Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vyākaraṇamahābhāṣya · Part 241260

(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {26/95} avaśyam kaḥ cit svakṛtāntaḥ āstheyaḥ .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {27/95} kaḥ asau svakṛtāntaḥ .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {28/95} saṃstyānaprasavau liṅgam .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {29/95} saṃstyānaprasavau liṅgam āstheyau .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {30/95} kim idam saṃstyānaprasavau iti .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {31/95} saṃstyāne styāyateḥ ḍraṭ : strī . sūteḥ sap prasave pumān .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {32/95} nanu ca loke api styāyateḥ eva strī sūteḥ ca pumān .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {33/95} adhikaraṇasādhanā loke strī : styāyati asyām garbhaḥ iti .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {34/95} kartṛsādhanaḥ ca pumān : sūte pumān iti .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {35/95} iha punaḥ ubhayam bhāvasādhanam : styānam pravṛttiḥ ca .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {36/95} kasya punaḥ styānam strī pravṛttiḥ vā pumān .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {37/95} guṇānām .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {38/95} keṣām .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {39/95} śabdasparśarūparasagandhānām .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {40/95} sarvāḥ ca punaḥ mūrtayaḥ evamātmikāḥ saṃstyānaprasavaguṇāḥ śabdasparśarūparasagandhavatyaḥ .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {41/95} yatra alpīyāṃsaḥ guṇāḥ tatra avarataḥ trayaḥ : śabdaḥ sparśaḥ rūpam iti .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {42/95} rasagandhau na sarvatra .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {43/95} pravṛttiḥ khalu api nityā .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {44/95} na hi iha kaḥ cit api svasmin ātmani muhūrtam api avatiṣṭhate .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {45/95} vardhate yāvat anena vardhitavyam apacayena vā yujyate .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {46/95} tat ca ubhayam sarvatra .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {47/95} yadi ubhayam sarvatra kutaḥ vyavasthā .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {48/95} vivakṣātaḥ. saṃstyānavivakṣāyām strī prasavavivakṣāyām pumān ubhayoḥ api avivakṣāyām napuṃsakam .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {49/95} tatra liṅgavacanasiddhiḥ guṇavivakṣānityatvāt iti liṅgaparihāraḥ upapannaḥ .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {50/95} vacanaparihāraḥ tu na upapadyate .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {51/95} vacanaparihāraḥ ca api upapannaḥ .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {52/95} idam tāvat ayam praṣṭavyaḥ : atha yasya dravyam padārthaḥ katham tasya ekavacanadvivacanabahuvacanāni bhavanti iti .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {53/95} evam saḥ vakṣyati : ekasmin ekavacanam dvayoḥ dvivacanam bahuṣu bahuvacanam iti .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {54/95} yadi tasya api vācanikāni na svābhāvikāni aham api evam vakṣyāmi : ekasmin ekavacanam dvayoḥ dvivacanam bahuṣu bahuvacanam iti .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {55/95} na hi ākṛtipadārthikasya dravyam na padārthaḥ dvavyapadārthikasya vā ākṛtiḥ na padārthaḥ .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {56/95} ubhayoḥ ubhayam padārthaḥ .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {57/95} kasya cit tu kim cit pradhānabhūtam kim cit guṇabhūtam .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {58/95} ākṛtipadārthikasya ākṛtiḥ pradhānabhūtā dravyam guṇabhūtam .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {59/95} dravyapadārthikasya dravyam pradhānabhūtam ākṛtiḥ guṇabhūtā .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {60/95} guṇavacanavat vā .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {61/95} guṇavacanavat vā liṅgavacanāni bhaviṣyanti .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {62/95} tat yathā guṇavacanānām śabdānām āśrayataḥ liṅgavacanāni bhavanti : śuklam vastram , śuklā śāṭī śuklaḥ kambalaḥ , śuklau kambalau śuklāḥ kambalāḥ iti .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {63/95} yat asau dravyam śritaḥ bhavati guṇaḥ tasya yat liṅgam vacanam ca tat guṇasya api bhavati .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {64/95} evam iha api yat asau dravyam śritā ākṛtiḥ tasya yat liṅgam vacanam ca tat ākṛteḥ api bhaviṣyati .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {65/95} adhikaraṇagatiḥ sāhacaryāt .

(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {66/95} ākṛtau ārambhaṇādīnām sambhavaḥ na asti iti kṛtvā ākṛtisahacarite dravye ārambhaṇādīni bhaviṣyanti .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {67/95} na ca ekam anekādhikaraṇastham yugapat iti ādityavat viṣayaḥ .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {68/95} na khalu api ekam anekādhikaraṇastham yugapat upalabhyate iti ādityavat viṣayaḥ bhaviṣyati .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {69/95} tat yathā ekaḥ ādityaḥ anekādhikaraṇasthaḥ yugapat upalabhyate .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {70/95} viṣamaḥ upanyāsaḥ .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {71/95} na ekaḥ draṣṭā anekādhikaraṇastham ādityam yugapat upalabhate .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {72/95} evam tarhi itīndravat viṣayaḥ .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {73/95} tad yathā ekaḥ indraḥ anekasmin kratuśate āhūtaḥ yugapat sarvatra bhavati evam ākṛtiḥ yugapat sarvatra bhaviṣyati .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {74/95} avināśaḥ anāśritatvāt .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {75/95} dravyavināśe ākṛteḥ avināśaḥ .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {76/95} kutaḥ .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {77/95} anāśritatvāt .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {78/95} anāśritā ākṛtiḥ dravyam .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {79/95} kim ucyate anāśritatvāt iti yat idānīm eva uktam adhikaraṇagatiḥ sāhacaryāt iti .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {80/95} evam tarhi avināśaḥ anaikātmyāt .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {81/95} dravyavināśe ākṛteḥ avināśaḥ .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {82/95} kutaḥ .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {83/95} anaikātmyāt .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {84/95} anekaḥ ātmā ākṛteḥ dravyasya ca .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {85/95} tat yathā vṛkṣasthaḥ avatānaḥ vṛkṣe chinne api na vinaśyati .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {86/95} vairūpyavigrahau dravyabhedāt . vairūpyavigrahau api dravyabhedāt bhaviṣyataḥ .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {87/95} vyartheṣu ca sāmānyāt siddham .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {88/95} vibhinnārtheṣu ca sāmānyāt siddham sarvam .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {89/95} aśnoteḥ akṣaḥ .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {90/95} padyateḥ pādaḥ .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {91/95} mimīteḥ māṣaḥ .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {92/95} tatra kriyāsāmānyāt siddham .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {93/95} aparaḥ tu āha .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {94/95} purākalpe etat āsīt ṣoḍaśa māṣāḥ kārṣāpaṇam ṣoḍaśaphalāḥca māṣaśambaṭyaḥ .
(P_1,2.64.10) KA_I,245.6-247.16 Ro_II,153-159 {95/95} tatra saṃkhyāsāmānyāt siddham .
(P_1,2.65) KA_I,247.18-20 Ro_II,160 {1/3} iha kasmāt na bhavati : ajaḥ ca barkaraḥ ca , aśvaḥ ca kiśoraḥ ca , uṣṭraḥ ca karabhaḥ ca iti .
(P_1,2.65) KA_I,247.18-20 Ro_II,160 {2/3} tallakṣaṇaḥ cet eva viśeṣaḥ iti ucyate na ca atra tallakṣaṇaḥ eva viśeṣaḥ .
(P_1,2.65) KA_I,247.18-20 Ro_II,160 {3/3} tallakṣaṇaḥ eva viśeṣaḥ yat samānāyām ākṛtau śabdabhedaḥ .
(P_1,2.66.1) KA_I,247.22-248.3 Ro_II,161 {1/7} idam sarveṣu strīgrahaṇeṣu vicāryate : strīgrahaṇe strīpratyayagrahaṇam vā syāt stryarthagrahaṇam vā strīśabdagrahaṇam vā iti .
(P_1,2.66.1) KA_I,247.22-248.3 Ro_II,161 {2/7} kim ca ataḥ .
(P_1,2.66.1) KA_I,247.22-248.3 Ro_II,161 {3/7} yadi pratyayagrahaṇam vā śabdagrahaṇam vā gārgī ca gārgyāyaṇau ca gargāḥ : kena yaśabdaḥ na śrūyeta .
(P_1,2.66.1) KA_I,247.22-248.3 Ro_II,161 {4/7} astriyām iti hi luk ucyate .
(P_1,2.66.1) KA_I,247.22-248.3 Ro_II,161 {5/7} iha ca gārgī ca gārgyāyaṇau ca gargān paśya : tasmāt śasaḥ naḥ puṃsi iti natvam na prāpnoti .
(P_1,2.66.1) KA_I,247.22-248.3 Ro_II,161 {6/7} atha arthagrahaṇam na doṣaḥ bhavati .
(P_1,2.66.1) KA_I,247.22-248.3 Ro_II,161 {7/7} yathā na doṣaḥ tathā astu

(P_1,2.66.2) KA_I,248.4-6 Ro_II,161 {1/4} iha kasmāt na bhavati : ajā ca barkaraḥ ca , vaḍavā ca kiśoraḥ ca , uṣṭrī ca karabhaḥ ca iti .
(P_1,2.66.2) KA_I,248.4-6 Ro_II,161 {2/4} tallakṣaṇaḥ cet eva viśeṣaḥ iti ucyate .
(P_1,2.66.2) KA_I,248.4-6 Ro_II,161 {3/4} na ca atra tallakṣaṇaḥ eva viśeṣaḥ .
(P_1,2.66.2) KA_I,248.4-6 Ro_II,161 {4/4} tallakṣaṇaḥ eva viśeṣaḥ yat samānāyām ākṛtau śabdabhedaḥ .
(P_1,2.67) KA_I,248.8-10 Ro_II,162 {1/4} iha kasmāt na bhavati : haṃsaḥ ca varaṭā ca kacchapaḥ ca ḍulī ca , rśyaḥ ca rohit ca iti .
(P_1,2.67) KA_I,248.8-10 Ro_II,162 {2/4} tallakṣaṇaḥ cet eva viśeṣaḥ iti ucyate .
(P_1,2.67) KA_I,248.8-10 Ro_II,162 {3/4} na ca atra tallakṣaṇaḥ eva viśeṣaḥ .
(P_1,2.67) KA_I,248.8-10 Ro_II,162 {4/4} tallakṣaṇaḥ eva viśeṣaḥ yat samānāyām ākṛtau śabdabhedaḥ .
(P_1,2.68.1) KA_I,248.12-18 Ro_II,162 {1/11} kimartham idam ucyate na pumān striyā iti eva siddham .
(P_1,2.68.1) KA_I,248.12-18 Ro_II,162 {2/11} na sidhyati .
(P_1,2.68.1) KA_I,248.12-18 Ro_II,162 {3/11} tallakṣaṇaḥ cet eva viśeṣaḥ iti ucyate .
(P_1,2.68.1) KA_I,248.12-18 Ro_II,162 {4/11} na ca atra tallakṣaṇaḥ eva viśeṣaḥ .
(P_1,2.68.1) KA_I,248.12-18 Ro_II,162 {5/11} tallakṣaṇaḥ eva viśeṣaḥ yat samānāyām ākṛtau śabdabhedaḥ .
(P_1,2.68.1) KA_I,248.12-18 Ro_II,162 {6/11} evam tarhi siddhe sati yat imam yogam śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ : yatra ūrdhvam prakṛteḥ tallakṣaṇaḥ eva viśeṣaḥ tatra ekaśeṣaḥ bhavati iti .
(P_1,2.68.1) KA_I,248.12-18 Ro_II,162 {7/11} kim etasya jñāpane prayojanam .
(P_1,2.68.1) KA_I,248.12-18 Ro_II,162 {8/11} haṃsaḥ ca varaṭā ca , kacchapaḥ ca ḍulī ca , rśyaḥ ca rohit ca iti atra ekaśeṣaḥ na bhavati .
(P_1,2.68.1) KA_I,248.12-18 Ro_II,162 {9/11} pūrvayoḥ yogayoḥ bhūyān parihāraḥ .
(P_1,2.68.1) KA_I,248.12-18 Ro_II,162 {10/11} yāvat brūyāt gotram yūnā iti tāvat vṛddhaḥ yūnā iti .
(P_1,2.68.1) KA_I,248.12-18 Ro_II,162 {11/11} pūrvasūtre gotrasya vṛddham iti sañjñā kriyate .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {1/27} asarūpāṇām yuvasthavirastrīpuṃsānām viśeṣasya avivakṣitatvāt sāmānyasya ca vivakṣitatvāt siddham . asarūpāṇām yuvasthavirastrīpuṃsānām viśeṣaḥ ca avivakṣitaḥ sāmānyam ca vivakṣitam .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {2/27} viśeṣasya avivakṣitatvāt sāmānyasya ca vivakṣitatvāt sarūpāṇām ekaśeṣaḥ ekavibhaktau iti eva siddham .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {3/27} pumān striyā iha kasmāt na bhavati : brāhmaṇavatsā ca brāhmaṇīvatsaḥ ca iti .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {4/27} brāhmaṇavatsābrāhmaṇīvatsayoḥ vibhaktiparasya viśeṣavācakatvāt anekaśeṣaḥ .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {5/27} brāhmaṇavatsābrāhmaṇīvatsayoḥ liṅgasya vibhaktiparasya viśeṣavācakatvāt ekaśeṣaḥ na bhaviṣyati .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {6/27} yatra liṅgam vibhaktiparam eva viśeṣavācakam tatra ekaśeṣaḥ bhavati .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {7/27} na atra liṅgam vibhaktiparam eva viśeṣavācakam .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {8/27} yadi tarhi yatra liṅgam vibhaktiparam eva viśeṣavācakam tatra ekaśeṣaḥ bhavati iha na prāpnoti : kārakaḥ ca kārikā ca kārakau .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {9/27} na hi atra liṅgam vibhaktiparam eva viśeṣavācakam .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {10/27} katham punaḥ idam vijñāyate : śabdaḥ yā strī tallakṣaṇaḥ cet eva viśeṣaḥ iti āhosvit arthaḥ yā strī tallakṣaṇaḥ cet eva viśeṣaḥ iti .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {11/27} kim ca ataḥ .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {12/27} yadi vijñāyate śabdaḥ yā strī tallakṣaṇaḥ cet eva viśeṣaḥ iti siddham kārakaḥ ca kārikā ca kārakau .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {13/27} idam tu na sidhyati : gomān ca gomatī ca gomantau .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {14/27} atha vijñāyate arthaḥ yā strī tallakṣaṇaḥ cet eva viśeṣaḥ iti siddham gomān ca gomatī ca gomantau .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {15/27} idam tu na sidhyati : kārakaḥ ca kārikā ca kārakau .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {16/27} ubhayathā api paṭuḥ ca paṭvī ca paṭū* iti etat na sidhyati .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {17/27} evam tarhi na evam vijñāyate śabdaḥ yā strī tallakṣaṇaḥ cet eva viśeṣaḥ iti na api arthaḥ yā strī tallakṣaṇaḥ cet eva viśeṣaḥ iti .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {18/27} katham tarhi .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {19/27} śabdārthau yā strī tatsadbhāvena ca tallakṣaṇaḥ viśeṣaḥ āśrīyate .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {20/27} evam ca kṛtvā iha api prāptiḥ : brāhmaṇavatsā ca brāhmaṇīvatsaḥ ca iti .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {21/27} evam tarhi idam iha vyapadeśyam sat ācāryaḥ na vyapadiśati .

(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {22/27} kim .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {23/27} tat iti anuvartate .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {24/27} tat iti anena prakṛtau strīpuṃsau pratinirdiśyete .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {25/27} kau ca prakṛtau .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {26/27} pradhāne .
(P_1,2.68.2) KA_I,248.19-249.20 Ro_II,163-165 {27/27} pradhānam yā śabdastrī pradhānam yā arthastrī iti .
(P_1,2.69) KA_I,249.22-250.10 Ro_II,166-167 {1/17} ayam yogaḥ śakyaḥ avaktum .
(P_1,2.69) KA_I,249.22-250.10 Ro_II,166-167 {2/17} katham śuklaḥ ca kambalaḥ śuklam ca vastram tat idam śuklam , te* ime śukle , śuklaḥ ca kambalaḥ śuklā ca bṛhatikā śuklam ca vastram tat idam śuklam , tāni imani śuklāni .
(P_1,2.69) KA_I,249.22-250.10 Ro_II,166-167 {3/17} pradhāne kāryasampratyayāt śeṣaḥ .
(P_1,2.69) KA_I,249.22-250.10 Ro_II,166-167 {4/17} pradhāne kāryasampratyayāt śeṣaḥ bhaviṣyati .
(P_1,2.69) KA_I,249.22-250.10 Ro_II,166-167 {5/17} kim ca pradhānam .
(P_1,2.69) KA_I,249.22-250.10 Ro_II,166-167 {6/17} napuṃsakam .
(P_1,2.69) KA_I,249.22-250.10 Ro_II,166-167 {7/17} katham punaḥ jñāyate napuṃsakam pradhānam iti .
(P_1,2.69) KA_I,249.22-250.10 Ro_II,166-167 {8/17} evam hi dṛśyate loke : anirjñāte arthe guṇasandehe ca napuṃsakaliṅgam prayujyate .
(P_1,2.69) KA_I,249.22-250.10 Ro_II,166-167 {9/17} kim jātam iti ucyate .
(P_1,2.69) KA_I,249.22-250.10 Ro_II,166-167 {10/17} dvayam ca eva hi jāyate strī vā pumān vā .
(P_1,2.69) KA_I,249.22-250.10 Ro_II,166-167 {11/17} tathā vidūre avyaktam ārūpam dṛṣṭvā vaktāraḥ bhavanti mahiṣīrūpam iva brāhmaṇīrūpam iva .
(P_1,2.69) KA_I,249.22-250.10 Ro_II,166-167 {12/17} pradhāne kāryasampratyayāt napuṃsakasya śeṣaḥ bhaviṣyati .
(P_1,2.69) KA_I,249.22-250.10 Ro_II,166-167 {13/17} idam tarhi prayojanam : ekavat ca asya anyatarasyām iti vakṣyāmi iti .
(P_1,2.69) KA_I,249.22-250.10 Ro_II,166-167 {14/17} etat api na asti prayojanam .
(P_1,2.69) KA_I,249.22-250.10 Ro_II,166-167 {15/17} ākṛtivācitvāt ekavacanam .
(P_1,2.69) KA_I,249.22-250.10 Ro_II,166-167 {16/17} ākṛtivācitvāt ekavacanam bhaviṣyati .
(P_1,2.69) KA_I,249.22-250.10 Ro_II,166-167 {17/17} yadā dravyābhidhānam tadā dvivacanabahuvacane bhaviṣyataḥ .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {1/27} kimartham idam ucyate na pumān striyā iti eva siddham .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {2/27} bhrātṛputrapitṛśvaśurāṇām kāraṇāt dravye śabdaniveśaḥ .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {3/27} bhrātṛputrapitṛśvaśurāṇām kāraṇāt dravye śabdaniveśaḥ bhavati .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {4/27} bhrātṛputrapitṛśvaśurāṇām kāraṇād dravye śabdaniveśaḥ iti cet tulyakāraṇatvāt siddham .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {5/27} yadi tāvat bibharti iti bhrātā svasari api etat bhavati .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {6/27} tathā yadi punāti prīṇāti iti vā putraḥ duhitari api etat bhavati .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {7/27} tathā yadi pāti pālayati iti vā pitā mātari api etat bhavati .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {8/27} tathā yadi āśu āptavyaḥ śvaśuraḥ śvaśrvām api etat bhavati .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {9/27} darśanam vai hetuḥ .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {10/27} na hi svasari bhrātṛśabdaḥ dṛśyate .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {11/27} darśanam hetuḥ iti cet tulyam .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {12/27} darśanam hetuḥ iti cet tulyam etat bhavati .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {13/27} svasari api bhrātṛśabdaḥ dṛśyatām .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {14/27} tulyam hi kāraṇam .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {15/27} na vai eṣaḥ loke sampratyayaḥ .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {16/27} na hi loke bhrātā ānīyatām iti ukte svasā ānīyate .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {17/27} tadviṣayam ca .

(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {18/27} tadviṣayam ca etat draṣṭavyam bhavati : svasari bhrātṛtvam .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {19/27} kiṃviṣayam .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {20/27} ekaśeṣaviṣayam .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {21/27} yuktam punaḥ yat niyataviṣayāḥ śabdāḥ syuḥ .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {22/27} bāḍham yuktam .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {23/27} anyatra api tadviṣayadarśanāt .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {24/27} anyatra api tadviṣayāḥ śabdāḥ dṛśyante .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {25/27} tat yathā : samāne rakte varṇe gauḥ lohitaḥ iti bhavati aśvaḥ śoṇaḥ iti .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {26/27} samāne ca kāle varṇe gauḥ kṛṣṇaḥ iti bhavati aśvaḥ hemaḥ iti .
(P_1,2.68, 70-71) KA_I,250.13-251.7 Ro_II,168-169 {27/27} samāne ca śukle varṇe gauḥ śvetaḥ iti bhavati aśvaḥ karkaḥ iti .
(P_1,2.72.1) KA_I,251.9-14 Ro_II,169-170 {1/8} tyadāditaḥ śeṣe punnapuṃsakataḥ liṅgavacanāni .
(P_1,2.72.1) KA_I,251.9-14 Ro_II,169-170 {2/8} tyadāditaḥ śeṣe punnapuṃsakataḥ liṅgavacanāni bhavanti .
(P_1,2.72.1) KA_I,251.9-14 Ro_II,169-170 {3/8} sā ca devadattaḥ ca tau sā ca kuṇḍe ca tāni .
(P_1,2.72.1) KA_I,251.9-14 Ro_II,169-170 {4/8} advandvatatpuruṣaviśeṣaṇānām .
(P_1,2.72.1) KA_I,251.9-14 Ro_II,169-170 {5/8} advandvatatpuruṣaviśeṣaṇānām iti vaktavyam .
(P_1,2.72.1) KA_I,251.9-14 Ro_II,169-170 {6/8} iha mā bhūt .
(P_1,2.72.1) KA_I,251.9-14 Ro_II,169-170 {7/8} saḥ ca kukkuṭaḥ sā ca mayūrī kukkuṭamayūryau te .
(P_1,2.72.1) KA_I,251.9-14 Ro_II,169-170 {8/8} ardham pippalyāḥ tat ardhapippalī ca sā ardhapippalyau te .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {1/31} ayam api yogaḥ śakyaḥ avaktum .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {2/31} katham .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {3/31} tyadādīnām sāmānyārthatvāt .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {4/31} tyadādīnām sāmānyam arthaḥ .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {5/31} ātaḥ ca sāmānyam .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {6/31} devadatte api hi saḥ iti etat bhavati yajñadatte api .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {7/31} tyadādīnām sāmānyārthatvāt śeṣaḥ bhaviṣyati .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {8/31} idam tarhi prayojanam : parasya śeṣam vakṣyāmi iti .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {9/31} parasya ca ubhayavācitvāt .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {10/31} ubhayavāci param .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {11/31} pūrvaśeṣadarśanāt ca .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {12/31} pūrvasya khalu api śeṣaḥ dṛśyate : saḥ ca yaḥ ca tau ānaya , yau ānaya iti .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {13/31} idam tarhi prayojanam :dvandvaḥ mā bhūt iti .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {14/31} etat api na asti prayojanam .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {15/31} sāmānyaviśeṣavācinoḥ ca dvandvābhāvāt siddham . sāmānyaviśeṣavācinoḥ ca dvandvaḥ na bhavati iti vaktavyam .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {16/31} yadi sāmānyaviśeṣavācinoḥ dvandvaḥ na bhavati iti ucyate śūdrābhīram , gobalīvardam , tṛṇolapam iti na sidhyati .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {17/31} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {18/31} iha tāvat śūdrābhīram iti : ābhīrāḥ jātyantarāṇi .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {19/31} gobalīvardam iti : gāvaḥ utkālitapuṃskāḥ vāhāya ca vikrayāya ca .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {20/31} striyaḥ eva avaśiṣyante .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {21/31} tṛṇolapam iti : apām ulapam iti nāmadheyam .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {22/31} tat tarhi vaktavyam .

(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {23/31} na vaktavyam .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {24/31} sāmānyena uktatvāt viśeṣasya prayogaḥ na bhaviṣyati .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {25/31} sāmānyena uktatvāt tasya arthasya viśeṣasya prayogeṇa na bhavitavyam .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {26/31} kim kāraṇam .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {27/31} uktārthānām aprayogaḥ iti .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {28/31} na tarhi idānīm idam bhavati : tam brāhmaṇam ānaya gārgyam iti .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {29/31} bhavati yadā niyogataḥ tasya eva ānayanam bhavati .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {30/31} evam tarhi yena eva khalu api hetunā etat vākyam bhavati tam brāhmaṇam ānaya gārgyam iti tena eva hetunā vṛttiḥ api prāpnoti .
(P_1,2.72.2) KA_I,251.15-252.11 Ro_II,170-171 {31/31} tasmāt sāmānyaviśeṣavācinoḥ dvandvaḥ na bhavati iti vaktavyam .
(P_1,2.73) KA_I,252.13-23 Ro_II,172 {1/19} ayam api yogaḥ śakyaḥ avaktum .
(P_1,2.73) KA_I,252.13-23 Ro_II,172 {2/19} katham gāvaḥ imāḥ caranti , ajāḥ imāḥ caranti .
(P_1,2.73) KA_I,252.13-23 Ro_II,172 {3/19} gāvaḥ utkālitapuṃskāḥ vāhāya ca vikrayāya ca .
(P_1,2.73) KA_I,252.13-23 Ro_II,172 {4/19} striyaḥ eva avaśiṣyante .
(P_1,2.73) KA_I,252.13-23 Ro_II,172 {5/19} idam tarhi prayojanam : grāmyeṣu iti vakṣyāmi iti .
(P_1,2.73) KA_I,252.13-23 Ro_II,172 {6/19} iha mā bhūt : nyaṅkavaḥ ime , śūkarāḥ ime iti .
(P_1,2.73) KA_I,252.13-23 Ro_II,172 {7/19} kaḥ punaḥ arhati agrāmyāṇām puṃsaḥ utkālayitum ye grahītum aśakyāḥ .
(P_1,2.73) KA_I,252.13-23 Ro_II,172 {8/19} kutaḥ eva vāhāya ca vikrayāya ca .
(P_1,2.73) KA_I,252.13-23 Ro_II,172 {9/19} idam tarhi prayojanam : paśuṣu iti vakṣyāmi iti .
(P_1,2.73) KA_I,252.13-23 Ro_II,172 {10/19} iha mā bhūt : brāhmaṇāḥ ime , vṛṣalāḥ ime .
(P_1,2.73) KA_I,252.13-23 Ro_II,172 {11/19} kaḥ punaḥ arhati apaśūnām puṃsaḥ utkālayitum ye aśakyāḥ vāhāya ca vikrayāya ca .
(P_1,2.73) KA_I,252.13-23 Ro_II,172 {12/19} idam tarhi prayojanam : saṅgheṣu iti vakṣyāmi iti .
(P_1,2.73) KA_I,252.13-23 Ro_II,172 {13/19} iha mā bhūt : etau gāvaḥ carataḥ .
(P_1,2.73) KA_I,252.13-23 Ro_II,172 {14/19} kaḥ punaḥ arhati nirjñāte arthe anyathā prayoktum .
(P_1,2.73) KA_I,252.13-23 Ro_II,172 {15/19} idam tarhi prayojanam : ataruṇeṣu iti vakṣyāmi iti .
(P_1,2.73) KA_I,252.13-23 Ro_II,172 {16/19} iha mā bhūt : uraṇakāḥ ime , barkarāḥ ime iti .
(P_1,2.73) KA_I,252.13-23 Ro_II,172 {17/19} kaḥ punaḥ arhati taruṇānām puṃsaḥ utkālayitum ye aśakyāḥ vāhāya ca vikrayāya ca .
(P_1,2.73) KA_I,252.13-23 Ro_II,172 {18/19} anekaśapheṣu iti vaktavyam iha mā bhūt : aśvāḥ caranti .
(P_1,2.73) KA_I,252.13-23 Ro_II,172 {19/19} gardabhāḥ caranti iti .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {1/55} kutaḥ ayam vakāraḥ .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {2/55} yadi tāvat saṃhitayā nirdeśaḥ kriyate bhvādayaḥ iti bhavitavyam .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {3/55} atha asaṃhitayā bhū-ādayaḥ iti bhavitavyam .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {4/55} ataḥ uttaram paṭhati : bhūvādīnām vakāraḥ ayam maṅgalārthaḥ prayujyate .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {5/55} māṅgalikaḥ ācāryaḥ mahataḥ śāstraughasya maṅgalārtham vakāram āgamam prayuṅkte .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {6/55} maṅgalādīni maṅgalamadhyāni maṅgalāntāni hi śāstrāṇi prathante vīrapuruṣāṇi ca bhavanti āyuṣmatpuruṣāṇi ca .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {7/55} adhyetāraḥ ca siddhārthāḥ yathā syuḥ iti .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {8/55} atha ādigrahaṇam kimartham .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {9/55} yadi tāvat paṭhyante na arthaḥ ādigrahaṇena .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {10/55} anyatra api hi ayam paṭhan ādigrahaṇam na karoti .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {11/55} kva anyatra .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {12/55} mṛḍamṛdagudhakuṣakliśavadavasaḥ ktvā iti .

(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {13/55} atha na paṭhyante natarām arthaḥ ādigrahaṇena .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {14/55} na hi apaṭhitāḥ śakyāḥ ādigrahaṇena viśeṣayitum .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {15/55} evam tarhi siddhe sati yat ādigrahaṇam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ asti ca pāṭhaḥ bāhyaḥ ca sūtrāt iti .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {16/55} kim etasya jñāpane prayojanam .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {17/55} pāṭhena dhātusañjñā iti etat upapannam bhavati .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {18/55} pāṭhena dhātusañjñāyām samānaśabdapratiṣedhaḥ .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {19/55} pāṭhena dhātusañjñāyām samānaśabdānām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {20/55} yā iti dhātuḥ yā iti ābantaḥ .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {21/55} vā iti dhātuḥ vā iti nipātaḥ .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {22/55} nu iti dhātuḥ nu iti pratyayaḥ ca nipātaḥ ca .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {23/55} div iti dhātuḥ div iti prātipadikam .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {24/55} kim ca syāt yadi eteṣām api dhātusañjñā syāt .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {25/55} dhātoḥ iti tavyādīnām utpattiḥ prasajyeta .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {26/55} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {27/55} sādhane tavyādayaḥ vidhīyante sādhanam ca kriyāyāḥ .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {28/55} kriyābhāvāt sādhanābhāvaḥ .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {29/55} sādhanābhāvāt satyām api dhātusañjñāyām tavyādayaḥ na bhaviṣyanti .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {30/55} iha tarhi : yāḥ paśya : ātaḥ dhātoḥ iti lopaḥ prasajyeta .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {31/55} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {32/55} anāpaḥ iti evam saḥ .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {33/55} asya tarhi vāśabdasya nipātasya adhātuḥ iti prātipadikasañjñāyāḥ pratiṣedhaḥ prasajyeta .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {34/55} aprātipadikatvāt svādyutpattiḥ na syāt .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {35/55} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {36/55} nipātasya anarthakasya prātipadikatvam coditam .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {37/55} tatra anarthakagrahaṇam na kariṣyate : nipātaḥ prātipadikam iti eva .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {38/55} iha tarhi : trasnū iti : aci śnudhātubhruvām yvoḥ iyaṅuvaṅau iti uvaṅādeśaḥ prasajyeta .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {39/55} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {40/55} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na pratyayasya uvaṅādeśaḥ bhavati iti yat ayam tatra śnugrahaṇam karoti .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {41/55} asya tarhi divśabdasya adhātuḥ iti prātipadikasañjñāyāḥ pratiṣedhaḥ prasajyeta .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {42/55} aprātipadikatvāt svādyutpattiḥ na syāt .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {43/55} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {44/55} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati utpadyante divśabdāt svādayaḥ iti yat ayam divaḥ sau auttvam śāsti .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {45/55} na etat asti jñāpakam .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {46/55} asti hi anyat etasya vacane prayojanam .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {47/55} kim .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {48/55} divśabdaḥ yat prātipadikam tadartham etat syāt : akṣadyūḥ iti .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {49/55} na vai atra iṣyate .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {50/55} aniṣṭam ca prāpnoti iṣṭam ca na sidhyati .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {51/55} evam tarhi ananubandhakagrahaṇe na sānubandhakasya iti evam etasya na bhaviṣyati .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {52/55} evam api ananubandhakaḥ divśabdaḥ na asti iti kṛtvā sānubandhakasya grahaṇam vijñāsyate .

(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {53/55} parimāṇagrahaṇam ca .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {54/55} parimāṇagrahaṇam ca kartavyam .
(P_1,3.1.1) KA_I,253.2-254.12 Ro_II,173-178 {55/55} iyān avadhiḥ dhātusañjñaḥ bhavati iti vaktavyam kutaḥ hi etat bhūśabdaḥ dhātusañjñaḥ bhaviṣyati na punaḥ bhvedhśabdaḥ iti
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {1/84} yadi punaḥ kriyāvacanaḥ dhātuḥ iti etat lakṣaṇam kriyeta .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {2/84} kā punaḥ kriyā .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {3/84} īhā .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {4/84} kā punaḥ īhā .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {5/84} ceṣṭā .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {6/84} kā punaḥ ceṣṭā .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {7/84} vyāpāraḥ .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {8/84} sarvathā bhavān śabdena eva śabdān ācaṣṭe .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {9/84} na kim cid arthajātam nidarśayati : evañjātīyikā kriyā iti .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {10/84} kriyā nāma iyam atyantāparidṛṣṭā .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {11/84} aśakyā kriyā piṇḍībhūtā nidarśayitum yathā garbhaḥ nirluṭhitaḥ .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {12/84} sā asau anumānagamyā .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {13/84} kaḥ asau anumānaḥ .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {14/84} iha sarveṣu sādhaneṣu sannihiteṣu kadā cit pacati iti etat bhavati kadācit na bhavati .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {15/84} yasmin sādhane sannihite pacati iti etat bhavati sā nūnam kriyā .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {16/84} atha vā yayā devadattaḥ iha bhūtvā pāṭaliputre bhavati sā nūnam kriyā .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {17/84} katham punaḥ jñāyate kriyāvacanāḥ pacādayaḥ iti .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {18/84} yat eṣām karotinā sāmānādhikaraṇyam : kim karoti .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {19/84} pacati .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {20/84} kim kariṣyati .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {21/84} pakṣyati .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {22/84} kim akārṣīt .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {23/84} apākṣīt iti .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {24/84} tatra kriyāvacane upasargapratyayapratiṣedhaḥ .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {25/84} kriyāvacane dhātau upasargapratyayayoḥ pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {26/84} pacati prapacati .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {27/84} kim punaḥ kāraṇam prāpnoti .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {28/84} saṅghātena arthagateḥ .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {29/84} saṅghātena hi arthaḥ gamyate saprakṛtikena sapratyayakena sopasargeṇa ca .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {30/84} astibhavatividyatīnām dhātutvam .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {31/84} astibhavatividyatīnām dhātusañjñā vaktavyā .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {32/84} yathā hi bhavatā karotinā pacādīnām sāmānādhikaraṇyam nidarśitam na tathā astyādīnām nidarśyate .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {33/84} na hi bhavati kim karoti asti iti .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {34/84} pratyayārthasya avyatirekāt prakṛtyantareṣu .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {35/84} pratyayārthasya avyatirekāt prakṛtyantareṣu manyāmahe dhātuḥ eva kriyām āha iti .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {36/84} pacati paṭhati : prakṛtyarthaḥ anyaḥ ca anyaḥ ca .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {37/84} pratyayārthaḥ saḥ eva .

(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {38/84} dhātoḥ ca arthābhedāt pratyayāntareṣu .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {39/84} dhātoḥ ca arthābhedāt pratyayāntareṣu manyāmahe dhātuḥ eva kriyām āha iti .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {40/84} paktā pacanam pākaḥ iti : pratyayārthaḥ anyaḥ ca anyaḥ ca bhavati .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {41/84} prakṛtyarthaḥ saḥ eva. katham punaḥ jñāyate ayam prakṛtyarthaḥ ayam pratyayārthaḥ iti .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {42/84} siddham tu anvayavyatirekābhyām .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {43/84} anvayāt vyatirekāt ca .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {44/84} kaḥ asau anvayaḥ vyatirekaḥ vā .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {45/84} iha pacati iti ukte kaḥ cit śabdaḥ śrūyate : pacśabdaḥ cakārāntaḥ atiśabdaḥ ca pratyayaḥ .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {46/84} arthaḥ api kaḥ cit gamyate : viklittiḥ kartṛtvam ekatvam ca .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {47/84} paṭhati iti ukte kaḥ cit śabdaḥ hīyate kaḥ cit upajāyate kaḥ cit anvayī : pacśabdaḥ hīyate paṭhśabdaḥ upajāyate atiśabdaḥ anvayī .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {48/84} arthaḥ api kaḥ cit hīyate kaḥ cit upajāyate kaḥ cit anvayī : viklittiḥ hīyate paṭhikriyā upajāyate kartṛtvam ca ekatvam ca anvayī .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {49/84} te manyāmahe : yaḥ śabdaḥ hīyate tasya asau arthaḥ yaḥ arthaḥ hīyate .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {50/84} yaḥ śabdaḥ upajāyate tasya asau arthaḥ yaḥ arthaḥ upajāyate .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {51/84} yaḥ śabdaḥ anvayī tasya asau arthaḥ yaḥ arthaḥ anvayī .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {52/84} viṣamaḥ upanyāsaḥ .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {53/84} bahavaḥ hi śabdāḥ ekārthāḥ bhavanti .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {54/84} tat yathā : indraḥ śakraḥ puruhūtaḥ purandaraḥ , kanduḥ koṣṭhaḥ kuśūlaḥ iti .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {55/84} ekaḥ ca śabdaḥ bahvarthaḥ .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {56/84} tat yathā : akṣāḥ pādāḥ māṣāḥ iti .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {57/84} ataḥ kim na sādhīyaḥ arthavattā siddhā bhavati .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {58/84} na api brūmaḥ arthavattā na sidhyati iti .varṇitā arthavattā anvayavyatirekābhyām eva .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {59/84} tatra kutaḥ etat : ayam prakṛtyarthaḥ ayam pratyayārthaḥ iti na punaḥ prakṛtiḥ eva ubhau arthau brūyāt pratyayaḥ eva vā .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {60/84} sāmānyaśabdāḥ ete evam syuḥ .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {61/84} sāmānyaśabdāḥ ca na antareṇa prakaraṇam viśeṣam vā viśeṣeṣu avatiṣṭhante .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {62/84} yataḥ tu khalu niyogataḥ pacati iti ukte svabhāvataḥ kasmin cit viśeṣe pacatiśabdaḥ vartate ataḥ manyāmahe na ime sāmānyaśabdāḥ iti .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {63/84} na cet sāmānyaśabdāḥ prakṛtiḥ prakṛtyarthe vartate pratyayaḥ pratyayārthe .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {64/84} kriyāviśeṣakaḥ upasargaḥ .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {65/84} pacati iti kriyā gamyate .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {66/84} tām praḥ viśinaṣṭi .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {67/84} yadi api tāvat atra etat śakyate vaktum yatra dhātuḥ upasargam vyabhicarati yatra na khalu tam vyabhicarati tatra katham : adhyeti , adhīte iti .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {68/84} yadi api atra dhātuḥ upasargam na vyabhicarati upasargaḥ tu dhātum vyabhicarati .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {69/84} te manyāmahe : yaḥ eva asya adheḥ anyatra arthaḥ sa iha api iti .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {70/84} kaḥ punaḥ anyatra adheḥ arthaḥ .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {71/84} adhiḥ uparibhāve vartate .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {72/84} iha tarhi vyaktam arthāntaram gamyate : tiṣṭhati pratiṣṭhate iti .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {73/84} tiṣṭhati iti vrajikriyāyāḥ nivṛttiḥ pratiṣṭhate iti vrajikriyā gamyate .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {74/84} te manyāmahe upasargakṛtam etat yena atra vrajikriyā gamyate .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {75/84} praḥ ayam dṛṣṭāpacāraḥ ādikarmaṇi vartate .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {76/84} na ca idam na asti bahvarthāḥ api dhātavaḥ bhavanti iti .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {77/84} tat yathā : vapiḥ prakiraṇe ḍṛṣṭaḥ chedane api vartate : keśaśmaśru vapati iti .

(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {78/84} īḍiḥ stuticodanāyācñāsu dṛṣṭaḥ preraṇe api vartate : agniḥ vai itaḥ vṛṣṭim īṭṭe marutaḥ amutaḥ cyāvayanti iti .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {79/84} karotiḥ abhūtaprādurbhāve dṛṣṭaḥ nirmalīkaraṇe api vartate : pṛṣṭham kuru pācau , kuru .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {80/84} unmṛdāna iti gamyate .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {81/84} nikṣepaṇe ca api vartate : kaṭe kuru , ghaṭe kuru , aśmānam itaḥ kuru .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {82/84} sthāpaya iti gamyate .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {83/84} evam iha api tiṣṭhatiḥ eva vrajikriyām āha tiṣṭhatiḥ eva vrajikriyāyāḥ nivṛttim .
(P_1,3.1.2) KA_I,254.13-256.17 Ro_II,179-185 {84/84} ayam tarhi doṣaḥ : astibhavatividyatīnām dhātutvam iti .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {1/70} yadi punaḥ bhāvavacanaḥ dhātuḥ iti evam lakṣaṇam kriyeta .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {2/70} katham punaḥ jñāyate bhāvavacanāḥ pacādayaḥ iti .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {3/70} yat eṣām bhavatinā sāmānādhikaraṇyam : bhavati pacati , bhavati pakṣyati , bhavati apākṣīt iti .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {4/70} kaḥ punaḥ bhāvaḥ .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {5/70} bhavateḥ svapadārthaḥ bhavanam bhāvaḥ iti .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {6/70} yadi bhavateḥ svapadārthaḥ bhavanam bhāvaḥ vipratiṣiddhānām dhātusañjñā na prāpnoti : bhedaḥ , chedaḥ .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {7/70} anyaḥ hi bhāvaḥ anyaḥ hi abhāvaḥ .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {8/70} ātaḥ ca anyaḥ bhāvaḥ anyaḥ abhāvaḥ iti .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {9/70} yaḥ hi yasya bhāvam icchati saḥ na tasya abhāvam yasya ca abhāvam na tasya bhāvam .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {10/70} pacādīnām ca dhātusañjñā na prāpnoti .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {11/70} yathā hi bhavatā kriyāvacane dhātau karotinā pacādīnām sāmānādhikaraṇyam nidarśitam na tathā bhāvavacane dhātau nidarśyate .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {12/70} karotiḥ pacācīnām sarvān kālān sarvān puruṣān sarvāṇi ca vacanāni anuvartate .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {13/70} bhavatiḥ punaḥ vartamānakālam ca eva ekatvam ca .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {14/70} kā tarhi iyam vācoyuktiḥ : bhavati pacati , bhavati pakṣyati , bhavati apākṣīt iti .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {15/70} eṣā eṣā vācoyuktiḥ : pacādayaḥ kriyāḥ bhavatikriyāyāḥ kartryaḥ bhavanti iti .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {16/70} yadi api tāvat atra etat śakyate vaktum yatra anyā ca anyā ca kriyā yatra khalu sā eva kriyā tatra katham : bhavet api bhavet , syāt api syāt iti .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {17/70} atra api anyatvam asti .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {18/70} kutaḥ .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {19/70} kālabhedāt sādhanabhedāt ca .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {20/70} ekasya atra bhavateḥ bhavatiḥ sādhanam sarvakālaḥ ca pratyayaḥ .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {21/70} aparasya bāhyam sādhanam vartamānakālaḥ ca pratyayaḥ .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {22/70} yāvatā atra api anyatvam asti pacādayaḥ ca kriyāḥ bhavatikriyāyāḥ kartryaḥ bhavanti iti astu ayam kartṛsādhanaḥ : bhavati iti bhāvaḥ iti .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {23/70} kim kṛtam bhavati .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {24/70} vipratiṣiddhānām dhātusañjñā siddhā bhavati .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {25/70} bhavet vipratiṣiddhānām dhātusañjñā siddhā syāt prātipadikānām api prāpnoti : vṛkṣaḥ , plakṣaḥ iti .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {26/70} kim kāraṇam .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {27/70} etāni api hi bhavanti .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {28/70} evam tarhi karmasādhanaḥ bhaviṣyati : bhāvyate yaḥ saḥ bhāvaḥ iti .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {29/70} kriyā ca eva hi bhāvyate svabhāvasiddham tu dravyam .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {30/70} evam api bhavet keṣām cit na syāt yāni na bhāvyante .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {31/70} ye tu ete sambandhiśabdāḥ teṣām prāpnoti : mātā pitā bhrātā iti .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {32/70} sarvathā vayam prātipadikaparyudāsāt na mucyāmahe .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {33/70} paṭhiṣyati hi ācāryaḥ : bhūvādipāṭhaḥ prātipadikāṇapayatyādinivṛttyarthaḥ iti .

(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {34/70} yāvatā paṭhiṣyati pacādayaḥ ca kriyāḥ bhavatikriyāyāḥ kartryaḥ bhavanti iti astu ayam kartṛsādhanaḥ : bhavati iti bhāvaḥ .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {35/70} kim vaktavyam etat .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {36/70} na hi .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {37/70} katham anucyamānam gaṃsyate .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {38/70} etena eva abhihitam sūtreṇa bhūvādayaḥ dhātavaḥ iti .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {39/70} katham .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {40/70} na idam ādigrahaṇam .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {41/70} vadeḥ ayam auṇādikaḥ iñ kartṛsādhanaḥ : bhuvam vadanti iti bhūvādayaḥ iti .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {42/70} bhāvavacane tadarthapratyayapratiṣedhaḥ .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {43/70} bhāvavacane dhātau tadarthasya pratyayasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ : śiśye iti .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {44/70} kim ca syāt .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {45/70} aśiti iti āttvam prasajyeta .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {46/70} tat hi dhātoḥ vihitam .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {47/70} itaretarāśrayam ca pratyaye bhāvavacanatvam tasmāt ca pratyayaḥ .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {48/70} itaretarāśrayam ca bhavati .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {49/70} kā itaretarāśrayatā .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {50/70} pratyaye bhāvavacanatvam tasmāt ca pratyayaḥ .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {51/70} utpanne hi pratyaye bhāvavacanatvam gamyate saḥ ca tāvat bhāvavacanāt utpannaḥ .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {52/70} tat etat itaretarāśrayam bhavati .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {53/70} itaretarāśrayāṇi ca na prakalpante .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {54/70} siddham tu nityaśabdatvāt anāśritya bhāvavacanatvam pratyayaḥ .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {55/70} siddham etat .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {56/70} katham .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {57/70} nityāḥ śabdāḥ .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {58/70} nityeṣu ca śabdeṣu anāśritya bhāvavacanatvam pratyayaḥ utpadyate .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {59/70} prathamabhāvagrahaṇam ca .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {60/70} prathamabhāvagrahaṇam ca kartavyam .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {61/70} prathamam yaḥ bhāvam āha iti .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {62/70} kutaḥ punaḥ prāthamyam .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {63/70} kim śabdataḥ āhosvit arthataḥ .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {64/70} kim ca ataḥ .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {65/70} yadi śabdataḥ sanādīnām dhātusañjñā na prāpnoti : putrīyati vastrīyati iti .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {66/70} atha arthataḥ siddhā sanādīnām dhātusañjñā saḥ eva tu doṣaḥ bhavati : bhāvavacane tadarthapratyayapratiṣedhaḥ iti .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {67/70} evam tarhi na eva arthataḥ na eva śabdataḥ .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {68/70} kim tarhi .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {69/70} abhidhānataḥ .
(P_1,3.1.3) KA_I,256.18-258.6 Ro_II,185-192 {70/70} sumadhyame abhidhāne yaḥ prathamam bhāvam āha.
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {1/26} iha ye eva bhāvavacane dhātau doṣāḥ te eva kriyāvacane api .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {2/26} tatra te eva parihārāḥ .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {3/26} tatra idam aparihṛtam : astibhavatividyatīnām dhātutvam iti .

(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {4/26} tasya parihāraḥ .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {5/26} kām punaḥ kriyām bhavān matvā āha astibhavatividyatīnām dhātusañjñā na prāpnoti iti .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {6/26} kim yat tat devadattaḥ kaṃsapātryām pāṇinā odanam bhuṅkte iti .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {7/26} na brūmaḥ kārakāṇi kriyā iti .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {8/26} kim tarhi .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {9/26} kārakāṇām pravṛttiviśeṣaḥ kriyā .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {10/26} anyathā ca kārakāṇi śuṣkaudane pravartante anyathā ca māṃsaudane .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {11/26} yadi evam siddhā astibhavatividyatīnām dhātusañjñā .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {12/26} anyathā hi kārakāṇi astau pravartante anyathā hi mriyatau .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {13/26} ṣaṭ bhāvavikārāḥ iti ha sma āha bhagavān vārṣyāyaṇiḥ : jāyate asti vipariṇamate vardhate apakṣīyate vinaśyati iti .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {14/26} sarvathā sthitaḥ iti atra dhātusañjñā na prāpnoti .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {15/26} bāhyaḥ hi ebhyaḥ tiṣṭhatiḥ .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {16/26} evam tarhi kriyāyāḥ kriyā nivartikā bhavati dravyam dravyasya nivartakam .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {17/26} evam hi kaḥ cit kam cit pṛcchati .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {18/26} kimavasthaḥ devadattasya vyādhiḥ iti .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {19/26} saḥ āha : vardhate iti .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {20/26} aparaḥ āha : apakṣīyate iti .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {21/26} aparaḥ āha : sthitaḥ iti .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {22/26} sthitaḥ iti ukte vardhateḥ ca apakṣīyateḥ ca nivṛttiḥ bhavati .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {23/26} atha vā na antareṇa kriyām bhūtabhaviṣyadvartamānāḥ kālāḥ vyajyante .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {24/26} astyādibhiḥ ca api bhūtabhaviṣyadvartamānāḥ kālāḥ vyajyante .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {25/26} atha vā na anyat prṣṭena anyat ākhyeyam .
(P_1,3.1.4) KA_I,258.7-21 Ro_II,193-196 {26/26} tena na bhaviṣyati kim karoti asti iti .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {1/34} atha yadi eva kriyāvacanaḥ dhātuḥ iti eṣaḥ pakṣaḥ atha api bhāvavacanaḥ dhātuḥ kim gatam etat iyatā sūtreṇa āhosvit anyatarasmin pakṣe bhūyaḥ sūtram kartavyam .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {2/34} gatam iti āha .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {3/34} katham .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {4/34} ayam ādiśabdaḥ asti eva vyavasthāyām vartate .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {5/34} tat yathā : devadattādīn samupaviṣṭān āha : devadattādayaḥ ānīyantām iti .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {6/34} te utthāpya ānīyante .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {7/34} asti prakāre vartate .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {8/34} tat yathā : devadattādayaḥ āḍhyāḥ abhirūpāḥ darśanīyāḥ pakṣavantaḥ .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {9/34} devadattaprakārāḥ iti gamyate .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {10/34} pratyekam ca ādiśabdaḥ parisamāpyate .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {11/34} bhvādayaḥ iti ca vādayaḥ iti ca .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {12/34} tat yadā tāvat kriyāvacanaḥ dhātuḥ iti eṣaḥ pakṣaḥ tadā bhū iti atra yaḥ ādiśabdaḥ saḥ vyavasthāyām vartate vā iti atra yaḥ ādiśabdaḥ saḥ prakāre .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {13/34} bhū iti evamādayaḥ vā iti evamprakārāḥ iti .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {14/34} yadā tu bhāvavacanaḥ dhātuḥ iti eṣaḥ pakṣaḥ tadā vā iti atra yaḥ ādiśabdaḥ saḥ vyavasthāyām bhū iti atra yaḥ ādiśabdaḥ saḥ prakāre .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {15/34} vā iti evamādayaḥ bhū iti evamprakārāḥ iti .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {16/34} yadi tarhi lakṣaṇam kriyate na idānīm pāṭhaḥ kartavyaḥ .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {17/34} kartavyaḥ ca .

(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {18/34} kim prayojanam .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {19/34} bhūvādipāṭhaḥ prātipadikāṇapayatyādinivṛttyarthaḥ .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {20/34} bhūvādipāṭhaḥ kartavyaḥ .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {21/34} kim prayojanam .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {22/34} prātipadikāṇapayatyādinivṛttyarthaḥ .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {23/34} prātipadikanivṛttyarthaḥ āṇapayatyādinivṛttyarthaḥ ca .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {24/34} ke punaḥ āṇapayatyādayaḥ .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {25/34} āṇapayati vaṭṭati vaḍḍhati iti .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {26/34} svarānubandhajñāpanāya ca .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {27/34} svarānubandhajñāpanāya ca pāṭhaḥ kartavyaḥ : svarān anubandhān ca jñāsyāmi iti .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {28/34} na hi antareṇa pātham svarāḥ anubandhāḥ vā śakyāḥ vijñātum .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {29/34} ye tu ete nyāyyavikaraṇāḥ udāttāḥ ananubandhakāḥ paṭhyante eteṣām pāṭhaḥ śakyaḥ akartum .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {30/34} eteṣām api avaśyam āṇapayatyādinivṛttyarthaḥ pāṭhaḥ kartavyaḥ .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {31/34} na kartavyaḥ .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {32/34} śiṣṭaprayogāt āṇapayatyādīnām nivṛttiḥ bhaviṣyati .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {33/34} saḥ ca avaśyam śiṣṭaprayogaḥ upāsyaḥ ye api paṭhyante teṣām api viparyāsanivṛttyarthaḥ .
(P_1,3.1.5) KA_I,258.22-259.14 Ro_II,196-198 {34/34} loke hi kṛṣyarthe kasim prayuñjate dṛśyarthe ca diśim .
(P_1,3.2.1) KA_I,259.16-23 Ro_II,198-199 {1/11} upadeśe iti kimartham .
(P_1,3.2.1) KA_I,259.16-23 Ro_II,198-199 {2/11} abhre āŚ apaḥ : uddeśe yaḥ anunāsikaḥ tasya mā bhūt iti .
(P_1,3.2.1) KA_I,259.16-23 Ro_II,198-199 {3/11} kaḥ punaḥ uddeśopadeśayoḥ viśeṣaḥ .
(P_1,3.2.1) KA_I,259.16-23 Ro_II,198-199 {4/11} pratyakṣam ākhyānam upadeśaḥ , guṇaiḥ prāpaṇam uddeśaḥ .
(P_1,3.2.1) KA_I,259.16-23 Ro_II,198-199 {5/11} pratyakṣam tāvat ākhyānam upadeśaḥ .
(P_1,3.2.1) KA_I,259.16-23 Ro_II,198-199 {6/11} tat yathā : agojñāya kaḥ cit gām sakhthani karṇe vā gṛhītvā upadiśati : ayam gauḥ iti .
(P_1,3.2.1) KA_I,259.16-23 Ro_II,198-199 {7/11} saḥ pratyakṣam ākhyātam āha : upadiṣṭaḥ me gauḥ iti .
(P_1,3.2.1) KA_I,259.16-23 Ro_II,198-199 {8/11} guṇaiḥ prāpaṇam uddeśaḥ .
(P_1,3.2.1) KA_I,259.16-23 Ro_II,198-199 {9/11} tat yathā : kaḥ cit kam cit āha : devadattam me bhavān uddiśatu iti .
(P_1,3.2.1) KA_I,259.16-23 Ro_II,198-199 {10/11} saḥ ihasthaḥ pāṭaliputrastham devadattam uddiśati : aṅgadī kuṇḍalī kirīṭī vyūḍhoraskaḥ vṛttabāhuḥ lohitākṣaḥ tuṅganāsaḥ citrābharaṇaḥ īdṛśaḥ devadattaḥ iti .
(P_1,3.2.1) KA_I,259.16-23 Ro_II,198-199 {11/11} saḥ guṇaiḥ prāpyamāṇam āha : uddiṣṭaḥ me devadattaḥ iti .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {1/63} itsañjñāyām sarvaprasaṅgaḥ aviśeṣāt .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {2/63} itsañjñāyām sarvaprasaṅgaḥ .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {3/63} sarvasya anunāsikasya itsañjñā prāpnoti .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {4/63} asya api prāpnoti : abhre āŚ apaḥ .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {5/63} kim kāraṇam .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {6/63} aviśeṣāt .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {7/63} na hi kaḥ cit viśeṣaḥ : upādīyate evañjātīyakasya anunāsikasya itsañjñā bhavati iti .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {8/63} anupādīyamāne viśeṣe sarvaprasaṅgaḥ .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {9/63} kim ucyate anupādīyamāne viśeṣe iti .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {10/63} katham na nāma upādīyate yadā upadeśe iti ucyate .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {11/63} lakṣaṇena hi upadeśaḥ .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {12/63} saṅkīrṇau uddeśopadeśau .

(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {13/63} pratyakṣam ākhyānam uddeśaḥ guṇaiḥ ca prāpaṇam upadeśaḥ .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {14/63} pratyakṣam tāvat ākhyānam uddeśaḥ .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {15/63} tat yathā : kaḥ cit kam cit āha : anuvākam me bhavān uddiśatu iti .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {16/63} saḥ tasmai ācaṣṭe : iṣetvakam adhīṣva .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {17/63} śannodevīyam adhīṣva iti .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {18/63} saḥ pratyakṣam ākhyātam āha : uddiṣṭaḥ me anuvākaḥ .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {19/63} tam adhyeṣye iti .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {20/63} guṇaiḥ ca prāpaṇam upadeśaḥ .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {21/63} tat yathā : kaḥ cit kam cit āha : grāmantaram gamiṣyāmi .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {22/63} panthānam me bhavān upadiśatu iti .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {23/63} saḥ tasmai ācaṣṭe : amuṣmin avakāśe hastadakṣiṇaḥ grahītavyaḥ , amuṣmin hastavāmaḥ iti .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {24/63} saḥ guṇaiḥ prāpyamāṇam āha : upadiṣṭaḥ me panthāḥ iti .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {25/63} evam etau saṅkīrṇau uddeśopadeśau .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {26/63} evam tarhi itkāryābhāvāt itsañjñā na bhaviṣyati .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {27/63} nanu ca lopaḥ eva itkāryam syāt .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {28/63} akāryam lopaḥ .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {29/63} iha hi śabdasya dvyarthaḥ upadeśaḥ .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {30/63} kāryārthaḥ vā bhavati upadeśaḥ śravaṇārthaḥ vā .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {31/63} kāryam ca iha na asti .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {32/63} kārye ca asati yadi śravaṇam api na syāt upadeśaḥ anarthakaḥ syāt .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {33/63} idam asti itkāryam : abhre āŚ aṭitaḥ : anantaralakṣaṇāyām itsañjñāyām satyām āditaḥ ca iti iṭpratiṣedhaḥ prasajyeta .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {34/63} siddham tu upadeśane anunāsikavacanāt .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {35/63} siddham etat katham .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {36/63} upadeśane yaḥ anunāsikaḥ saḥ itsañjñaḥ bhavati iti vaktavyam .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {37/63} kim punaḥ upadeśanam .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {38/63} śāstram .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {39/63} sidhyati .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {40/63} sūtram tarhi bhidyate .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {41/63} yathānyāsam eva astu .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {42/63} nanu ca uktam itsañjñāyām sarvaprasaṅgaḥ aviśeṣāt iti .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {43/63} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {44/63} upadeśaḥ iti ghañ ayam karaṇasādhanaḥ .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {45/63} na sidhyati .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {46/63} paratvāt lyuṭ prāpnoti .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {47/63} na brūmaḥ akartari ca kārake sañjñāyām iti .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {48/63} kim tarhi .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {49/63} halaḥ ca iti .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {50/63} tatra api sañjñāyām iti vartate .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {51/63} na ca eṣā sañjñā .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {52/63} prāyavacanāt asañjñāyām api bhaviṣyati .

(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {53/63} prāyavacanāt sañjñāyām eva syāt vā na vā .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {54/63} na hi upādheḥ upādhiḥ bhavati viśeṣaṇasya vā viśeṣaṇam .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {55/63} yadi na upādheḥ upādhiḥ bhavati viśeṣaṇasya vā viśeṣaṇam kalyāṇyādīnām inaṅ kulaṭāyāḥ vā inaṅ vibhāṣā na prāpnoti .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {56/63} inaṅ eva atra pradhānam .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {57/63} vihitaḥ pratyayaḥ prakṛtaḥ ca anuvartate .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {58/63} iha tarhi : vākinādīnām kuk ca putrāt anyatarasyām iti kuk vibhāṣā na prāpnoti .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {59/63} atra api kuk eva pradhānam .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {60/63} vihitaḥ pratyayaḥ prakṛtaḥ ca anuvartate .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {61/63} evam na ca idam akṛtam bhavati na upādheḥ upādhiḥ bhavati viśeṣaṇasya vā viśeṣaṇam iti na ca kaḥ cit doṣaḥ bhavati .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {62/63} evam ca kṛtvā ghañ na prāpnoti .
(P_1,3.2.2) KA_I,259.24-261.3 Ro_II,199-202 {63/63} evam tarhi kṛtyalyuṭaḥ bahulam iti evam atra ghañ bhaviṣyati .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {1/26} halantye sarvprasaṅgaḥ sarvāntyatvāt .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {2/26} halantye sarvprasaṅgaḥ .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {3/26} sarvasya halaḥ itsañjñā prāpnoti .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {4/26} kim kāraṇam .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {5/26} sarvāntyatvāt .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {6/26} sarvaḥ hi hal tam tam avadhim prati antyaḥ bhavati .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {7/26} siddham tu vyavasitāntyatvāt .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {8/26} siddham etat .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {9/26} katham .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {10/26} vyavasitāntyatvāt .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {11/26} vyavasitāntyaḥ hal itsañjñaḥ bhavati iti vaktavyam .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {12/26} ke punaḥ vyavasitāḥ .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {13/26} dhātuprātipadikapratyayanipātāgamādeśāḥ .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {14/26} sidhyati .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {15/26} sūtram tarhi bhidyate .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {16/26} yathānyāsam eva astu .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {17/26} nanu ca uktam halantye sarvprasaṅgaḥ sarvāntyatvāt iti .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {18/26} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {19/26} āha ayam hal antyam itsañjñam bhavati iti .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {20/26} sarvaḥ ca hal tam tam avadhim prati antyaḥ bhavati .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {21/26} tatra prakarṣagatiḥ vijñāsyate : sādhīyaḥ yaḥ antyaḥ iti .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {22/26} kaḥ ca sādhīyaḥ .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {23/26} yaḥ vyavasitāntyaḥ .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {24/26} atha vā sāpekṣaḥ ayam nirdeśaḥ kriyate .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {25/26} na ca anyat kim cit apekṣyam asti .
(P_1,3.3.1) KA_I,261.5-15 Ro_II,202-203 {26/26} te vyavasitam eva apekṣiṣyāmahe .
(P_1,3.3.2) KA_I,261.16-262.3 Ro_II,203-205 {1/16} lakārasya anubandhājñāpitatvāt halgrahaṇāprasiddhiḥ .
(P_1,3.3.2) KA_I,261.16-262.3 Ro_II,203-205 {2/16} lakārasya anubandhatvena ajñāpitatvāt halgrahaṇāprasiddhiḥ .
(P_1,3.3.2) KA_I,261.16-262.3 Ro_II,203-205 {3/16} hal antyam itsañjñam bhavati iti ucyate .

(P_1,3.3.2) KA_I,261.16-262.3 Ro_II,203-205 {4/16} lakārasya eva tāvat itsañjñā na prāpnoti .
(P_1,3.3.2) KA_I,261.16-262.3 Ro_II,203-205 {5/16} siddham tu lakāranirdeśāt .
(P_1,3.3.2) KA_I,261.16-262.3 Ro_II,203-205 {6/16} siddham etat .
(P_1,3.3.2) KA_I,261.16-262.3 Ro_II,203-205 {7/16} katham .
(P_1,3.3.2) KA_I,261.16-262.3 Ro_II,203-205 {8/16} lakāranirdeśaḥ kartavyaḥ .
(P_1,3.3.2) KA_I,261.16-262.3 Ro_II,203-205 {9/16} hal antyam itsañjñam bhavati lakāraḥ ca iti vaktavyam .
(P_1,3.3.2) KA_I,261.16-262.3 Ro_II,203-205 {10/16} ekaśeṣanirdeśāt vā .
(P_1,3.3.2) KA_I,261.16-262.3 Ro_II,203-205 {11/16} atha vā ekaśeṣanirdeśaḥ ayam .
(P_1,3.3.2) KA_I,261.16-262.3 Ro_II,203-205 {12/16} hal ca hal ca hal .
(P_1,3.3.2) KA_I,261.16-262.3 Ro_II,203-205 {13/16} hal antyam itsañjñam bhavati iti .
(P_1,3.3.2) KA_I,261.16-262.3 Ro_II,203-205 {14/16} atha vā ḷkārasya eva idam guṇabhūtasya grahaṇam .
(P_1,3.3.2) KA_I,261.16-262.3 Ro_II,203-205 {15/16} tatra upadeśe ac anunāsika it iti itsañjñā bhaviṣyati .
(P_1,3.3.2) KA_I,261.16-262.3 Ro_II,203-205 {16/16} atha vā ācāryapravṛttiḥ jñāpayati bhavati lakārasya itsañjñā iti yat ayam ṇalam litam karoti .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {1/28} prātipadikapratiṣedhaḥ akṛttaddhite .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {2/28} akṛttaddhitāntasya prātipadikasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {3/28} udaśvit śakrṭ iti .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {4/28} akṛttaddhitāntasya iti kimartham .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {5/28} kumbhakāraḥ nagarakāraḥ aupagavaḥ kāpaṭavaḥ .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {6/28} idarthābhāvāt siddham .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {7/28} itkāryābhāvāt atra itsañjña na bhaviṣyati .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {8/28} idam asti itkāryam titsvaritam iti svaritatvam yathā syāt .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {9/28} na etat asti .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {10/28} pratyayagrahaṇam tatra codayiṣyati .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {11/28} idam tarhi : rājā takṣā .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {12/28} ñniti ādyudāttatvam yathā syāt .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {13/28} ñniti iti ucyate .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {14/28} tatra vyapavargābhāvāt na bhaviṣyati .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {15/28} idam tarhi svaḥ .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {16/28} upottamam riti eṣaḥ svaraḥ yathā syāt .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {17/28} svaritakaraṇasāmarthyāt na bhaviṣyati .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {18/28} nyaṅsvarau svritau iti .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {19/28} iha tarhi antaḥ .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {20/28} uttamaśabdaḥ triprabhṛtiṣu vartate .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {21/28} na ca atra triprabhṛtayaḥ santi .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {22/28} iha tarhi sanutaḥ .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {23/28} upottamam riti iti eṣaḥ svaraḥ yathā syāt .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {24/28} antodāttanipātanam kariṣyate .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {25/28} saḥ ca nipātasvaraḥ ritsvarasya bādhakaḥ bhaviṣyati .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {26/28} etat ca atra yuktam yat itkāryābhāvāt itsañjñā na syāt .
(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {27/28} yatra itkāryam bhavati bhavati tatra itsañjñā .

(P_1,3.3.3) KA_I,262.4-17 Ro_II,205-207 {28/28} tat yathā āgastyakauṇḍinyayoḥ agastikuṇḍinac .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {1/26} vibhaktau tavargapratiṣedhaḥ ataddhite .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {2/26} vibhaktau tavargapratiṣedhaḥ ataddhite iti vaktavyam .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {3/26} iha mā bhūt .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {4/26} kimaḥ at kve prepsan dīpyase kva ardhamāsāḥ iti .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {5/26} saḥ tarhi pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {6/26} na vaktavyaḥ .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {7/26} ācāryapravṛttiḥ jñāpāyati na vibhaktau taddhite pratiṣedhaḥ bhavati iti yat ayam idamaḥ thamuḥ iti makārasye itsañjñāparitrāṇārtham ukāram anubandham karoti .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {8/26} yadi etat jñāpyate idānīm iti atra api prāpnoti .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {9/26} itkāryābhāvāt atra itsañjñā na bhaviṣyati .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {10/26} idam asti itkāryam mit acaḥ antyāt paraḥ iti acām antyāt paraḥ yathā syāt .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {11/26} iśbhāve kṛte na asti viśeṣaḥ mit acaḥ antyāt paraḥ iti vā paratve pratyayaḥ paraḥ iti vā .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {12/26} saḥ eva tāvat iśbhāvaḥ na prāpnoti .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {13/26} kim kāraṇam .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {14/26} prāk diśaḥ pratyayeṣu iti ucyate .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {15/26} kaḥ punaḥ arhati iśbhāvam prāg diśaḥ pratyayeṣu vaktum .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {16/26} kim tarhi .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {17/26} prāk diśaḥ artheṣu iśbhāvaḥ kiṃsarvanāmabahubhyaḥ advyādibhyaḥ pratyayotpattiḥ .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {18/26} evam tarhi tadaḥ api ayam vaktavyaḥ .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {19/26} tadaḥ ca mit acaḥ antyāt paratvena na sidhyati .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {20/26} nanu ca atra api atve kṛte na asti viśeṣaḥ mit acaḥ antyāt paraḥ iti vā paratve pratyayaḥ paraḥ iti vā .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {21/26} tat hi attvam na prāpnoti .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {22/26} kim kāraṇam .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {23/26} vibhaktau iti ucyate .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {24/26} evam tarhi yakārāntaḥ dānīm kariṣyate .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {25/26} kim yakāraḥ na śrūyate .
(P_1,3.4) KA_I,262.19-263.9 Ro_II,207-209 {26/26} luptanirdiṣṭaḥ yakāraḥ .
(P_1,3.7.1) KA_I,263.11-18 Ro_II,209 {1/12} cuñcupcaṇapoḥ cakārapratiṣedhaḥ .
(P_1,3.7.1) KA_I,263.11-18 Ro_II,209 {2/12} cuñcupcaṇapoḥ cakārasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,3.7.1) KA_I,263.11-18 Ro_II,209 {3/12} keśacuñcuḥ keśacaṇaḥ .
(P_1,3.7.1) KA_I,263.11-18 Ro_II,209 {4/12} itkāryābhāvāt siddham .
(P_1,3.7.1) KA_I,263.11-18 Ro_II,209 {5/12} itkāryābhāvāt atra itsañjñā na bhaviṣyati .
(P_1,3.7.1) KA_I,263.11-18 Ro_II,209 {6/12} idam asti itkāryam citaḥ antaḥ udāttaḥ bhavati iti antodāttatvam yathā syāt .
(P_1,3.7.1) KA_I,263.11-18 Ro_II,209 {7/12} pitkaraṇam idānīm kimartham syāt .
(P_1,3.7.1) KA_I,263.11-18 Ro_II,209 {8/12} pitkaraṇam kimartham iti cet paryāyārtham .
(P_1,3.7.1) KA_I,263.11-18 Ro_II,209 {9/12} pitkaraṇam kimartham iti cet paryāyārtham etat syāt .
(P_1,3.7.1) KA_I,263.11-18 Ro_II,209 {10/12} evam tarhi yakārādī cuñcupcaṇapau .
(P_1,3.7.1) KA_I,263.11-18 Ro_II,209 {11/12} kim yakāraḥ na śrūyate .
(P_1,3.7.1) KA_I,263.11-18 Ro_II,209 {12/12} luptanirdiṣṭaḥ yakāraḥ .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {1/26} iraḥ upasaṅkhyānam .

(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {2/26} iraḥ upasaṅkhyānam kartavyam : rudhir : arudhat , arautsīt .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {3/26} avayavagrahaṇāt siddham .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {4/26} rephasya atra halantyam iti itsañjñā bhaviṣyati ikārasya upadeśe ac anunāsikaḥ iti .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {5/26} avayavagrahaṇāt iti cet ididvidhiprasaṅgaḥ .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {6/26} avayavagrahaṇāt iti cet ididvidhiprasaṅgaḥ prāpnoti .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {7/26} bhettā chettā .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {8/26} iditaḥ num dhātoḥ iti num prāpnoti .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {9/26} yadi punaḥ ayam ididvidhiḥ kumbhīdhānyanyāyena vijñāyeta .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {10/26} tat yathā .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {11/26} kumbhīdhānyaḥ śrotriyaḥ iti ucyate .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {12/26} yasya kumbhyām eva dhānyam saḥ kumbhīdhānyaḥ .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {13/26} yasya punaḥ kumbhyām ca anyatra ca na asau kumbhīdhānyaḥ .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {14/26} na ayam ididvidhiḥ kumbhīdhānyanyāyena śakyaḥ vijñātum .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {15/26} iha hi doṣaḥ syāt .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {16/26} ṭunadi nandathuḥ iti .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {17/26} evam tarhi na evam vijñāyate ikāraḥ it yasya saḥ ayam idit tasya iditaḥ iti .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {18/26} katham tarhi .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {19/26} ikāraḥ eva it idit ididantasya iti .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {20/26} atha vā ṝkārasya eva idam irtvabhūtasya grahaṇam .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {21/26} tatra upadeśe ac anunāsikaḥ it iti itsañjñā bhaviṣyati .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {22/26} atha vā ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na evañjātīyakānām ididvidhiḥ bhavati iti yat ayam iritaḥ kān cit numanuṣaktān paṭhati .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {23/26} ubundir niśāmane .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {24/26} skandir gatiśoṣaṇayoḥ .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {25/26} atha vā ācāryapravṛttiḥ jñāpayati irśabdasya itsañjñā bhavati iti yat ayam iritaḥ vā iti āha .
(P_1,3.7.2) KA_I,263.19-264.10 Ro_II,210-211 {26/26} atha vā ante iti vartate .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {1/24} tasyagrahaṇam kimartham .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {2/24} itsañjñakaḥ pratinirdiśyate .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {3/24} na etat asti prayojanam .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {4/24} prakṛtam it iti vartate .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {5/24} kva prakṛtam .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {6/24} upadeśe ac anunāsikaḥ it iti .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {7/24} tat vai prathamānirdiṣṭam ṣaṣṭhīnirdiṣṭena ca iha arthaḥ .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {8/24} arthāt vibhaktivipariṇāmaḥ bhaviṣyati .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {9/24} tat yathā .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {10/24} uccāni devadattasya gṛhāṇi .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {11/24} āmantrayasva enam .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {12/24} devadattam iti gamyate .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {13/24} devadattasya gāvaḥ aśvāḥ hiraṇyam iti .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {14/24} āḍhyaḥ vaidhaveyaḥ .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {15/24} devadattaḥ iti gamyate .

(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {16/24} purastāt ṣaṣṭhīnirdiṣṭam sat arthāt dvitīyānirdiṣṭam prathamānirdiṣṭam ca bhavati .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {17/24} evam iha api purastāt prathamānirdiṣṭam sat arthāt ṣaṣṭhīnirdiṣṭam bhaviṣyati .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {18/24} idam tarhi prayojanam .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {19/24} ye anekālaḥ itsañjñāḥ teṣām lopaḥ sarvādeśaḥ yathā syāt .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {20/24} atha kriyamāṇe api ca tasyagrahaṇe katham iva lopaḥ sarvādeśaḥ labhyaḥ .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {21/24} labhyaḥ iti āha .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {22/24} kutaḥ .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {23/24} vacanaprāmāṇyāt .
(P_1,3.9.1) KA_I,264.12-20 Ro_II,211-212 {24/24} tasyagrahaṇasāmarthyāt .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {1/40} itaḥ lope ṇalktvāniṣṭhāsu upasaṅkhyānam itpratiṣedhāt .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {2/40} itaḥ lope ṇalktvāniṣṭhāsu upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {3/40} ṇal .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {4/40} aham papaca .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {5/40} ktvā .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {6/40} devitvā sevitvā .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {7/40} niṣṭhā .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {8/40} śayitaḥ śayitavān .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {9/40} kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {10/40} itpratiṣedhāt .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {11/40} pratiṣidhyate atra itsañjñā .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {12/40} ṇal uttamaḥ ṇit vā bhavati .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {13/40} ktvā seṭ na kit bhavati .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {14/40} niṣṭhā seṭ na kit bhavati iti .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {15/40} siddham tu ṇalādīnām grahaṇapratiṣedhāt . siddham etat .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {16/40} katham .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {17/40} ṇalādīnām grahaṇāni pratiṣidhante .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {18/40} ṇal uttamaḥ vā ṇidgrahaṇena gṛhyate .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {19/40} ktvā seṭ na kidgrahaṇena gṛhyate .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {20/40} niṣṭhā seṭ na kidgrahaṇena gṛhyate iti .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {21/40} nirdiṣṭalopāt vā .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {22/40} nirdiṣṭalopāt vā siddham eva .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {23/40} atha vā nirdiṣṭasya ayam lopaḥ kriyate .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {24/40} tasmāt siddham etat .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {25/40} tatra tusmānām pratiṣedhaḥ .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {26/40} tatra tusmānām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {27/40} tasmāt tasmin yasmāt yasmin vṛkṣāḥ plakṣāḥ acinavam asunavam akaravam .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {28/40} na vā uccāraṇasāmarthyāt .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {29/40} na vā vaktavyaḥ .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {30/40} kim kāraṇam .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {31/40} uccāraṇasāmarthyāt atra lopaḥ na bhaviṣyati .

(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {32/40} anubandhalope bhāvābhāvayoḥ vipratiṣedhāt aprasiddhiḥ . anubandhalope bhāvābhāvayoḥ virodhāt aprasiddhiḥ .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {33/40} na jñāyate kena abhiprāyeṇa prasajati kena nivṛttim karoti iti .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {34/40} siddham tu apavādanyāyena .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {35/40} siddham etat .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {36/40} katham .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {37/40} apavādanyāyena .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {38/40} kim punaḥ iha tathā yathā utsargāpavādau .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {39/40} bhāvaḥ hi kāryāṛthaḥ nanyārthaḥ lopaḥ .
(P_1,3.9.2) KA_I,264.21-265.17 Ro_II,212-214 {40/40} kāryam kariṣyāmi iti anubandhaḥ āsajyate kāryād anyan mā bhūt iti lopaḥ .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {1/63} atha yasya anubandhaḥ āsajyate kim saḥ tasya ekāntaḥ bhavati āhosvit anekāntaḥ .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {2/63} ekāntaḥ tatra upalabdheḥ .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {3/63} ekāntaḥ iti āha .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {4/63} kutaḥ .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {5/63} tatra upalabdheḥ .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {6/63} tatrasthaḥ hi asau upalabhyate .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {7/63} tat yathā vṛkṣasthā śākhā vṛkṣaikāntā upalabhyate .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {8/63} tatra asarūpasarvādeśadāppratiṣedhe pṛthaktvanirdeśaḥ anākārāntatvāt .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {9/63} tatra asarūpavidhau doṣaḥ bhavati .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {10/63} karmaṇi aṇ ātaḥ anupasarge kaḥ iti .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {11/63} kaṇviṣaye aṇ api prāpnoti .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {12/63} sarvādeśe ca doṣaḥ bhavati .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {13/63} divaḥ aut sarvādeśaḥ prāpnoti .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {14/63} dāppratiṣedhe pṛthaktvanirdeśaḥ kartavyaḥ .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {15/63} adābdaipau iti vaktavyam .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {16/63} kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {17/63} anākārāntatvāt .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {18/63} nanu ca āttve kṛte bhaviṣyati .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {19/63} tat hi āttvam na prāpnoti .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {20/63} kim kāraṇam .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {21/63} anejantatvāt .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {22/63} astu tarhi anekāntaḥ .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {23/63} anekānte vṛttiviśeṣaḥ .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {24/63} yadi anekāntaḥ vṛttiviśeṣaḥ na sidhyati .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {25/63} kiti ṇiti iti kāryāṇi na sidhyanti .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {26/63} kim hi saḥ tasya it bhavati yena itkṛtam syāt .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {27/63} evam tarhi anantaraḥ .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {28/63} anantaraḥ iti cet pūrvaparayoḥ itkṛtaprasaṅgaḥ .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {29/63} anantaraḥ iti cet pūrvaparayoḥ itkṛtam prāpnoti .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {30/63} vuñchaṇ .
(P_1,3.9.3) KA_I,265.18-267.6 Ro_II,214-217 {31/63} siddham tu vyavasitapāṭhāt .

Original text: Vyākaraṇamahābhāṣya · Edition: Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). · Data entry George Cardona · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc