Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vyākaraṇamahābhāṣya · Part 2140

(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {12/115} yadṛcchayā kaḥ cit ḷtakaḥ nāma tasmin ackāryāṇi yathā syuḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {13/115} dadhi ḷtaka dehi .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {14/115} madhu ḷtaka dehi .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {15/115} udaṅ ḷtakaḥ agamat .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {16/115} pratyaṅ ḷtakaḥ agamat .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {17/115} catuṣṭayī śabdānām pravṛttiḥ : jātiśabdāḥ guṇaśabdāḥ kriyāśabdāḥ yadṛcchāśabdāḥ caturthāḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {18/115} aśaktijānukaraṇārthaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {19/115} aśaktyā kayā cit brāhmaṇyā ṛtakaḥ iti prayoktavye ḷtakaḥ iti prayuktam .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {20/115} tasya anukaraṇam : brāhmaṇī ḷtakaḥ iti āha .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {21/115} kumārī ḷtakaḥ iti āha iti .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {22/115} plutādyarthaḥ ca ḷkāropadeśaḥ kartavyaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {23/115} ke punaḥ plutādayaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {24/115} plutidvirvacanasvaritāḥ : kḷptaśikha kḷpptaḥ , prakḷptaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {25/115} plutyādiṣu kāryeṣu kḷpeḥ latvam siddham .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {26/115} tasya siddhatvāt ackāryāṇi na sidhyanti .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {27/115} tasmāt ḷkāropadeśaḥ kartavyaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {28/115} na etāni santi prayojanāni .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {29/115} nyāyyabhāvāt kalpanam sañjñādiṣu . nyāyyasya ṛtakaśabdasya bhāvāt kalpanam sañjñādiṣu sādhu manyante .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {30/115} ṛtakaḥ eva asau na ḷtakaḥ iti .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {31/115} aparaḥ āha : nyāyyaḥ ṛtakaśabdaḥ śāstrānvitaḥ asti .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {32/115} saḥ kalpayitavyaḥ sādhuḥ sañjñādiṣu .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {33/115} ṛtakaḥ eva asau na ḷtakaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {34/115} ayam tarhi yadṛcchāśabdaḥ aparihāryaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {35/115} ḷphiḍaḥ ḷphiḍḍaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {36/115} eṣaḥ api ṛphiḍaḥ ṛphiḍḍaḥ ca .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {37/115} katham .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {38/115} artipravṛttiḥ ca eva loke lakṣyate phiḍiphiḍḍau auṇādikau pratyayau .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {39/115} trayī ca śabdānām pravṛttiḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {40/115} jātiśabdāḥ guṇaśabdāḥ kriyāśabdāḥ iti .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {41/115} na santi yadṛcchāśabdāḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {42/115} anyathā kṛtvā prayojanam uktam anyathā kṛtvā parihāraḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {43/115} santi yadṛcchāśabdāḥ iti kṛtvā prayojanam uktam .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {44/115} na santi iti parihāraḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {45/115} samāne ca arthe śāstrānvitaḥ aśāstrānvitasya nivartakaḥ bhavati .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {46/115} tat yathā .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {47/115} devadattaśabdaḥ devadiṇṇaśabdaṃ nivartayati na gāvyādīn .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {48/115} na eṣa doṣaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {49/115} pakṣāntaraiḥ api parihārāḥ bhavanti .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {50/115} anukaraṇam śiṣṭāśiṣṭāpratiṣiddheṣu yathā laukikavaidikeṣu . anukaraṇam hi śiṣṭasya sādhu bhavati .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {51/115} aśiṣṭāpratiṣiddhasya vā na eva tat doṣāya bhavati na abhyudayāya .

(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {52/115} yathā laukikavaidikeṣu .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {53/115} yathā laukikeṣu vaidikeṣu ca kṛtānteṣu .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {54/115} loke tāvat : yaḥ evam asau dadāti yaḥ evam asau yajate yaḥ evam asau adhīte iti tasya anukurvan dadyāt ca yajeta ca adhīyīta ca saḥ abhyudayena yujyate .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {55/115} vede api : ye evam viśvasṛjaḥ sattrāṇi adhyāsate iti teṣām anukurvan tadvat sattrāṇi adhyāsīta saḥ api abhyudayena yujyate .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {56/115} aśiṣṭāpratiṣiddham .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {57/115} yaḥ evam asau hikkati yaḥ evam asau hasati yaḥ evam asau kaṇḍūyati iti tasya anukurvan hikket ca haset ca kaṇḍūyet ca na eva tat doṣāya syāt na abhyudayāya .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {58/115} yaḥ tu khalu evam asau brāhmaṇam hanti evam asau surām pibati iti tasya anukurvan brāhmaṇam hanyāt surām vā pibet saḥ api manye patitaḥ syāt .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {59/115} viṣamaḥ upanyāsaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {60/115} yaḥ ca evam hanti yaḥ ca anuhanti ubhau tau hataḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {61/115} yaḥ ca pibati yaḥ ca anupibati ubhau tau pibataḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {62/115} yaḥ tu khalu evam asau brāhmaṇam hanti evam asau surām pibati iti tasya anukurvan snātānuliptaḥ mālyaguṇakaṇṭhaḥ kadalīstambham chindyāt payaḥ vā pibet na sa manye patitaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {63/115} evam iha api yaḥ evam asau apaśabdam prayuṅkte iti tasya anukurvan apaśabdam prayuñjīta saḥ api apaśabdabhāk syāt .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {64/115} ayam tu anyaḥ apaśabdapadārthakaḥ śabdaḥ yadarthaḥ upadeśaḥ kartavyaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {65/115} na ca apaśabdapadārthakaḥ śabdaḥ apaśabdaḥ bhavati .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {66/115} avaśyam ca etat evam vijñeyam .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {67/115} yaḥ hi manyeta apaśabdapadārthakaḥ śabdaḥ apaśabdaḥ bhavati iti apaśabdaḥ iti eva tasya apaśabdaḥ syāt .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {68/115} na ca eṣaḥ apaśabdaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {69/115} ayam khalu api bhūyaḥ anukaraṇaśabdaḥ aparihāryaḥ yadarthaḥ upadeśaḥ kartavyaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {70/115} sādhu ḷkāram adhīte .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {71/115} madhu ḷkāram adhīte iti .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {72/115} kvasthasya punaḥ etat anukaraṇam .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {73/115} kḷpisthasya .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {74/115} yadi kḷpisthasya kḷpeḥ ca latvam asiddham tasya asiddhatvāt ṛkāre eva ackāryāṇi bhaviṣyanti .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {75/115} bhavet tadarthena na arthaḥ syāt .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {76/115} ayam tu anyaḥ kḷpisthapadārthakaḥ śabdaḥ yadarthaḥ upadeśaḥ kartavyaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {77/115} na kartavyaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {78/115} idam avaśyam vaktavyam .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {79/115} prakṛtivat anukaraṇam bhavati iti .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {80/115} kim prayojanam .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {81/115} dviḥ pacantu iti āha .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {82/115} tiṅ atiṅaḥ iti nighātaḥ yathā syāt .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {83/115} agnī iti āha .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {84/115} īdūdet dvivacanam pragṛhyam iti pragṛhyasañjñā yathā syāt .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {85/115} yadi prakṛtivat anukaraṇam bhavati iti ucyate apaśabdaḥ eva asau bhavati kumārīḷtakaḥ iti āha .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {86/115} brahmaṇī ḷtakaḥ iti āha .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {87/115} apaśabdaḥ hi asya prakṛtiḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {88/115} na cāpaśabdaḥ prakṛtiḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {89/115} na hi apaśabdāḥ upadiśyante .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {90/115} na ca anupadiṣṭā prakṛtiḥ asti. ekadeśavikṛtasya ananyatvāt plutyādayaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {91/115} ekadeśavikṛtam ananyavat bhavati iti plutyādayaḥ bhaviṣyanti .

(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {92/115} yadi ekadeśavikṛtam ananyavat bhavati iti ucyate rājñaḥ ka ca rājakīyam allopaḥ anaḥ iti lopaḥ prāpnoti .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {93/115} ekadeśavikṛtam ananyavat ṣaṣṭhīnirdiṣṭasya iti vakṣyāmi .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {94/115} yadi ṣaṣṭhīnirdiṣṭasya iti ucyate kḷptaśikha iti plutaḥ na prāpnoti .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {95/115} na hi atra ṛkāraḥ ṣaṣṭhīnirdiṣṭaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {96/115} kaḥ tarhi .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {97/115} rephaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {98/115} ṛkāraḥ api atra ṣaṣṭhīnirdiṣṭaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {99/115} katham .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {100/115} avibhaktikaḥ nirdeśaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {101/115} kṛpa uḥ raḥ laḥ kṛpo ro laḥ iti .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {102/115} atha vā punaḥ astu aviśeṣeṇa .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {103/115} nanu ca uktam .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {104/115} rājñaḥ ka ca rājakīyam allopaḥ anaḥ iti lopaḥ prāpnoti iti .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {105/115} vakṣyati etat .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {106/115} śvādīnām prasāraṇe nakārāntagrahaṇam anakārāntapratiṣedhārtham iti .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {107/115} tat prakṛtam uttaratra anuvartiṣyate .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {108/115} allopaḥ anaḥ nakārāntasya iti .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {109/115} iha tarhi kḷptaśikha iti anṛtaḥ iti pratiṣedhaḥ prāpnoti .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {110/115} ravatpratiṣedhāt ca . ravatpratiṣedhāt ca etat sidhyati .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {111/115} guroḥ aravataḥ iti vakṣyāmi .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {112/115} yadi aravataḥ iti ucyate hotṛ-ṛkāra , hotṝṛkāra , atra na prāpnoti .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {113/115} guroḥ aravataḥ hrasvasya iti vakṣyāmi .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {114/115} saḥ eṣaḥ sūtrabhedena ḷkāraḥ plutyādyarthaḥ san pratyākhyāyate .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {115/115} sā eṣā mahataḥ vaṃśastambāt laṭvā anukṛṣyate .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {1/80} idam vicāryate .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {2/80} imāni sandhyakṣarāṇi taparāṇi vā upadiśyeran .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {3/80} et , ot , ṅ .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {4/80} ait , aut , c iti .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {5/80} ataparāṇi vā yathānyāsam iti .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {6/80} kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {7/80} sandhyakṣareṣu taparopadeśaḥ cet taparoccāraṇam .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {8/80} sandhyakṣareṣu taparopadeśaḥ cet taparoccāraṇam kartavyam .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {9/80} plutyādiṣu ajvidhiḥ .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {10/80} plutyādiṣu ajāśrayaḥ vidhiḥ na sidhyati .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {11/80} gotrāta nautrāta iti atra anaci ca iti acaḥ uttarasya yaraḥ dve bhavataḥ iti dvirvacanam na prāpnoti .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {12/80} iha ca pratyaṅ aitikayana udaṅ aupagava iti aci iti ṅamuṭ na prāpnoti .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {13/80} plutasañjñā ca .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {14/80} plutasañjñā ca na sidhyati .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {15/80} aitikayana aupagava .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {16/80} ūkalaḥ ac hrasvadīrghaplutaḥ iti plutasañjñā na prāpnoti .

(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {17/80} santu tarhi ataparāṇi .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {18/80} atapare ecaḥ ik hrasvādeśe .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {19/80} yadi ataparāṇi ecaḥ ik hrasvādeśe iti vaktavyam .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {20/80} kim prayojanam .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {21/80} ecaḥ hrasvādeśaśāsaneṣu ardhaḥ ekāraḥ ardhaḥ okāraḥ vā mā bhūt iti .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {22/80} nanu ca yasya api taparāṇi tena api etat vaktavyam .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {23/80} imau aicau samāhāravarṇau mātrā avarṇasya mātrā ivarṇovarṇayoḥ .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {24/80} tayoḥ hrasvādeśaśāsaneṣu kadā cit avarṇaḥ syāt kadā cit ivarṇovarṇau .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {25/80} mā kadā cit avarṇam bhūt iti .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {26/80} pratyākhyāyate etat : aicoḥ ca uttarabhūyastvāt iti .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {27/80} yadi pratyākhyānapakṣaḥ idam api pratyākhyāyate : siddham eṅaḥ sasthānatvāt iti .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {28/80} nanu ca eṅaḥ sasthānatarau ardhaḥ ekāraḥ ardhaḥ okāraḥ ca .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {29/80} na tau staḥ .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {30/80} yadi hi tau syātām tau eva ayam upadiśet .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {31/80} nanu ca bhoḥ chandogānām sātyamugrirāṇāyanīyāḥ ardham ekāram ardham okāram ca adhīyate : sujāte eśvasūnṛte , adhvaryo odribhiḥ sutam , śukram te enyat yajatam te enyat iti .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {32/80} pārṣadakṛtiḥ eṣā tatrabhavatām .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {33/80} na eva hi loke na anyasmin vede ardhaḥ ekāraḥ ardhaḥ okāraḥ vā asti .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {34/80} ekādeśe dīrghagrahaṇam .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {35/80} ekādeśe dīrghagrahaṇam kartavyam .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {36/80} āt guṇaḥ dīrghaḥ .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {37/80} vṛddhiḥ eci dīrghaḥ iti .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {38/80} kim prayojanam .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {39/80} āntaryataḥ trimātracaturnātrāṇām sthāninām trimātracaturmātrāḥ ādeśāḥ mā bhūvan iti. khaṭvā , indraḥ khaṭvendraḥ , khaṭvā , udakam khaṭvodakam , khaṭvā , īṣā khaṭveṣā , khaṭvā , ūḍhā khaṭvoḍhā , khaṭvā , elakā khaṭvailakā , khaṭvā , odanaḥ khaṭvaudanaḥ , khaṭvā , aitikāyanaḥ khaṭvaitikāyanaḥ , khaṭvā , aupagavaḥ khaṭvaupagavaḥ .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {40/80} tat tarhi dīrghagrahaṇam kartavyam .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {41/80} na kartavyam .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {42/80} upariṣṭāt yogavibhāgaḥ kariṣyate .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {43/80} akaḥ savarṇe ekaḥ bhavati .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {44/80} tataḥ dīrghaḥ .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {45/80} dīrghaḥ ca sa bhavati yaḥ saḥ ekaḥ pūrvaparayoḥ iti evam nirdiṣṭaḥ iti .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {46/80} iha api tarhi prāpnoti .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {47/80} paśum , viddham , pacanti iti .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {48/80} na eṣaḥ doṣaḥ .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {49/80} iha tāvat paśum iti ami ekaḥ iti iyatā siddham .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {50/80} saḥ ayam evam siddhe sati yat pūrvagrahaṇam karoti tasya etat prayojanam yathājātīyakaḥ pūrvaḥ tathājātīyakaḥ ubhayoḥ yathā syāt iti .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {51/80} viddham iti pūrvaḥ iti eva anuvartate .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {52/80} atha vā ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na anena samprasāraṇasya dīrghaḥ bhavati iti yat ayam halaḥ uttarasya samprasāraṇasya dīrghatvam śāsti .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {53/80} pacanti iti ataḥ guṇe paraḥ iti iyatā siddham .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {54/80} saḥ ayam evam siddhe sati yat rūpagrahaṇam karoti tasya etat prayojanam yathājātīyakam parasya rūpam tathājātīyakam ubhayoḥ yathā syāt iti .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {55/80} iha tarhi khaṭvarśyaḥ mālarśyaḥ iti dīrghavacanāt akāraḥ na ānantaryāt ekākaukārau na .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {56/80} tatra kaḥ doṣaḥ .

(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {57/80} vigṛhītasya śravaṇam prasajyeta .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {58/80} na brūmaḥ yatra kriyamāṇe doṣaḥ tatra kartavyam .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {59/80} kim tarhi .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {60/80} yatra kriyamāṇe na doṣaḥ tatra kartavyam iti .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {61/80} kva ca kriyamāṇe na doṣaḥ .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {62/80} sañjñāvidhau .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {63/80} vṛddhīḥ āt aic dīrghaḥ .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {64/80} at eṅ guṇaḥ dīrghaḥ iti .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {65/80} tat tarhi dīrghagrahaṇam kartavyam .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {66/80} na kartavyam .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {67/80} kasmāt eva āntaryataḥ trimātracaturnātrāṇām sthāninam trimātracaturmātrāḥ ādeśāḥ na bhavanti .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {68/80} tapare guṇavṛddhī .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {69/80} nanu ca bhoḥ taḥ paraḥ yasmāt saḥ ayam taparaḥ .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {70/80} na iti āha .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {71/80} tāt api paraḥ taparaḥ iti .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {72/80} yadi tāt api paraḥ taparaḥ ṝdoḥ ap iti iha eva syāt : yavaḥ stavaḥ .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {73/80} lavaḥ pavaḥ iti atra na syāt .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {74/80} na eṣaḥ takāraḥ .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {75/80} kaḥ tarhi .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {76/80} dakāraḥ .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {77/80} kim dakāre prayojanam .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {78/80} atha kim takāre prayojanam .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {79/80} yadi asandehārthaḥ takāraḥ dakāraḥ api .
(Śs_3-4.1) KA_I,22.2-23.23 Ro_I,79-84 {80/80} atha mukhasukhārthaḥ takāraḥ dakāraḥ api .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {1/138} idam vicāryate .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {2/138} ye ete varṇeṣu varṇaikadeśāḥ varṇāntarasamānākṛtayaḥ eteṣām avayavagrahaṇena grahaṇam syāt vā na vā iti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {3/138} kutaḥ punaḥ iyam vicāraṇā .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {4/138} iha samudāyāḥ api upadiśyante avayavāḥ api .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {5/138} abhyantaraḥ ca samudāye avayavaḥ .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {6/138} tat yathā : vṛkṣaḥ pracalan saha avayavaiḥ pracalati .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {7/138} tatra samudāyasthasya avayavasya avayavagrahaṇena grahaṇam syāt vā na vā iti jāyate vicāraṇā .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {8/138} kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {9/138} v arṇaikadeśāḥ varṇagrahaṇena cet sandhyakṣre samānākṣaravidhipratiṣedhaḥ .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {10/138} varṇaikadeśāḥ varṇagrahaṇena iti cet sandhyakṣare samānākṣarāśrayaḥ vidhiḥ prāpnoti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {11/138} sa pratiṣedhyaḥ : agne , indram .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {12/138} vāyo , udakam .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {13/138} akaḥ savarṇe dīrghaḥ iti dīrghatvam prāpnoti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {14/138} dīrghe hrasvavidhipratiṣedhaḥ .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {15/138} dīrghe hrasvākṣarāśrayaḥ vidhiḥ prāpnoti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {16/138} sa pratiṣedhyaḥ .

(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {17/138} grāmaṇīḥ , ālūya , pralūya .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {18/138} hrasvasya piti kṛti tuk bhavati iti tuk prāpnoti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {19/138} na eṣaḥ doṣaḥ .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {20/138} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na dīrghe hrasvāśrayaḥ vidhiḥ bhavati iti yat ayam dīrghāt che tukam śāsti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {21/138} na etat asti jñāpakam .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {22/138} asti hi anyat etasya vacane prayojanam .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {23/138} kim .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {24/138} padāntāt vā iti vibhāṣām vakṣyāmi iti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {25/138} yat tarhi yogavibhāgam karoti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {26/138} itarathā hi dīrghāt padāntāt vā iti eva brūyāt .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {27/138} iha tarhi khaṭvābhiḥ , mālābhiḥ , ataḥ bihsaḥ ais , iti aisbhāvaḥ prāpnoti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {28/138} taparakaraṇasāmarthyāt na bhaviṣyati .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {29/138} iha tarhi yātā vātā , ataḥ lopaḥ ārdhadhātuke iti akāralopaḥ prāpnoti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {30/138} nanu ca atra api taparakaraṇasāmarthyāt eva na bhaviṣyati .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {31/138} asti hi anyat taparakaraṇe prayojanam .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {32/138} kim .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {33/138} sarvasya lopaḥ mā bhūt iti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {34/138} atha kriyamāṇe api tapare parasya lope kṛte pūrvasya kasmāt na bhavati .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {35/138} paralopasya sthānivadbhāvāt asiddhatvāt ca .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {36/138} evam tarhi ācāryapravṛttiḥ jñāpayati nākārasthasya akārasya lopaḥ bhavati iti yat ayam ātaḥ anupasarge kaḥ iti kakāram anubandham karoti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {37/138} katham kṛtvā jñāpakam .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {38/138} kitkaraṇe etat prayojanam kiti iti ākārlopaḥ yathā syāt iti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {39/138} yadi ca ākārasthasya api akārlopaḥ syāt kitkaraṇam anarthakam syāt .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {40/138} parasya akārasya lope kṛte dvayoḥ akārayoḥ pararūpe hi siddham rūpam syāt: godaḥ , kambaladaḥ iti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {41/138} paśyati tu ācāryaḥ nākārasthasya akārasya lopaḥ bhavati iti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {42/138} ataḥ kakāram anubandham karoti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {43/138} na etat asti jñāpakam .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {44/138} uttarārtham etat syāt .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {45/138} tundaśokayoḥ parimṛjāpanudoḥ iti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {46/138} yat tarhi gāpoḥ ṭhak iti ananyārtham kakāram anubandham karoti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {47/138} ekavarṇavat ca .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {48/138} ekavarṇavat ca dīrghaḥ bhavati iti vaktavyam .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {49/138} kim prayojanam .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {50/138} vācā tarati iti dvyajlakṣaṇaḥ ṭhan mā bhūt iti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {51/138} iha ca vācaḥ nimittam , tasya nimittam saṃyogotpāttau iti dvyajlakṣaṇaḥ yat mā bhūt iti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {52/138} atra api gonaugrahaṇam jñāpakam dīrghāt dvyajlakṣaṇaḥ vidhiḥ na bhavati iti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {53/138} ayam tu sarveṣām parihāraḥ : na avyapavṛktasya avayave tadvidhiḥ yathā dravyeṣu .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {54/138} na avyapavṛktasya avayavsya avayavāśrayaḥ vidhiḥ bhavati yathā dravyeṣu .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {55/138} tat yathā dravyeṣu : saptadaśa sāmidhenyaḥ bhavanti iti na saptadaśāratnimātram kāṣṭham agnau abhyādhīyate .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {56/138} viṣamaḥ upanyāsaḥ .

(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {57/138} pratyṛcam ca eva hi tat karma codyate asambhavaḥ ca agnau vedyām ca .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {58/138} yathā tarhi saptadaśa prādeśamātrīḥ aśvatthīḥ samidhaḥ abhyādadhīta iti na saptadaśaprādeśamātram kāṣṭham abhyādhīyate .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {59/138} atra api pratipravaṇam ca etat karma codyate tulyaḥ ca asambhavaḥ agnau vedyām ca .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {60/138} yathā tarhi tailam na vikretavyam , māṃsam na vikretavyam iti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {61/138} vyapavṛtkam ca na vikrīyate , avyapavṛktam ca gāvaḥ ca sarṣapāḥ ca vikriyante .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {62/138} tathā lomanakham spṛṣṭvā śaucam kartavyam iti , vyapavṛktam spṛṣṭvā niyogataḥ kartavyam avyapavṛkte kāmacāraḥ .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {63/138} yatra tarhi vyapavargaḥ asti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {64/138} kva ca vyapavargaḥ asti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {65/138} sandhyakṣareṣu .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {66/138} sandhyakṣareṣu vivṛtatvāt .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {67/138} yat atra avarṇam vivṛtataram tat anyasmāt avarṇāt .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {68/138} ye*api ivarṇovarṇe vivṛtatare te*anyābhyām ivarṇovarṇābhyām .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {69/138} athavā punaḥ na gṛhyante .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {70/138} agrahaṇam cet nuḍvidhilādeśavināmeṣu ṛkāragrahaṇam .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {71/138} agrahaṇam cet nuḍvidhilādeśavināmeṣu ṛkārasya grahaṇam kartavyam .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {72/138} tasmāt nuṭ dvihalaḥ , ṛkāre ca iti vaktavyam iha api yathā syāt : ānṛdhatuḥ , ānṛdhuḥ iti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {73/138} yasya punaḥ gṛhyante dvihalaḥ iti eva tasya siddham .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {74/138} yasya api na gṛhyante tasya api eṣaḥ na doṣaḥ .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {75/138} dvihalgrahaṇam na kariṣyate .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {76/138} tasmāt nuṭ bhavati iti eva .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {77/138} yadi na kriyate āṭatuḥ , āṭuḥ iti atra api prāpnoti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {78/138} aśnotigrahaṇam niyamārtham bhaviṣyati .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {79/138} aśnoteḥ eva avarṇopadhasya na anyasya avarṇopadhasya iti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {80/138} lādeśe ca ṛkāragrahaṇam kartavyam .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {81/138} kṛpaḥ raḥ laḥ , ṛkārasya ca iti vaktavyam iha api yathā syāt : kḷptaḥ , kḷptavān iti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {82/138} yasya punaḥ gṛhyante raḥ iti eva tasya siddham .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {83/138} yasya api na gṛhyante tasya api eṣaḥ na doṣaḥ .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {84/138} ṛkāraḥ api atra nirdiśyate .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {85/138} katham .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {86/138} avibhaktikaḥ nirdeśaḥ .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {87/138} kṛpa , uḥ , raḥ , laḥ kṛpo ro laḥ iti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {88/138} atha vā ubhayataḥ sphoṭamātram nirdiśyate .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {89/138} raśruteḥ laśrutiḥ bhavati iti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {90/138} vināme ṛkāragrahaṇam kartavyam .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {91/138} raṣābhyām naḥ ṇaḥ samānapade , ṛkārāt ca iti vaktayvam iha api yathā syāt : mātṝṇām , pitṝṇām iti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {92/138} yasya punaḥ gṛhyante raṣābhyām iti eva tasya siddham .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {93/138} na sidhyati .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {94/138} yat tat rephāt param bhakteḥ tena vyavahitatvāt na prāpnoti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {95/138} mā bhūt evam .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {96/138} aḍvyavāye iti eva siddham .

(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {97/138} na sidhyati .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {98/138} varṇaikadeśāḥ ke varṇagrahaṇena gṛhyante .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {99/138} ye vyapavṛktāḥ api varṇāḥ bhavanti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {100/138} yat ca api rephāt param bhakteḥ na tat kva cit api vyapavṛktam dṛśyate .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {101/138} evam tarhi yogavibhāgaḥ kariṣyate .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {102/138} raṣābhyām naḥ ṇaḥ samānapade .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {103/138} tataḥ vyavāye .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {104/138} vyavāye ca raṣābhyām naḥ ṇaḥ bhavati iti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {105/138} tataḥ aṭkupvāṅnumbhiḥ iti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {106/138} idam idānīm kimartham .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {107/138} niyamārtham .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {108/138} etaiḥ eva ākṣarasamamnāyikaiḥ vyavāye na anyaiḥ iti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {109/138} yasya api na gṛhyante tasya api eṣaḥ na doṣaḥ .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {110/138} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati bhavati ṛkārāt naḥ ṇatvam iti yat ayam kṣubhādiṣu nṛnamanaśabdam paṭhati .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {111/138} na etat asti jñāpakam .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {112/138} vṛddhyartham etat syāt : nārnamaniḥ .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {113/138} yat tarhi tṛpnotiśabdam paṭhati .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {114/138} yat ca api nṛnamanaśabdam paṭhati .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {115/138} nanu ca uktam vṛddhyartham etat syāt iti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {116/138} bahiraṅgā vṛddhiḥ .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {117/138} antaraṅgam ṇatvam .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {118/138} asiddham bahiraṅgam antaraṅge .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {119/138} atha vā upariṣṭāt yogavibhāgaḥ kariṣyate .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {120/138} ṛto naḥ ṇaḥ bhavati .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {121/138} tataḥ chandasi avagrahāt .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {122/138} ṛtaḥ iti eva .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {123/138} plutau aicaḥ idutau .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {124/138} etat ca vaktavyam .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {125/138} yasya punaḥ gṛhyante guroḥ ṭeḥ iti eva plutyā tasya siddham .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {126/138} yasya api na gṛhyante tasya api eṣaḥ na doṣaḥ .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {127/138} kriyate etat nyāse eva .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {128/138} tulyarūpe saṃyoge dvivyañjanavidhiḥ .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {129/138} tulyarūpe saṃyoge dvivyañjanāśrayaḥ vidhiḥ na sidhyati : kukkuṭaḥ , pippalaḥ , pittam iti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {130/138} yasya punaḥ gṛhyante tasya dvau kakārau dvau pakārau dvau takārau .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {131/138} yasya api na gṛhyante tasya api dvau kakārau dvau pakārau dvau takārau .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {132/138} katham .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {133/138} mātrākālaḥ atra gamyate .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {134/138} na ca mātrikam vyañjanam asti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {135/138} anupadiṣṭam sat katham śakyam vijñātum .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {136/138} yadi api tāvat atra etat śakyate vaktum yatra etat na asti aṇ savarṇān gṛhṇāti iti iha tu katham sayŚyantā savŚvatsaraḥ yalŚ lokam talŚ lokam iti yatra etat asti aṇ savarṇān gṛhṇāti iti .

(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {137/138} atra api mātrākalaḥ gṛhyate na ca mātrikam vyañjanam asti .
(Śs_3-4.2) KA_I,23.24-26.27 Ro_I,84-93 {138/138} anupadiṣṭam sat katham śakyam pratipattum .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {1/30} sarve varṇāḥ sakṛt upadiṣṭāḥ .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {2/30} ayam hakāraḥ dviḥ upadiśyate pūrvaḥ ca paraḥ ca .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {3/30} yadi punaḥ pūrvaḥ eva upadiśyeta paraḥ eva vā .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {4/30} kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {5/30} hakārasya paropadeśe aḍgrahaṇeṣu hagrahaṇam .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {6/30} hakārasya paropadeśe aḍgrahaṇeṣu hagrahaṇam kartavyam .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {7/30} ātaḥ aṭi nityam , śaḥ chaḥ aṭi , dīrghāt aṭi samānapade .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {8/30} hakāre ca iti vaktavyam iha api yathā syāt : mahāŚ hi saḥ .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {9/30} uttve ca . uttve ca hakāragrahaṇam kartavyam .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {10/30} ataḥ roḥ aplutāt aplute , haśi ca .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {11/30} hakāre ca iti vaktavyam iha api yathā syāt : puruṣaḥ hasati , brāhmaṇaḥ hasati iti .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {12/30} astu tarhi pūrvopadeśaḥ .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {13/30} pūrvopadeśe kittvakseḍvidhayaḥ jhalgrahaṇāni ca .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {14/30} yadi pūrvopadeśaḥ kittvam vidheyam .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {15/30} snihitvā snehitvā sisnihiṣati sisnehiṣati .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {16/30} ralaḥ vyupadhāt halādeḥ iti kittvam na prāpnoti .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {17/30} ksavidhiḥ .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {18/30} ksaḥ ca vidheyaḥ .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {19/30} adhukṣat alikṣat .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {20/30} śalaḥ igupadhāt aniṭaḥ ksaḥ iti ksaḥ na prāpnoti .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {21/30} iḍvidhiḥ .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {22/30} iṭ ca vidheyaḥ .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {23/30} rudihi svapihi .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {24/30} valādilakṣaṇaḥ iṭ na prāpnoti. jhalgrahaṇāni ca .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {25/30} kim .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {26/30} ahakārāṇi syuḥ .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {27/30} tatra kaḥ doṣaḥ .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {28/30} jhalaḥ jhali iti iha na syāt : adāgdhām adāgdham .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {29/30} tasmāt pūrvaḥ ca upadeṣṭavyaḥ paraḥ ca .
(Śs_5.1) P. I.27.2-20 Ro_I,93-94 {30/30} yadi ca kim cit anyatra api upadeśe prayojanam asti tatra api upadeśaḥ kartavyaḥ .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {1/36} idam vicāryate : ayam rephaḥ yakāravakārābhyām pūrvaḥ eva upadiśyeta ha ra ya vaṭ iti paraḥ eva vā yathānyāsam iti .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {2/36} kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {3/36} rephasya paropadeśe anunāsikadvirvacanaparasavarṇapratiṣedhaḥ .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {4/36} rephasya paropadeśe anunāsikadvirvacanaparasavarṇānām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {5/36} anunāsikasya : svaḥ nayati , prātaḥ nayati iti yaraḥ anunāsike anunāsikaḥ vā iti anunāsikaḥ prāpnoti .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {6/36} dvirvacanasya : bhadrahradaḥ , madrahradaḥ iti yaraḥ iti dvirvacanam prāpnoti .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {7/36} parasavarṇasya : kuṇḍam rathena , vanam rathena .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {8/36} anusvārasya yayi iti parasavarṇaḥ prāpnoti .

(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {9/36} astu tarhi pūrvopadeśaḥ .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {10/36} pūrvopadeśe kittvapratiṣedhaḥ vyalopavacanam ca .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {11/36} yadi pūrvopadeśaḥ kittvam pratiṣedhyam .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {12/36} devitvā dideviṣati .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {13/36} ralaḥ vyupadhāt iti kittvam prāpnoti .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {14/36} na eṣaḥ doṣaḥ .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {15/36} na evam vijñāyate ralaḥ vyupadhāt iti .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {16/36} kim tarhi .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {17/36} ralaḥ avvyupadhāt iti .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {18/36} kim idam avvyupadhāt iti .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {19/36} avakārāntāt vyuvpadhāt avvyupadhāt iti .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {20/36} vyalopavacanam ca .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {21/36} vyoḥ ca lopaḥ vaktavyaḥ : gaudheraḥ , paceran yajeran .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {22/36} jīveḥ radānuk : jīradānuḥ .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {23/36} vali iti lopaḥ na prāpnoti .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {24/36} na eṣaḥ doṣaḥ .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {25/36} rephaḥ api atra nirdiśyate .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {26/36} lopaḥ vyoḥ vali iti rephe ca vali ca iti .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {27/36} atha vā punaḥ astu paropadeśaḥ .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {28/36} nanu ca uktam rephasya paropadeśe anunāsikadvirvacanaparasavarṇapratiṣedhaḥ iti .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {29/36} anunāsikaparasavarṇayoḥ tāvat pratiṣedhaḥ na vaktavyaḥ .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {30/36} rephoṣmaṇām savarṇāḥ na santi .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {31/36} dvirvacane api na imau rahau kāryiṇau dvirvacanasya .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {32/36} kim tarhi .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {33/36} nimittam imau rahau dvirvacanasya .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {34/36} tat yathā .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {35/36} brāhmaṇāḥ bhojyantām .
(Śs_5.2) KA_I,27.21-28.15 Ro_I,95-97 {36/36} māṭharakauṇḍinyau pariveviṣṭām iti. na idānīm tau bhuñjāte .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {1/74} idam vicāryate .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {2/74} ime ayogavāhāḥ na kva cit upadiśyante śrūyante ca .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {3/74} teṣām kāryārthaḥ upadeśaḥ kartavyaḥ .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {4/74} ke punaḥ ayogavāhāḥ .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {5/74} visarjanīyajihvāmūlīyopadhmānīyānusvārānunāsikyayamāḥ .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {6/74} katham punaḥ ayogavāhāḥ .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {7/74} yat ayuktāḥ vahanti anupadiṣṭāḥ ca śrūyante .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {8/74} kva punaḥ eṣām upadeśaḥ kartavyaḥ .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {9/74} ayogavāhānām aṭsu ṇatvam .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {10/74} ayogavāhānām aṭsu upadeśaḥ kartavyaḥ .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {11/74} kim prayojanam .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {12/74} ṇatvam .

(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {13/74} uraḥkeṇa , uraḥpeṇa : aḍvyavāye iti ṇatvam siddham bhavati .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {14/74} śarṣu jaśbhāvaṣatve .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {15/74} śarṣu upadeśaḥ kartavyaḥ .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {16/74} kim prayojanam .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {17/74} jaśbhāvaṣatve .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {18/74} ayam ubjiḥ upadhmānīyopadhaḥ paṭhyate .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {19/74} tasya jaśtve kṛte ubjitā ubjitum iti etat rūpam yathā syāt .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {20/74} yadi ubjiḥ upadhmānīyopadhaḥ paṭhyate ubjijiṣati iti upadhmānīyādeḥ eva dvirvacanam prāpnoti. dakāropadhe punaḥ nandrāḥ saṃyogādayaḥ iti pratiṣedhasḥ siddhaḥ bhavati .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {21/74} yadi dakāropadhaḥ paṭhyate kā rūpasiddhiḥ : ubjitā ubjitum iti .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {22/74} asiddhe bhaḥ udjeḥ .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {23/74} idam asti stoḥ ścunā ścuḥ iti .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {24/74} tataḥ vakṣyāmi bhaḥ udjeḥ .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {25/74} udjeḥ ścunā sannipāte bhaḥ bhavati iti .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {26/74} tat tarhi vaktavyam .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {27/74} na vaktavyam .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {28/74} nipātanāt eva siddham .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {29/74} kim nipātanam .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {30/74} bhujanyubjau paṇyupatapayoḥ iti .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {31/74} iha api tarhi prāpnoti abhyudgaḥ , samudgaḥ iti .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {32/74} akutvaviṣaye tat nipātanam .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {33/74} atha vā na etat ubjeḥ rūpam .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {34/74} gameḥ dvyuparsargāt ḍaḥ vidhīyate .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {35/74} abhyudgataḥ abhyudgaḥ .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {36/74} samudgataḥ samudgaḥ iti .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {37/74} ṣatvam ca prayojanam .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {38/74} sarpiḥṣu dhanuḥṣu .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {39/74} śarvyavāye iti ṣatvam siddham bhavati .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {40/74} numvisarjanīyaśarvyavāye api iti visarjanīyagrahaṇam na kartavyam bhavati .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {41/74} numaḥ ca api tarhi grahaṇam śakyam akartum .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {42/74} katham sarpīṃṣi dhanūṃṣi .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {43/74} anusvāre kṛte śarvyavāye iti eva siddham .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {44/74} avaśyam numaḥ grahaṇam kartavyam anusvāraviśeṣaṇam numgrahaṇam numaḥ yaḥ anusvāraḥ tatra yathā syāt iha mā bhūt : puṃsu iti .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {45/74} atha vā aviśeṣeṇa upadeśaḥ kartavyaḥ .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {46/74} kim prayojanam .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {47/74} aviśeṣeṇa saṃyogopadhāsañjñālontyadvirvacanasthānivadbhāvapratiṣedhāḥ .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {48/74} aviśeṣeṇa saṃyogasañjñā prayojanam .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {49/74} ūbjaka .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {50/74} halaḥ anantarāḥ saṃyogaḥ iti saṃyogasañjñā saṃyoge guru iti gurusañjñā guroḥ iti plutaḥ bhavati .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {51/74} upadhāsañjñā ca prayojanam .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {52/74} duṣkṛtam , niṣkṛtam , niṣpītam , duṣpītam .

(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {53/74} idudupadhasya ca apratyayasya iti ṣatvam siddham bhavati .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {54/74} na etat asti prayojanam .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {55/74} na idudupadhagrahaṇanena visarjanīyaḥ viśeṣyate .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {56/74} kim tarhi .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {57/74} sakāraḥ viśeṣyate .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {58/74} idudupadhasya sakārasya yaḥ visarjanīyaḥ iti .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {59/74} atha vā upadhāgrahaṇam na kariṣyate .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {60/74} idudbhyām tu visarjanīyam viśeṣayiṣyāmaḥ .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {61/74} idudbhyām uttarasya visarjanīyasya iti .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {62/74} alaḥ antyavidhiḥ prayojanam .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {63/74} vṛkṣaḥ tarati .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {64/74} plakṣaḥ tarati .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {65/74} alaḥ antyasya vidhayaḥ bhavanti iti alaḥ antyasya satvam siddham bhavati .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {66/74} etat api na asti prayojanam .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {67/74} nirdiśyamānasya ādeśāḥ bhavanti iti visarjanīyasya eva bhaviṣyati .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {68/74} dvirvacanam prayojanam .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {69/74} uraḥkaḥ , uraḥpaḥ .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {70/74} anaci ca .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {71/74} acaḥ uttarasya yaraḥ dve bhavataḥ iti dvirvacanam siddham bhavati .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {72/74} sthānivadbhāvapratiṣedhaḥ ca prayojanam .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {73/74} yathā iha bhavati uraḥkeṇa , uraḥpeṇa iti aḍvyavāye api iti ṇatvam evam iha api sthānivadbhāvāt prāpnoti vyūḍhoraskena mahoraskena iti .
(Śs_5.3) KA_I,28.16-29.28 Ro_I,97-101 {74/74} tatra analvidhau iti pratiṣedhaḥ siddhaḥ bhavati .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {1/101} kim punaḥ ime varṇāḥ arthavantaḥ āhosvit anarthakāḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {2/101} arthavantaḥ varṇāḥ dhātuprātipadikapratyayanipātānām ekavarṇānām arthadarśanāt .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {3/101} dhātavaḥ ekavarṇāḥ arthavantaḥ dṛśyante : eti , adhyeti , adhīte iti .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {4/101} prātipadikani ekavarṇāni arthavanti : ābhyām , ebhiḥ , eṣu .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {5/101} pratyayāḥ ekavarṇāḥ arthavantaḥ : aupagavaḥ , kāpaṭavaḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {6/101} nipātāḥ ekavarṇāḥ arthavantaḥ : a*apehi .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {7/101} i*indram paśya .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {8/101} u*uttiṣṭha .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {9/101} dhātuprātipadikapratyayanipātānām ekavarṇānām arthadarśanāt manyāmahe arthavantaḥ varṇāḥ iti .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {10/101} varṇavyatyaye ca arthāntaragamanāt .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {11/101} varṇavyatyaye ca arthāntaragamanāt manyāmahe arthavantaḥ varṇāḥ iti .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {12/101} kūpaḥ , sūpaḥ , yūpaḥ iti .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {13/101} kūpaḥ iti sakakāreṇa kaḥ cit arthaḥ gamyate .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {14/101} sūpaḥ iti kakārāpāye sakāropajane ca arthāntaram gamyate .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {15/101} yūpaḥ iti kakārasakārāpāye yakāropajane ca arthāntatam gamyate .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {16/101} te manyāmahe : yaḥ kūpe kūpārthaḥ saḥ kakārasya .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {17/101} yaḥ sūpe sūpārthaḥ saḥ sakārasya .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {18/101} yaḥ yūpe yūpārthaḥ saḥ yakārasya iti .

(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {19/101} varṇānupalabdhau ca anarthagateḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {20/101} varṇānupalabdhau ca anarthagateḥ manyāmahe arthavantaḥ varṇāḥ iti .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {21/101} vṛkṣaḥ , ṛkṣaḥ , kāṇḍīraḥ , āṇḍīraḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {22/101} vṛkṣaḥ iti sakakāreṇa kaḥ cit arthaḥ gamyate .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {23/101} ṛkṣaḥ iti vakārāpāye saḥ arthaḥ na gamyate .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {24/101} kāṇḍīraḥ iti sakakāreṇa kaḥ cit arthaḥ gamyate .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {25/101} āṇḍīraḥ iti kakārāpāye saḥ arthaḥ na gamyate .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {26/101} kim tarhi ucyate anarthagateḥ iti .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {27/101} na sādhīyaḥ hi atra arthasya gatiḥ bhavati .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {28/101} evam tarhi idam paṭhitavyam syāt .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {29/101} varṇānupalabdhau ca atadarthagateḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {30/101} kim idam atadarthagateḥ iti .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {31/101} tasya arthaḥ tadarthaḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {32/101} tadarthasya gatiḥ tadarthagatiḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {33/101} na tadarthagatiḥ atadarthagatiḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {34/101} atadarthagateḥ iti .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {35/101} atha vā saḥ arthaḥ tadarthaḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {36/101} tadarthasya gatiḥ tadarthagatiḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {37/101} na tadarthagatiḥ atadarthagatiḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {38/101} atadarthagateḥ iti .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {39/101} saḥ tarhi tathā nirdeśaḥ kartavyaḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {40/101} na kartavyaḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {41/101} uttarapadalopaḥ atra draṣṭavyaḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {42/101} tat yathā: uṣṭramukham iva mukham asya uṣṭramukhaḥ , kharamukham iva mukham asya kharamukhaḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {43/101} evam atadarthagateḥ anarthagateḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {44/101} saṅghātārthavattvāt ca .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {45/101} saṅghātārthavattvāt ca manyāmahe arthavantaḥ varṇāḥ iti .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {46/101} yeṣām saṅghātāḥ arthavantaḥ avayavāḥ api teṣām arthavantaḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {47/101} yeṣām punaḥ avayavāḥ anarthakāḥ samudāyāḥ api teṣām anarthakāḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {48/101} tat yathā: ekaḥ cakṣuṣmān darśane samarthaḥ tatsamudāyaḥ ca śatam api samartham .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {49/101} ekaḥ ca tilaḥ tailadāne samarthaḥ tatsamudāyaḥ ca khārī api samarthā .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {50/101} yeṣām punaḥ avayavāḥ anarthakāḥ samudāyāḥ api teṣām anarthakāḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {51/101} tat yathā: ekaḥ andhaḥ darśane asamarthaḥ tatsamudāyaḥ ca śatam api asamartham .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {52/101} ekā ca sikatā tailadāne asamarthā tatsamudāyaḥ ca khārīśatam api asamartham .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {53/101} yadi tarhi ime varṇāḥ arthavantaḥ arthavatkṛtāni prāpnuvanti .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {54/101} kāni .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {55/101} arthavat prātipadikam iti prātipadikasañjñā prātipadikāt iti svādyutpattiḥ subantam padam iti padasañjñā .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {56/101} tatra kaḥ doṣaḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {57/101} padasya iti nalopādīni prāpnuvanti .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {58/101} dhanam , vanam iti .

(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {59/101} saṅghātasya aikārthyāt subabhāvaḥ varṇāt .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {60/101} saṅghātasya ekatvam arthaḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {61/101} tena varṇāt subutpattiḥ na bhaviṣyati .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {62/101} anarthakāḥ tu prativarṇam arthānupalabdheḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {63/101} anarthakāḥ tu varṇāḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {64/101} kutaḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {65/101} prativarṇam arthānupalabdheḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {66/101} na hi prativarṇam arthāḥ upalabhyante .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {67/101} kim idam prativarṇam iti .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {68/101} varṇam varṇam prati prativarṇam .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {69/101} varṇavyatyayāpāyopajanavikāreṣu arthadarśanāt .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {70/101} varṇavyatyayāpāyopajanavikāreṣu arthadarśanāt manyāmahe anarthakāḥ varṇāḥ iti .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {71/101} varṇavyatyaye: kṛteḥ tarkuḥ , kaseḥ sikatāḥ , hiṃseḥ siṃhaḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {72/101} varṇavyatyayaḥ na arthavyatyayaḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {73/101} apāyaḥ lopaḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {74/101} ghnanti , ghantu , aghnan .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {75/101} varṇāpāyaḥ nārthāpāyaḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {76/101} upajanaḥ āgamaḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {77/101} lavitā , lavitum .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {78/101} varṇopajanaḥ na arthopajanaḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {79/101} vikāraḥ ādeśaḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {80/101} ghātayati , ghātakaḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {81/101} varṇavikāraḥ na arthavikāraḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {82/101} yathā eva varṇavyatyayāpāyopajanavikārāḥ bhavanti tadvat arthavyatyayāpāyopajanavikāraiḥ bhavitavyam .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {83/101} na ca iha tadvat .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {84/101} ataḥ manyāmahe anarthakāḥ varṇāḥ iti .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {85/101} ubhayam idam varṇeṣu uktam arthavantaḥ anarthakāḥ iti ca .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {86/101} kim atra nyāyyam .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {87/101} ubhayam iti āha .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {88/101} kutaḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {89/101} svabhāvataḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {90/101} tat yathā: samānam īhamānānām adhīyānānām ca ke cit arthaiḥ yujyante apare na .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {91/101} na ca idānīm kaḥ cit arthavān iti kṛtvā sarvaiḥ arthavadbhiḥ śakyam bhavitum , kaḥ cit anarthakaḥ iti kṛtvā sarvaiḥ anarthakaiḥ .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {92/101} tatra kim asmābhiḥ śakyam kartum .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {93/101} yat dhātupratyayaprātipadikanipātāḥ ekavarṇāḥ arthavantaḥ ataḥ anye anarthakāḥ iti svābhāvikam etat .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {94/101} katham yaḥ eṣaḥ bhavatā varṇānām arthavattāyām hetuḥ upadiṣṭaḥ arthavantaḥ varṇāḥ dhātuprātipadikapratyayanipātānām ekavarṇānām arthadarśanāt varṇavyatyaye ca arthāntaragamanāt varṇānupalabdhau ca anarthagateḥ saṅghātārthavattvāt ca iti .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {95/101} saṅghātāntarāṇi eva etāni evañjātīyakāni arthāntareṣu vartante: kūpaḥ , sūpaḥ , yūpaḥ iti .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {96/101} yadi hi varṇavyatyayakṛtam arthāntaragamanam syāt bhūyiṣṭhaḥ kūpārthaḥ sūpe syāt sūpārthaḥ ca kūpe kūpārthaḥ ca yūpe yūpārthaḥ ca kūpe sūpārthaḥ ca yūpe yūpārthaḥ ca sūpe .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {97/101} yataḥ tu khalu na kaḥ cit kūpasya vā sūpe sūpasya vā kūpe kūpasya vā yūpe yūpasya vā kūpe sūpasya vā yūpe yūpasya vā sūpe ataḥ manyāmahe saṅghātāntarāṇi eva etāni evañjātīyakāni arthāntareṣu vartante iti .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {98/101} idam khalu api bhavatā varṇānām arthavattām bruvatā sādhīyaḥ anarthakatvam dyotitam .

(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {99/101} yaḥ manyate yaḥ kūpe kūpārthaḥ saḥ kakārasya sūpe sūpārthaḥ saḥ sakārasya yūpe yūpārthaḥ saḥ yakārasya iti ūpaśabdaḥ tasya anarthakaḥ syāt .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {100/101} tatra idam aparihṛtam saṅghātārthavattvāt ca .
(Śs_5.4) KA_I,30.1-32.11 Ro_I,101-106 {101/101} etasya api prātipadikasñjñāyām vakṣyati .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {1/29} a , i , uṇ ṛ , ḷk e , oṅ ai , auc .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {2/29} pratyāhāre anubandhānām katham ajgrahaṇeṣu na .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {3/29} ye ete akṣu pratyāhārārthāḥ anubandhāḥ kriyante eteṣām ajgrahaṇeṣu grahaṇam kasmāt na bhavati .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {4/29} kim ca syāt .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {5/29} dadhi ṇakārīyati madhu ṇakārīyati iti .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {6/29} ikaḥ yaṇ aci iti yaṇādeśaḥ prasajyeta .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {7/29} ācārāt .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {8/29} kim idam ācārāt iti .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {9/29} ācāryāṇām upacārāt .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {10/29} na eteṣu ācāryāḥ ackāryāṇi kṛtavantaḥ .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {11/29} apradhānatvāt .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {12/29} apradhānatvāt ca .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {13/29} na khalu api eteṣām akṣu prādhānyena upadeśaḥ kriyate .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {14/29} kva tarhi .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {15/29} halṣu .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {16/29} kutaḥ etat .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {17/29} eṣā hi ācāryasya śailī lakṣyate yat tulyajātīyān tulyajātīyeṣu upadiśati .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {18/29} acaḥ akṣu halaḥ halṣu .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {19/29} lopaḥ ca balavattaraḥ .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {20/29} lopaḥ khalu api tāvat bhavati .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {21/29} ūkālaḥ ac iti vā yogaḥ tatkālānām yathā bhavet acām grahaṇam ackāryam tena eteṣām na bhaviṣyati .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {22/29} atha vā yogavibhāgaḥ kariṣyate .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {23/29} ūkālaḥ ac .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {24/29} u ū u3 iti evaṅkālaḥ ac bhavati .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {25/29} tataḥ hrasvadīrghaplutaḥ .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {26/29} hrasvadīrghaplutasañjñaḥ ca bhavati ūkālaḥ ac .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {27/29} evam api kukkuṭaḥ iti atra api prāpnoti .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {28/29} tasmāt pūrvoktaḥ eva parihāraḥ .
(Śs_5.5) KA_I,32.12-33.4 Ro_I,107-108 {29/29} eṣaḥ eva arthaḥ. aparaḥ āha : hrasvādīnām vacanāt prāk yāvat tāvat eva yogaḥ astu ackāryāṇi yathā syuḥ tatkāleṣu akṣu kāryāṇi
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {1/43} atha kimartham antaḥsthānām aṇsu upadeśaḥ kriyate .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {2/43} iha sayŚyŚyantā savŚvŚvatsaraḥ yalŚ lŚlokam talŚ lŚlokam iti parasavarṇasya asiddhatvāt anusvārasya eva dvirvacanam .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {3/43} tatra parasya parasavarṇe kṛte tasya yaygrahaṇena grahaṇāt pūrvasya api parasavarṇaḥ yathā syāt .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {4/43} na etat asti prayojanam .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {5/43} vakṣyati etat .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {6/43} dvirvacane parasavarṇatvam siddham vaktavyam iti .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {7/43} yāvatā siddhatvam ucyate parasavarṇaḥ eva tāvad bhavati .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {8/43} parasavarṇe tarhi kṛte tasya yargrahaṇeṇa grahaṇāt dvirvacanam yathā syāt .

(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {9/43} mā bhūt dvirvacanam .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {10/43} nanu ca bhedaḥ bhavati. sati dvirvacane triyakāram asati dvirvacane dviyakāram .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {11/43} na asti bhedaḥ .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {12/43} sati api dvirvacane dviyakāram eva .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {13/43} katham .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {14/43} halaḥ yamām yami lopaḥ iti evam ekasya lopena bhavitavyam .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {15/43} evam api bhedaḥ .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {16/43} sati dvirvacane kadā cit dviyakāram kadā cit triyakāram .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {17/43} saḥ eṣaḥ katham bhedaḥ na syāt .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {18/43} yadi nityaḥ lopaḥ syāt .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {19/43} vibhāṣā ca saḥ lopaḥ .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {20/43} yathā abhedaḥ tathā astu .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {21/43} anuvartate vibhāṣā śaraḥ aci yat vārayati ayam dvitvam .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {22/43} yat ayam śaraḥ aci iti dvirvacanapratiṣedham śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ anuvartate vibhāṣā iti .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {23/43} katham kṛtvā jñāpakam .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {24/43} nitye hi tasya lope pratiṣedhārthaḥ na kaḥ cit syāt .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {25/43} yadi nityaḥ lopaḥ syāt pratiṣedhavacanam anarthakam syāt .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {26/43} astu atra dvirvacanam .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {27/43} jharaḥ jhari savarṇe iti lopaḥ bhaviṣyati .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {28/43} paśyati tu ācāryaḥ vibhāṣā saḥ lopaḥ iti .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {29/43} tataḥ dvirvacanapratiṣedham śāsti .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {30/43} na etat asti jñāpakam .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {31/43} nitye api tasya lope saḥ pratiṣedhaḥ avaśyam vaktavyaḥ .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {32/43} yat etat acaḥ rahābhyām iti dvirvacanam lopāpavādaḥ saḥ vijñāyate .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {33/43} katham .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {34/43} yaraḥ iti ucyate .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {35/43} etāvantaḥ ca yaraḥ yat uta jharaḥ vā yamaḥ vā .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {36/43} yadi ca atra nityaḥ lopaḥ syāt dvirvacanam anarthakam syāt .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {37/43} kim tarhi tayoḥ yogayoḥ udāharaṇam .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {38/43} yat akṛte dvirvacane trivyañjanaḥ saṃyogaḥ .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {39/43} pratttam , avatttam , ādityyaḥ .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {40/43} iha idānīm karttā , harttā iti dvirvacanasāmarthyāt lopaḥ na bhavati .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {41/43} evam iha api lopaḥ na syāt:: karṣati varṣati iti .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {42/43} tasmāt nitye api lope avaśyam saḥ pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(Śs_5.6) KA_I,33.5-34.2 Ro_I,108-110 {43/43} tat etat atyantam sandigdham vartate ācāryāṇām vibhāṣā anuvartate na vā iti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {1/81} ayam ṇakāraḥ dviḥ anubadhyate pūrvaḥ ca paraḥ ca .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {2/81} tatra aṇgrahaṇeṣu iṇgrahaṇeṣu ca sandehaḥ bhavati pūrveṇa vā syuḥ pareṇa vā iti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {3/81} katarasmin tāvat aṇgrahaṇe sandehaḥ .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {4/81} ḍhralope pūrvasya dīrghaḥ aṇaḥ iti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {5/81} asandigdham pūrveṇa na pareṇa .

(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {6/81} kutaḥ etat .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {7/81} parābhāvāt .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {8/81} na hi ḍhralope pare aṇaḥ santi .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {9/81} nanu ca ayam asti : ātṛḍham āvṛḍham iti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {10/81} evam tarhi sāmarthyāt pūrveṇa na pareṇa .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {11/81} yadi hi pareṇa syāt aṇgrahaṇam anarthakam syāt .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {12/81} ḍhralope pūrvasya dīrghaḥ acaḥ iti eva brūyāt .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {13/81} atha vā etat api na brūyāt .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {14/81} acaḥ hi etat bhavati hrasvaḥ dīrghaḥ plutaḥ iti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {15/81} asmin tarhi aṇgrahaṇe sandehaḥ ke aṇaḥ iti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {16/81} asandigdham pūrveṇa na pareṇa .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {17/81} kutaḥ etat .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {18/81} parābhāvāt .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {19/81} na hi ke pare aṇaḥ santi .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {20/81} nanu ca ayam asti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {21/81} gokā naukā iti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {22/81} evam tarhi sāmarthyāt pūrveṇa na pareṇa .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {23/81} yadi hi pareṇa syāt aṇgrahaṇam anarthakam syāt .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {24/81} ke acaḥ iti eva brūyāt .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {25/81} atha vā etat api na brūyāt .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {26/81} acaḥ hi etat bhavati hrasvaḥ dīrghaḥ plutaḥ iti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {27/81} asmin tarhi aṇgrahaṇe sandehaḥ aṇaḥ apragṛhyasya anunāsikaḥ iti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {28/81} asandigdham pūrveṇa na pareṇa .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {29/81} kutaḥ etat .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {30/81} parābhāvāt .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {31/81} na hi padāntāḥ pare aṇaḥ santi .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {32/81} nanu ca ayam asti kartṛ hartṛ iti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {33/81} evam tarhi sāmarthyāt pūrveṇa na pareṇa .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {34/81} yadi hi pareṇa syāt aṇgrahaṇam anarthakam syāt .acaḥ apragṛhyasya anunāsikaḥ iti eva brūyāt .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {35/81} atha vā etat api na brūyāt .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {36/81} acaḥ eva hi pragṛhyāḥ bhavanti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {37/81} asmin tarhi aṇgrahaṇe sandehaḥ uḥ aṇ raparaḥ iti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {38/81} asandigdham pūrveṇa na pareṇa .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {39/81} kutaḥ etat .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {40/81} parābhāvāt .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {41/81} na hi uḥ sthāne pare aṇaḥ santi .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {42/81} nanu ca ayam asti kartrartham hartrartham iti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {43/81} kim ca syāt .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {44/81} yadi atra raparatvam syāt dvayoḥ rephayoḥ śravaṇam prasajyeta .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {45/81} halaḥ yamām yami lopaḥ iti evam ekasya atra lopaḥ bhavati. vibhāṣā saḥ lopaḥ .

(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {46/81} vibhāṣā śravaṇam prasajyeta .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {47/81} ayam tarhi nityaḥ lopaḥ raḥ ri iti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {48/81} padāntasya iti evam saḥ .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {49/81} na śakyaḥ padāntasya vijñātum .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {50/81} iha hi lopaḥ na syāt jargṛdheḥ laṅ ajarghāḥ pāspardheḥ apāspāḥ iti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {51/81} iha tarhi mātṝṇām pitṝṇām iti raparatvam prasajyeta .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {52/81} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na atra raparatvam bhavati iti yat ayam ṝtaḥ it dhātoḥ iti dhātugrahaṇam karoti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {53/81} katham kṛtvā jñāpakam .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {54/81} dhātugrahaṇasya etat prayojanam .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {55/81} iha mā bhūt : mātṝṇām , pitṝṇām iti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {56/81} yadi ca atra raparatvam syāt dhātugrahaṇam anarthakam syāt .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {57/81} raparatve kṛte anantyatvāt ittvam na bhaviṣyati .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {58/81} paśyati tu ācāryaḥ na atra raparatvam bhavati iti tataḥ dhātugrahaṇam karoti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {59/81} iha api tarhi ittvam na prāpnoti cikīrṣati jihīrṣati iti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {60/81} mā bhūt evam .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {61/81} upadhāyāḥ ca iti evam bhaviṣyati .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {62/81} iha api tarhi prāpnoti mātṝṇām , pitṝṇām iti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {63/81} tasmāt tatra dhātugrahaṇam kartavyam .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {64/81} evam tarhi aṇgrahaṇasāmarthyāt pūrveṇa na pareṇa .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {65/81} yadi pareṇa syāt aṇgrahaṇam anarthakam syāt .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {66/81} uḥ ac raparaḥ iti eva brūyāt .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {67/81} asmin tarhi aṇgrahaṇe sandehaḥ : aṇuditsavarṇasya ca apratyayaḥ iti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {68/81} asandigdham pareṇa na pūrveṇa iti. kutaḥ etat .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {69/81} savarṇe aṇ taparam hi uḥ ṛt .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {70/81} yat ayam uḥ ṛt iti ṛkāram taparam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ pareṇa na pūrveṇa .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {71/81} iṇgrahaṇeṣu tarhi sandehaḥ .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {72/81} asandigdham pareṇa na pūrveṇa iti. kutaḥ etat .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {73/81} yvoḥ anyatra pareṇa iṇ syāt .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {74/81} yatra icchati pūrveṇa sammṛdya grahaṇam tatra karoti yvoḥ iti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {75/81} tat ca guru bhavati .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {76/81} katham kṛtvā jñāpakam .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {77/81} tatra vibhaktinirdeśe sammṛdya grahaṇe ardhacatasraḥ mātrāḥ .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {78/81} pratyāhāragrahaṇe punaḥ tisraḥ mātrāḥ .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {79/81} saḥ ayam evam laghīyasā nyāsena siddhe sati yat garīyāṃsam yatnam ārabhate tat jñāpayati ācāryaḥ pareṇa na pūrveṇa iti .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {80/81} kim punaḥ varṇotsattau iva ṇakāraḥ dviḥ anubadhyate .
(Śs_6) KA_I,34.4-35.18 Ro_I,111-115 {81/81} etat jñāpayati ācāryaḥ bhavati eṣā paribhāṣā vyākhyānataḥ viśeṣapratipattiḥ na hi sandehāt alakṣaṇam iti. aṇuditsavarṇam parihāya pūrveṇa aṇgrahaṇam pareṇa iṇgrahaṇam iti vyākhyāsyāmaḥ .
(Śs_7-8.1) KA_I,35.20-36.4 Ro_I,115-116 {1/17} kimartham imau mukhanāsikāvacanau varṇau ubhau api anubadhyete na ñakāra eva anubadhyeta .
(Śs_7-8.1) KA_I,35.20-36.4 Ro_I,115-116 {2/17} katham yāni makāreṇa grahaṇāni halaḥ yamām yami lopaḥ iti .
(Śs_7-8.1) KA_I,35.20-36.4 Ro_I,115-116 {3/17} santu ñakāreṇa halaḥ yañām yañi lopaḥ iti .
(Śs_7-8.1) KA_I,35.20-36.4 Ro_I,115-116 {4/17} na evam śakyam. jhakārabhakāraparayoḥ api hi jhakārabhakāryoḥ lopaḥ prasajyeta .

(Śs_7-8.1) KA_I,35.20-36.4 Ro_I,115-116 {5/17} na jhakārabhakārau jhakārabhakārayoḥ staḥ .
(Śs_7-8.1) KA_I,35.20-36.4 Ro_I,115-116 {6/17} katham pumaḥ khayyi ampare iti .
(Śs_7-8.1) KA_I,35.20-36.4 Ro_I,115-116 {7/17} etat api astu ñakāreṇa pumaḥ khayyi añpare iti .
(Śs_7-8.1) KA_I,35.20-36.4 Ro_I,115-116 {8/17} na evam śakyam .
(Śs_7-8.1) KA_I,35.20-36.4 Ro_I,115-116 {9/17} jhakārabhakārapare hi khayyi ruḥ prasajyeta .
(Śs_7-8.1) KA_I,35.20-36.4 Ro_I,115-116 {10/17} na jhakārabhakāraparaḥ khay asti .katham ṅamaḥ hrasvāt aci ṅamuṭ nityam iti .
(Śs_7-8.1) KA_I,35.20-36.4 Ro_I,115-116 {11/17} etat api astu ñakāreṇa ṅañaḥ hrasvāt aci ṅañuṭ nityam iti .
(Śs_7-8.1) KA_I,35.20-36.4 Ro_I,115-116 {12/17} na evam śakyam .
(Śs_7-8.1) KA_I,35.20-36.4 Ro_I,115-116 {13/17} jhakārabhakāraparayoḥ api hi padāntayoḥ jhakārabhakārau āgamau syātām .
(Śs_7-8.1) KA_I,35.20-36.4 Ro_I,115-116 {14/17} na jhakārabhakārau padāntau staḥ .
(Śs_7-8.1) KA_I,35.20-36.4 Ro_I,115-116 {15/17} evam api pañca āgamāḥ trayaḥ āgaminau vaiṣamyāt saṅkhyātānudeśaḥ na prāpnoti .
(Śs_7-8.1) KA_I,35.20-36.4 Ro_I,115-116 {16/17} santu tāvat yeṣām āgamānām āgaminaḥ santi .
(Śs_7-8.1) KA_I,35.20-36.4 Ro_I,115-116 {17/17} jhakārabhakārau padāntau na staḥ iti kṛtvā āgamau api na bhaviṣyataḥ .
(Śs_7-8.2) KA_I,36.5-11 Ro_I,117 {1/6} atha kim idam akṣaram iti .
(Śs_7-8.2) KA_I,36.5-11 Ro_I,117 {2/6} akṣaram na kṣaram vidyāt . na kṣīyate na kṣarati iti vā akṣaram .
(Śs_7-8.2) KA_I,36.5-11 Ro_I,117 {3/6} aśnoteḥ vā saraḥ akṣaram .
(Śs_7-8.2) KA_I,36.5-11 Ro_I,117 {4/6} aśnoteḥ vā punaḥ ayam auṇādikaḥ saranpratyayaḥ .
(Śs_7-8.2) KA_I,36.5-11 Ro_I,117 {5/6} varṇam vā āhuḥ pūrvasūtre .
(Śs_7-8.2) KA_I,36.5-11 Ro_I,117 {6/6} atha vā pūrvasūtre varṇasya akṣaram iti sañjñā kriyate .
(Śs_7-8.3) KA_I,36.12-18 Ro_I,118-120 {1/7} kimartham idam upadiśyate .
(Śs_7-8.3) KA_I,36.12-18 Ro_I,118-120 {2/7} atha kimartham idam upadiśyate .
(Śs_7-8.3) KA_I,36.12-18 Ro_I,118-120 {3/7} varṇajñānam vāgviṣayaḥ yatra brahma vartate .
(Śs_7-8.3) KA_I,36.12-18 Ro_I,118-120 {4/7} tadartham iṣṭadbuddhyartham laghvartham ca upadiśyate .
(Śs_7-8.3) KA_I,36.12-18 Ro_I,118-120 {5/7} saḥ ayam akṣarasamāmnāyaḥ vāksamāmnāyaḥ puṣpitaḥ phalitaḥ candratārakavat pratimaṇḍitaḥ veditavyaḥ brahmarāśiḥ .
(Śs_7-8.3) KA_I,36.12-18 Ro_I,118-120 {6/7} sarvavedapuṇyaphalāvāptiḥ ca asya jñāne bhavati .
(Śs_7-8.3) KA_I,36.12-18 Ro_I,118-120 {7/7} mātāpitarau ca asya svarge loke mahīyete .
(P_1,1.1.1) KA_I,37.2-7 Ro_I,121-123 {1/13} kutvam kasmāt na bhavati coḥ kuḥ padasya iti .
(P_1,1.1.1) KA_I,37.2-7 Ro_I,121-123 {2/13} bhatvāt .
(P_1,1.1.1) KA_I,37.2-7 Ro_I,121-123 {3/13} katham bhasañjñā .
(P_1,1.1.1) KA_I,37.2-7 Ro_I,121-123 {4/13} ayasmayādīni chandasi iti .
(P_1,1.1.1) KA_I,37.2-7 Ro_I,121-123 {5/13} chandasi iti ucyate .
(P_1,1.1.1) KA_I,37.2-7 Ro_I,121-123 {6/13} na ca idam chandaḥ .
(P_1,1.1.1) KA_I,37.2-7 Ro_I,121-123 {7/13} chandovat sūtrāṇi bhavanti .
(P_1,1.1.1) KA_I,37.2-7 Ro_I,121-123 {8/13} yadi bhasañjñā vṛddhiḥ ād aic at eṅ guṇaḥ iti jaśtvam api na prāpnoti .
(P_1,1.1.1) KA_I,37.2-7 Ro_I,121-123 {9/13} ubhayasañjñāni api chandāṃsi dṛśyante .
(P_1,1.1.1) KA_I,37.2-7 Ro_I,121-123 {10/13} tat yathā .
(P_1,1.1.1) KA_I,37.2-7 Ro_I,121-123 {11/13} saḥ suṣṭubhā saḥ ṛkvatā gaṇena .
(P_1,1.1.1) KA_I,37.2-7 Ro_I,121-123 {12/13} padatvāt kutvam bhatvāt jaśvtam na bhavati .
(P_1,1.1.1) KA_I,37.2-7 Ro_I,121-123 {13/13} evam iha api bhatvāt kutvam na bhaviṣyati
(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {1/23} kim punaḥ idam tadbhāvitagrahaṇam : vṛddhiḥ iti evam ye ākāraikāraukārāḥ bhāvyante teṣām grahaṇam āhosvit ādaijmātrasya .

(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {2/23} kim ca ataḥ .
(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {3/23} yadi tadbhāvitagrahaṇam śālīyaḥ mālīyaḥ iti vṛddhalakṣaṇaḥ chaḥ na prāpnoti .
(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {4/23} āmramayam śālamayam vṛddhalakṣaṇaḥ mayaṭ na prāpnoti .
(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {5/23} āmraguptāyaniḥ śālaguptayaniḥ vṛddhalakṣaṇaḥ phiñ na prāpnoti .
(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {6/23} atha aijmātrasya grahaṇam sarvaḥ bhāsaḥ sarvabhāsaḥ iti uttarapadapadavṛddhau sarvam ca iti eṣaḥ vidhiḥ prāpnoti .
(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {7/23} iha ca tāvatī bhāryā asya tāvadbhāryaḥ yāvadbhāryaḥ vṛddhinimittasya iti puṃvadbhāvapratiṣedhaḥ prāpnoti .
(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {8/23} astu tarhi aijmātrasya .
(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {9/23} nanu ca uktam sarvaḥ bhāsaḥ sarvabhāsaḥ iti uttarapadapadavṛddhau sarvam ca iti eṣaḥ vidhiḥ prāpnoti .
(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {10/23} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {11/23} na evam vijñāyate uttarapadasya vṛddhiḥ uttarapadavṛddhiḥ uttarapadavṛddhau iti .
(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {12/23} katham tarhi .
(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {13/23} uttarapadasya iti evam prakṛtya yā vṛddhiḥ tadvati uttarapade iti evam etat vijñāyate .
(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {14/23} avaśyam ca etat evam vijñeyam .
(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {15/23} tadbhāvitagrahaṇe sati api iha prasajyeta : sarvaḥ kārakaḥ sarvakārakaḥ iti .
(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {16/23} yad api ucyate iha tāvatī bhāryā asya tāvadbhāryaḥ yāvadbhāryaḥ vṛddhinimittasya iti puṃvadbhāvapratiṣedhaḥ prāpnoti iti na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {17/23} na evam vijñāyate vṛddheḥ nimittam vṛddhinimittam vṛddhinimittasya iti .
(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {18/23} katham tarhi .
(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {19/23} vṛddheḥ nimittam yasmin saḥ ayam vṛddhinimittaḥ vṛddhinimittasya iti .
(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {20/23} kim ca vṛddheḥ nimittam. yaḥ asau kakāraḥ ṇakāraḥ ñakāraḥ vā .
(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {21/23} atha vā yaḥ kṛtsnāyāḥ vṛddheḥ nimittam .
(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {22/23} kaḥ ca kṛtsnāyāḥ vṛddheḥ nimittam .
(P_1,1.1.2) KA_I,37.8-24 Ro_I,123-124 {23/23} yaḥ trayāṇām ākāraikāraukārāṇām .
(P_1,1.1.3) KA_I,37.25-40.17 Ro_I,125-133 {1/139} sañjñādhikāraḥ sañjñāsampratyayārthaḥ .
(P_1,1.1.3) KA_I,37.25-40.17 Ro_I,125-133 {2/139} atha sañjñā iti prakṛtya vṛddhyādayaḥ śabdāḥ paṭhitavyāḥ .
(P_1,1.1.3) KA_I,37.25-40.17 Ro_I,125-133 {3/139} kim prayojanam .
(P_1,1.1.3) KA_I,37.25-40.17 Ro_I,125-133 {4/139} sañjñāsampratyayārthaḥ .
(P_1,1.1.3) KA_I,37.25-40.17 Ro_I,125-133 {5/139} vṛddhyādīnām śabdānām sañjñā iti eṣaḥ sampratyayaḥ yathā syāt .
(P_1,1.1.3) KA_I,37.25-40.17 Ro_I,125-133 {6/139} itarathā hi asampratyayaḥ yathā loke .
(P_1,1.1.3) KA_I,37.25-40.17 Ro_I,125-133 {7/139} akriyamāṇe hi sañjñādhikāre vṛddhyādīnām sañjñā iti eṣaḥ sampratyayaḥ na syāt .
(P_1,1.1.3) KA_I,37.25-40.17 Ro_I,125-133 {8/139} idam idānīm bahusūtram anarthakam syāt .
(P_1,1.1.3) KA_I,37.25-40.17 Ro_I,125-133 {9/139} anarthakam iti āha .
(P_1,1.1.3) KA_I,37.25-40.17 Ro_I,125-133 {10/139} katham .
(P_1,1.1.3) KA_I,37.25-40.17 Ro_I,125-133 {11/139} yathā loke .
(P_1,1.1.3) KA_I,37.25-40.17 Ro_I,125-133 {12/139} loke hi arthavanti ca anarthakāni ca vākyāni dṛśyante .
(P_1,1.1.3) KA_I,37.25-40.17 Ro_I,125-133 {13/139} arthavanti tāvat : devadatta gām abhyāja śuklām daṇḍena .
(P_1,1.1.3) KA_I,37.25-40.17 Ro_I,125-133 {14/139} devadatta gām abhyāja kṛṣṇām iti .
(P_1,1.1.3) KA_I,37.25-40.17 Ro_I,125-133 {15/139} anarthakāni ca .
(P_1,1.1.3) KA_I,37.25-40.17 Ro_I,125-133 {16/139} daśa dāḍimāni ṣaṭ apūpāḥ kuṇḍam ajājinam palalapiṇḍaḥ adhorukam etat kumāryāḥ sphaiyakṛtasya pitā pratiśīnaḥ iti .
(P_1,1.1.3) KA_I,37.25-40.17 Ro_I,125-133 {17/139} sañjñāsañjñyasandehaḥ ca .
(P_1,1.1.3) KA_I,37.25-40.17 Ro_I,125-133 {18/139} kriyamāṇe api sañjñādhikāre sañjñāsañjñinoḥ asandehaḥ vaktavyaḥ .

Original text: Vyākaraṇamahābhāṣya · Edition: Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). · Data entry George Cardona · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc