātmanepadānām ca prathamamadhyamottamasañjñāḥ bhavanti iti vaktavyam .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {3/38} kim prayojanam .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {4/38} samasaṅkhyārtham .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {5/38} saṅkhyātānudeśaḥ yathā syāt .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {6/38} akriyamāṇe hi ātmanepadagrahaṇe tisraḥ sañjñāḥ ṣaṭ sañjñinaḥ .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {7/38} vaiṣamyāt saṅkhyātānudeśaḥ na prāpnoti .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {8/38} kriyamāṇe api ca ātmanepadagrahaṇe ānupūrvyavacanam ca .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {9/38} ānupūrvyavacanam ca kartavyam .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {10/38} akriyamaṇe hi kasya cit eva trikasya prathamasañjñā syāt kasya cit eva madhyamasañjñā kasya cit eva uttamasañjñā .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {11/38} na vaikaśeṣanirdeśāt .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {12/38} yat tāvat ucyate ātmanepadagrahaṇam kartavyam samasaṅkhyārtham iti .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {13/38} tat na kartavyam .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {14/38} sañjñāḥ api ṣat eva nirdiśyante .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {15/38} katham .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {16/38} ekaśeṣanirdesāt .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {17/38} ekaśeṣanirdeśaḥ ayam .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {18/38} atha etasmin ekaśeṣanirdeśe sati kim ayam kṛtaikaśeṣāṇām dvandvaḥ .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {19/38} prathamaḥ ca prathamaḥ ca prathamau madhyamaḥ ca madhyamaḥ ca madhyamau uttamaḥ ca uttamaḥ ca uttamau prathamau ca madhyamau ca uttamau ca prathamamadhyamottamāḥ iti .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {20/38} āhosvit kṛtadvandvānām ekaśeṣaḥ .

(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {21/38} prathamau ca madhyamaḥ ca uttamaḥ ca prathamamadhyamottamāḥ .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {22/38} prathamamadhyamotttamāḥ ca prathamamadhyamottamāḥ ca prathamamadhyamottamāḥ iti .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {23/38} kim ca ataḥ .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {24/38} yadi kṛtaikeśeṣāṇām dvandvaḥ prathamamadhyamayoḥ prathamasañjñā prāpnoti .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {25/38} uttamaprathamayoḥ madhyamasañjñā prāpnoti .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {26/38} madhyamottamayoḥ uttamasañjñā prāpnoti .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {27/38} atha kṛtadvandvānāmekaśeṣo na doṣaḥ bhavati .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {28/38} yathā na doṣaḥ tathā astu .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {29/38} kim punaḥ atra nyāyyam .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {30/38} ubhayam iti āha .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {31/38} ubhayam hi dṛśyate .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {32/38} tat yathā .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {33/38} bahu śaktikiṭakam bahūni śaktikiṭakāni bahu sthālīpiṭharam bahūni sthālīpiṭharāṇi .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {34/38} yat api ucyate kriyamāṇe api ātmanepadagrahaṇe ānurpūrvyavacanam kartavyam iti .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {35/38} na kartavyam .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {36/38} lokataḥ etat siddham .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {37/38} tat yathā loke vihavyasya dvābhyām dvābhyām agniḥ upstheyaḥ iti .
(P_1,4.101) KA_I,350.2-24 Ro_II,468-469 {38/38} na ca ucyate ānupūrvyeṇa iti ānupūrvyeṇa ca upasthīyata iti .
(P_1,4.104) KA_I,351.2-10 Ro_II,470-471 {1/17} trīṇi trīṇi iti anuvartate utāho na .
(P_1,4.104) KA_I,351.2-10 Ro_II,470-471 {2/17} kim ca ataḥ .
(P_1,4.104) KA_I,351.2-10 Ro_II,470-471 {3/17} yadi anuvartate aṣṭhanaḥ ā vibhaktau iti ātvam na prāpnoti .
(P_1,4.104) KA_I,351.2-10 Ro_II,470-471 {4/17} atha nivṛttam prathamayoḥ pūrvasavarṇaḥ iti atra pratyayayoḥ eva grahaṇam prāpnoti .
(P_1,4.104) KA_I,351.2-10 Ro_II,470-471 {5/17} yathā icchasi tathā astu .
(P_1,4.104) KA_I,351.2-10 Ro_II,470-471 {6/17} astu tāvat anuvartate iti .
(P_1,4.104) KA_I,351.2-10 Ro_II,470-471 {7/17} nanu ca uktam aṣṭhana ā vibhaktau iti ātvam na prāpnoti iti .
(P_1,4.104) KA_I,351.2-10 Ro_II,470-471 {8/17} vacanāt bhaviṣyati .
(P_1,4.104) KA_I,351.2-10 Ro_II,470-471 {9/17} atha vā punaḥ astu nivṛttam .
(P_1,4.104) KA_I,351.2-10 Ro_II,470-471 {10/17} nanu ca uktam prathamayoḥ pūrvasavarṇaḥ iti atra pratyayayoḥ eva grahaṇam prāpnoti iti .
(P_1,4.104) KA_I,351.2-10 Ro_II,470-471 {11/17} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,4.104) KA_I,351.2-10 Ro_II,470-471 {12/17} aci iti anuvartate .
(P_1,4.104) KA_I,351.2-10 Ro_II,470-471 {13/17} na cājādī prathamau pratyayau staḥ .
(P_1,4.104) KA_I,351.2-10 Ro_II,470-471 {14/17} nanu ca evam vijñāyate ajādī yau prathamau ajādīnām vā yau prathamau iti .
(P_1,4.104) KA_I,351.2-10 Ro_II,470-471 {15/17} yat tarhi tasmāt śasaḥ naḥ pumsi iti anukrāntam pūrvasavarṇadīrgham pratinirdiśati tat jñāpayati ācāryaḥ vibhaktyoḥ grahaṇam iti .
(P_1,4.104) KA_I,351.2-10 Ro_II,470-471 {16/17} atha vā vacanagrahaṇam eva kuryāt .
(P_1,4.104) KA_I,351.2-10 Ro_II,470-471 {17/17} aujasoḥ pūrvasavarṇaḥ iti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {1/100} kimartham idam ucyate .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {2/100} yuṣmadasmaccheṣavacanam niyamārtham .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {3/100} niyamārthaḥ ayam ārambhaḥ .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {4/100} atha etasmin niyamārthe vijñāyamāne kim ayam upapadaniyamaḥ yuṣmadi madhyamaḥ eva asmadi uttamaḥ eva āhosvit puruṣaniyamaḥ yuṣmadi eva madhyamaḥ asmadi eva uttamaḥ iti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {5/100} kim ca ataḥ .

(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {6/100} yadi puruṣaniyamaḥ śeṣagrahaṇam kartavyam śeṣe prathamaḥ iti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {7/100} kim kāraṇam .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {8/100} madhyamottamau niyatau yuṣmadasmadī aniyate .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {9/100} tatra prathamaḥ api prāpnoti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {10/100} tatra śeṣagrahaṇam kartavyam prathamaniyamārtham .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {11/100} śeṣe eva prathamaḥ bhavati na anyatra iti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {12/100} atha api upapadaniyamaḥ evam api śeṣagrahaṇam kartavyam śeṣe prathamaḥ iti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {13/100} yuṣmadasmadī niyate madhyamottamau aniyatau tau śeṣe api prāpnutaḥ .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {14/100} tatra śeṣagrahaṇam kartavyam śeṣaniyamārtham .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {15/100} śeṣe prathamaḥ eva bhavati na anyaḥ iti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {16/100} upapadaniyame śeṣagrahaṇam śakyam akartum .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {17/100} katham .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {18/100} yuṣmadasmadī niyate madhyamottamau aniyatau tau śeṣe api prāpnutaḥ .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {19/100} tataḥ vakṣyāmi prathamaḥ bhavati iti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {20/100} tat niyamārtham bhaviṣyati .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {21/100} yatra prathamaḥ ca anyaḥ ca prāpnoti tatra prathamaḥ bhavati iti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {22/100} tatra yuṣmadasmadanyeṣu prathamapratiṣedhaḥ śeṣatvāt .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {23/100} tatra yuṣmadasmadanyeṣu prathamasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {24/100} tvam ca devadattaḥ ca pacathaḥ .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {25/100} aham ca devadattaḥ ca pacāvaḥ .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {26/100} kim kāraṇam .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {27/100} śeṣatvāt .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {28/100} śeṣe prathamaḥ iti prathamaḥ prāpnoti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {29/100} siddham tu yuṣmadasmadoḥ pratiṣedhāt .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {30/100} siddham etat .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {31/100} katham .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {32/100} yuṣmadasmadoḥ pratiṣedhāt .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {33/100} śeṣe prathamḥ yuṣmadasmadoḥ na iti vaktavyam .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {34/100} yuṣmadi madhyamāt asmadi uttamaḥ pratiṣedhena .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {35/100} yuṣmadi madhyamāt asmadi uttamaḥ iti etat bhavati vipratiṣedhena .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {36/100} yuṣmadi madhyamaḥ iti asya avakāśaḥ tvam pacasi .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {37/100} asmadi uttamaḥ iti asya avakāśaḥ aham pacāmi .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {38/100} iha ubhayam prāpnoti tvam ca aham ca pacāvaḥ .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {39/100} asmadi uttamaḥ iti etat bhavati virpratiṣedhena .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {40/100} saḥ tarhi vipratiṣedhaḥ vaktvayaḥ .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {41/100} na vaktavyaḥ .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {42/100} tyadādīnām yat yat param tat tat śiṣyate iti evam asmadaḥ śeṣaḥ bhaviṣyati .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {43/100} tatra asmadi uttamaḥ iti eva siddham .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {44/100} anekaśeṣabhāvārtham tu . anekaśeṣabhāvārtham tu saḥ vipratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {45/100} yadā ca ekaśeṣaḥ na .

(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {46/100} kadā ca ekaśeṣaḥ na .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {47/100} sahavivakṣāyām ekaśeṣaḥ .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {48/100} yadā na sahavivakṣā tada ekaśeṣaḥ na asti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {49/100} na vā yuṣmadasmadoḥ anekaśeṣabhāvāt tadadhikaraṇānām api anekaśeṣabhāvāt avipratiṣedhaḥ .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {50/100} na vā arthaḥ vipratiṣedhena .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {51/100} kim kāraṇam .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {52/100} yuṣmadasmadoḥ anekaśeṣabhāvāt tadadhikaraṇānām api yuṣmadasmadadhikaraṇānām api ekaśeṣena na bhavitavyam .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {53/100} tvam ca aham ca pacasi pacāmi ca iti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {54/100} kriyāpṛthaktve ca dravyapṛthaktvadarśanam anumānam uttaratra anekaśeṣabhāvasya .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {55/100} kriyāpṛthaktve ca dravyapṛthaktvam dṛśyate .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {56/100} tat yathā pacasi pacāmi ca tvam ca aham ca iti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {57/100} tat anumānam uttarayoḥ api kriyayoḥ ekaśeṣaḥ na bhavati iti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {58/100} evam ca kṛtvā saḥ pi adoṣaḥ bhavati yat uktam tatra yuṣmadasmadanyeṣu prathamapratiṣedhaḥ śeṣatvāt iti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {59/100} tatra api hi evam bhavitavyam tvam ca devadattaḥ ca pacasi pacati ca .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {60/100} aham ca devadattaḥ ca pacāmi pacati ca iti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {61/100} yat tāvat ucyate na vā yuṣmadasmadoḥ anekaśeṣabhāvāt tadadhikaraṇānām api anekaśeṣabhāvāt avipratiṣedhaḥ iti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {62/100} dṛśyate hi yuṣmadasmadoḥ cānekaśeṣaḥ tadadhikaraṇānām ca ekaśeṣaḥ .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {63/100} tat yathā tvam ca aham ca vṛttrahan ubhau samprayujyāvahai iti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {64/100} yat api ucyate kriyāpṛthaktve ca dravyapṛthaktvadarśanam anumānam uttaratra anekaśeṣabhāvasya iti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {65/100} kriyāpṛthaktve khalu api dravyaikaśeṣaḥ bhavati iti dṛśyate .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {66/100} tat yathā akṣāḥ bhajyantām bhakṣyantām dīvyantām iti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {67/100} evam ca kṛtvā saḥ api doṣo bhavati yat uktam tatra yuṣmadasmadanyeṣu prathamapratiṣedhaḥ śeṣatvāt iti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {68/100} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {69/100} parihṛtam etat siddham tu yuṣmadasmadoḥ pratiṣedhāt iti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {70/100} saḥ tarhi pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {71/100} na vaktavyaḥ .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {72/100} śeṣe prathamaḥ vidhīyate .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {73/100} na hi śeṣaḥ ca anyaḥ ca śeṣagrahaṇena gṛhyate .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {74/100} bhavet prathamaḥ na syān .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {75/100} madhyamottamau api na prāpnutaḥ .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {76/100} kim kāraṇam .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {77/100} yuṣmadasmadoḥ upapadayoḥ madhyamottamau ucyete .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {78/100} na ca yuṣmadasmadī anyaḥ ca yuṣmadasmadgrahaṇena gṛhyate .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {79/100} yat atra yuṣmat yat ca asmat tattadāśrayau madhyamottamau bhaviṣyataḥ .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {80/100} yathā eva tarhi yat atra yuṣmat yat ca smat tadāśrayau madhyamottamau bhavataḥ evam yaḥ atra śeṣaḥ tadāśrayaḥ prathamaḥ prāpnoti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {81/100} evam tarhi śeṣe upapade prathamaḥ vidhīyate .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {82/100} upoccāri padam upapadam .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {83/100} yat ca atra upoccāri na saḥ śeṣaḥ yaḥ ca śeṣaḥ na tat upoccāri .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {84/100} bhavet prathamaḥ na syāt .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {85/100} madhyamottamau api na prāpnutaḥ .

(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {86/100} kim kāraṇam .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {87/100} yuṣmadasmadoḥ upapadayoḥ madhyamottamau ucyete .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {88/100} upoccāri padam upapadam .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {89/100} yat ca atra upoccāri na te yuṣmadasmadī ye ca yuṣmadasmadī na tat upoccāri .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {90/100} evam tarhi śeṣeṇa sāmānādhikaraṇye prathamaḥ vidhīyate .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {91/100} na ca atra śeṣeṇa eva sāmānādhikaraṇyam .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {92/100} bhavet prathamaḥ na syāt .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {93/100} madhyamottamau api na prāpnutaḥ .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {94/100} kim kāraṇam .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {95/100} yuṣmadasmadbhyām sāmānādhikaraṇye madhyamottamau ucyete na ca atra yuṣmadasmadbhyām eva sāmānādhikaraṇyam .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {96/100} evam tarhi tyadādīni sarvaiḥ nityam iti evam atra yuṣmadasmadoḥ śeṣaḥ bhaviṣyati .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {97/100} tatra yuṣmadi madhyamaḥ asmadi uttamaḥ iti eva siddham .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {98/100} na sidhyati .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {99/100} sthānini api iti prathamaḥ prāpnoti .
(P_1,4.105, 107-108.1) KA_I,351.13-353.27 Ro_II,471-476 {100/100} tyadādīnām khalu api yat yat param tat tat śiṣyate iti yadā bhavataḥ śeṣaḥ tadā prathamaḥ prāpnoti
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {1/30} yuṣmadi madhyamaḥ asmadi uttamaḥ iti eva ucyate. tau iha na prāpnutaḥ : paramatvam pacasi .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {2/30} paramāham pacāmi iti .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {3/30} tadantavidhinā bhaviṣyati .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {4/30} iha api tarhi tadantavidhinā prāpnutaḥ : atitvam pacati .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {5/30} atyaham pacati iti .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {6/30} ye ca api ete samānādhikaraṇavṛttayaḥ taddhitāḥ tatra ca madhyamottamau na prāpnutaḥ : tvattaraḥ pacasi mattaraḥ pacāmi iti .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {7/30} tvadrūpaḥ pacasi madrūpaḥ pacāmi iti .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {8/30} tvatkalpaḥ pacasi .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {9/30} matkalpaḥ pacāmi iti. evam tarhi yuṣmadvati asmadvati iti evam bhaviṣyati .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {10/30} iha api tarhi prāpnutaḥ : atitvam pacati .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {11/30} atyaham pacati iti .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {12/30} evam tarhi yuṣmadi sādhane asmadi sādhane iti evam bhaviṣyati .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {13/30} evam ca kṛtvā saḥ api adoṣaḥ bhavati yat uktam tatra yuṣmadasmadanyeṣu prathamapratiṣedhaḥ śeṣatvāt iti .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {14/30} atha vā prathamaḥ utsargaḥ kariṣyate .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {15/30} tasya yuṣmadasmadoḥ upapadayoḥ madhyamottamau apavādau bhaviṣyataḥ .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {16/30} tatra yuṣmadgandhaḥ ca asmadgandhaḥ ca asti iti kṛtvā madhyamottamau bhaviṣyataḥ .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {17/30} atha iha katham bhavitavyam .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {18/30} atvam tvam sampadyate tvadbhavati madbhavati iti .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {19/30} āhosvit tvadbhavasi madbhavāmi iti .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {20/30} tvadbhavati madbhavati iti evam bhavitavyam .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {21/30} madhyamottamau kasmāt na bhavataḥ .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {22/30} gauṇamukhyayoḥ mukhye sampratyayaḥ bhavati .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {23/30} tat yathā .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {24/30} gauḥ anubandhyaḥ ajaḥ agnīṣhomīyaḥ iti na bāhīkaḥ anubadhyate .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {25/30} katham tarhi bāhīke vṛddhyāttve bhavataḥ .

(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {26/30} gauḥ tiṣṭhati .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {27/30} gām ānaya iti .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {28/30} arthāśraye etat evam bhavati .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {29/30} yat hi śabdāśrayam śabdamātre tat bhavati .
(P_1,4.105, 107-108.2) KA_I,353.27-354. 15 Ro_II,477-478 {30/30} śabdāśraye ca vṛddhyāttve .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {1/53} paraḥ sannikarṣaḥ samhitā cet adrutāyām asaṃhitam . paraḥ sannikarṣaḥ saṃhitā cet adrutāyām vṛttau saṃhitāsañjñā na prāpnoti .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {2/53} drutāyām eva hi paraḥ sannikarṣo varṇānām na adrutāyām .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {3/53} tulyaḥ samnikarṣaḥ .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {4/53} tulyaḥ samnikarṣaḥ varṇānām drutamadhyamavilimbitāsu vṛttiṣu .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {5/53} kiṅkṛtaḥ tarthi viśeṣaḥ .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {6/53} varṇakālabhūyastvam tu . varṇānām tu kālabhūyastvam .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {7/53} tat yathā .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {8/53} hastimaśakayoḥ tulyaḥ sannikarṣaḥ prāṇibhūyastvam tu .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {9/53} yadi evam drutāyām taparakaraṇe madhyamavilimbitayoḥ upasaṅkhyānam kālabhedāt .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {10/53} drutāyām taparakaraṇe madhyamavilimbitayoḥ upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {11/53} kim kāraṇam .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {12/53} kālabhedāt .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {13/53} ye drutāyām vṛttau varṇāḥ tribhāgādhikāḥ te madhyamāyām ye madhyamāyām vṛttau varṇāḥ tribhāgādhikāste vilimbitāyām .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {14/53} uktam vā .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {15/53} kim uktam .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {16/53} siddham tu avasthitāḥ varṇāḥ vaktuḥ cirāciravacanāt vṛttayaḥ viśiṣyante iti .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {17/53} atha vā śabdāvirāmaḥ saṃhitā iti etat lakṣaṇam kariṣyate .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {18/53} śabdāvirāme prativarṇam avasānam .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {19/53} śabdāvirāme prativarṇam avasānasañjñā prāpnoti .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {20/53} kim idam prativarṇam iti .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {21/53} varṇam varṇam prati prativarṇam .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {22/53} yena eva yatnena ekaḥ varṇaḥ uccyāryate vicchinne varṇe upasaṃhṛtya tam anyam upādāya dvitīyaḥ prayujyate tathā tṛtīyaḥ tathā caturthaḥ .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {23/53} evam tarhi anavakāśā saṃhitāsañjñā avasānasañjñām bādhiṣyate .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {24/53} atha vā avasānasañjñāyām prakarṣagatiḥ vijñāsyate : sādhīyaḥ yaḥ virāmaḥ iti .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {25/53} kaḥ ca sādhīyaḥ .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {26/53} yaḥ śabdārthayoḥ virāmaḥ .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {27/53} atha vā hrādāvirāmaḥ saṃhā iti etat lakṣaṇam kariṣyate .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {28/53} hrādāvirāme sparśāghoṣasaṃyoge asannidhānāt asaṃhitam .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {29/53} hrādāvirāme sparśānām aghoṣāṇām saṃyoge asamnidhānāt saṃhitāsañjñā na prāpnoti .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {30/53} kukkuṭaḥ pippakā pittam iti .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {31/53} kim ucyate saṃyoge iti .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {32/53} atha yatra ekaḥ pacati iti ekaḥ pūrvaparayoḥ hrādena pracchādyate .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {33/53} tad yathā .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {34/53} dvayoḥ raktayoḥ vastrayoḥ madhye śuklam vastram tadguṇam upalabhyate .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {35/53} badarapiṭake riktakaḥ lohakaṃsaḥ tadguṇaḥ upalabhyate .

(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {36/53} ekena tulyaḥ sannidhiḥ .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {37/53} yathā ekaḥ varṇaḥ hrādena pracchādyate evam anekaḥ api .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {38/53} atha vā paurvāparyam akālavyapetam saṃhitā iti etat lakṣaṇam kariṣyate. paurvāparyam akālavyapetam saṃhitā cet pūrvāparābhāvāt asaṃhitam . paurvāparyam akālavyapetam saṃhitā cet pūrvāparābhāvāt saṃhitāsañjñā na prāpnoti .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {39/53} na hi varṇānām paurvāparyam asti .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {40/53} kim kāraṇam .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {41/53} ekaikavarṇavartitvāt vācaḥ uccaritapradhvaṃsitvāt ca varṇānām .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {42/53} ekaikavarṇavartinī vāk .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {43/53} na dvau yugapat uccārayati .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {44/53} gauḥ iti yāvat gakāre vāk vartate na aukāre na visarjanīye .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {45/53} yāvat aukāre na gakāre na visarjanīye .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {46/53} yāvat visarjanīye na gakāre na aukāre .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {47/53} uccaritapradhvaṃsitvāt .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {48/53} uccaritapradhvaṃsinaḥ khalu api varṇāḥ .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {49/53} uccaritaḥ pradhvastaḥ .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {50/53} atha aparaḥ prayujyate .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {51/53} na varṇaḥ varṇasya sahāyaḥ .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {52/53} evam tarhi buddhau kṛtvā sarvāḥ ceṣṭhāḥ kartā dhīraḥ tatvannītiḥ śabdena arthān vācyān dṛṣṭvā buddhau kuryāt paurvāparyam . buddhiviṣayam eva śabdānām paurvāparyam .
(P_1,4.109) KA_I,354.17-356.13 Ro_II,478-484 {53/53} iha yaḥ eṣaḥ manuṣyaḥ prekṣāpūrvakārī bhavati saḥ paśyati asamin arthe ayam śabdaḥ prayoktvayaḥ smin tāvat śabde ayam tāvat varṇaḥ tataḥ ayam tataḥ ayam iti .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {1/79} idam vicāryate abhāvaḥ avasānalakṣaṇam syād virāmaḥ vā iti .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {2/79} kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {3/79} abhāve avasānalakṣaṇe uparyabhāvavacanam . abhāveāvasānalakṣaṇe uparyabhāvagrahaṇam kartavyam .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {4/79} upari yaḥ abhāvaḥ iti vaktavyam .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {5/79} purastāt api hi śabdasya abhāvaḥ tatra mā bhūt iti .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {6/79} kim ca syāt .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {7/79} rasaḥ rathaḥ .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {8/79} kharavasānayorvisarjanīyaḥ iti visarjanīyaḥ prasajyeta .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {9/79} astu tarhi virāmaḥ .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {10/79} virāme virāmavacanam .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {11/79} yasya virāmaḥ virāmagrahaṇam tena kartavyam .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {12/79} nanu ca yasya api abhāvaḥ tena api abhāvagrahaṇam kartavyam .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {13/79} parārtham mama bhaviṣyati .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {14/79} abhāvaḥ lopaḥ .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {15/79} tataḥ avasānam ca iti .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {16/79} mama api tarhi virāmagrahaṇam parārtham bhaviṣyati .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {17/79} virāmaḥ lopaḥ avasānam ca iti .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {18/79} upari yaḥ virāmaḥ iti vaktavyam .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {19/79} purastāt api śabdasya virāmaḥ tatra mā bhūt iti .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {20/79} kim ca syāt .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {21/79} rasaḥ rathaḥ .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {22/79} kharavasānayorvisarjanīyaḥ iti visarjanīyaḥ prasajyeta .

(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {23/79} ārambhapūrvakaḥ mama virāmaḥ .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {24/79} atha vā na idam avasānalakṣaṇam vicāryate .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {25/79} kim tarhi .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {26/79} sañjñī .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {27/79} abhāvaḥ vasānasañjñī syāt virāmaḥ vā iti .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {28/79} kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {29/79} abhāve avasānasañjñini uparyabhāvavacanam .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {30/79} abhāve avasānasañjñin yuparyabhāvagrahaṇam kartavyam .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {31/79} upari yaḥ bhāvaḥ iti vaktavyam .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {32/79} purastāt api hi śabdasya abhāvaḥ tatra mā bhūt iti .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {33/79} kim ca syāt .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {34/79} rasaḥ rathaḥ .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {35/79} kharavasānayorvisarjanīyaḥ iti visarjanīyaḥ prasajyeta .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {36/79} astu tarhi virāmaḥ avāsanam .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {37/79} virāme virāmavacanam .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {38/79} yasya virāmaḥ tena virāmagrahaṇam kartavyam .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {39/79} nanu ca yasya api abhāvaḥ tena api abhāvagrahaṇam kartavyam .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {40/79} parārtham mama bhaviṣyati .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {41/79} abhāvaḥ lopaḥ .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {42/79} tataḥ avasānam ca iti .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {43/79} mama api tarhi virāmagrahaṇam parārtham bhaviṣyati .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {44/79} virāmaḥ lopaḥ avasānam ca iti .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {45/79} upari yaḥ virāmaḥ iti vaktavyam .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {46/79} nanu ca yasya api abhāvaḥ tena api abhāvagrahaṇam kartavyam .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {47/79} parārtham mama bhaviṣyati .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {48/79} abhāvaḥ lopaḥ .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {49/79} tataḥ avasānam ca iti .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {50/79} mama api tarhi virāmagrahaṇam parārtham bhaviṣyati .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {51/79} virāmaḥ lopaḥ avasānam ca iti .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {52/79} upari yaḥ virāmaḥ iti vaktavyam .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {53/79} nanu ca uktam ārambhapūrvakaḥ iti .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {54/79} na avaśyam ayam ramiḥ pravṛttau eva vartate .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {55/79} kim tarhi .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {56/79} apravṛttau api .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {57/79} tat yathā .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {58/79} uparatāni asmin kule vratāni .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {59/79} uparataḥ svādhyāyaḥ iti .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {60/79} na ca tatra svādhyāyaḥ bhūtapūrvaḥ bhavati na api vratāni .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {61/79} bhāvāvirāmabhāvitvāt śabdasya vasānalakṣaṇam na .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {62/79} bhāvāvirāmabhāvitvāt śabdasya avasānalakṣaṇam na upapadyate .

(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {63/79} kim idam bhāvāvirāmabhāvitvāt iti .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {64/79} bhāvasya avirāmaḥ bhāvāvirāmaḥ bhāvāvirāmeṇa bhavati iti bhāvāvirāmabhāvī bhāvāvirāmabhāvinaḥ bhāvo bhāvāvirāmabhāvitvam .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {65/79} aparaḥ āha .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {66/79} bhāvabhāvitvādavirāmabhāvitvāt ca śabdasya avasānalakṣaṇam na upapadyate iti .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {67/79} tatparaḥ iti vā varṇasya avasānam . virāmaparaḥ varṇaḥ vasānasañjñaḥ bhavati iti vaktavyam .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {68/79} varṇaḥ antyaḥ vā avasānam .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {69/79} atha vā vyaktam eva paṭhitavyam antyaḥ varṇaḥ vasānasañjñaḥ bhavati iti .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {70/79} tat tarhi vaktavyam .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {71/79} na vaktavyam .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {72/79} saṃhitāvasānayoḥ lokaviditatvāt siddham .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {73/79} samhitā avasānam iti lokaviditau etau arthau .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {74/79} evam hi kaḥ cit kam cid adhīyānam āha : śannodevīyam samhitayā adhīṣva iti .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {75/79} saḥ tatra paramasannikarṣam adhīte .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {76/79} aparaḥ āha : kena vasyasi iti .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {77/79} saḥ āha : akāreṇa ikāreṇa ukāreṇa iti .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {78/79} evam etau lokaviditatau arthau .
(P_1,4.110) KA_I,356.15-358.8 Ro_II,484-488 {79/79} tayoḥ lokaviditatvāt siddham iti .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {1/28} vidhiḥ iti kaḥ ayam śabdaḥ .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {2/28} vipūrvāt dhāñaḥ karmasādhanaḥ ikāraḥ .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {3/28} vidhīyate vidhiḥ iti .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {4/28} kim punaḥ vidhīyate .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {5/28} samāsaḥ vibhaktividhānam parāṅgavadbhāvaḥ ca .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {6/28} kim punaḥ ayam adhikāraḥ āhosvit paribhāṣā .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {7/28} kaḥ punaḥ adhikāraparibhāṣayoḥ viśeṣaḥ .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {8/28} adhikāraḥ pratiyogam tasya anirdeśārthaḥ iti yoge yoge upatiṣṭhate .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {9/28} paribhāṣā punaḥ ekadeśasthā satī sarvam śāstram abhijvalayati pradīpavat .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {10/28} tat yathā pradīpaḥ suprajvalitaḥ ekadeśasthaḥ sarvam veśma abhijvalayati .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {11/28} kaḥ punaḥ atra prayatnaviśeṣaḥ .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {12/28} adhikāre sati svarayitavyam paribhāṣāyām punaḥ satyām sarvam apekṣyam .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {13/28} tathā idam aparam dvaitam bhavati .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {14/28} ekārthībhāvaḥ vā sāmarthyam syāt vyapekṣā vā iti .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {15/28} tatra ekārthībhāve sāmarthye adhikāre ca sati samāsaḥ ekaḥ saṅgṛhītaḥ bhavati bibhaktividhānam parāṅgavadbhāvaḥ ca asaṅgṛhītaḥ .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {16/28} vyapekṣāyām punaḥ sāmarthye adhikāre ca sati bibhaktividhānam parāṅgavadbhāvaḥ ca saṅgṛhītaḥ samāsaḥ tu ekaḥ asaṅgṛhītaḥ .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {17/28} anyatra khalu api samarthagrahaṇāni yuktagrahaṇāni ca kartavyāni bhavanti .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {18/28} kva anyatra .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {19/28} isusoḥ sāmarthye na cavāhāhaivayukte iti .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {20/28} vyapekṣāyām punaḥ sāmarthye paribhāṣāyām ca satyām yāvān vyākaraṇe padagandhaḥ asti saḥ sarvaḥ saṅgṛhītaḥ bhavati samāsaḥ tu ekaḥ asaṅgṛhītaḥ .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {21/28} tatra ekārthībhāvaḥ sāmarthyam paribhāṣā ca iti evam sūtram abhinnatarakam bhavati .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {22/28} evam api kva cit akartavyam samarthagrahaṇam kriyate kva cit ca kartavyam na kriyate .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {23/28} akartavyam tāvat kriyate samarthānām prathamāt vā iti .

(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {24/28} kartavyam ca na kriyate karmaṇi aṇ samarthāt iti .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {25/28} nanu ca gamyate tatra sāmarthyam .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {26/28} kumbhakāraḥ nagarakāraḥ iti .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {27/28} satyam gamyate utpanne tu pratyaye .
(P_2,1.1.1) KA_I,359.2-20 Ro_II,491-496 {28/28} saḥ eva tāvat samarthāt utpādyaḥ .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {1/96} atha samarthagrahaṇam kimartham .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {2/96} vakṣyati dvitīyā śritādibhiḥ samasyate .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {3/96} kaṣṭaśritaḥ narakaśritaḥ iti .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {4/96} samarthagrahaṇam kimartham .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {5/96} paśya devadatta kaṣṭam .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {6/96} śritaḥ viṣṇumitraḥ gurukulam .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {7/96} tṛtīyā tatkṛtārthena guṇavacanena .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {8/96} śaṅkulākhaṇḍaḥ kirikāṇaḥ .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {9/96} samarthagrahaṇam kimartham .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {10/96} tiṣṭha tvam śaṅkulayā .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {11/96} khaṇḍaḥ dhāvati musalena .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {12/96} caturthī tadarthārthabalihitasukharakṣitaiḥ .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {13/96} gohitam aśrahitam .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {14/96} samarthagrahaṇam kimartham .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {15/96} sukham gobhyaḥ .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {16/96} hitam devadattāya .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {17/96} pañcamī bhayena .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {18/96} vṛkabhayam dasyubhayam corabhayam .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {19/96} samarthagrahaṇam kimartham .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {20/96} gaccha tvam mā vṛkebhyaḥ .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {21/96} bhayam devadattasya yajñadattāt .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {22/96} ṣaṣṭhī subantena samasyate : rājapuruṣaḥ , brāhmaṇakambalaḥ .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {23/96} samarthagrahaṇam kimartham .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {24/96} bhāryā rājñaḥ .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {25/96} puruṣaḥ devadattasya .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {26/96} saptamī śauṇḍaiḥ : akṣaśauṇḍaḥ , strīśauṇḍaḥ .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {27/96} samarthagrahaṇam kimartham .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {28/96} kuśalaḥ devadattaḥ akṣeṣu .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {29/96} śauṇḍaḥ pibati pānāgāre .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {30/96} atha kriyamāṇe api samarthagrahaṇe iha kasmāt na bhavati mahat kaṣṭam śritaḥ iti .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {31/96} na vā bhavati mahākaṣṭaśritaḥ iti .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {32/96} bhavati yadā etat vākyam bhavati : mahat kaṣṭam mahākaṣṭam , mahākaṣṭam śritaḥ mahākaṣṭaśritaḥ iti .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {33/96} yadā tu etat vākyam bhavati : mahat kaṣṭam śritaḥ iti tadā na bhavitavyam tadā ca prapnoti .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {34/96} tadā kasmāt na bhavati .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {35/96} kasya kasmāt na bhavati .

(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {36/96} kim dvayoḥ āhosvit bahūnām .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {37/96} bahūnām kasmāt na bhavati .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {38/96} sup supā iti vartate .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {39/96} nanu ca bhoḥ ākṛtau śāstrāṇi pravartante .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {40/96} tat yathā prātipadikāt iti vartamāne anyasmāt ca anyasmāt ca prātipadikāt utpattiḥ bhavati .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {41/96} satyam etat .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {42/96} ākṛtiḥ tu pratyekam parisamāpyate .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {43/96} yāvati etat parisamāpyate prātipadikāt iti tāvataḥ utpattyā bhavitavyam .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {44/96} pratyekam ca etat parisamāpyate na samudāye .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {45/96} evam iha api yāvati etat parisamāpyate sup supā iti tāvataḥ samāsena bhavitavyam .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {46/96} dvayoḥ dvayoḥ ca etat parisamāpyate na bahuṣu .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {47/96} dvayoḥ tarhi kasmāt na bhavati .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {48/96} asāmarthyāt .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {49/96} katham asāmarthyam .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {50/96} sāpekṣam asamartham bhavati iti .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {51/96} yadi sāpekṣam asamartham bhavati iti ucyate rājapuruṣaḥ abhirūpaḥ rājapuruṣaḥ darśanīyaḥ atra vṛttiḥ na prāpnoti .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {52/96} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {53/96} pradhānam atra sāpekṣam .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {54/96} bhavati ca pradhānasya sāpekṣasya api samāsaḥ .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {55/96} yatra tarhi apradhānam sāpekṣam bhavati tatra te vṛttiḥ na prāpnoti : devadattasya gurukulam , devadattasya guruputraḥ , devadattasya dāsabhāryā iti .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {56/96} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {57/96} samudāyapekṣā atra ṣaṣṭḥī sarvam gurukulam apekṣate .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {58/96} yatra tarhi na samudāyapekṣā ṣaṣṭḥī tatra vṛttiḥ na prāpnoti : kim odanaḥ śālīnām .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {59/96} saktvāḍhakam āpaṇīyānām .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {60/96} kutaḥ bhavān pāṭaliputrakaḥ .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {61/96} iha ca api : devadattasya gurukulam , devadattasya guruputraḥ , devadattasya dāsabhāryā iti : yadi eṣā samudāyapekṣā ṣaṣṭḥī syāt na etat niyogataḥ gamyeta devadattasya yaḥ guruḥ tasya yaḥ putraḥ iti .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {62/96} kim tarhi .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {63/96} anyasya api guruputraḥ devadattasya kim cit iti eṣaḥ arthaḥ gamyeta .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {64/96} yataḥ tu niyogataḥ devadattasya yaḥ guruḥ tasya yaḥ putraḥ iti eṣaḥ arthaḥ gamyate ataḥ manyāmahe na samudāyapekṣā ṣaṣṭḥī iti .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {65/96} anyatra khalu api samarthagrahaṇe sāpekṣasya api kāryam bhavati .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {66/96} kva anyatra .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {67/96} isusoḥ sāmarthye .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {68/96} brāhamaṇasya sarpiḥ karoti iti .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {69/96} tasmāt na aeta śakyak vaktum sāpekṣam asamartham bhavati iti .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {70/96} vṛttiḥ tarhi kasmāt na bhavati mahat kaṣṭam śritaḥ iti .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {71/96} saviśeṣaṇānām vṛttiḥ na vṛttasya vā viśeṣaṇam na prayujyate iti vaktavyam .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {72/96} yadi saviśeṣaṇānām vṛttiḥ na vṛttasya vā viśeṣaṇam na prayujyate iti ucyate devadattasya gurukulam devadattasya guruputraḥ devadattasya dāsabhāryā iti atra vṛttiḥ na prāpnoti .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {73/96} agurukulaputrādīnām iti vaktavyam .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {74/96} tat tarhi vaktavyam saviśeṣaṇānām vṛttiḥ na vṛttasya vā viśeṣaṇam na prayujyate agurukulaputrādīnām iti .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {75/96} na vaktavyam .

(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {76/96} vṛttiḥ tarhi kasmāt na bhavati .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {77/96} agamakatvāt .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {78/96} iha samānārthena vākyena bhavitavyam samāsena ca .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {79/96} yaḥ ca iha arthaḥ vākyena gamyate mahat kaṣṭam śritaḥ iti na jātu cit samāsena asau gamyate mahat kaṣṭaśritaḥ iti .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {80/96} etasmāt hetoḥ brūmaḥ agamakatvāt iti .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {81/96} na brūmaḥ apaśabdaḥ syāt iti .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {82/96} yatra gamakaḥ bhavati bhavati tatra vṛttiḥ .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {83/96} tat yathā : devadattasya gurukulam , devadattasya guruputraḥ , devadattasya dāsabhāryā iti .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {84/96} yadi agamakatvam hetuḥ na arthaḥ samarthagrahaṇena .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {85/96} iha api bhāryā rājñaḥ puruṣaḥ devadattasya iti yaḥ arthaḥ vākyena gamyate na asau jātu cit samāsena asau gamyate bhārya rājapuruṣaḥ devadattasya iti .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {86/96} tasmāt na arthaḥ samarthagrahaṇena .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {87/96} idam tarhi prayojanam .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {88/96} asti asamarthasamāsaḥ nañsamāsaḥ gamakaḥ .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {89/96} tasya sādhutvam mā bhūt .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {90/96} akiñcit kurvāṇam amāṣam haramāṇam agādhāt utsṛṣṭam iti .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {91/96} etat api na asti prayojanam .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {92/96} avaśyam kasya cit nañsamāsasya gamakasya sādhutvam vaktavyam .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {93/96} asūryampaśyāni mukhāni apunargeyāḥ ślokāḥ aśrāddhabhojī alavaṇabhojī brāhmaṇaḥ .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {94/96} suṭ anapuṃsakasya etat niyamārtham bhaviṣyati .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {95/96} etasya eva asamarthasamāsasya nañsamāsasya gamakasya sādhutvam bhavati na anyasya iti .
(P_2,1.1.2) KA_I,359.21-361.24 Ro_II,496-504 {96/96} tasmān na arthaḥ samarthagrahaṇena .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {1/109} atha kriyamāṇe api samarthagrahaṇe samartham iti ucyate kim samartham nāma .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {2/109} pṛthagarthānām ekārthībhāvaḥ samarthavacanam .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {3/109} pṛthagarthānām padānam ekārthībhāvaḥ samartham iti ucyate .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {4/109} vākye pṛthagarthāni rājñaḥ puruṣaḥ iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {5/109} samāse punaḥ ekārthāni rājapuruṣaḥ iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {6/109} kim ucyate pṛthagarthāni iti yāvatā rājñaḥ puruṣaḥ ānīyatām iti ukte rājapuruṣaḥ iti ca saḥ eva .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {7/109} na api brūmaḥ anyasya ānayanam bhavati iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {8/109} kaḥ tarhi ekārthībhāvakṛtaḥ viśeṣaḥ .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {9/109} subalopaḥ vyavadhānam yatheṣṭam anyatareṇa abhisambandhaḥ svaraḥ .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {10/109} supaḥ alopaḥ bhavati vākye .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {11/109} rājñaḥ puruṣaḥ iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {12/109} samāse punaḥ na bhavati .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {13/109} rājapuruṣaḥ iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {14/109} vyavadhānam ca bhavati vākye .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {15/109} rājñaḥ ṛddhasya puruṣaḥ iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {16/109} samāse na bhavati .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {17/109} rājapuruṣaḥ iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {18/109} yatheṣṭam anyatareṇa abhisambandhaḥ bhavati vākye .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {19/109} rajñaḥ puruṣaḥ puruṣaḥ rājñaḥ iti .

(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {20/109} samāse na bhavati .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {21/109} rājapuruṣaḥ iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {22/109} dvau svarau bhavataḥ vākye .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {23/109} rajñaḥ puruṣaḥ .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {24/109} samāse punaḥ ekaḥ eva .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {25/109} rājapuruṣaḥ iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {26/109} na ete ekārthībhāvakṛtāḥ viśeṣāḥ .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {27/109} kim tarhi .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {28/109} vācanikāni etāni .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {29/109} āha hi bhagavān supaḥ dhātuprātipadikayoḥ upasarjanam pūrvam samāsasya antaḥ udāttaḥ bhavati iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {30/109} ime tarhi ekārthībhāvkṛtāḥ viśeṣāḥ .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {31/109} saṅkhyāviśeṣaḥ vyaktābhidānam lkupasarjanaviśeṣaṇam cayogaḥ iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {32/109} saṅkhyāviśeṣaḥ bhavati vākye .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {33/109} rājñaḥ puruṣaḥ rājñoḥ puruṣaḥ rājñām puruṣaḥ iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {34/109} samāse na bhavati .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {35/109} rājapuruṣaḥ iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {36/109} asti kāraṇam yena etat evam bhavati .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {37/109} kim kāraṇam .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {38/109} yaḥ asau viśeṣavācī śabdaḥ tadasānnidhyāt .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {39/109} aṅga hi bhavān tam uccārayatu gaṃsyate saḥ viśeṣaḥ .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {40/109} nanu ca na etena evam bhavitavyam .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {41/109} na hi śabdakṛtena nāma arthena bhavitavyam .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {42/109} arthakṛtena nāma śabdena bhavitavyam .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {43/109} tat etat evam dṛśyatām .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {44/109} artharūpam eva etat evañjātīyakam yena atra viśeṣaḥ na gamyate iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {45/109} avaśyam ca etat evam vijñeyam .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {46/109} yaḥ hi manyate yaḥ asau viśeṣavācī śabdaḥ tadasānnidhyāt atra viśeṣaḥ na gamyate iti iha tasya viśeṣaḥ gamyeta : apsucaraḥ goṣucaraḥ varṣāsujaḥ iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {47/109} vyaktābhidhānam bhavati vākye .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {48/109} brāhmaṇasya kambalaḥ tiṣṭhati iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {49/109} samāse punaḥ avyaktam .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {50/109} brāhmaṇakambalaḥ tiṣṭhati iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {51/109} sandehaḥ bhavati sambuddhiḥ syāt ṣaṣṭhīsamāsaḥ vā iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {52/109} eṣaḥ api aviśeṣaḥ .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {53/109} bhavati hi kim cit vākye avyaktam tat ca samāse vyaktam .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {54/109} vākye tāvat avyaktam .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {55/109} ardham paśoḥ devadattasya iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {56/109} sandehaḥ bhavati paśuguṇasya vā devadattasya yat ardham artha vā yaḥ asau sañjñībhūtaḥ paśuḥ nāma tasya yat ardham iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {57/109} tat ca samāse vyaktam bhavati .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {58/109} ardhhapaśuḥ devadattasya iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {59/109} upasarjanaviśeṣaṇam bhavati vākye .

(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {60/109} ṛddhasya rājñaḥ puruṣaḥ iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {61/109} samāse na bhavati .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {62/109} rājapuruṣaḥ iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {63/109} eṣaḥ api adoṣaḥ .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {64/109} samāse api upasarjanaviśeṣaṇam bhavati .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {65/109} tat yathā devadattasya gurukulam devadattasya guruputraḥ devadattasya dāsabhāryā iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {66/109} cayogaḥ bhavati vākye .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {67/109} svacayogaḥ svāmicayogaḥ ca .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {68/109} svacayogaḥ rājñaḥ gauḥ ca aśvaḥ ca puruṣaḥ ca iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {69/109} samāse na bhavati .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {70/109} rājñaḥ gavāśvapuruṣāḥ iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {71/109} svāmicayogaḥ devadattasya ca yajñadattasya ca viṣṇumitrasya ca gauḥ iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {72/109} samāse na bhavati .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {73/109} devadattayajñadattaviṣṇumitrāṇām gauḥ iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {74/109} atha etasmin ekārthībhāvkṛte viśeṣe kim svābhāvikam śabdaiḥ arthābhidhānam āhosvit vācanikam .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {75/109} svābhāvikam iti āha .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {76/109} kutaḥ etat .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {77/109} arthānādeśāt .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {78/109} na hi arthāḥ ādiśyante .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {79/109} katham punaḥ arthān ādiśan evam brūyāt na arthāḥ ādiśyante it .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {80/109} yat āha bhavān anekam anyapadārthe cārthe dvandvaḥ apatye rakte nirvṛtte iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {81/109} na etāni arthādeśanāni .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {82/109} svabhāvataḥ eteṣām śabdānām eteṣu artheṣu abhiniviṣṭānām nimittatvena anvākhyānam kriyate .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {83/109} tat yathā .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {84/109} kūpe hastadakṣiṇaḥ panthāḥ .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {85/109} abhre candramasam paśya iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {86/109} svabhāvataḥ tatrasthasya pathaḥ candramasaḥ ca nimittatvena anvākhyānam kriyate .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {87/109} evam iha api cārthe yaḥ saḥ dvandvasamāsaḥ anyapadārthaḥ yaḥ saḥ bahuvrīhiḥ iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {88/109} kim puna kāraṇam na ādiśyante .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {89/109} tat ca laghvartham .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {90/109} laghvartham hi arthāḥ na ādiśyante .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {91/109} avaśyam hi anena arthān ādiśatā kena cit śabdena nirdeśaḥ kartavyaḥ syāt .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {92/109} tasya ca tāvat kena kṛtaḥ yena asau kriyate .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {93/109} atha tasya kena cit kṛtaḥ tasya kena kṛtaḥ iti anavasthā .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {94/109} asambhavaḥ khalu api ādeśaḥ tasya .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {95/109} kaḥ hi nāma samarthaḥ dhātuprātipadikapratyayanipātānām arthān ādeṣṭum .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {96/109} na ca etat mantavyam pratyayārthe nirdiṣṭe prakṛtyarthaḥ anirdiṣṭaḥ iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {97/109} bhavati hi guṇābhidhāne guṇinaḥ sampratyayaḥ .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {98/109} tat yathā śuklaḥ kṛṣṇaḥ iti .
(P_2,1.1.3) KA_I,361.25-363.28 Ro_II,505-516 {99/109} viṣamaḥ upanyāsaḥ .

Original text: Vyākaraṇamahābhāṣya · Edition: Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). · Data entry George Cardona · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc