Vyākaraṇamahābhāṣya · Part 120
(Pas_1) KA_I,1.1-5 Ro_I,1-4 {1/10} atha śabdānuśāsanam .
(Pas_1) KA_I,1.1-5 Ro_I,1-4 {2/10} atha iti ayam śabdaḥ adhikārārthaḥ prayujyate .
(Pas_1) KA_I,1.1-5 Ro_I,1-4 {3/10} śabdānuśāsanam śāstram adhikṛtam veditavyam .
(Pas_1) KA_I,1.1-5 Ro_I,1-4 {4/10} keṣām śabdānām .
(Pas_1) KA_I,1.1-5 Ro_I,1-4 {5/10} laukikānām vaidikānām ca .
(Pas_1) KA_I,1.1-5 Ro_I,1-4 {6/10} tatra laukikāḥ tāvat : gauḥ aśvaḥ puruṣaḥ hastī śakuniḥ mṛgaḥ brāhmaṇaḥ iti .
(Pas_1) KA_I,1.1-5 Ro_I,1-4 {7/10} vaidikāḥ khalu api : śam naḥ devīḥ abhiṣṭaye .
(Pas_1) KA_I,1.1-5 Ro_I,1-4 {8/10} iṣe tvā ūrje tvā .
(Pas_1) KA_I,1.1-5 Ro_I,1-4 {9/10} agnim īḷe purohitam .
(Pas_1) KA_I,1.1-5 Ro_I,1-4 {10/10} agne ayāhi vītaye iti .
(Pas_2) KA_I,1.6-13 Ro_I,5-7 {1/19} atha gauḥ iti atra kaḥ śabdaḥ .
(Pas_2) KA_I,1.6-13 Ro_I,5-7 {2/19} kim yat tat sāsnālāṅgūlakakudakhuraviṣāṇi artharūpam saḥ śabdaḥ .
(Pas_2) KA_I,1.6-13 Ro_I,5-7 {3/19} na iti āha .
(Pas_2) KA_I,1.6-13 Ro_I,5-7 {4/19} dravyam nāma tat .
(Pas_2) KA_I,1.6-13 Ro_I,5-7 {5/19} yat tarhi tat iṅgitam ceṣṭitam nimiṣitam saḥ śabdaḥ .
(Pas_2) KA_I,1.6-13 Ro_I,5-7 {6/19} na iti āha .
(Pas_2) KA_I,1.6-13 Ro_I,5-7 {7/19} kriyā nāma sā .
(Pas_2) KA_I,1.6-13 Ro_I,5-7 {8/19} yat tarhi tat śuklaḥ nīlaḥ kṛṣṇaḥ kapilaḥ kapotaḥ iti saḥ śabdaḥ .
(Pas_2) KA_I,1.6-13 Ro_I,5-7 {9/19} na iti āha .
(Pas_2) KA_I,1.6-13 Ro_I,5-7 {10/19} guṇaḥ nāma saḥ .
(Pas_2) KA_I,1.6-13 Ro_I,5-7 {11/19} yat tarhi tat bhinneṣu abhinnam chinneṣu acchinnam sāmānyabhūtam saḥ śabdaḥ .
(Pas_2) KA_I,1.6-13 Ro_I,5-7 {12/19} na iti āha .
(Pas_2) KA_I,1.6-13 Ro_I,5-7 {13/19} ākṛtiḥ nāma sā .
(Pas_2) KA_I,1.6-13 Ro_I,5-7 {14/19} kaḥ tarhi śabdaḥ .
(Pas_2) KA_I,1.6-13 Ro_I,5-7 {15/19} yena uccāritena sāsnālāṅgūlakakudakhuraviṣāṇinām sampratyayaḥ bhavati saḥ śabdaḥ .
(Pas_2) KA_I,1.6-13 Ro_I,5-7 {16/19} atha vā pratītapadārthakaḥ loke dhvaniḥ śabdaḥ iti ucyate .
(Pas_2) KA_I,1.6-13 Ro_I,5-7 {17/19} tat yathā śabdam kuru mā śabdam kārṣīḥ śabdakārī ayam māṇavakaḥ iti .
(Pas_2) KA_I,1.6-13 Ro_I,5-7 {18/19} dhvanim kurvan evam ucyate .
(Pas_2) KA_I,1.6-13 Ro_I,5-7 {19/19} tasmāt dhvaniḥ śabdaḥ .
(Pas_3) KA_I,1.14-2.2 Ro_I,8-14 {1/17} kāni punaḥ śabdānuśāsanasya prayojanāni .
(Pas_3) KA_I,1.14-2.2 Ro_I,8-14 {2/17} rakṣohāgamalaghvasandehāḥ proyojanam .
(Pas_3) KA_I,1.14-2.2 Ro_I,8-14 {3/17} rakṣārtham vedānām adhyeyam vyākaraṇam .
(Pas_3) KA_I,1.14-2.2 Ro_I,8-14 {4/17} lopāgamavarṇavikārajñaḥ hi samyak vedān paripālayiṣyati .
(Pas_3) KA_I,1.14-2.2 Ro_I,8-14 {5/17} ūhaḥ khalu api. na sarvaiḥ liṅgaiḥ na ca sarvābhiḥ vibhaktibhiḥ vede mantrāḥ nigaditāḥ. te ca avaśyam yajñagatena yathāyatham vipariṇamayitavyāḥ. tān na avaiyākaraṇaḥ śaknoti yathāyatham vipariṇamayitum. tasmāt adhyeyam vyākaraṇam .
(Pas_3) KA_I,1.14-2.2 Ro_I,8-14 {6/17} āgamaḥ khalu api .
(Pas_3) KA_I,1.14-2.2 Ro_I,8-14 {7/17} brāhmaṇena niṣkāraṇaḥ dharmaḥ ṣaḍaṅgaḥ vedaḥ adhyeyaḥ jñeyaḥ iti .
(Pas_3) KA_I,1.14-2.2 Ro_I,8-14 {8/17} pradhānam ca ṣaṭsu aṅgeṣu vyākaraṇam .
(Pas_3) KA_I,1.14-2.2 Ro_I,8-14 {9/17} pradhāne ca kṛtaḥ yatnaḥ phalavān bhavati .
(Pas_3) KA_I,1.14-2.2 Ro_I,8-14 {10/17} laghvartham ca adhyeyam vyākaraṇam. brāhmaṇena avaśyam śabdāḥ jñeyāḥ iti .
(Pas_3) KA_I,1.14-2.2 Ro_I,8-14 {11/17} na ca antareṇa vyākaraṇam laghunā upāyena śabdāḥ śakyāḥ jñātum .
(Pas_3) KA_I,1.14-2.2 Ro_I,8-14 {12/17} asandehārtham ca adhyeyam vyākaraṇam .
(Pas_3) KA_I,1.14-2.2 Ro_I,8-14 {13/17} yājñikāḥ paṭhanti .
(Pas_3) KA_I,1.14-2.2 Ro_I,8-14 {14/17} sthūlapṛṣatīm āgnivāruṇīm anaḍvāhīm ālabheta iti .
(Pas_3) KA_I,1.14-2.2 Ro_I,8-14 {15/17} tasyām sandehaḥ sthūlā ca asau pṛṣatī ca sthūlapṛṣatī sthūlāni pṛṣanti yasyāḥ sā sthūlapṛṣatī .
(Pas_3) KA_I,1.14-2.2 Ro_I,8-14 {16/17} tām na avaiyākaraṇaḥ svarataḥ adhyavasyati .
(Pas_3) KA_I,1.14-2.2 Ro_I,8-14 {17/17} yadi pūrvapadaprakṛtisvaratvam tataḥ bahuvrīhiḥ. atha antodāttatvam tataḥ tatpuruṣaḥ iti .
(Pas_4.1) KA_I,2.3-9 Ro_I,11-12 {1/8} imāni ca bhūyaḥ śabdānuśāsanasya prayojanāni .
(Pas_4.1) KA_I,2.3-9 Ro_I,11-12 {2/8} te asurāḥ , duṣṭaḥ śabdaḥ , yat adhītam , yaḥ tu prayuṅkte , avidvāṃsaḥ , vibhaktim kurvanti , yaḥ vai imām , catvāri , uta tvaḥ , saktum iva , sārasvatīm , daśamyām putrasya , sudevaḥ asi varuṇa iti .
(Pas_4.1) KA_I,2.3-9 Ro_I,11-12 {3/8} te asurāḥ .
(Pas_4.1) KA_I,2.3-9 Ro_I,11-12 {4/8} te asurāḥ helayaḥ helayaḥ iti kurvantaḥ parā babhūvuḥ .
(Pas_4.1) KA_I,2.3-9 Ro_I,11-12 {5/8} tasmāt brāhmaṇena na mlecchitavai na apabhāṣitavai .
(Pas_4.1) KA_I,2.3-9 Ro_I,11-12 {6/8} mlecchaḥ ha vai eṣaḥ yat apaśabdaḥ .
(Pas_4.1) KA_I,2.3-9 Ro_I,11-12 {7/8} mlecchāḥ mā bhūma iti adhyeyam vyākaraṇam .
(Pas_4.1) KA_I,2.3-9 Ro_I,11-12 {8/8} te asurāḥ
(Pas_4.2) KA_I,2.10-14 Ro_I,12-13 {1/5} duṣṭaḥ śabdaḥ .
(Pas_4.2) KA_I,2.10-14 Ro_I,12-13 {2/5} duṣṭaḥ śabdaḥ svarataḥ varṇataḥ vā mithyā prayuktaḥ na tam artham āha .
(Pas_4.2) KA_I,2.10-14 Ro_I,12-13 {3/5} saḥ vāgvajraḥ yajamānam hinasti yathā indraśatruḥ svarataḥ aparādhāt .
(Pas_4.2) KA_I,2.10-14 Ro_I,12-13 {4/5} duṣṭān śabdān mā prayukṣmahi iti adhyeyam vyākaraṇam .
(Pas_4.2) KA_I,2.10-14 Ro_I,12-13 {5/5} duṣṭaḥ śabdaḥ .
(Pas_4.3) KA_I,2.14-17 Ro_I,3 {1/3} yat adhītam .
(Pas_4.3) KA_I,2.14-17 Ro_I,3 {2/3} yat adhītam avijñātam nigadena eva śabdyate anagnau iva śuṣkaidhaḥ na tat jvalati karhi cit .
(Pas_4.3) KA_I,2.14-17 Ro_I,3 {3/3} tasmāt anarthakam mā adhigīṣmahi iti adhyeyam vyākaraṇam. yat adhītam .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {1/27} yaḥ tu prayuṅkte .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {2/27} yaḥ tu prayuṅkte kuśalaḥ viśeṣe śabdān yathāvat vyavahārakāle saḥ anantam āpnoti jayam paratra vāgyogavit duṣyati ca apaśabdaiḥ .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {3/27} kaḥ .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {4/27} vāgyogavit eva .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {5/27} kutaḥ etat .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {6/27} yaḥ hi śabdān jānāti apaśabdān api asau jānāti .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {7/27} yathā eva hi śabdajñāne dharmaḥ evam apaśabdajñāne api adharmaḥ .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {8/27} atha vā bhūyān adharmaḥ prāpnoti .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {9/27} bhūyāṃsaḥ apaśabdāḥ alpīyāṃsaḥ śabdāḥ .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {10/27} ekaikasya hi śabdasya bahavaḥ apaśabdāḥ .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {11/27} tat yathā gauḥ iti asya śabdasya gāvī goṇī gotā gopotalikā iti evamādayaḥ apabhraṃśāḥ .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {12/27} atha yaḥ avāgyogavit .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {13/27} ajñānam tasya śaraṇam .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {14/27} na atyantāya ajñānam śaraṇam bhavitum arhati .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {15/27} yaḥ hi ajānan vai brāhmaṇam hanyāt surām vā pibet saḥ api manye patitaḥ syāt. evam tarhi saḥ anantam āpnoti jayam paratra vāgyogavit duṣyati ca apaśabdaiḥ .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {16/27} kaḥ. avāgyogavit eva .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {17/27} atha yaḥ vāgyogavit .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {18/27} vijñānam tasya śaraṇam .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {19/27} kva punaḥ idam paṭhitam .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {20/27} bhrājāḥ nāma ślokāḥ .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {21/27} kim ca bhoḥ ślokāḥ api pramāṇam .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {22/27} kim ca ataḥ .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {23/27} yadi pramāṇam ayam api ślokaḥ pramāṇam bhavitum arhati .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {24/27} yat udumbaravarṇānām ghaṭīnām maṇḍalam mahat pītam na svargam gamayet kim tat kratugatam nayet iti .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {25/27} pramattagītaḥ eṣaḥ tatrabhavataḥ .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {26/27} yaḥ tu apramattagītaḥ tat pramānam .
(Pas_4.4) KA_I,2.18-3.5 Ro_I,13-15 {27/27} yas tu prayuṅkte .
(Pas_4.5) KA_I,3.6-9 Ro_I,15 {1/4} avidvāṃsaḥ .
(Pas_4.5) KA_I,3.6-9 Ro_I,15 {2/4} avidvāṃsaḥ pratyabhivāde nāmnaḥ ye plutim na viduḥ kāmam teṣu tu viproṣya strīṣu iva ayam aham vadet .
(Pas_4.5) KA_I,3.6-9 Ro_I,15 {3/4} abhivāde strīvat mā bhūma iti adhyeyam vyākaraṇam .
(Pas_4.5) KA_I,3.6-9 Ro_I,15 {4/4} avidvāṃsaḥ
(Pas_4.6) KA_I,3.10-11 Ro_I,16 {1/3} vibhaktim kurvanti .
(Pas_4.6) KA_I,3.10-11 Ro_I,16 {2/3} yājñikāḥ paṭhanti : prayājāḥ savibhaktikāḥ kāryāḥ iti .
(Pas_4.6) KA_I,3.10-11 Ro_I,16 {3/3} na ca antareṇa vyākaraṇam prayājāḥ savibhaktikāḥ śakyāḥ kartum. vibhaktim kurvanti
(Pas_4.7) KA_I,3.12-13 Ro_I,16 {1/4} yaḥ vai imām .
(Pas_4.7) KA_I,3.12-13 Ro_I,16 {2/4} yaḥ vai imām padaśaḥ svaraśaḥ akṣaraśaḥ vācam vidadhāti saḥ ārtvijīnaḥ .
(Pas_4.7) KA_I,3.12-13 Ro_I,16 {3/4} ārtvijīnāḥ syāma iti adhyeyam vyākaraṇam .
(Pas_4.7) KA_I,3.12-13 Ro_I,16 {4/4} yaḥ vai imām .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {1/29} catvāri .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {2/29} catvari śṛṅgā trayaḥ asya padā dve śīrṣe sapta hastāsaḥ asya tridhā baddhaḥ vṛṣabhaḥ roravīti mahaḥ devaḥ martyān a viveśa .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {3/29} catvāri śṛṅgāni catvāri padajātāni nāmākhyātopasarganipātāḥ ca .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {4/29} trayaḥ asya pādāḥ trayaḥ kālāḥ bhūtabhaviṣyadvartamānāḥ .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {5/29} dve śīrṣe dvau śabdātmānau nityaḥ kāryaḥ ca .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {6/29} sapta hastāsaḥ asya sapta vibhaktayaḥ .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {7/29} tridhā baddhaḥ triṣu sthāneṣu baddhaḥ urasi kaṇṭhe śirasi iti .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {8/29} vṛṣabhaḥ varṣaṇāt .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {9/29} roravīti śabdam karoti .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {10/29} kutaḥ etat .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {11/29} rautiḥ śabdakarmā .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {12/29} mahaḥ devaḥ martyān āviveśa iti .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {13/29} mahān devaḥ śabdaḥ .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {14/29} martyāḥ maraṇadharmāṇaḥ manuṣyāḥ .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {15/29} tān āviveśa .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {16/29} mahatā devena naḥ sāmyam yathā syāt iti adhyeyam vyākaraṇam .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {17/29} aparaḥ āha : catvari vak parimitā padani tani viduḥ brāhmaṇa ye manīṣiṇaḥ guhā trīṇi nihitā na iṅgayanti turīyam vācaḥ manuṣyāḥ vadanti .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {18/29} catvāri vāk parimitā padāni .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {19/29} catvāri padajātāni nāmākhyātopasarganipātāḥ ca .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {20/29} tāni viduḥ brāhmaṇāḥ ye manīṣiṇaḥ .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {21/29} manasaḥ īṣiṇaḥ manīṣiṇaḥ .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {22/29} guhā trīṇi nihitā na iṅgayanti .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {23/29} guhāyām trīṇi nihitāni na iṅgayanti .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {24/29} na ceṣṭante .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {25/29} na nimiṣanti iti arthaḥ .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {26/29} turīyam vācaḥ manuṣyāḥ vadanti .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {27/29} turīyam ha vai etat vācaḥ yat manuṣyeṣu vartate .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {28/29} caturtham iti arthaḥ .
(Pas_4.8) KA_I,3.14-29 Ro_I,16-18 {29/29} catvāri .
(Pas_4.9) KA_I,4.5-8 Ro_I,18-19 {1/11} uta tvaḥ .
(Pas_4.9) KA_I,4.5-8 Ro_I,18-19 {2/11} uta tvaḥ paśyan na dadarśa vacam uta tvaḥ śrṇvan na śṛṇoti enām uto tvasmai tanvam visasre jāya iva patye uśatī suvasāḥ .
(Pas_4.9) KA_I,4.5-8 Ro_I,18-19 {3/11} api khalu ekaḥ paśyan api na paśyati vācam .
(Pas_4.9) KA_I,4.5-8 Ro_I,18-19 {4/11} api khalu ekaḥ śrṇvan api na śrṇoti enām .
(Pas_4.9) KA_I,4.5-8 Ro_I,18-19 {5/11} avidvāṃsam āha ardham .
(Pas_4.9) KA_I,4.5-8 Ro_I,18-19 {6/11} uto tvasmai tanvam visasre .
(Pas_4.9) KA_I,4.5-8 Ro_I,18-19 {7/11} tanum vivṛṇute .
(Pas_4.9) KA_I,4.5-8 Ro_I,18-19 {8/11} jāyā iva patye uśatī suvāsāḥ .
(Pas_4.9) KA_I,4.5-8 Ro_I,18-19 {9/11} tad yathā jāyā patye kāmayamānā suvāsāḥ svam ātmānam vivṛṇute evam vāk vāgvide svātmānam vivṛṇute .
(Pas_4.9) KA_I,4.5-8 Ro_I,18-19 {10/11} vāk naḥ vivṛṇuyāt ātmānam iti adhyeyam vyākaraṇam .
(Pas_4.9) KA_I,4.5-8 Ro_I,18-19 {11/11} uta tvaḥ .
(Pas_4.10) KA_I,4.9-18 Ro_I,19-20 {1/17} saktum iva .
(Pas_4.10) KA_I,4.9-18 Ro_I,19-20 {2/17} saktum iva titaunā punantaḥ yatra dhīrāḥ manasā vacam akrata atrā sakhāyaḥ sakhyani jānate bhadra eṣām lakṣmīḥ nihitā adhi vāci .
(Pas_4.10) KA_I,4.9-18 Ro_I,19-20 {3/17} saktuḥ sacateḥ durdhāvaḥ bhavati .
(Pas_4.10) KA_I,4.9-18 Ro_I,19-20 {4/17} kasateḥ vā viparītāt vikasito bhavati .
(Pas_4.10) KA_I,4.9-18 Ro_I,19-20 {5/17} titau paripavanam bhavati tatavat vā tunnavat vā .
(Pas_4.10) KA_I,4.9-18 Ro_I,19-20 {6/17} dhīrāḥ dhyānavantaḥ manasā prajñānena vācam akrata vācam akṛṣata .
(Pas_4.10) KA_I,4.9-18 Ro_I,19-20 {7/17} atrā sakhāyaḥ sakhyāni jānate .
(Pas_4.10) KA_I,4.9-18 Ro_I,19-20 {8/17} sāyujyāni jānate .
(Pas_4.10) KA_I,4.9-18 Ro_I,19-20 {9/17} kva .
(Pas_4.10) KA_I,4.9-18 Ro_I,19-20 {10/17} yaḥ eṣaḥ durghaḥ mārgaḥ ekagamyaḥ vāgviṣayaḥ .
(Pas_4.10) KA_I,4.9-18 Ro_I,19-20 {11/17} ke punaḥ te .
(Pas_4.10) KA_I,4.9-18 Ro_I,19-20 {12/17} vaiyākaraṇāḥ .
(Pas_4.10) KA_I,4.9-18 Ro_I,19-20 {13/17} kutaḥ etat .
(Pas_4.10) KA_I,4.9-18 Ro_I,19-20 {14/17} bhadrā eṣām lakṣmīḥ nihitā adhi vāci .
(Pas_4.10) KA_I,4.9-18 Ro_I,19-20 {15/17} eṣām vāci bhadrā lakṣmīḥ nihitā bhavati .
(Pas_4.10) KA_I,4.9-18 Ro_I,19-20 {16/17} lakṣmīḥ lakṣaṇāt bhāsanāt parivṛḍhā bhavati .
(Pas_4.10) KA_I,4.9-18 Ro_I,19-20 {17/17} saktum iva .
(Pas_4.11) KA_I,4.19-21 Ro_I,21 {1/3} sārasvatīm. yājñikāḥ paṭhanti : āhitāgniḥ apaśabdam prayujya prāyaścittīyām sārasvatīm iṣṭim nirvapet iti .
(Pas_4.11) KA_I,4.19-21 Ro_I,21 {2/3} prāyaścittīyāḥ mā bhūma iti adhyeyam vyākaraṇam .
(Pas_4.11) KA_I,4.19-21 Ro_I,21 {3/3} sārasvatīm .
(Pas_4.12) KA_I,4.22-25 Ro_I,21 {1/6} daśamyām putrasya .
(Pas_4.12) KA_I,4.22-25 Ro_I,21 {2/6} yājñikāḥ paṭhanti : daśamyuttarakālam putrasya jātasya nāma vidadhyāt ghoṣavadādi antarantaḥstham avṛddham tripuruṣānūkam anaripratiṣṭhitam .
(Pas_4.12) KA_I,4.22-25 Ro_I,21 {3/6} tat hi pratiṣṭhitatamam bhavati .
(Pas_4.12) KA_I,4.22-25 Ro_I,21 {4/6} dvyakṣaram caturakṣaram vā nāma kṛtam kuryāt na taddhitam iti .
(Pas_4.12) KA_I,4.22-25 Ro_I,21 {5/6} na ca antareṇa vyākaraṇam kṛtaḥ taddhitāḥ vā śakyāḥ vijñātum .
(Pas_4.12) KA_I,4.22-25 Ro_I,21 {6/6} daśamyām putrasya .
(Pas_4.13) KA_I,4.26-5.4 Ro_I,21-22 {1/11} sudevaḥ asi .
(Pas_4.13) KA_I,4.26-5.4 Ro_I,21-22 {2/11} sudevaḥ asi varuṇa yasya te sapta sindhavaḥ anukṣaranti kākudam sūrmyam suṣiram iva .
(Pas_4.13) KA_I,4.26-5.4 Ro_I,21-22 {3/11} sudevaḥ asi varuṇa satyadevaḥ asi yasya te sapta sindhavaḥ sapta vibhaktayaḥ .
(Pas_4.13) KA_I,4.26-5.4 Ro_I,21-22 {4/11} anukṣaranti kākudam .
(Pas_4.13) KA_I,4.26-5.4 Ro_I,21-22 {5/11} kākudam tālu .
(Pas_4.13) KA_I,4.26-5.4 Ro_I,21-22 {6/11} kākuḥ jihvā sā asmin udyate iti kākudam .
(Pas_4.13) KA_I,4.26-5.4 Ro_I,21-22 {7/11} sūrmyam suṣirām iva .
(Pas_4.13) KA_I,4.26-5.4 Ro_I,21-22 {8/11} tad yathā śobhanām ūrmīm suṣirām agniḥ antaḥ praviśya dahati evam tava sapta sindhavaḥ sapta vibhaktayaḥ tālu anukṣaranti .
(Pas_4.13) KA_I,4.26-5.4 Ro_I,21-22 {9/11} tena asi satyadevaḥ .
(Pas_4.13) KA_I,4.26-5.4 Ro_I,21-22 {10/11} satyadevāḥ syāma iti adhyeyam vyākaraṇam .
(Pas_4.13) KA_I,4.26-5.4 Ro_I,21-22 {11/11} sudevaḥ asi .
(Pas_5) KA_I,5.5-11 Ro_I,22-23 {1/8} kim punaḥ idam vyākaranam eva adhijigāṃsamānebhyaḥ prayojanam anvākhyāyate na punaḥ anyat api kim cit .
(Pas_5) KA_I,5.5-11 Ro_I,22-23 {2/8} om iti uktvā vṛttāntaśaḥ śam iti evamādīn śabdān paṭhanti .
(Pas_5) KA_I,5.5-11 Ro_I,22-23 {3/8} purākalpe etat āsīt : saṃskārottarakālam brāhmaṇāḥ vyākaraṇam sma adhīyate .
(Pas_5) KA_I,5.5-11 Ro_I,22-23 {4/8} tebhyaḥ tatra sthānakaraṇānupradānajñebhyaḥ vaidikāḥ śabdāḥ upadiśyante .
(Pas_5) KA_I,5.5-11 Ro_I,22-23 {5/8} tat adyatve na tathā .
(Pas_5) KA_I,5.5-11 Ro_I,22-23 {6/8} vedam adhītya tvaritāḥ vaktāraḥ bhavanti : vedāt naḥ vaidikāḥ śabdāḥ siddhāḥ lokāt ca laukikāḥ .
(Pas_5) KA_I,5.5-11 Ro_I,22-23 {7/8} anarthakam vyākaraṇam iti .
(Pas_5) KA_I,5.5-11 Ro_I,22-23 {8/8} tebhyaḥ vipratipannabuddhibhyaḥ adhyetṛbhyaḥ ācāryaḥ idam śāstram anvācaṣṭe : imāni prayojanāni adhyeyam vyākaraṇam iti .
(Pas_6) KA_I,5.11-22 Ro_I,23-24 {1/20} uktaḥ śabdaḥ .
(Pas_6) KA_I,5.11-22 Ro_I,23-24 {2/20} svarūpam api uktam .
(Pas_6) KA_I,5.11-22 Ro_I,23-24 {3/20} prayojanāni api uktāni .
(Pas_6) KA_I,5.11-22 Ro_I,23-24 {4/20} śabdānuśāsanam idānīm kartavyam .
(Pas_6) KA_I,5.11-22 Ro_I,23-24 {5/20} tat katham kartavyam .
(Pas_6) KA_I,5.11-22 Ro_I,23-24 {6/20} kim śabdopadeśaḥ kartavyaḥ āhosvit apaśabdopadeśaḥ āhosvit ubhayopadeśaḥ iti .
(Pas_6) KA_I,5.11-22 Ro_I,23-24 {7/20} anyataropadeśena kṛtam syāt .
(Pas_6) KA_I,5.11-22 Ro_I,23-24 {8/20} tat yathā bhakṣyaniyamena abhakṣyapratiṣedho gamyate .
(Pas_6) KA_I,5.11-22 Ro_I,23-24 {9/20} pañca pañcanakhāḥ bhakṣyāḥ iti ukte gamyate etat : ataḥ anye abhakṣyāḥ iti .
(Pas_6) KA_I,5.11-22 Ro_I,23-24 {10/20} abhakṣyapratiṣedhena vā bhakṣyaniyamaḥ .
(Pas_6) KA_I,5.11-22 Ro_I,23-24 {11/20} tat yathā abhakṣyaḥ grāmyakukkuṭaḥ abhakṣyaḥ grāmyaśūkaraḥ iti ukte gamyate etat : āraṇyaḥ bhakṣyaḥ iti .
(Pas_6) KA_I,5.11-22 Ro_I,23-24 {12/20} evam iha api : yadi tāvat śabdopadeśaḥ kriyate gauḥ iti etasmin upadiṣṭe gamyate etat : gāvyādayaḥ apaśabdāḥ iti .
(Pas_6) KA_I,5.11-22 Ro_I,23-24 {13/20} atha apaśabdopadeśaḥ kriyate gāvyādiṣu upadiṣṭeṣu gamyate etat : gauḥ iti eṣaḥ śabdaḥ iti .
(Pas_6) KA_I,5.11-22 Ro_I,23-24 {14/20} kim punaḥ atra jyāyaḥ .
(Pas_6) KA_I,5.11-22 Ro_I,23-24 {15/20} laghutvāt śabdopadeśaḥ .
(Pas_6) KA_I,5.11-22 Ro_I,23-24 {16/20} laghīyān śabdopadeśaḥ garīyān apaśabdopadeśaḥ .
(Pas_6) KA_I,5.11-22 Ro_I,23-24 {17/20} ekaikasya śabdasya bahavaḥ apabhraṃśāḥ .
(Pas_6) KA_I,5.11-22 Ro_I,23-24 {18/20} tat yathā .
(Pas_6) KA_I,5.11-22 Ro_I,23-24 {19/20} gauḥ iti asya śabdasya gāvīgoṇīgotāgopotalikādayaḥ apabhraṃśāḥ .
(Pas_6) KA_I,5.11-22 Ro_I,23-24 {20/20} iṣṭānvākhyānam khalu api bhavati .
(Pas_7) KA_I,5.23-6.7 Ro_I,24-25 {1/21} atha etasmin śabdopadeśe sati kim śabdānām pratipattau pratipadapāṭhaḥ kartavyaḥ : gauḥ aśvaḥ puruṣaḥ hastī śakuniḥ mṛgaḥ brāhmaṇaḥ iti evamādayaḥ śabdāḥ paṭhitavyāḥ .
(Pas_7) KA_I,5.23-6.7 Ro_I,24-25 {2/21} na iti āha .
(Pas_7) KA_I,5.23-6.7 Ro_I,24-25 {3/21} anabhyupāyaḥ eṣaḥ śabdānām pratipattau pratipadapāṭhaḥ .
(Pas_7) KA_I,5.23-6.7 Ro_I,24-25 {4/21} evam hi śrūyate : bṛhaspatiḥ indrāya divyam varṣasahasram pratipadoktānām śabdānām śabdapārāyaṇam provāca na antam jagāma .
(Pas_7) KA_I,5.23-6.7 Ro_I,24-25 {5/21} bṛhaspatiḥ ca pravaktā indraḥ ca adhyetā divyam varṣasahasram adhyayanakālaḥ na ca antam jagāma .
(Pas_7) KA_I,5.23-6.7 Ro_I,24-25 {6/21} kim punaḥ adyatve .
(Pas_7) KA_I,5.23-6.7 Ro_I,24-25 {7/21} yaḥ sarvathā ciram jīvati saḥ varṣaśatam jīvati .
(Pas_7) KA_I,5.23-6.7 Ro_I,24-25 {8/21} caturbhiḥ ca prakāraiḥ vidyā upayuktā bhavati āgamakālena svādhyāyakālena pravacanakālena vyavahārakālena iti .
(Pas_7) KA_I,5.23-6.7 Ro_I,24-25 {9/21} tatra ca āgamakālena eva āyuḥ paryupayuktam syāt .
(Pas_7) KA_I,5.23-6.7 Ro_I,24-25 {10/21} tasmāt anabhyupāyaḥ śabdānām pratipattau pratipadapāṭhaḥ .
(Pas_7) KA_I,5.23-6.7 Ro_I,24-25 {11/21} katham tarhi ime śabdāḥ pratipattavyāḥ .
(Pas_7) KA_I,5.23-6.7 Ro_I,24-25 {12/21} kim cit sāmanyaviśeṣavat lakṣaṇam pravartyam yena alpena yatnena mahataḥ mahataḥ śabdaughān pratipadyeran .
(Pas_7) KA_I,5.23-6.7 Ro_I,24-25 {13/21} kim punaḥ tat .
(Pas_7) KA_I,5.23-6.7 Ro_I,24-25 {14/21} utsargāpavādau .
(Pas_7) KA_I,5.23-6.7 Ro_I,24-25 {15/21} kaḥ cit utsargaḥ kartavyaḥ kaḥ cit apavādaḥ .
(Pas_7) KA_I,5.23-6.7 Ro_I,24-25 {16/21} kathañjātīyakaḥ punaḥ utsargaḥ kartavyaḥ kathañjātīyakaḥ apavādaḥ .
(Pas_7) KA_I,5.23-6.7 Ro_I,24-25 {17/21} sāmanyena utsargaḥ kartavyaḥ .
(Pas_7) KA_I,5.23-6.7 Ro_I,24-25 {18/21} tat yathā karmaṇi aṇ .
(Pas_7) KA_I,5.23-6.7 Ro_I,24-25 {19/21} tasya viśeṣeṇa apavādaḥ .
(Pas_7) KA_I,5.23-6.7 Ro_I,24-25 {20/21} tat yathā .
(Pas_7) KA_I,5.23-6.7 Ro_I,24-25 {21/21} ātaḥ anupasarge kaḥ .
(Pas_8) KA_I,6.8-11 Ro_I,25-26 {1/6} kim punaḥ ākṛtiḥ padārthaḥ āhosvit dravyam .
(Pas_8) KA_I,6.8-11 Ro_I,25-26 {2/6} ubhayam iti āha .
(Pas_8) KA_I,6.8-11 Ro_I,25-26 {3/6} katham jñāyate .
(Pas_8) KA_I,6.8-11 Ro_I,25-26 {4/6} ubhayathā hi ācāryeṇa sūtrāṇi paṭhitāni .
(Pas_8) KA_I,6.8-11 Ro_I,25-26 {5/6} ākṛtim padārtham matvā jātyākhyāyām ekasmin bahuvacanam anyatarasyām iti ucyate .
(Pas_8) KA_I,6.8-11 Ro_I,25-26 {6/6} dravyam padārtham matvā sarūpāṇām ekaśeṣaḥ ekavibhaktau iti ekaśeṣaḥ ārabhyate .
(Pas_9) KA_I,6.12-14 Ro_I,26-27 {1/4} kim punaḥ nityaḥ śabdaḥ āhosvit kāryaḥ .
(Pas_9) KA_I,6.12-14 Ro_I,26-27 {2/4} saṅgrahe etat prādhānyena parīkṣitam nityaḥ vā syāt kāryaḥ vā iti .
(Pas_9) KA_I,6.12-14 Ro_I,26-27 {3/4} tatra uktāḥ doṣāḥ prayojanāni api uktāni .
(Pas_9) KA_I,6.12-14 Ro_I,26-27 {4/4} tatra tu eṣaḥ nirṇayaḥ yadi eva nityaḥ atha api kāryaḥ ubhayathā api lakṣaṇam pravartyam iti .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {1/33} katham punaḥ idam bhagavataḥ pāṇineḥ ācāryasya lakṣaṇam pravṛttam .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {2/33} siddhe śabdārthasambandhe .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {3/33} siddhe śabde arthe sambandhe ca iti .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {4/33} atha siddhaśabdasya kaḥ padārthaḥ .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {5/33} nityaparyāyavācī siddhaśabdaḥ .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {6/33} katham jñāyate .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {7/33} yat kūṭastheṣu avicāliṣu bhāveṣu vartate .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {8/33} tat yathā siddhā dyauḥ , siddhā pṛthivī siddham ākāśam iti .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {9/33} nanu ca bhoḥ kāryeṣu api vartate .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {10/33} tat yathā siddhaḥ odanaḥ , siddhaḥ sūpaḥ siddhā yavāgūḥ iti .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {11/33} yāvatā kāryeṣu api vartate tatra kutaḥ etat nityaparyāyavācinaḥ grahaṇam na punaḥ kārye yaḥ siddhaśabdaḥ iti .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {12/33} saṅgrahe tāvat kāryapratidvandvibhāvāt manyāmahe nityaparyāyavācinaḥ grahaṇam iti .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {13/33} iha api tat eva .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {14/33} atha vā santi ekapadāni api avadhāraṇāni .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {15/33} tat yathā : abbhakṣaḥ vāyubhakṣaḥ iti .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {16/33} apaḥ eva bhakṣayati vāyum eva bhakṣayati iti gamyate .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {17/33} evam iha api siddhaḥ eva na sādhyaḥ iti .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {18/33} atha vā pūrvapadalopaḥ atra draṣṭavyaḥ : atyantasiddhaḥ siddhaḥ iti .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {19/33} tat yathā devadattaḥ dattaḥ , satyabhāmā bhāmā iti .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {20/33} atha vā vyākhyānataḥ viśeṣapratipattiḥ na hi sandehāt alakṣaṇam iti nityaparyāyavācinaḥ grahaṇam iti vyākhyāsyāmaḥ .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {21/33} kim punaḥ anena varṇyena .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {22/33} kim na mahatā kaṇṭhena nityaśabdaḥ eva upāttaḥ yasmin upādīyamāne asandehaḥ syāt .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {23/33} maṅgalārtham .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {24/33} māṅgalikaḥ ācāryaḥ mahataḥ śāstraughasya maṅgalārtham siddhaśabdam āditaḥ prayuṅkte .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {25/33} maṅgalādīni hi śāstrāṇi prathante vīrapuruṣakāṇi ca bhavanti āyuṣmatpuruṣakāṇi ca .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {26/33} adhyetāraḥ ca siddhārthāḥ yathā syuḥ iti .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {27/33} ayam khalu api nityaśabdaḥ na avaśyam kūṭastheṣu avicāliṣu bhāveṣu vartate .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {28/33} kim tarhi .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {29/33} ābhīkṣṇye api vartate .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {30/33} tat yathā nityaprahasitaḥ nityaprajalpitaḥ iti .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {31/33} yāvatā ābhīkṣṇye api vartate tatra api anyena eva arthaḥ syāt vyākhyānataḥ viśeṣapratipattiḥ na hi sandehāt alakṣaṇam iti .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {32/33} paśyati tu ācāryaḥ maṅgalārthaḥ ca eva siddhaśabdaḥ āditaḥ prayuktaḥ bhaviṣyati śakṣyāmi ca enam nityaparyāyavācinam varṇayitum iti .
(Pas_10.1) KA_I,6.14-7.7 Ro_I,27-30 {33/33} ataḥ siddhaśabdaḥ eva upāttaḥ na nityaśabdaḥ
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {1/47} atha kam punaḥ padārtham matvā eṣaḥ vigrahaḥ kriyate siddhe śabde arthe sambandhe ca iti .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {2/47} ākṛtim iti āha .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {3/47} kutaḥ etat .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {4/47} ākṛtiḥ hi nityā .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {5/47} dravyam anityam .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {6/47} atha dravye padārthe katham vigrahaḥ kartavyaḥ .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {7/47} siddhe śabde arthasambandhe ca iti .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {8/47} nityaḥ hi arthavatām arthaiḥ abhisambandhaḥ .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {9/47} atha vā dravye eva padārthe eṣaḥ vigrahaḥ nyāyyaḥ siddhe śabde arthe sambandhe ca iti. dravyam hi nityam ākṛtiḥ anityā .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {10/47} katham jñāyate .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {11/47} evam hi dṛśyate loke .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {12/47} mṛt kayā cit ākṛtyā yuktā piṇḍaḥ bhavati .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {13/47} piṇḍākṛtim upamṛdya ghaṭikāḥ kiryante .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {14/47} ghaṭikākṛtim upamṛdya kuṇḍikāḥ kriyante .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {15/47} tathā suvarṇam kayā cit ākṛtyā yuktam piṇḍaḥ bhavati .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {16/47} piṇḍākṛtim upamṛdya rucakāḥ kriyante .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {17/47} rucakākṛtim upamṛdya kaṭakāḥ kriyante .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {18/47} kaṭakākṛtim upmṛdya svastikāḥ kriyante .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {19/47} punaḥ āvṛttaḥ suvarṇapiṇḍaḥ punaḥ aparayā ākṛtyā yuktaḥ khadirāgārasavarṇe kuṇḍale bhavataḥ .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {20/47} ākṛtiḥ anyā ca anyā ca bhavati dravyam punaḥ tad eva .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {21/47} ākṛtyupamardena dravyam eva avaśiṣyate .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {22/47} ākṛtau api padārthe eṣaḥ vigrahaḥ nyāyyaḥ siddhe śabde arthe sambandhe ca iti .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {23/47} nanu ca uktam ākṛtiḥ anityā iti .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {24/47} na etat asti .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {25/47} nityā ākṛtiḥ .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {26/47} katham .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {27/47} na kva cit uparatā iti kṛtvā sarvatra uparatā bhavati .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {28/47} dravyāntarasthā tu upalabhyate .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {29/47} atha vā na idam eva nityalakṣaṇam dhruvam kūṭastham avicāli anapāyopajanavikāri anutpatti avṛddhi avyayayogi iti tan nityam iti .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {30/47} tat api nityam yasmin tattvam na vihanyate .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {31/47} kim punaḥ tattvam .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {32/47} tadbhāvaḥ tattvam .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {33/47} ākṛtau api tattvam na vihanyate .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {34/47} atha vā kim naḥ etena idam nityam idam anityam iti .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {35/47} yat nityam tam padārtham matvā eṣaḥ vigrahaḥ kriyate siddhe śabde arthe sambandhe ca iti .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {36/47} katham punaḥ jñāyate siddhaḥ śabdaḥ arthaḥ sambandhaḥ ca iti .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {37/47} lokataḥ .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {38/47} yat loke artham upādāya śabdān prayuñjate .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {39/47} na eṣām nirvṛttau yatnam kurvanti .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {40/47} ye punaḥ kāryāḥ bhāvāḥ nirvṛttau tāvat teṣām yatnaḥ kriyate .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {41/47} tat yathā .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {42/47} ghaṭena kāryam kariṣyan kumbhakārakulam gatvā āha kuru ghaṭam .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {43/47} kāryam anena kariṣyāmi iti .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {44/47} na tadvat śabdān prayokṣyamāṇaḥ vaiyākaraṇakulam gatvā āha .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {45/47} kuru śabdān .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {46/47} prayokṣye iti .
(Pas_10.2) KA_I,7.8-8.1 Ro_I,30-32 {47/47} tāvati eva artham upādāya śabdān prayuñjate .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {1/35} yadi tarhi lokaḥ eṣu pramāṇam kim śāstreṇa kriyate .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {2/35} lokataḥ arthaprayukte śabdaprayoge śāstreṇa dharmaniyamaḥ .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {3/35} lokataḥ arthaprayukte śabdaprayoge śāstreṇa dharmaniyamaḥ kriyate .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {4/35} kim idam dharmaniyamaḥ iti .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {5/35} dharmāya niyamaḥ dharmaniyamaḥ dharmārthaḥ vā niyamaḥ dharmaniyamaḥ dharmaprayojanaḥ vā niyamaḥ dharmaniyamaḥ .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {6/35} yathā laukikavaidikeṣu .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {7/35} priyataddhitāḥ dākṣiṇātyāḥ .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {8/35} yathā loke vede ca iti prayoktavye yathā laukikavaidikeṣu iti prayuñjate .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {9/35} atha vā yuktaḥ eva taddhitārthaḥ .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {10/35} yathā laukikeṣu vaidikeṣu ca kṛtānteṣu .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {11/35} loke tāvat abhakṣyaḥ grāmyakukkuṭaḥ abhakṣyaḥ grāmyaśūkaraḥ iti ucyate .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {12/35} bhakṣyam ca nāma kṣutpratīghātārtham upādīyate .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {13/35} śakyam ca anena śvamāṃsādibhiḥ api kṣut pratihantum .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {14/35} tatra niyamaḥ kriyate .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {15/35} idam bhakṣyam .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {16/35} idam abhakṣyam iti .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {17/35} tathā khedāt strīṣu pravṛttiḥ bhavati .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {18/35} samānaḥ ca khedavigamaḥ gamyāyām ca agamyāyām ca .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {19/35} tatra niyamaḥ kriyate : iyam gamyā iyam agamyā iti .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {20/35} vede khalu api payovrataḥ brāhmaṇaḥ yavāgūvrataḥ rājanyaḥ āmikṣāvrataḥ vaiśyaḥ iti ucyate .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {21/35} vratam ca nāma abhyavahārārtham upādīyate .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {22/35} śakyam ca anena śālimāṃsādīni api vratayitum .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {23/35} tatra niyamaḥ kriyate .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {24/35} tathā bailvaḥ khādiraḥ vā yūpaḥ syāt iti ucyate .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {25/35} yūpaḥ ca nāma paśvanubandhārtham upādīyate .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {26/35} śakyam ca anena kim cit eva kāṣṭham ucchritya anucchritya vā paśuḥ anubanddhum .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {27/35} tatra niyamaḥ kriyate .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {28/35} tathā agnau kapālāni adhiśritya abhimantrayate .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {29/35} bhṛgūṇām aṅgirasām gharmasya tapasā tapyadhvam iti .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {30/35} antareṇa api mantram agniḥ dahanakarmā kapālāni santāpayati .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {31/35} tatra niyamaḥ kriyate .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {32/35} evam kriyamāṇam abhyudayakāri bhavati iti .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {33/35} evam iha api samānāyām arthagatau śabdena ca apaśabdena ca dharmaniyamaḥ kriyate .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {34/35} śabdena eva arthaḥ abhidheyaḥ na apaśabdena iti .
(Pas_11) KA_I,8.1-22 Ro_I,32-35 {35/35} evam kriyamāṇam abhyudayakāri bhavati iti .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {1/62} asti aprayuktaḥ .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {2/62} santi vai śabdāḥ aprayuktāḥ .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {3/62} tat yathā ūṣa tera cakra peca iti .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {4/62} kim ataḥ yat santi aprayuktāḥ .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {5/62} prayogāt hi bhavān śabdānām sādhutvam adhyavasyati .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {6/62} ye idānīm aprayuktāḥ na amī sādhavaḥ syuḥ .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {7/62} idam vipratiṣiddham yat ucyate santi vai śabdāḥ aprayuktāḥ iti .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {8/62} yadi santi na aprayuktāḥ .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {9/62} atha aprayuktāḥ na santi .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {10/62} santi ca aprayuktāḥ ca iti vipratiṣiddham .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {11/62} prayuñjānaḥ eva khalu bhavān āha santi śabdāḥ aprayuktāḥ iti .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {12/62} kaḥ ca idānīm anyaḥ bhavajjātīyakaḥ puruṣaḥ śabdānām prayoge sādhuḥ syāt .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {13/62} na etat vipratiṣiddham .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {14/62} santi iti tāvat brūmaḥ yat etān śāstravidaḥ śāstreṇa anuvidadhate .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {15/62} aprayuktāḥ iti brūmaḥ yat loke aprayuktāḥ iti .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {16/62} yat api ucyate kaḥ ca idānīm anyaḥ bhavajjātīyakaḥ puruṣaḥ śabdānām prayoge sādhuḥ syāt iti .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {17/62} na brūmaḥ asmābhiḥ aprayuktāḥ iti .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {18/62} kim tarhi .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {19/62} loke aprayuktāḥ iti .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {20/62} nanu ca bhavān api abhyantaraḥ loke .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {21/62} abhyantaraḥ aham loke na tu aham lokaḥ .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {22/62} asti aprayuktaḥ iti cet na arthe śabdaprayogāt .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {23/62} asti aprayuktaḥ iti cet tat na .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {24/62} kim kāraṇam .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {25/62} arthe śabdaprayogāt .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {26/62} arthe śabdāḥ prayujyante .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {27/62} santi ca eṣām śabdānām arthāḥ yeṣu artheṣu prayujyante .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {28/62} aprayogaḥ prayogānyatvāt .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {29/62} aprayogaḥ khalu eṣāṃ śabdānām nyāyyaḥ .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {30/62} kutaḥ .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {31/62} prayogānyatvāt .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {32/62} yat eteṣām śabdānām arthe anyān śabdān prayuñjate .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {33/62} tat yathā .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {34/62} ūṣa iti etasya śabdasya arthe kva yūyam uṣitāḥ .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {35/62} tera iti asya arthe kim yūyam tīrṇāḥ .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {36/62} cakra iti asya arthe kim yūyam kṛtavantaḥ .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {37/62} peca iti asya arthe kim yūyam pakvavantaḥ iti .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {38/62} aprayukte dīrghasattravat .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {39/62} yadi api aprayuktāḥ avaśyam dīrghasattravat lakṣaṇena anuvidheyāḥ .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {40/62} tat yathā .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {41/62} dīrghasattrāṇi vārṣaśatikāni vārṣasahasrikāṇi ca .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {42/62} na ca adyatve kaḥ cit api vyavaharati .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {43/62} kevalam ṛṣisampradāyaḥ dharmaḥ iti kṛtvā yājñikāḥ śāstreṇa anuvidadhate .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {44/62} sarve deśāntare .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {45/62} sarve khalu api ete śabdāḥ deśāntare prayujyante .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {46/62} na ca ete upalabhyante .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {47/62} upalabdhau yatnaḥ kriyatām .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {48/62} mahān hi śabdasya prayogaviṣayaḥ .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {49/62} saptadvīpā vasumatī trayaḥ lokāḥ catvāraḥ vedāḥ sāṅgāḥ sarahasyāḥ bahudhā vibhinnāḥ ekaśatam adhvaryuśākhāḥ sahasravartmā sāmavedaḥ ekaviṃsatidhā bāhvṛcyam navadhā ātharvaṇaḥ vedaḥ vākovākyam itihāsaḥ purāṇam vaidyakam iti etāvān śabdasya prayogaviṣayaḥ .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {50/62} etāvantam śabdasya prayogaviṣayam ananuniśamya santi aprayuktāḥ iti vacanam kevalam sāhasamātram .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {51/62} etasmin atimahati śabdasya prayogaviṣaye te te śabdāḥ tatra tatra niyataviṣayāḥ dṛśyante .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {52/62} tat yathā .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {53/62} śavatiḥ gatikarmā kambojeṣu eva bhāṣitaḥ bhavati .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {54/62} vikāre enam āryāḥ bhāṣante śavaḥ iti .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {55/62} hammatiḥ surāṣṭreṣu raṃhatiḥ prācyamadhyeṣu gamim eva tu āryāḥ prayuñjate .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {56/62} dātiḥ lavanārthe prācyeṣu dātram udīcyeṣu .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {57/62} ye ca api ete bhavataḥ aprayuktāḥ abhimatāḥ śabdāḥ eteṣām api prayogaḥ dṛśyate .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {58/62} kva .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {59/62} vede .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {60/62} yat vaḥ revatīḥ revatyam tat ūṣa .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {61/62} yat me naraḥ śrutyam brahma cakra .
(Pas_12) KA_I,8.23-10.3 Ro_I,35-39 {62/62} yatra naḥ cakra jarasam tanunām iti .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {1/54} kim punaḥ śabdasya jñāne dharmaḥ āhosvit prayoge .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {2/54} kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {3/54} jñāne dharmaḥ iti cet tathā adharmaḥ .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {4/54} jñāne dharmaḥ iti cet tathā adharmaḥ prāpnoti .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {5/54} yaḥ hi śabdān jānāti apaśabdān api asau jānāti .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {6/54} yathā eva śabdajñāne dharmaḥ evam apaśabdajñāne api adharmaḥ .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {7/54} atha vā bhūyān adharmaḥ prāpnoti .bhūyāṃsaḥ apaśabdāḥ alpīyāṃsaḥ śabdāḥ .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {8/54} ekaikasya śabdasya bahavaḥ apabhraṃśāḥ .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {9/54} tat yathā .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {10/54} gauḥ iti asya gāvī goṇī gotā gopotalikā iti evamādayaḥ apabhraṃśāḥ .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {11/54} ācāre niyamaḥ .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {12/54} ācāre punaḥ ṛṣiḥ niyamam vedayate .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {13/54} te asurāḥ helayaḥ helayaḥ iti kurvantaḥ parābabhūvuḥ iti .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {14/54} astu tarhi prayoge .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {15/54} prayoge sarvalokasya .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {16/54} yadi prayoge dharmaḥ sarvaḥ lokaḥ abhyudayena yujyeta .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {17/54} kaḥ ca idānīm bhavataḥ matsaraḥ yadi sarvaḥ lokaḥ abhyudayena yujyeta .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {18/54} na khalu kaḥ cit matsaraḥ .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {19/54} prayatnānarthakyam tu bhavati .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {20/54} phalavatā ca nāma prayatnena bhavitavyam na ca prayatnaḥ phalāt vyatirecyaḥ .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {21/54} nanu ca ye kṛtaprayatnāḥ te sādhīyaḥ śabdān prayokṣyante .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {22/54} te eva sādhīyaḥ abhyudayena yokṣyante .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {23/54} vyatirekaḥ api vai lakṣyate .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {24/54} dṛśyante hi kṛtaprayatnāḥ ca apravīṇāḥ akṛtaprayatnāḥ ca pravīṇāḥ .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {25/54} tatra phalavyatirekaḥ api syāt .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {26/54} evam tarhi na api jñāne eva dharmaḥ na api prayoge eva .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {27/54} kim tarhi śāstrapūrvake prayoge abhyudayaḥ tat tulyam vedaśabdena .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {28/54} śāstrapūrvakam yaḥ śabdān prayuṅkte saḥ abhyudayena yujyate .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {29/54} tat tulyam vedaśabdena .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {30/54} vedaśabdāḥ api evam abhivadanti .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {31/54} yaḥ agniṣṭomena yajate yaḥ u ca enam evam veda .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {32/54} yaḥ agnim nāciketam cinute yaḥ u ca enam evam veda .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {33/54} aparaḥ āha : tat tulyam vedaśabdena iti .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {34/54} yathā vedaśabdāḥ niyamapūrvam adhītāḥ phalavantaḥ bhavanti evam yaḥ śāstrapūrvakam śabdān prayuṅkte saḥ abhyudayena yujyate iti .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {35/54} atha vā punaḥ astu jñāne eva dharmaḥ iti .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {36/54} nanu ca uktam jñāne dharmaḥ iti cet tathā adharmaḥ iti .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {37/54} na eṣaḥ doṣaḥ .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {38/54} śabdapramāṇakāḥ vayam .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {39/54} yat śabdaḥ āha tat asmākam pramāṇam .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {40/54} śabdaḥ ca śabdajñāne dharmam āha na apaśabdajñāne adharmam .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {41/54} yat ca punaḥ aśiṣṭāpratiṣiddham na eva tat doṣāya bhavati na abhyudayāya .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {42/54} tat yathā .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {43/54} hikkitahasitakaṇḍūyitāni na eva doṣāya bhavanti na api abhyudayāya .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {44/54} atha vā abhyupāyaḥ eva apaśabdajñānam śabdajñāne .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {45/54} yaḥ apaśabdān jānāti śabdān api asau jānāti .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {46/54} tat evam jñāne dharmaḥ iti bruvataḥ arthāt āpannam bhavati apaśabdajñānapūrvake śabdajñāne dharmaḥ iti .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {47/54} atha vā kūpakhānakavat etat bhavati .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {48/54} tat yathā kūpakhānakaḥ khanan yadi api mṛdā pāṃsubhiḥ ca avakīrṇaḥ bhavati saḥ apsu sañjātāsu tataḥ eva tam guṇam āsādayati yena saḥ ca doṣaḥ nirhaṇyate bhūyasā ca abhyudayena yogaḥ bhavati evam iha api yadi api apaśabdajñāne adharmaḥ tathā api yaḥ tu asau śabdajñāne dharmaḥ tena saḥ ca doṣaḥ nirghāniṣyate bhūyasā ca abhyudayena yogaḥ bhaviṣyati .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {49/54} yat api ucyate ācāre niyamaḥ iti yājñe karmaṇi saḥ niyamaḥ .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {50/54} evam hi śrūyate .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {51/54} yarvāṇaḥ tarvāṇaḥ nāma ṛṣayaḥ babhūvuḥ pratyakṣadharmāṇaḥ parāparajñāḥ viditaveditavyāḥ adhigatayāthātathyāḥ .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {52/54} te tatrabhavantaḥ yat vā naḥ tat vā naḥ iti proyoktavye yar vā ṇaḥ tar vā ṇaḥ iti prayuñjate yājñe punaḥ karmaṇi na apabhāṣante .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {53/54} taiḥ punaḥ asuraiḥ yājñe karmaṇi apabhāṣitam .
(Pas_13) KA_I,10.4-11.14 Ro_I,39-42 {54/54} tataḥ te parābabhūtāḥ .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {1/59} atha vyākaraṇam iti asya śabdasya kaḥ padārthaḥ .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {2/59} sūtram .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {3/59} sūtre vyākaraṇe ṣaṣṭhyarthaḥ anupapannaḥ .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {4/59} sūtre vyākaraṇe ṣaṣṭhyarthaḥ na upapadyate vyākaraṇasya sūtram iti .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {5/59} kim hi tat anyat sūtrāt vyākaraṇam yasya adaḥ sūtram syāt .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {6/59} śabdāpratipattiḥ .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {7/59} śabdānām ca apratipattiḥ prāpnoti vyākaraṇāt śabdān pratipadyāmahe iti .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {8/59} na hi sūtrataḥ eva śabdān pratipadyante .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {9/59} kim tarhi .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {10/59} vyākhyānataḥ ca .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {11/59} nanu ca tat eva sūtram vigṛhītam vyākhyānam bhavati .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {12/59} na kevalāni carcāpadāni vyākhyanam vṛddhiḥ āt aic iti .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {13/59} kim tarhi .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {14/59} udāharaṇam pratyudāharaṇam vākyādhyāhāraḥ iti etat samuditam vyākhyānam bhavati .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {15/59} evam tarhi śabdaḥ .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {16/59} śabde lyuḍarthaḥ .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {17/59} yadi śabdaḥ vyākaraṇam lyuḍarthaḥ na upapadyate vyākriyate anena iti vyākaraṇam .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {18/59} na hi śabdena kim cit vyākriyate .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {19/59} kena tarhi .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {20/59} sūtreṇa .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {21/59} bhave .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {22/59} bhave ca taddhitaḥ na upapadyate vyākaraṇe bhavaḥ yogaḥ vaiyākaraṇaḥ iti .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {23/59} na hi śabde bhavaḥ yogaḥ .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {24/59} kva tarhi .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {25/59} sūtre .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {26/59} proktādayaḥ ca taddhitāḥ .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {27/59} proktādayaḥ ca taddhitāḥ na upapadyante pāṇininā proktam pāṇinīyam , āpiśalam , kāśakṛtsnam iti .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {28/59} na hi pāṇininā śabdāḥ proktāḥ .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {29/59} kim tarhi .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {30/59} sūtram .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {31/59} kimartham idam ubhayam ucyate bhave proktādayaḥ ca taddhitāḥ iti na proktādayaḥ ca taddhitāḥ iti eva bhave api taddhitaḥ coditaḥ syāt .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {32/59} purastāt idam ācāryeṇa dṛṣṭam bhave taddhitaḥ iti tat paṭhitam .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {33/59} tataḥ uttarakālam idam dṛṣṭam proktādayaḥ ca taddhitāḥ iti tat api paṭhitam .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {34/59} na ca idānīm ācāryāḥ sūtrāṇi kṛtvā nivartayanti .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {35/59} ayam tāvat adoṣaḥ yat ucyate śabde lyuḍarthaḥ iti .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {36/59} na avaśyam karaṇādhikaraṇayoḥ eva lyuṭ vidhīyate kim tarhi anyeṣu api kārakeṣu kṛtyalyuṭaḥ bahulam iti .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {37/59} tat yathā praskandanam prapatanam iti .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {38/59} atha vā śabdaiḥ api śabdāḥ vyākriyante .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {39/59} tat yathā gauḥ iti ukte sarve sandehāḥ nivartante na aśvaḥ na gardabhaḥ iti .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {40/59} ayam tarhi doṣaḥ bhave proktādayaḥ ca taddhitāḥ iti .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {41/59} evam tarhi lakṣyalakṣaṇe vyākaraṇam .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {42/59} lakṣyam ca lakṣaṇam ca etat samuditam vyākaraṇam bhavati .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {43/59} kim punaḥ lakṣyam lakṣaṇam ca .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {44/59} śabdaḥ lakṣyam sūtram lakṣaṇam .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {45/59} evam api ayam doṣaḥ samudāye vyākaraṇaśabdaḥ pravṛttaḥ avayave na upapadyate .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {46/59} sūtrāṇi ca adhīyānaḥ iṣyate vaiyākaraṇaḥ iti .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {47/59} na eṣaḥ doṣaḥ .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {48/59} samudāyeṣu hi śabdāḥ pravṛttāḥ avayaveṣu api vartante .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {49/59} tat yathā pūrve pañcālāḥ , uttare pañcālāḥ , tailam bhuktam , ghṛtam bhuktam , śuklaḥ , nīlaḥ , kṛṣṇaḥ iti .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {50/59} evam ayam samudāye vyākaraṇaśabdaḥ pravṛttaḥ avayave api vartate .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {51/59} atha vā punaḥ astu sūtram .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {52/59} nanu ca uktam sūtre vyākaraṇe ṣaṣṭhyarthaḥ anupapannaḥ iti .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {53/59} na eṣa doṣaḥ .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {54/59} vyapadeśivadbhāvena bhaviṣyati .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {55/59} yat api ucyate śabdāpratipattiḥ iti na hi sūtrataḥ eva śabdān pratipadyante kim tarhi vyākhyānataḥ ca iti parihṛtam etat tat eva sūtram vigṛhītam vyākhyānam bhavati iti .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {56/59} nanu ca uktam na kevalāni carcāpadāni vyākhyānam vṛddhiḥ āt aic iti kim tarhi udāharaṇam pratyudāharaṇam vākyādhyāhāraḥ iti etat samuditam vyākhyānam bhavati iti .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {57/59} avijānataḥ etat evam bhavati .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {58/59} sūtrataḥ eva hi śabdān pratipadyante .
(Pas_14) KA_I,11.14-12.27 Ro_I,42-47 {59/59} ātaḥ ca sūtrataḥ eva yaḥ hi utsūtram kathayet na adaḥ gṛhyeta .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {1/80} atha kimarthaḥ varṇānām upadeśaḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {2/80} vṛttisamavāyārthaḥ upadeśaḥ . vṛttisamavāyārthaḥ varṇānām upadeśaḥ kartavyaḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {3/80} kim idam vṛttisamavayārthaḥ iti .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {4/80} vṛttaye samavāyaḥ vṛttisamavāyaḥ , vṛttyarthaḥ vā samavāyaḥ vṛttisamavāyaḥ , vṛttiprayojanaḥ vā vṛttisamavayaḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {5/80} kā punaḥ vṛttiḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {6/80} śāstrapravṛttiḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {7/80} atha kaḥ samavayaḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {8/80} varṇānām ānupūrvyeṇa sanniveśaḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {9/80} atha kaḥ upadeśaḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {10/80} uccāraṇam .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {11/80} kutaḥ etat .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {12/80} diśiḥ uccāraṇakriyaḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {13/80} uccārya hi varṇān āha : upadiṣṭāḥ ime varṇāḥ iti .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {14/80} anubandhakaraṇārthaḥ ca . anubandhakaraṇārthaḥ ca varṇānām upadeśaḥ kartavyaḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {15/80} anubandhān āsaṅkṣyāmi iti .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {16/80} na hi anupadiśya varṇān anubandhāḥ śakyāḥ āsaṅktum .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {17/80} saḥ eṣaḥ varṇānām upadeśaḥ vṛttisamavāyārthaḥ ca anubandhakaraṇārthaḥ ca .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {18/80} vṛttisamavāyaḥ ca anubandhakaraṇārthaḥ ca pratyāhārārtham .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {19/80} pratyāhāraḥ vṛttyarthaḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {20/80} iṣṭabuddhyarthaḥ ca .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {21/80} iṣṭabuddhyarthaḥ ca varṇānām upadeśaḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {22/80} iṣṭān varṇān bhotsye iti .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {23/80} iṣṭabuddhyarthaḥ ca iti cet udāttānudāttasvaritānunāsikdīrghaplutānām api upadeśaḥ . iṣṭabuddhyarthaḥ ca iti cet udāttānudāttasvaritānunāsikdīrghaplutānām api upadeśaḥ kartavyaḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {24/80} evaṅguṇāḥ api hi varṇāḥ iṣyante .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {25/80} ākṛtyupadeśāt siddham .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {26/80} ākṛtyupadeśāt siddham etat .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {27/80} avarṇākṛtiḥ upadiṣṭā sarvam avarṇakulam grahīṣyati .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {28/80} tathā ivarṇakulākṛtiḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {29/80} tathā uvarṇakulākṛtiḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {30/80} ākṛtyupadeśāt siddham iti cet saṃvṛtādīnām pratiṣedhaḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {31/80} ākṛtyupadeśāt siddham iti cet saṃvṛtādīnām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {32/80} ke punaḥ saṃvṛtādayaḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {33/80} saṃvṛtaḥ kalaḥ dhmātaḥ eṇīkṛtaḥ ambūkṛtaḥ ardhakaḥ grastaḥ nirastaḥ pragītaḥ upagītaḥ kṣviṇṇaḥ romaśaḥ iti .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {34/80} aparaḥ āha : grastam nirastam avilambitam nirhatam ambūkṛtam dhmātam atho vikampitam sandaṣṭam eṇīkṛtam ardhakam drutam vikīrṇam etāḥ svaradoṣabhāvanāḥ iti .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {35/80} ataḥ anye vyañjanadoṣāḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {36/80} na eṣaḥ doṣaḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {37/80} gargādibidādipāṭhāt saṃvṛtādīnām nivṛttiḥ bhaviṣyati .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {38/80} asti anyat gargādibidādipāṭhe prayojanam .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {39/80} kim .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {40/80} samudāyānām sādhutvam yathā syāt iti .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {41/80} evam tarhi aṣṭādaśadhā bhinnām nivṛttakalādikām avarṇasya pratyāpattim vakṣyāmi .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {42/80} sā tarhi vaktavyā .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {43/80} liṅgārthā tu pratyāpattiḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {44/80} liṅgārtha sā tarhi bhaviṣyati .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {45/80} tat tarhi vaktavyam .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {46/80} yadi api etat ucyate atha vā etarhi anubandhaśatam na uccāryam itsañjñā ca na vaktavyā lopaḥ ca na vaktavyaḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {47/80} yat anubandhaiḥ kriyate tat kalādibhiḥ kariṣyati .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {48/80} sidhyati evam apāṇinīyam tu bhavati .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {49/80} yathānyāsam eva astu .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {50/80} nanu ca uktam ākṛtyupadeśāt siddham iti cet saṃvṛtādīnām pratiṣedhaḥ iti .parihṛtam etat gargādibidādipāṭhāt saṃvṛtādīnām nivṛttiḥ bhaviṣyati .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {51/80} nanu ca anyat gargādibidādipāṭhe prayojanam uktam .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {52/80} kim .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {53/80} samudāyānām sādhutvam yathā syāt iti .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {54/80} evam tarhi ubhayam anena kriyate .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {55/80} pāṭhaḥ ca eva viśeṣyate kalādayaḥ ca nivartyante .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {56/80} katham punaḥ ekena yatnena ubhayam labhyam .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {57/80} labhyam iti āha .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {58/80} katham .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {59/80} dvigatāḥ api hetavaḥ bhavanti .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {60/80} tat yathā : āmrāḥ ca siktāḥ pitaraḥ ca prīṇitāḥ iti .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {61/80} tathā vākyāni api ḍviṣṭhāni bhavanti .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {62/80} śvetaḥ dhāvati , alambusānām yātā iti .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {63/80} atha vā idam tāvat ayam praṣṭavyaḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {64/80} kve ime saṃvṛtādayaḥ śrūyeran iti .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {65/80} āgameṣu .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {66/80} āgamāḥ śuddhāḥ paṭhyante .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {67/80} vikāreṣu tarhi .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {68/80} vikārāḥ śuddhāḥ paṭhyante .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {69/80} pratyayeṣu tarhi .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {70/80} pratyayāḥ śuddhāḥ paṭhyante .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {71/80} dhātuṣu tarhi .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {72/80} dhātavaḥ api śuddhāḥ paṭhyante .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {73/80} prātipadikeṣu tarhi .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {74/80} prātipadikāni api śuddhāni paṭhyante .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {75/80} yāni tarhi agrahaṇāni prātipadikāni .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {76/80} eteṣām api svaravarṇānupūrvījñānārthaḥ upadeśaḥ kartavyaḥ .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {77/80} śaśaḥ ṣaṣaḥ iti mā bhūt .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {78/80} palāśaḥ palāṣaḥ iti mā bhūt .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {79/80} mañcakaḥ mañjakaḥ iti mā bhūt .
(Pas_15) KA_I,13.1-14.22 Ro_I,47-53 {80/80} āgamāḥ ca vikārāḥ ca pratyayāḥ saha dhātubhiḥ uccāryante tataḥ teṣu na ime prāptāḥ kalādayaḥ .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {1/74} akārasya vivṛtopadeśaḥ ākāragrahaṇārthaḥ .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {2/74} akārasya vivṛtopadeśaḥ kartavyaḥ .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {3/74} kim prayojanam .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {4/74} ākāragrahaṇārthaḥ .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {5/74} akāraḥ savarṇagragaṇena ākāram api yathā gṛhṇīyāt .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {6/74} kim ca kāraṇam na gṛhṇīyāt .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {7/74} vivārabhedāt .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {8/74} kim ucyate vivārabhedāt iti na punaḥ kālabhedād api .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {9/74} yathā eva hi vivārabhinnaḥ evam kālabhinnaḥ api .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {10/74} satyam etat .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {11/74} vakṣyati tulyāsyaprayatnam savarṇam iti atra āsyagrahaṇasya prayojanam āsye yeṣām tulyaḥ deśaḥ prayatnaḥ ca te savarṇasañjñakāḥ bhavanti iti .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {12/74} bāhyaḥ ca punaḥ āsyāt kālaḥ .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {13/74} tena syāt eva kālabhinnasya grahaṇam na punaḥ vivārabhinnasya .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {14/74} kim punaḥ idam vivṛtasya upadiśyamānasya prayojanam anvākhyāyate āhosvit saṃvṛtasya upadiśyamānasya vivṛtopadeśaḥ codyate .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {15/74} vivṛtasya upadiśyamānasya prayojanam anvākhyāyate .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {16/74} katham jñāyate .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {17/74} yat ayam a* a iti akārasya vivṛtasya saṃvṛtatāpratyāpattim śāsti .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {18/74} na etat asti jñāpakam .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {19/74} asti hi anyat etasya vacane prayojanam .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {20/74} kim .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {21/74} atikhaṭvaḥ , atimālaḥ iti atra āntaryataḥ vivṛtasya vivṛtaḥ prāpnoti .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {22/74} saṃvṛtaḥ syāt iti evamarthā pratyāpattiḥ .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {23/74} na etat asti .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {24/74} na eva loke na ca vede akāro vivṛtaḥ asti .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {25/74} kaḥ tarhi .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {26/74} saṃvṛtaḥ .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {27/74} yaḥ asti saḥ bhaviṣyati .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {28/74} tat etat pratyāpattivacanam jñāpakam eva bhaviṣyati vivṛtasya upadiśyamānasya prayojanam anvākhyāyate iti .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {29/74} kaḥ punaḥ atra viśeṣaḥ vivṛtasya upadiśyamānasya prayojanam anvākhyāyeta saṃvṛtasya upadiśyamānasya vā vivṛtopadeśaḥ codyeta iti .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {30/74} na khalu kaḥ cid viśeṣaḥ .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {31/74} āhopuruṣikāmātram tu bhavān āha saṃvṛtasya upadiśyamānasya vivṛtopadeśaḥ codyate iti .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {32/74} vayam tu brūmaḥ vivṛtasya upadiśyamānasya prayojanam anvākhyāyate iti. tasya vivṛtopadeśāt anyatra api vivṛtopadeśaḥ savarṇagrahaṇārthaḥ . tasya etasya ākṣarasamāmnāyikasya vivṛtopadeśāt anyatra api vivṛtopadeśaḥ kartavyaḥ .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {33/74} kva anyatra .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {34/74} dhātuprātipadikapratyayanipātasthasya .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {35/74} kim prayojanam .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {36/74} savarṇagrahaṇārthaḥ .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {37/74} ākṣarasamāmnāyikena asya grahaṇam yathā syāt .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {38/74} kim ca kāraṇam na syāt .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {39/74} vivārabhedāt eva .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {40/74} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati bhavati ākṣarasamāmnāyikena dhātvādisthasya grahaṇam iti yat ayam akaḥ savarṇe dīrghaḥ iti pratyāhāre akaḥ grahaṇam karoti .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {41/74} katham kṛtvā jñāpakam .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {42/74} na hi dvayoḥ ākṣarasamāmnāyikayoḥ yugapat samavasthānam asti .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {43/74} na etat asti jñāpakam .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {44/74} asti hi anyat etasya vacane prayojanam .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {45/74} kim. yasya ākṣarasamāmnāyikena grahaṇam asti tadartham etat syāt .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {46/74} khaṭvāḍhakam mālāḍhakam iti .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {47/74} sati prayojane na jñāpakam bhavati .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {48/74} tasmāt vivṛtopadeśaḥ kartavyaḥ .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {49/74} kaḥ eṣaḥ yatnaḥ codyate vivṛtopadeśaḥ nāma .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {50/74} vivṛtaḥ vā upadiśyeta saṃvṛtaḥ vā kaḥ nu atra viśeṣaḥ .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {51/74} saḥ eṣaḥ sarvaḥ evamarthaḥ yatnaḥ yāni etāni prātipadikāni agrahaṇāni teṣām etena abhyupāyena upadeśaḥ codyate .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {52/74} tat guru bhavati .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {53/74} tasmāt vaktavyam dhātvādisthaḥ ca vivṛtaḥ iti .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {54/74} dīrghaplutavacane ca saṃvṛtanivṛttyarthaḥ . dīrghaplutavacane ca saṃvṛtanivṛttyarthaḥ vivṛtopadeśaḥ kartavyaḥ .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {55/74} dīrghaplutau saṃvṛtau mā bhūtām iti .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {56/74} vṛkṣābhyām devadattā iti .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {57/74} na eva loke na ca vede dīrghaplutau saṃvṛtau staḥ .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {58/74} kau tarhi .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {59/74} vivṛtau .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {60/74} yau staḥ tau bhaviṣyataḥ .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {61/74} sthānī prakalpayet etau anusvāraḥ yathā yaṇam .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {62/74} saṃvṛtaḥ sthānī saṃvṛtau dīrghaplutau prakalpayet anusvāraḥ yathā yaṇam .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {63/74} tat yathā sayŚyantā savŚvatsaraḥ yalŚ lokam talŚ lokam iti .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {64/74} ansvāraḥ sthānī yaṇam anunāsikam prakalpayati .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {65/74} viṣamaḥ upanyāsaḥ .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {66/74} yuktam yat sataḥ tatra prakḷptiḥ bhavati .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {67/74} santi hi yaṇaḥ sānunāsikāḥ niranunāsikāḥ ca .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {68/74} dīrghaplutau punaḥ na eva loke na ca veda saṃvṛtau staḥ .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {69/74} kau tarhi .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {70/74} vivṛtau .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {71/74} yau staḥ tau bhaviṣyataḥ .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {72/74} evam api kutaḥ etat tulyasthānau prayatnabhinnau bhaviṣyataḥ na punaḥ tulyaprayatnau sthānabhinnau syātām īkāraḥ ūkāraḥ vā iti .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {73/74} vakṣyati sthāne antaratamaḥ iti atra sthāne iti vartamāne punaḥ sthānegrahaṇasya prayojanam .
(Śs_1.1) KA_I,15.2-16.18 Ro_I,54-60 {74/74} yatra anekavidham āntaryam tatra sthānataḥ eva āntaryam balīyaḥ yathā syāt .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {1/109} tatra anuvṛttinirdeśe savarṇāgrahaṇam anaṇtvāt .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {2/109} tatra anuvṛttinirdeśe savarṇānām grahaṇam na prāpnoti .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {3/109} asya cvau yasya īti ca .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {4/109} kim kāraṇam .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {5/109} anaṇtvāt .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {6/109} na hi ete aṇaḥ ye anuvṛttau .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {7/109} ke tarhi .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {8/109} ye akṣarasamāmnaye upadiśyante .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {9/109} ekatvāt akārasya siddham .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {10/109} ekaḥ ayam akāraḥ yaḥ ca akṣarasamāmnaye yaḥ ca anuvṛttau yaḥ ca dhātvādisthaḥ .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {11/109} anubandhasaṅkaraḥ tu .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {12/109} anubandhasaṅkaraḥ tu prāpnoti .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {13/109} karmaṇi aṇ , ātaḥ anupasarge kaḥ iti ke api ṇitkṛtam prāpnoti .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {14/109} ekājanekājgrahaṇeṣu ca anupapattiḥ .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {15/109} ekājanekājgrahaṇeṣu ca anupapattiḥ bhaviṣyati .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {16/109} tatra kaḥ doṣaḥ .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {17/109} kiriṇā giriṇā iti atra ekājlakṣaṇam antodāttatvam prāpnoti .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {18/109} iha ca ghaṭena tarati ghaṭika iti dvyajlakṣaṇaḥ ṭhan na prāpnoti .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {19/109} dravyavat ca upacārāḥ .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {20/109} dravyavat ca upacārāḥ prāpnuvanti .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {21/109} tat yathā .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {22/109} dravyeṣu na ekena ghaṭena anekaḥ yugapat kāryam karoti .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {23/109} evam imam akāram na anekaḥ yugapat uccārayet .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {24/109} viṣayeṇa tu nānāliṅgakāraṇāt siddham .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {25/109} yat ayam viṣaye viṣaye nānāliṅgam akāram karoti karmaṇi aṇ ātaḥ anupasarge kaḥ iti tena jñāyate nānubandhasaṅkaraḥ asti iti .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {26/109} yadi hi syāt nānāliṅgakaraṇam anarthakam syāt .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {27/109} ekam eva ayam sarvaguṇam uccārayet .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {28/109} na etat asti jñapakam .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {29/109} itsañjñāprakḷptyartham etat syāt .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {30/109} na hi ayam anubandhaiḥ śalyakavat śakyaḥ upacetum .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {31/109} itsañjñayām hi doṣaḥ syāt .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {32/109} āyamya hi dvayoḥ itsañjñā syāt .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {33/109} kayoḥ .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {34/109} ādyantayoḥ .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {35/109} evam tarhi viṣayeṇa tu punaḥ liṅgakaraṇāt siddham .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {36/109} yat ayam viṣaye viṣaye punaḥ liṅgam akāram karoti prāk dīvyataḥ aṇ , śivādibhyaḥ aṇ iti tena jñāyate na anubandhasaṅkaraḥ asti iti .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {37/109} yadi hi syāt punaḥ liṅgakaraṇam anarthakam syāt .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {38/109} atha vā punaḥ astu viṣayeṇa tu nānāliṅgakāraṇāt siddham iti eva .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {39/109} nanu ca uktam itsañjñāprakḷptyartham etat syāt iti .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {40/109} na eṣa doṣaḥ .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {41/109} lokataḥ etat siddham .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {42/109} tat yathā : loke kaḥ cit devadattam āha : iha muṇḍo bhava , iha jaṭī bhava , iha śikhī bhava iti .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {43/109} yalliṅgaḥ yatra ucyate talliṅgaḥ tatra upatiṣṭhate .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {44/109} evam akāraḥ yalliṅgaḥ yatra ucyate talliṅgaḥ tatra upasthāsyate .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {45/109} yat api ucyate ekājanekājgrahaṇeṣu ca anupapattiḥ iti .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {46/109} ekājanekājgrahaṇeṣu ca āvṛttisaṅkhyānāt .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {47/109} ekājanekājgrahaṇeṣu ca āvṛtteḥ saṅkhyānāt anekāctvam bhaviṣyati .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {48/109} tat yathā saptadaśa sāmidhenyaḥ bhavanti iti triḥ prathamam anvāha triḥ uttamam iti āvṛttitaḥ saptadaśatvam bhavati .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {49/109} evam iha api āvṛttitaḥ anekāctvam bhaviṣyati .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {50/109} bhaved āvṛttitaḥ kāryam parihṛtam .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {51/109} iha tu khalu kiriṇā giriṇā iti ekājlakṣaṇam antodāttatvam prāpnoti eva .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {52/109} etat api siddham .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {53/109} katham .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {54/109} lokataḥ .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {55/109} tat yathā loke ṛṣisahasram ekām kapilām ekaikaśaḥ sahasrakṛtvaḥ dattvā tayā sarve te sahasradakṣiṇaḥ saṃpannāḥ evam iha api anekāctvam bhaviṣyati .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {56/109} yat api ucyate dravyavat ca upacārāḥ prāpnuvanti iti .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {57/109} bhavet yat asambhavi kāryam tat na anekaḥ yugapat kuryāt .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {58/109} yat tu khalu sambhavi kāryam anekaḥ api tat yugapat karoti .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {59/109} tat yathā ghaṭasya darśanam sparśanam vā .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {60/109} sambhavi ca idam kāryam akārasya uccāraṇam nāma anekaḥ api tat yugapat kariṣyati .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {61/109} ānyabhāvyam tu kālaśabdavyavāyāt .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {62/109} ānyabhāvyam tu akārasya .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {63/109} kutaḥ .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {64/109} kālaśabdavyavāyāt .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {65/109} kālavyavāyāt śabdavyavāyāt ca .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {66/109} kālavyāvāyāt : daṇḍa , agram .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {67/109} śabdavyavāyāt : daṇḍaḥ .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {68/109} na ca ekasya ātmanaḥ vyavāyena bhavitavyam .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {69/109} bhavati cet bhavati ānyabhāvyam akārasya .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {70/109} yugapat ca deśapṛthaktvadarśanāt .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {71/109} yugapat ca deśapṛthaktvadarśanāt manyāmahe ānyabhāvyam akārasya iti .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {72/109} yat ayam yugapat deśapṛthaktveṣu upalabhyate .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {73/109} aśvaḥ , arkaḥ , arthaḥ iti .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {74/109} na hi ekaḥ devadattaḥ yugapat srughne ca bhavati mathurāyām ca .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {75/109} yadi punaḥ ime varṇāḥ śakunivat syuḥ .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {76/109} tat yathā śakunayaḥ āśugamitvāt purastāt utpatitāḥ paścāt dṛśyante evam ayam akāraḥ da iti atra dṛṣṭaḥ ṇḍa iti atra dṛśyate .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {77/109} na evam śakyam .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {78/109} anityatvam evam syāt .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {79/109} nityāḥ ca śabdāḥ .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {80/109} nityeṣu ca śabdeṣu kūṭasthaiḥ avicālibhiḥ varṇaiḥ bhavitavyam anapāyopajanavikāribhiḥ .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {81/109} yadi ca ayam da iti atra dṛṣṭaḥ ṇḍa iti atra dṛśyeta na ayam kūṭasthaḥ syāt .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {82/109} yadi punaḥ ime varṇāḥ ādityavat syuḥ .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {83/109} tat yathā ekaḥ ādityaḥ anekādhikaraṇsthaḥ yugapat deśapṛthaktveṣu upalabhyate .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {84/109} viṣamaḥ upanyāsaḥ .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {85/109} na ekaḥ draṣṭā ādityam anekādhikaraṇastham yugapat deśapṛthaktveṣu upalabhate .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {86/109} akāram punaḥ upalabhate .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {87/109} akāram api na upalabhate .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {88/109} kim kāraṇam .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {89/109} śrotropalabdhiḥ buddhinirgrāhyaḥ prayogeṇa abhijvalitaḥ ākāśadeśaḥ śabdaḥ ekam ca ākāśam .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {90/109} ākāśadeśāḥ api bahavaḥ .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {91/109} yāvatā bahavaḥ tasmāt ānyabhāvyam akārasya .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {92/109} ākṛtigrahaṇāt siddham .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {93/109} avarṇākṛtiḥ upadiṣṭā sarvam avarṇakulam grahīṣyati .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {94/109} tathā ivarṇākṛtiḥ .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {95/109} tathā uvarṇākṛtiḥ .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {96/109} tadvat ca taparakaraṇam .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {97/109} evam ca kṛtvā taparāḥ kriyante .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {98/109} ākṛtigrahaṇena atiprasaktam iti .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {99/109} nanu ca savarṇagrahaṇena atiprasaktam iti kṛtvā taparāḥ kriyeran .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {100/109} pratyākhyāyate tat : savarṇe aṇgrahaṇam aparibhāṣyam ākṛtigrahaṇāt ananyatvāt ca iti .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {101/109} halgrahaṇeṣu ca .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {102/109} kim .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {103/109} ākṛtigrahaṇāt siddham iti eva .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {104/109} jhalo jhali : avāttām avāttam avātta yatra etat na asti : aṇ savarṇān gṛhṇāti iti .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {105/109} rūpasāmanyāt vā .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {106/109} rūpasāmānyāt vā siddham .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {107/109} tat yathā : tān eva śāṭakān ācchādayāmaḥ ye mathurāyām , tān eva śālīn bhuñjmahe ye magadheṣu , tat eva idam bhavataḥ kārṣāpaṇam yat mathurāyām gṛhītam .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {108/109} anyasmin ca anyasmin ca rūpasāmānyāt tat eva idam iti bhavati .
(Śs_1.2) KA_I,16.19-19.8 Ro_I,60-69 {109/109} evam iha api rūpasāmānyāt siddham
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {1/115} ḷkāropadeśaḥ kimarthaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {2/115} kim viśeṣeṇa ḷkāropadeśaḥ codyate na punaḥ anyeṣām api varṇānām upadeśaḥ codyate .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {3/115} yadi kim cit anyeṣām api varṇānām upadeśe prayojanam asti ḷkāropadeśasya api tat bhavitum arhati .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {4/115} kaḥ vā viśeṣaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {5/115} ayam asti viśeṣaḥ .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {6/115} asya hi ḷkārasya alpīyān ca eva prayogaviṣayaḥ yaḥ ca api prayogaviṣayaḥ saḥ api kḷpisthasya .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {7/115} kḷpeḥ ca latvam asiddham .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {8/115} tasya asiddhatvāt ṛkārasya eva ackāryāṇi bhaviṣyanti .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {9/115} na arthaḥ ḷkāropadeśena .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {10/115} ataḥ uttaram paṭhati : ḷkāropadeśaḥ yadṛcchāśaktijānukaraṇaplutyādyarthaḥ . ḷkāropadeśaḥ kriyate yadṛcchāśabdārthaḥ aśaktijānukaraṇārthaḥ plutyādyarthaḥ ca .
(Śs_2) KA_I,19.10-21.28 Ro_I,70-79 {11/115} yadṛcchāśabdārthaḥ tāvat .
Original text: Vyākaraṇamahābhāṣya · Edition: Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). · Data entry George Cardona · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0