Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vyākaraṇamahābhāṣya · Part 121140

(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {71/76} na vā eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {72/76} kim kāraṇam .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {73/76} bahiraṅgalakṣaṇatvāt .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {74/76} bahiraṅgaḥ num , antaraṅgāḥ ete vidhayaḥ .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {75/76} asiddham bahiraṅgam antaraṅge .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {76/76} dvigusvare bhūyān parihāraḥ : saṅghātabhaktaḥ asau na utsahate avayavasya igantatām vihantum iti kṛtvā dvigusvaraḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {1/46} kimartham idam ucyate .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {2/46} ecaḥ ik savarṇākāranivṛttyartham .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {3/46} ecaḥ ik bhavati iti ucyate savarṇanivṛttyartham akāranivṛttyartham ca .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {4/46} savarṇnivṛttyartham tāvat : eṅaḥ hrasvaśāsaneṣu ardhaḥ ekāraḥ ardhaḥ okāraḥ vā mā bhūt iti .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {5/46} akāranivṛttyartham ca .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {6/46} imau aicau samāhāravarṇau .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {7/46} mātrā avarṇasya mātrā ivarṇovarṇayoḥ .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {8/46} tayoḥ hrasvaśāsaneṣu kadā cit avarṇaḥ syāt kadā cit ivarṇovarṇau .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {9/46} mā kadā cit avarṇam bhūt iti evamartham idam ucyate .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {10/46} asti prayojanam etat .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {11/46} kim tarhi iti .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {12/46} dīrghaprasaṅgaḥ .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {13/46} dīrghāḥ tu ikaḥ prāpnuvanti .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {14/46} kim kāraṇam .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {15/46} sthāne antaratamaḥ bhavati iti .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {16/46} nanu ca hrasvādeśe iti ucyate .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {17/46} tena dīrghāḥ na bhaviṣyanti .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {18/46} viṣyārtham etat syāt .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {19/46} ecaḥ hrasvaprasaṅge ik bhavati iti .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {20/46} dīrghāprasaṅgaḥ tu nivartakatvāt .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {21/46} dīrghāṇām tu ikām aprasaṅgaḥ .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {22/46} kim kāraṇam .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {23/46} nivartakatvāt .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {24/46} na anena ikaḥ nirvartyante .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {25/46} kim tarhi .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {26/46} anikaḥ nivartyante .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {27/46} siddhāḥ eva hrasvāḥ ikaḥ ca anikaḥ ca .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {28/46} tatra anena anikaḥ nivartyante .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {29/46} savarṇanivṛttyarthena tāvat na arthaḥ .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {30/46} siddham eṅaḥ sasthānatvāt .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {31/46} siddham etat .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {32/46} katham .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {33/46} eṅaḥ sasthānatvāt ikārokārau bhaviṣyataḥ .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {34/46} ardhaḥ ekāraḥ aradhaḥ okāraḥ vā na bhaviṣyati .

(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {35/46} nanu ca eṅaḥ sasthānatarau ardhaḥ ekāraukārau .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {36/46} na tau staḥ .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {37/46} yadi hi tau syātām tau eva ayam upadiśet .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {38/46} nanu ca bhoḥ chandogānām sātyamugrirāṇāyanīyāḥ ardham ekāram ardham okāram ca adhīyate : sujāte eśvasūnṛte , adhvaryo odribhiḥ sutam , śukram te enyat yajatam te enyat iti .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {39/46} pārṣadakṛtiḥ eṣā tatrabhavatām .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {40/46} na eva loke na anyasmin vede ardhaḥ ekāraḥ ardhaḥ okāraḥ vā asti .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {41/46} akāranivṛttyarthena api na arthaḥ .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {42/46} aicoḥ ca uttarabhūyastvāt .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {43/46} aicoḥ ca uttarabhūyastvāt avarṇaḥ na bhaviṣyati .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {44/46} bhūyasī mātrā ivarṇovarṇayoḥ alpīyasī avarṇasya .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {45/46} bhūyasaḥ eva grahaṇāni bhaviṣyanti .
(P_1,1.48) KA_I,117.4-118.4 Ro_I,357-359 {46/46} tat yathā brāhmaṇagrāmaḥ ānīyatām iti ucyate tatra ca avarataḥ pañcakārukī bhavati .
(P_1,1.49.1) KA_I,118.6-7 Ro_I,360 {1/4} kim idam sthāneyogā iti .
(P_1,1.49.1) KA_I,118.6-7 Ro_I,360 {2/4} sthāne yogaḥ asyāḥ sā iyam sthāneyogā .
(P_1,1.49.1) KA_I,118.6-7 Ro_I,360 {3/4} saptamyalopaḥ nipātanāt .
(P_1,1.49.1) KA_I,118.6-7 Ro_I,360 {4/4} tṛtiyāyā vā etvam : sthānena yogaḥ asyāḥ sā iyam sthāneyogā .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {1/69} kimartham punaḥ idam ucyate .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {2/69} ṣaṣṭhyāḥ sthāneyogavacanam niyamārtham .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {3/69} niyamāṛthaḥ ayam ārambhaḥ .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {4/69} ekaśatam ṣaṣṭhyarthāḥ yāvantaḥ vā te sarve ṣaṣṭhyām uccāritāyām prāpnuvanti .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {5/69} iṣyate ca vyākaraṇe yā ṣaṣṭhī sā sthāneyogā eva syāt iti .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {6/69} tat ca antareṇa yatnam na sidhyati iti ṣaṣṭhyāḥ sthāneyogavacanam niyamārtham .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {7/69} evamartham idam ucyate .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {8/69} asti prayojanam etat .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {9/69} kim tarhi iti .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {10/69} avayavaṣaṣṭhyādiṣu atiprasaṅgaḥ śāsaḥ gohaḥ iti .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {11/69} avayavaṣaṣṭhyādayaḥ tu na sidhyanti .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {12/69} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {13/69} śāsaḥ it aṅhaloḥ iti śāseḥ ca antyasya syāt upadhāmātrasya ca .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {14/69} ūt upadhāyāḥ gohaḥ iti gohaḥ ca antyasya syāt upadhāmātrasya ca .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {15/69} avayavaṣaṣṭhyādīnām ca aprāptiḥ yogasya asandigdhatvāt .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {16/69} avayavaṣaṣṭhyādīnām ca niyamasya aprāptiḥ .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {17/69} kim kāraṇam .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {18/69} yogasya asandigdhatvāt .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {19/69} sandehe niyamaḥ na ca avayavaṣaṣṭhyādiṣu sandehaḥ .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {20/69} kim vaktavyam etat .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {21/69} na hi .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {22/69} katham anucyamānam gaṃsyate. laukikaḥ ayam dṛṣṭāṇtaḥ .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {23/69} tat yathā loke : kam cit kaḥ cit pṛcchati : grāmāntaram gamiṣyāmi panthānam me bhavān upadiśatu iti .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {24/69} saḥ tasmai ācaṣṭe .

(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {25/69} amuṣmin avakāśe hastadakṣiṇaḥ grahītavyaḥ amuṣmin avakāśe hastavāmaḥ iti .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {26/69} yaḥ tu atra tiryakpathaḥ bhavati na tasmin sandehaḥ iti kṛtvā na asau upadiśyate .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {27/69} evam iha api sandehe niyamaḥ na ca avayavaṣaṣṭhyādiṣu sandehaḥ .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {28/69} atha vā sthāne ayogā sthāneyogā kim idam ayogā iti .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {29/69} avyaktayogā ayogā .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {30/69} atha vā yogavatī yogā .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {31/69} kā punaḥ yogavatī .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {32/69} yasyāḥ bahavaḥ yogāḥ .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {33/69} kutaḥ etat .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {34/69} bhūmni hi matup bhavati .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {35/69} viśiṣṭā vā ṣaṣṭhī sthāneyogā .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {36/69} atha vā kim cid liṅgam āsajya vakṣyāmi : itthaṃliṅgā ṣaṣṭhī sthāneyogā bhavati iti .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {37/69} na tat liṅgam avayavaṣaṣṭhyādiṣu kariṣyate .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {38/69} yadi evam śāsaḥ it aṅhaloḥ śā hau śāsigrahaṇam kartavyam sthāneyogārtham liṅgam āsaṅkṣyāmi iti .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {39/69} na kartavyam .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {40/69} yat eva adaḥ purastāt avayavaṣaṣṭhyartham prakṛtam etat uttaratra anuvṛttam sat sthāneyogārtham bhaviṣyati .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {41/69} katham .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {42/69} adhikāraḥ nāma triprakāraḥ .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {43/69} kaḥ cit ekadeśasthaḥ sarvam śāstram abhijvalayati yathā pradīpaḥ supravijvalitaḥ sarvam veśma abhijvalayati .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {44/69} aparaḥ adhikāraḥ yathā rajjvā ayasā vā baddham kāṣṭham anukṛṣyate tadvat anukṛṣyate cakāreṇa .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {45/69} aparaḥ adhikāraḥ pratiyogam tasya anirdeśārthaḥ iti yoge yoge upatiṣṭhate .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {46/69} tat yadā eṣaḥ pakṣaḥ adhikāraḥ pratiyogam tasya anirdeśārthaḥ iti tadā hi yat eva adaḥ purastāt avayavaṣaṣṭhyartham prakaṛtam etat uttaratra anuvṛttam sat sthāneyogārtham bhaviṣyati .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {47/69} sampratyayamātram etat bhavati .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {48/69} na hi anuccārya śabdam liṅgam śakyam āsaṅktum .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {49/69} evam tarhi ādeśe tat liṅgam kariṣyate tat prakṛtim āskantsyati .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {50/69} yadi niyamaḥ kriyate yatra ekā ṣaṣṭhī anekam ca viśeṣyam tatra na sidhyati : aṅgasya , halaḥ , aṇaḥ , samprasāraṇasya iti .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {51/69} hal api viśeṣyaḥ aṇ api viśeṣyaḥ samprasāraṇam api viśeṣyam .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {52/69} asati punaḥ niyame kāmacāraḥ ekayā ṣaṣthyā anekam viśeṣayitum .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {53/69} tat yathā .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {54/69} devadattasya putraḥ pāṇiḥ kambalaḥ iti .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {55/69} tasmāt na arthaḥ niyamena .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {56/69} nanu ca uktam ekaśatam ṣaṣṭhyarthāḥ yāvantaḥ vā te sarve ṣaṣṭhyām uccāritāyām prāpnuvanti iti .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {57/69} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {58/69} yadi api loke bahavaḥ abhisambandhāḥ ārthāḥ yaunāḥ maukhāḥ srauvāḥ ca śabdasya tu śabdena kaḥ anyaḥ abhisambandhaḥ bhavitum arhati anyat ataḥ sthānāt .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {59/69} śabdasya api śabdena anantarādayaḥ abhisambandhāḥ .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {60/69} asteḥ bhūḥ bhavati iti sandehaḥ : sthāne anantare samīpe iti .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {61/69} sandehamātram etat bhavati .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {62/69} sarvasandeheṣu ca idam upatiṣṭhate : vyākhyānataḥ viśeṣapratipattiḥ na hi sandehāt alakṣaṇam iti .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {63/69} sthāne iti vyākhyāsyāmaḥ .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {64/69} na tarhi idānīm ayam yogaḥ vaktavyaḥ .

(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {65/69} vaktavyaḥ ca .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {66/69} kim prayojanam .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {67/69} ṣaṣṭhyantam sthānena yathā yujyeta yataḥ ṣaṣṭhī uccāritā .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {68/69} kim kṛtam bhavati .
(P_1,1.49.2) KA_I,118.8-119.28 Ro_I,360-364 {69/69} nirdiśyamānasya ādeśāḥ bhavanti iti eṣā paribhāṣā na kartavyā bhavati .
(P_1,1.50.1) KA_I,120.2-13 Ro_I,364-366 {1/15} kim udāharaṇam .
(P_1,1.50.1) KA_I,120.2-13 Ro_I,364-366 {2/15} ikaḥ yaṇ aci : dadhi atra madhu atra : tālusthānasya tālusthānaḥ oṣṭhasthānasya oṣṭhasthānaḥ yathā syāt .
(P_1,1.50.1) KA_I,120.2-13 Ro_I,364-366 {3/15} na etat asti .
(P_1,1.50.1) KA_I,120.2-13 Ro_I,364-366 {4/15} saṅkhyātānudeśena api etat siddham .
(P_1,1.50.1) KA_I,120.2-13 Ro_I,364-366 {5/15} idam tarhi : tasthasthamipām tāmtamtāmaḥ iti ekārthasya ekārthaḥ dvyarthasya dvyarthaḥ bahvarthasya bahuvarthaḥ yathā syāt .
(P_1,1.50.1) KA_I,120.2-13 Ro_I,364-366 {6/15} nanu ca etat api saṅkhyātānudeśena eva siddham .
(P_1,1.50.1) KA_I,120.2-13 Ro_I,364-366 {7/15} idam tarhi : akaḥ savarṇe dīrghaḥ iti : daṇḍāgram , kṣupāgram , dadhi indraḥ , madhu uṣṭraḥ iti : kaṇṭhasthānayoḥ kaṇṭhasthānaḥ tālusthānayoḥ tālusthānaḥ oṣṭhasthānayoḥ oṣṭhasthānaḥ yathā syāt iti .
(P_1,1.50.1) KA_I,120.2-13 Ro_I,364-366 {8/15} atha sthāne iti vartamāne punaḥ sthānagrahaṇam kimartham .
(P_1,1.50.1) KA_I,120.2-13 Ro_I,364-366 {9/15} yatra anekavidham āntaryam tatra sthānataḥ eva āntaryam balīyaḥ yathā syāt .
(P_1,1.50.1) KA_I,120.2-13 Ro_I,364-366 {10/15} kim punaḥ tat .
(P_1,1.50.1) KA_I,120.2-13 Ro_I,364-366 {11/15} cetā stotā : pramāṇataḥ akāraḥ guṇaḥ prāpnoti sthānataḥ ekāraukārau .
(P_1,1.50.1) KA_I,120.2-13 Ro_I,364-366 {12/15} punaḥ sthānagrahaṇāt ekāraukārau bhavataḥ .
(P_1,1.50.1) KA_I,120.2-13 Ro_I,364-366 {13/15} atha tamabgrahaṇam kimartham .
(P_1,1.50.1) KA_I,120.2-13 Ro_I,364-366 {14/15} jhayaḥ haḥ anyatarasyām iti atra soṣmaṇaḥ soṣmāṇaḥ iti dvitīyāḥ prasaktāḥ nādavataḥ nādavantaḥ iti tṛtīyāḥ .
(P_1,1.50.1) KA_I,120.2-13 Ro_I,364-366 {15/15} tamapgrahaṇena soṣmāṇaḥ nādavantaḥ ca te bhavanti caturthāḥ : vāg ghasati triṣṭub bhasati iti .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {1/50} kimartham punaḥ idam ucyate .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {2/50} sthāninaḥ ekatvanirdeśāt anekādeśanirdeśāt ca sarvaprasaṅgaḥ tasmāt sthānentaratamavacanam . sthānī ekatvena nirdiśyate : akaḥ iti , anekaḥ ca punaḥ ādeśaḥ pratinirdiśyate : dīrghaḥ iti .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {3/50} sthāninaḥ ekatvanirdeśāt anekādeśanirdeśāt ca sarvaprasaṅgaḥ .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {4/50} sarve sarvatra prāpnuvanti .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {5/50} iṣyate ca antaratamāḥ eva syuḥ iti .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {6/50} tat ca antareṇa yatnam na sidhyati .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {7/50} tasmāt sthāne antaratamaḥ iti vacanam niyamārtham .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {8/50} evamartham idam ucyate .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {9/50} asti prayojanam etat .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {10/50} kim tarhi iti .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {11/50} yathā punaḥ iyam antaratamanirvṛtttiḥ sā kim prakṛtitaḥ bhavati : sthānini antaratame ṣaṣṭhī , āhosvit ādeśataḥ : sthāne prāpyamāṇānām antaratamaḥ ādeśaḥ bhavati iti .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {12/50} kutaḥ punaḥ iyam vicāraṇā .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {13/50} ubhayathā api tulyā saṃhitā : sthānentaratama , uraṇ raparaḥ iti .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {14/50} kim ca ataḥ .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {15/50} yadi prakṛtitaḥ : ikaḥ yaṇ aci : yaṇām ye antaratamāḥ ikaḥ tatra ṣaṣṭhī , yatra ṣaṣṭhī tatra ādeśāḥ bhavanti iti iha eva syāt : dadhi atra madhu atra .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {16/50} kumārī atra brahmabandhvartham iti atra na syāt .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {17/50} ādeśataḥ punaḥ antaratamanirvṛttau satyām sarvatra ṣaṣṭhī , yatra ṣaṣṭhī tatra ādeśāḥ bhavanti iti sarvatra siddham bhavati .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {18/50} tathā ikaḥ guṇavṛddhī : guṇavṛddhyoḥ ye antaratamāḥ ikaḥ tatra ṣaṣṭhī , yatra ṣaṣṭhī tatra ādeśāḥ bhavanti iti iha eva syāt : netā lavitā nāyakaḥ lāvakaḥ .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {19/50} cetā stotā cāyakaḥ stāvakaḥ iti atra na syāt .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {20/50} ādeśataḥ punaḥ antaratamanirvṛttau satyām sarvatra ṣaṣṭhī , yatra ṣaṣṭhī tatra ādeśāḥ bhavanti iti sarvatra siddham bhavati .

(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {21/50} tathā ṛvarṇasya guṇavṛddhiprasaṅge guṇavṛddhyoḥ yat antaratamam ṛvarṇam tatra ṣaṣṭhī , yatra ṣaṣṭhī tatra ādeśāḥ bhavanti iti iha eva syāt : kartā hartā , āstārakaḥ , nipārakaḥ .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {22/50} āstaritā niparitā kārakaḥ , hārakaḥ iti atra na syāt .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {23/50} ādeśataḥ punaḥ antaratamanirvṛttau satyām sarvatra ṣaṣṭhī , yatra ṣaṣṭhī tatra ādeśāḥ bhavanti iti sarvatra siddham bhavati .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {24/50} atha ādeśataḥ antaratamanirvṛttau satyām ayam doṣaḥ : vāntaḥ yi pratyaye : sthāninirdeśaḥ kartavyaḥ .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {25/50} okāraukārayoḥ iti vaktavyam ekāraikārayoḥ mā bhūt iti .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {26/50} prakṛtitaḥ punaḥ antaratamanirvṛttau satyām vāntādeśasya yā antaratamā prakṛtiḥ tatra ṣaṣṭhī , yatra ṣaṣṭhī tatra ādeśāḥ bhavanti iti antareṇa sthāninirdeśam siddham bhavati .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {27/50} ādeśataḥ api antaratamanirvṛttau satyām na doṣaḥ .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {28/50} katham .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {29/50} vāntagrahaṇam na kariṣyate .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {30/50} yi pratyaye ecaḥ ayādayaḥ bhavanti iti eva. yadi na kriyate ceyam , jeyam iti atra api prāpnoti .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {31/50} kṣayyajayyau śakyārthe iti etat niyamārtham bhaviṣyati : kṣijyoḥ eva ecaḥ iti .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {32/50} tayoḥ tarhi śakyārthāt anyatra api prāpnoti : kṣeyam pāpam jeyaḥ vṛṣalaḥ iti .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {33/50} ubhayataḥ niyamaḥ vijñāsyate : kṣijyoḥ eva ecaḥ anayoḥ ca śakyāṛthe eva iti .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {34/50} iha api tarhi niyamāt na prāpnoti : lavyam , pavyam avaśyalāvyam avaśyapāvyam iti .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {35/50} tulyajātīyasya niyamaḥ .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {36/50} kaḥ ca tulyajātīyaḥ .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {37/50} yathājātīyakaḥ kṣijyoḥ ec .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {38/50} kathañjātīyakaḥ kṣijyoḥ ec .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {39/50} ekāraḥ .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {40/50} evam api rāyam icchati raiyati atra api prāpnoti .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {41/50} rāyiḥ chāndasaḥ .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {42/50} dṛṣṭānuvidhiḥ chandasi bhavati .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {43/50} ūdupadhayāḥ gohaḥ : ādeśataḥ antaratamanirvṛttau satyām upadhāgrahaṇam kartavyam .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {44/50} prakṛtitaḥ punaḥ antaratamanirvṛttau satyām ūkārasya gohaḥ yā antaratamā prakṛtiḥ tatra ṣaṣṭhī , yatra ṣaṣṭhī tatra ādeśāḥ bhavanti iti antareṇa upadhāgrahaṇam siddham bhavati .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {45/50} ādeśataḥ api antaratamanirvṛttau satyām na doṣaḥ .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {46/50} kriyate etat nyāse eva .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {47/50} radābhyām niṣṭhātaḥ naḥ pūrvasya ca daḥ : ādeśataḥ antaratamanirvṛttau satyām takāragrahaṇam kartavyam .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {48/50} prakṛtitaḥ punaḥ antaratamanirvṛttau satyām nakārasya niṣṭhāyām yā antaratamā prakṛtiḥ tatra ṣaṣṭhī , yatra ṣaṣṭhī tatra ādeśāḥ bhavanti iti antareṇa takāragrahaṇam siddham bhavati .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {49/50} ādeśataḥ api antaratamanirvṛttau satyām na doṣaḥ .
(P_1,1.50.2) KA_I,120.14-121.29 Ro_I,366-370 {50/50} kriyate etat nyāse eva .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {1/30} kim punaḥ idam nirvartakam : antaratamāḥ anena nirvartyante , āhosvit pratipādakam : anyena nirvṛttānām anena pratipattiḥ .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {2/30} kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {3/30} sthāne antaratamanirvatake sthāninivṛttiḥ .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {4/30} sthāne antaratamanirvatake sarvasthāninām nivṛttiḥ prāpnoti .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {5/30} asya api prāpnoti : dadhi madhu .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {6/30} astu .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {7/30} na kaḥ cit anyaḥ ādeśaḥ pratinirdiśyate .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {8/30} tatra āntaryataḥ dadhiśabdasya dadhiśabdaḥ eva madhuśabdasya madhuśabdaḥ eva ādeśaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {9/30} yadi ca evam kva cit vairūpyam tatra doṣaḥ syāt : bisam bisam , musalam musalam .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {10/30} iṇkoḥ iti ṣatvam prāpnoti .

(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {11/30} api ca iṣṭā vyavasthā na prakalpeta .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {12/30} tat yathā tapte bhrāṣṭre tilāḥ kṣiptāḥ muhūrtam api na avatiṣṭhante evam ime varṇāḥ muhūrtam api na avatiṣṭheran .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {13/30} astu tarhi pratipādakam : anyena nirvṛttānām anena pratipattiḥ .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {14/30} nirvṛttapratipattau nirvṛttiḥ .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {15/30} nirvṛttapratipattau nirvṛttiḥ na sidhyati .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {16/30} sarve sarvatra prāpnuvanti .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {17/30} kim tarhi ucyate nirvṛttiḥ na sidhyati iti .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {18/30} na sādhīyaḥ nirvṛttiḥ siddhā bhavati .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {19/30} na brūmaḥ nirvṛttiḥ na sidhyati iti .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {20/30} kim tarhi .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {21/30} iṣṭā vyavasthā na prakalpeta .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {22/30} na sarve sarvatra iṣyante .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {23/30} idam idānīm kimartham syāt .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {24/30} anarthakam ca .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {25/30} anarthakam etat syāt .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {26/30} yaḥ hi bhuktavantam brūyāt mā bhukthāḥ iti kim tena kṛtam syāt .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {27/30} uktam vā .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {28/30} kim uktam .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {29/30} siddham tu ṣaṣṭhyadhikāre vacanāt iti .
(P_1,1.50.3) KA_I,122.1-20 Ro_I,370-372 {30/30} ṣaṣṭhyadhikāre ayam yogaḥ kartvyaḥ : sthāne antaratamaḥ ṣaṣṭhīnirdiṣṭasya .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {1/25} pratyātmavacanam ca .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {2/25} pratyātmam iti ca vaktavyam .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {3/25} kim prayojanam .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {4/25} yaḥ yasya antaratamaḥ sa tasya sthāne yathā syāt anyasya antaratamaḥ anyasya sthāne mā bhūt iti .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {5/25} pratyātmavacanam aśiṣyam svabhāvasiddhatvāt .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {6/25} pratyātmavacanam aśiṣyam .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {7/25} kim kāraṇam .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {8/25} svabhāvasiddhatvāt .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {9/25} svabhāvataḥ etat siddham .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {10/25} tat yathā : samājeṣu samāśeṣu samavāyeṣu ca āsyatām iti ucyate .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {11/25} na ca ucyate pratyātmam iti pratyātmam ca āsate .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {12/25} antaratamavacanam ca .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {13/25} antaratamavacanam ca aśiṣyam .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {14/25} yogaḥ ca api ayam aśiṣyaḥ .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {15/25} kutaḥ .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {16/25} svabhāvasiddhatvāt eva .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {17/25} tat yathā : samājeṣu samāśeṣu samavāyeṣu ca āsyatām iti ukte na eva kṛśāḥ kṛśaiḥ saha āsata na pāṇḍavaḥ pāṇḍubhiḥ .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {18/25} yeṣām eva kim cit arthakṛtam āntaryam taiḥ eva saḥ āsate .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {19/25} tathā gāvaḥ divasam caritavatyaḥ yaḥ yasyāḥ prasavaḥ bhavati tena saha śerate .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {20/25} tathā yāni etāni goyuktakāni saṅghuṣṭakāni bhavanti tāni anyonyam paśyanti sabdam kurvanti .

(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {21/25} evam tāvat cetanāvatsu .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {22/25} acetaneṣu api .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {23/25} loṣṭaḥ kṣiptaḥ bāhuvegam gatvā na eva tiryak gacchati na ūrdhvam ārohati pṛthivīvikāraḥ pṛthivīm gacchati āntaryataḥ .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {24/25} tathā yā etāḥ āntarikṣyaḥ sūkṣmāḥ āpaḥ tāsām vikāraḥ dhūmaḥ saḥ ākāśadeśe nivāte na eva tiryak gacchati na avāk avarohati abvikāraḥ apaḥ eva gacchati āntaryataḥ .
(P_1,1.50.4) KA_I,122.21-123.16 Ro_I,372-373 {25/25} tathā jyotiṣaḥ vikāraḥ arciḥ ākāśadeśe nivāte suprajvalitaḥ na eva tiryak gacchati na avāk avarohati jyotiṣaḥ vikāraḥ jyotiḥ eva gacchati āntaryataḥ .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {1/86} vyañjanasvaravyatikrame ca tatkālaprasaṅgaḥ .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {2/86} vyañjanavyatikrame svaravyatikrame ca tatkālatā prāpnoti .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {3/86} vyañjanavyatikrame : iṣṭam uptam .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {4/86} āntaryataḥ ardhamātrikasya vyañjanasya ardhamātrikaḥ ik prāpnoti .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {5/86} na eva loke na ca vede ardhamātrikaḥ ik asti .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {6/86} kaḥ tarhi .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {7/86} mātrikaḥ .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {8/86} yaḥ asti saḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {9/86} svaravyatikrame : dadhi atra madhu atra kumārī atra brahmabandhvartham iti .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {10/86} āntaryataḥ mātrikasya dvimātrikasya ikaḥ mātrikaḥ dvimātrikaḥ vā yaṇ prāpnoti .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {11/86} na eva loke na ca vede mātrikaḥ dvimātrikaḥ vā yaṇ asti .kaḥ tarhi .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {12/86} ardhamātrikaḥ .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {13/86} yaḥ asti saḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {14/86} akṣu ca anekavarṇādeśeṣu .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {15/86} akṣu ca anekavarṇādeśeṣu tatkālatā prāpnoti .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {16/86} idamaḥ iś : āntaryataḥ ardhtṛtīyamātrasya idamaḥ sthāne ardhtṛtīyamātram ivarṇam prāpnoti .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {17/86} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {18/86} bhāvyamānena savarṇānām grahaṇam na iti evam na bhaviṣyati .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {19/86} guṇavṛddhyejbhāveṣu ca .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {20/86} guṇavṛddhyejbhāveṣu ca tatkālatā prāpnoti : khaṭvā indraḥ khaṭvendraḥ khaṭvā udakam khaṭvodakam khaṭvā īṣā khaṭveṣā khaṭvā ūḍhā khaṭvoḍhā khaṭvā elakā khaṭvailakā khaṭvā odanaḥ khaṭvaudanaḥ , khaṭvā aitikayanaḥ khaṭvaitikāyanaḥ , khaṭvā aupagavaḥ khaṭvaupagavaḥ iti .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {21/86} āntaryataḥ trimātrcaturmātrāṇām sthāninām trimātracaturmātrāḥ ādeśāḥ prāpnuvanti .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {22/86} na eṣaḥ doṣāḥ .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {23/86} tapare guṇavṛddhī .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {24/86} nanu ca taḥ paraḥ yasmāt saḥ ayam taparaḥ .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {25/86} na iti āha .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {26/86} tāt api paraḥ taparaḥ .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {27/86} yadi tāt api paraḥ taparaḥ ṝdoḥ ap iti iha eva syāt : yavaḥ , stavaḥ .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {28/86} lavaḥ , pavaḥ iti atra na syāt .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {29/86} na eṣaḥ takāraḥ .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {30/86} kaḥ tarhi .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {31/86} dakāraḥ .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {32/86} kim dakāre prayojanam .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {33/86} atha kim takāre prayojanam .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {34/86} yadi asandehārthaḥ takāraḥ dakāraḥ api .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {35/86} atha mukhasukhārthaḥ takāraḥ dakāraḥ api .

(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {36/86} ejbhāve : kurvāte kurvāthe .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {37/86} āntaryataḥ ardhatṛtīyamātrasya ṭisañjñakasya ardhatṛtīyamātraḥ eḥ prāpnoti .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {38/86} na eva loke na ca vede ardhatṛtīyamātraḥ eḥ asti .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {39/86} ṛvarṇasya guṇavṛddhiprasaṅge sarvaprasaṅgaḥ aviśeṣāt .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {40/86} ṛvarṇasya guṇavṛddhiprasaṅge sarvaprasaṅgaḥ .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {41/86} sarve guṇavṛddhisañjñakāḥ ṛvarṇasya sthāne prāpnuvanti .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {42/86} kim kāraṇam .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {43/86} aviśeṣāt .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {44/86} na hi kaḥ cit viśeṣaḥ upādīyate evañjātīyakaḥ guṇavṛddhisañjñakaḥ ṛvarṇasya sthāne bhavati iti .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {45/86} anupādīyamāne viśeṣe sarvaprasaṅgaḥ .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {46/86} na vā ṛvarṇasya sthāne raparaprasaṅgāt avarṇasya āntaryam .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {47/86} na vā eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {48/86} kim kāraṇam .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {49/86} ṛvarṇasya sthāne raparaprasaṅgāt .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {50/86} uḥ sthāne aṇ prasajyamānaḥ eva raparaḥ bhavati iti ucyate .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {51/86} tatra ṛvarṇasya āntaryataḥ rephavataḥ rephavān akāraḥ eva antaratamaḥ bhavati .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {52/86} sarvādeśaprasaṅgaḥ tu anekāltvāt .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {53/86} sarvādeśaprasaṅgaḥ tu guṇavṛddhisañjñakaḥ ṛvarṇasya prāpnoti .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {54/86} kim kāraṇam .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {55/86} anekāltvāt .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {56/86} anekāl śit sarvasya iti .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {57/86} na vā anekāltvasya tadāśrayatvāt ṛvarṇādeśasya avighātaḥ .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {58/86} na vā eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {59/86} kim kāraṇam .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {60/86} anekāltvasya tadāśrayatvāt .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {61/86} yadā ayam uḥ sthāne tadā anekāl .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {62/86} anekāltvasya tadāśrayatvāt ṛvarṇādeśasya vighātaḥ na bhaviṣyati .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {63/86} athavā anāntaryam eva etayoḥ āntaryam .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {64/86} ekasya api antaratamā prakṛtiḥ na asti aparasya api antaratamaḥ ādeśaḥ na asti .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {65/86} etat eva etayoḥ āntaryam .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {66/86} samprayogaḥ vā naṣṭāśvadagdharathavat .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {67/86} atha vā naṣṭāśvadagdharathavat samprayogaḥ bhavati .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {68/86} tat yathā : tava aśvaḥ naṣṭaḥ mama api rathaḥ dagdhaḥ .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {69/86} ubhau samprayujyāvahai iti .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {70/86} evam iha api : tava api antaratamā prakṛtiḥ na asti mama api antaratamaḥ ādeśaḥ na asti .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {71/86} astu nau samprayogaḥ iti .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {72/86} viṣamaḥ upanyāsaḥ .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {73/86} cetanāvatsu arthāt prakaraṇāt vā loke samprayogaḥ bhavati .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {74/86} varṇāḥ ca punaḥ acetanāḥ .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {75/86} tatra kiṅkṛtaḥ samprayogaḥ .

(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {76/86} yadi api varṇāḥ acetanāḥ yaḥ tu asau prayuṅkte saḥ cetanāvān .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {77/86} ejavarṇayoḥ ādeśe avarṇam sthāninaḥ avarṇapradhānatvāt .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {78/86} ejavarṇayoḥ ādeśe avarṇam prāpnoti :khaṭvā elakā , mālā aupagavaḥ .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {79/86} kim kāraṇam .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {80/86} sthāninaḥ avarṇapradhānatvāt .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {81/86} sthānī hi atra avarṇapradhānaḥ .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {82/86} siddham tu ubhayāntaryāt .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {83/86} siddham etat .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {84/86} katham .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {85/86} ubhayoḥ yaḥ antaratamaḥ tena bhavitavyam .
(P_1,1.50.5) KA_I,123.17-125.15 Ro_I, 373-377 {86/86} na ca avarṇam ubhayoḥ antaratamam .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {1/41} kim idam uraṇraparavacanam anyanivṛttyartham : uḥ sthāne aṇ eva bhavati raparaḥ ca iti , āhosvit raparatvam anena vidhīyate : uḥ sthāne aṇ ca anaṇ ca aṇ tu raparaḥ eva .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {2/41} kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {3/41} uraṇraparavacanam anyanivṛttyartham cet udāttādiṣu doṣaḥ .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {4/41} uraṇraparavacanam anyanivṛttyartham cet udāttādiṣu doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {5/41} ke punaḥ udāttādayaḥ .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {6/41} udāttānudāttasvaritānunāsikāḥ .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {7/41} kṛtiḥ , hṛtiḥ , kṛtam , hṛtam , prakṛtam , prahṛtam nṝŚḥ pāhi .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {8/41} astu tarhi uḥ sthāne aṇ ca anaṇ ca aṇ tu raparaḥ iti .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {9/41} yaḥ uḥ sthāne saḥ raparaḥ iti cet guṇavṛddhyoḥ avarṇāpratipattiḥ .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {10/41} yaḥ uḥ sthāne saḥ raparaḥ iti cet guṇavṛddhyoḥ avarṇāpratipattiḥ .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {11/41} kartā hartā vārṣagaṇyaḥ .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {12/41} kim hi sādhīyaḥ ṛvarṇasya asavarṇe yat avarṇam syāt na punaḥ eṅaicau .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {13/41} pūrvasmin api pakṣe eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {14/41} kim hi sādhīyaḥ tatra api ṛvarṇasya asavarṇe yat avarṇam syāt na punaḥ ivarṇovarṇau .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {15/41} atha matam etat uḥ sthāne aṇaḥ ca anaṇaḥ ca prasaṅge aṇ eva bhavati raparaḥ ca iti siddhā pūrvasmin pakṣe avarṇasya pratipattiḥ .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {16/41} yat tu tat uktam udāttādiṣu doṣaḥ bhavati iti iha saḥ doṣaḥ jāyate .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {17/41} na jāyate .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {18/41} jāyate saḥ doṣaḥ .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {19/41} katham .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {20/41} udāttaḥ iti anena aṇaḥ api pratinirdiśyante anaṇaḥ api .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {21/41} yadi api pratinirdiśyante na tu prāpnuvanti .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {22/41} kim kāraṇam .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {23/41} sthāne antaratamaḥ bhavati .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {24/41} kutaḥ nu khalu dvayoḥ paribhāṣayoḥ sāvakāśayoḥ samavasthitayoḥ sthāne antaratamaḥ uḥ aṇ raparaḥ iti ca sthāne antaratamaḥ iti anayā paribhāṣayā vyavasthā bhaviṣyati na punaḥ uḥ aṇ raparaḥ iti .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {25/41} ataḥ kim .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {26/41} ataḥ eṣaḥ doṣaḥ jāyate : udāttādiṣu doṣaḥ iti .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {27/41} ye ca api ete ṛvarṇasya sthāne pratipadam ādeśāḥ ucyante teṣu raparatvam na prāpnoti : ṝtaḥ it dhātoḥ ut oṣṭhyapūrvasya iti .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {28/41} siddham tu prasaṅge raparatvāt .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {29/41} siddham etat .

(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {30/41} katham .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {31/41} prasaṅge raparatvāt .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {32/41} uḥ sthāne aṇ prasajyamānaḥ eva raparaḥ bhavati iti .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {33/41} kim vaktavyam etat .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {34/41} na hi .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {35/41} katham anucyamānam gaṃsyate .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {36/41} sthāne iti vartate sthānaśabdaḥ ca prasaṅgavācī .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {37/41} yadi evam ādeśaḥ aviśeṣitaḥ bhavati .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {38/41} ādeśaḥ ca viśeṣitaḥ .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {39/41} katham .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {40/41} dvitīyam sthānagrahaṇam prakṛtam anuvartate. tatra evam abhisambandhaḥ kariṣyate : uḥ sthāne aṇ sthāne iti .
(P_1,1.51.1) KA_I,125.17-126.19 Ro_I,378-381 {41/41} uḥ prasaṅge aṇ prasajyamānaḥ eva raparaḥ bhavati .
(P_1,1.51.2) KA_I,126.20-127.3 Ro_I,382 {1/20} atha aṇgrahaṇam kimartham na uḥ raparaḥ iti eva ucyeta .
(P_1,1.51.2) KA_I,126.20-127.3 Ro_I,382 {2/20} uḥ raparaḥ iti iyati ucyamāne kaḥ idānīm raparaḥ syāt .
(P_1,1.51.2) KA_I,126.20-127.3 Ro_I,382 {3/20} yaḥ uḥ sthāne bhavati .
(P_1,1.51.2) KA_I,126.20-127.3 Ro_I,382 {4/20} kaḥ ca uḥ sthāne bhavati .
(P_1,1.51.2) KA_I,126.20-127.3 Ro_I,382 {5/20} ādeśaḥ .
(P_1,1.51.2) KA_I,126.20-127.3 Ro_I,382 {6/20} ādeśaḥ raparaḥ iti cet rīrividhiṣu raparapratiṣedhaḥ .
(P_1,1.51.2) KA_I,126.20-127.3 Ro_I,382 {7/20} ādeśaḥ raparaḥ iti cet rīrividhiṣu raparatvasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,1.51.2) KA_I,126.20-127.3 Ro_I,382 {8/20} ke punaḥ rīrividhayaḥ .
(P_1,1.51.2) KA_I,126.20-127.3 Ro_I,382 {9/20} akaṅlopānaṅanaṅrīṅriṅādeśāḥ .
(P_1,1.51.2) KA_I,126.20-127.3 Ro_I,382 {10/20} akaṅ: saudhātakiḥ .
(P_1,1.51.2) KA_I,126.20-127.3 Ro_I,382 {11/20} lopaḥ : paitṛṣvaseyaḥ .
(P_1,1.51.2) KA_I,126.20-127.3 Ro_I,382 {12/20} ānaṅ : hotāpotārau .
(P_1,1.51.2) KA_I,126.20-127.3 Ro_I,382 {13/20} anaṅ : kartā hartā .
(P_1,1.51.2) KA_I,126.20-127.3 Ro_I,382 {14/20} rīṅ : mātrīyati pitrīyati .
(P_1,1.51.2) KA_I,126.20-127.3 Ro_I,382 {15/20} riṅ : kriyate hriyate .
(P_1,1.51.2) KA_I,126.20-127.3 Ro_I,382 {16/20} udāttādiṣu ca .
(P_1,1.51.2) KA_I,126.20-127.3 Ro_I,382 {17/20} kim .
(P_1,1.51.2) KA_I,126.20-127.3 Ro_I,382 {18/20} raparatvasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,1.51.2) KA_I,126.20-127.3 Ro_I,382 {19/20} kṛtiḥ , hṛtiḥ , kṛtam , hṛtam , prakṛtam , prahṛtam nṝŚḥ pāhi .
(P_1,1.51.2) KA_I,126.20-127.3 Ro_I,382 {20/20} tasmāt aṇgrahaṇam kartavyam .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {1/37} ekādeśasya upasaṅkhyānam .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {2/37} ekādeśasya upasaṅkhyānam kartavyam : khaṭvarśyaḥ , mālarśyaḥ .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {3/37} kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {4/37} uḥ sthāne aṇ prasajyamānaḥ eva raparaḥ bhavati iti ucyate na ca ayam uḥ eva sthāne aṇ śiṣyate .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {5/37} kim tarhi .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {6/37} uḥ ca anyasya ca .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {7/37} avayavagrahaṇāt siddham .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {8/37} yat atra ṛvarṇam tadāśrayam raparatvam bhaviṣyati .

(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {9/37} tat yathā māṣāḥ na bhoktavyāḥ iti miśrāḥ api na bhujyante .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {10/37} avayavagrahaṇāt siddham iti cet ādeśe rāntapratiṣedhaḥ .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {11/37} avyayavagrahaṇāt siddham iti cet ādeśe rāntasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ : hotāpotārau .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {12/37} yathā eva uḥ ca anyasya ca sthāne aṇ raparaḥ bhavati evam yaḥ uḥ sthāne aṇ ca anaṇ ca saḥ api raparaḥ syāt .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {13/37} yadi punaḥ ṛvarṇāntasya sthāninaḥ raparatvam ucyeta : khaṭvarśyaḥ , mālarśyaḥ .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {14/37} na evam śakyam .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {15/37} iha hi doṣaḥ syāt : kartā hartā kirati girati .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {16/37} ṛvarṇāntasya iti ucyate .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {17/37} na ca etat ṛvarṇāntam .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {18/37} nanu ca etat api vyapadeśivadbhāvena ṛvarṇāntam .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {19/37} arthavatā vyapadeśivadbhāvaḥ na ca eṣaḥ arthavān .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {20/37} tasmāt na evam śakyam .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {21/37} na cet evam upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {22/37} iha ca raparatvapratiṣedhaḥ vaktavyaḥ : mātuḥ , pituḥ iti .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {23/37} ubhayam na vaktavyam .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {24/37} katham .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {25/37} iha yaḥ dvayoḥ ṣaṣṭhīnirdiṣṭayoḥ prasaṅge bhavati labhate asau anyatarataḥ vyapadeśam .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {26/37} tat yathā devadattasya putraḥ , devadattāyāḥ putraḥ iti .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {27/37} katham mātuḥ pituḥ iti .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {28/37} astu atra raparatvam .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {29/37} kā rūpasiddiḥ .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {30/37} rāt sasya iti sakārasya lopaḥ rephasya visarjanīyaḥ .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {31/37} na evam śakyam .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {32/37} iha hi mātuḥ karoti , pituḥ karoti iti apratyayavisarjanīyasya iti ṣatvam prasajyeta .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {33/37} apratyayasvisarjanīyasya iti ucyate .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {34/37} pratyayavisarjanīyaḥ ca ayam .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {35/37} lupyate atra pratyayaḥ rāt sasya iti .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {36/37} evam tarhi bhrātuṣputragrahaṇam jñāpakam ekādeśanimittāt ṣatvapratiṣedhasya .
(P_1,1.51.3) KA_I,127.4-24 Ro_I,382-385 {37/37} yat ayam kaskādiṣu bhrātuṣputraśabdam paṭhati tat jñāpayati ācāryaḥ na ekādeśanimitttāt ṣatvam bhavati iti.
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {1/100} kim punaḥ ayam pūrvāntaḥ āhosvit parādiḥ āhosvit abhaktaḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {2/100} katham ca ayam pūrvāntaḥ syāt katham vā parādiḥ katham vā abhaktaḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {3/100} yadi antaḥ iti vartate tataḥ pūrvāntaḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {4/100} atha ādiḥ iti vartate tataḥ parādiḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {5/100} atha ubhayam nivṛttam tataḥ abhaktaḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {6/100} kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {7/100} abhakte dīrghalatvayagabhyastasvarahalādiśeṣavisarjanīyapratiṣedhaḥ pratyayāvyavasthā ca .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {8/100} yadi abhaktaḥ dīrghatvam na prāpnoti : gīḥ , pūḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {9/100} rephavakārāntasya dhātoḥ iti dīrghatvam na prāpnoti .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {10/100} kim punaḥ kāraṇam rephavakārābhyām dhātuḥ viśeṣyate na punaḥ padam viśeṣyate rephavakārāntasya padasya iti .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {11/100} na evam śakyam .

(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {12/100} iha api prasajyeta : agniḥ , vāyuḥ iti .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {13/100} evam tarhi rephavakārābhyām padam viśeṣayiṣyāmaḥ dhātunā ikam : rephavakārāntasya padasya ikaḥ dhātoḥ iti .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {14/100} evam api priyam grāmaṇi kulam asya priyagrāmaṇiḥ , priyasenāniḥ atra api prāpnoti .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {15/100} tasmāt dhātuḥ eva viśeṣyate .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {16/100} dhātau ca viśeṣyamāṇe iha dīrghatvam na prāpnoti : gīḥ , pūḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {17/100} dīrgha .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {18/100} latva : latvam ca na sidhyati : nijegilyate .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {19/100} graḥ yaṅi iti latvam na prāpnoti .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {20/100} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {21/100} graḥ iti anantarayogā eṣā ṣaṣṭhī .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {22/100} evam api svaḥ jegilyate iti atra api prāpnoti .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {23/100} evam tarhi yaṅā ānantaryam viśeṣayiṣyāmaḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {24/100} atha vā graḥ iti pañcamī .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {25/100} latva .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {26/100} yaksvara : yaksvaraḥ ca na sidhyati .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {27/100} gīryate svayam eva , puryate svayam eva .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {28/100} acaḥ kartṛyaki iti eṣaḥ svaraḥ na prāpnoti repheṇa vyavahitatvāt .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {29/100} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {30/100} svaravidhau vyañjanam avidyamānavat iti na asti vyavadhānam .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {31/100} yaksvara .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {32/100} abhyastasvara : abhyastasvaraḥ ca na sidhyati : ma hi sma te piparuḥ , ma hi sma te bibharuḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {33/100} abhyastānām ādiḥ udāttaḥ bhavati ajādau lasārvadhātuke iti eṣaḥ svaraḥ na prāpnoti repheṇa vyavahitatvāt .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {34/100} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {35/100} svaravidhau vyañjamam avidyamānavat iti na asti vyavadhānam .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {36/100} abhyastasvara .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {37/100} halādiśeṣa : halādiśeṣaḥ ca na sidhyati : vavṛte vavṛdhe .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {38/100} abhyāsasya iti halādiśeṣaḥ na prāpnoti .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {39/100} halādiśeṣa .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {40/100} visarjanīya : visarjanīyasya ca pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ : nārkuṭaḥ , nārpatyaḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {41/100} kharavasānayoḥ visarjanīyaḥ iti visarjanīyaḥ prāpnoti .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {42/100} visarjanīya .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {43/100} pratyayāvyavasthā : pratyaye vyavasthā na prakalpate : kirataḥ , girataḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {44/100} rephaḥ api abhaktaḥ pratyayaḥ api .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {45/100} tatra vyavasthā na prakalpate .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {46/100} evam tarhi pūrvāntaḥ kariṣyate .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {47/100} pūrvānte rvavadhāraṇam visarjanīyapratiṣedhaḥ yaksvaraḥ ca .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {48/100} yadi pūrvāntaḥ roḥ avadhāraṇam kartavyam : roḥ supi .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {49/100} roḥ eva supi na anyasya rephasya : sarpiṣṣu dhanuṣṣu .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {50/100} iha mā bhūt : gīrṣu pūrṣu .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {51/100} parādau api sati avadhāraṇam kartavyam caturṣu iti evam artham .

(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {52/100} visarjanīyapratiṣedhaḥ : visarjanīyasya ca pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ : nārkuṭaḥ , nārpatyaḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {53/100} kharavasānayoḥ visarjanīyaḥ iti visarjanīyaḥ prāpnoti .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {54/100} parādau api visarjanīyasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ nārkalpiḥ iti evamartham .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {55/100} kalpipadasaṅghātabhaktaḥ asau na utsahate avayavasya padāntatām vihantum iti kṛtvā visarjanīyaḥ prāpnoti .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {56/100} yaksvaraḥ : yaksvaraḥ ca na sidhyati : gīryate svayam eva , puryate svayam eva .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {57/100} acaḥ kartṛyaki iti eṣaḥ svaraḥ na prāpnoti .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {58/100} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {59/100} upadeśe iti vartate .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {60/100} atha vā punaḥ astu parādiḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {61/100} parādau akāralopautvapukpratiṣedhaḥ caṅi upadhāhrasvatvam iṭaḥ avyavasthā abhyāsalopaḥ abhyastatādisvaraḥ dīrghatvam ca .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {62/100} yadi parādiḥ akāralopaḥ pratiṣedhyaḥ : kartā hartā : ataḥ lopaḥ ārdhadhātuke iti akāralopaḥ prāpnoti .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {63/100} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {64/100} upadeśe iti vartate .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {65/100} yadi upadeśe iti vartate dhinutaḥ , kṛṇutaḥ atra lopaḥ na prāpnoti .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {66/100} na upadeśagrahaṇena prakṛtiḥ abhisambadhyate .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {67/100} kim tarhi .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {68/100} ārdhadhātukam abhisambadhyate .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {69/100} ārdhadhātukopadeśe yat akārāntam iti .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {70/100} akāralopa .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {71/100} autva : autvam ca pratiṣedhyam : cakāra jahāra .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {72/100} ātaḥ au ṇalaḥ iti autvam prāpnoti .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {73/100} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {74/100} nirdiśyamānasya ādeśāḥ bhavanti iti evam na bhaviṣyati .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {75/100} yaḥ tarhi nirdiśyate tasya kasmāt na bhavati .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {76/100} rephena vyavahitatvāt .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {77/100} autva .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {78/100} pukpratiṣedhaḥ : puk ca pratiṣedhyaḥ : kārayati hārayati .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {79/100} ātām puk iti puk prāpnoti .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {80/100} pukpratiṣedhaḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {81/100} caṅi upadhāhrasvatvam ca na sidhyati : acīkarat ajīharat .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {82/100} ṇau caṅi upadhāyāḥ hrasvaḥ iti hrasvatvam na prāpnoti .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {83/100} caṅi upadhāhrasvatvam .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {84/100} iṭaḥ avyavasthā : iṭaḥ ca vyavasthā na prakalpate : āstaritā niparitā .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {85/100} iṭ api parādiḥ rephaḥ api .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {86/100} tatra vyavasthā na prakalpate .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {87/100} iṭaḥ avyavasthā .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {88/100} abhyāsalopaḥ : abhyāsalopaḥ ca vaktavyaḥ : vavṛte vavṛdhe .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {89/100} abhyāsasya iti halādiśeṣaḥ na prāpnoti .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {90/100} abhyāsalopaḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {91/100} abhyastasvara : abhyastasvaraḥ ca na sidhyati : ma hi sma te piparuḥ , ma hi sma te bibharuḥ .

(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {92/100} abhyastānām ādiḥ udāttaḥ bhavati ajādau lasārvadhātuke iti eṣaḥ svaraḥ na prāpnoti .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {93/100} abhyastasvara .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {94/100} tādisvaraḥ : tādisvaraḥ ca na sidhyati : prakartā prakartum , prahartā prahartum .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {95/100} tādau ca niti kṛti atau iti eṣaḥ svaraḥ na prāpnoti .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {96/100} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {97/100} uktam etat : kṛdupadeśe vā tādyartham iḍartham iti .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {98/100} tādisvaraḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {99/100} dīrghatvam : dīrghatvam ca na sidhyati : gīḥ , pūḥ .
(P_1,1.51.4) KA_I,127.25-130.2 Ro_I,385-391 {100/100} rephavakārāntasya dhātoḥ iti dīrghatvam na prāpnoti .
(P_1,1.52.1) KA_I,130.4-11 Ro_I,391-392 {1/14} kim idam algrahaṇam antyaviśeṣaṇam āhosvit ādeśaviśeṣaṇam .
(P_1,1.52.1) KA_I,130.4-11 Ro_I,391-392 {2/14} kim ca ataḥ .
(P_1,1.52.1) KA_I,130.4-11 Ro_I,391-392 {3/14} yadi antyaviśeṣaṇam ādeśaḥ aviśeṣitaḥ bhavati .
(P_1,1.52.1) KA_I,130.4-11 Ro_I,391-392 {4/14} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.52.1) KA_I,130.4-11 Ro_I,391-392 {5/14} anekāl api ādeśaḥ antyasya prasajyeta .
(P_1,1.52.1) KA_I,130.4-11 Ro_I,391-392 {6/14} yadi punaḥ al antyasya iti ucyeta .
(P_1,1.52.1) KA_I,130.4-11 Ro_I,391-392 {7/14} tatra ayam api arthaḥ anekāl śit sarvasya iti etat na vaktavyam bhavati .
(P_1,1.52.1) KA_I,130.4-11 Ro_I,391-392 {8/14} idam niyamārtham bhaviṣyati : al eva antyasya bhavati na anyaḥ iti .
(P_1,1.52.1) KA_I,130.4-11 Ro_I,391-392 {9/14} evam api antyaḥ aviśeṣitaḥ bhavati .
(P_1,1.52.1) KA_I,130.4-11 Ro_I,391-392 {10/14} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.52.1) KA_I,130.4-11 Ro_I,391-392 {11/14} vākyasya api padasya api antyasya prasajyeta .
(P_1,1.52.1) KA_I,130.4-11 Ro_I,391-392 {12/14} yadi khalu api eṣaḥ abhiprāyaḥ tat na kriyeta iti antyaviśeṣaṇe api sati tat na kariṣyate .
(P_1,1.52.1) KA_I,130.4-11 Ro_I,391-392 {13/14} katham .
(P_1,1.52.1) KA_I,130.4-11 Ro_I,391-392 {14/14} ṅit ca alaḥ antyasya iti etat niyamārtham bhaviṣyati : ṅit eva anekāl antyasya bhavati na anyaḥ iti .
(P_1,1.52.2) KA_I,130.12-20 RI.392-394 {1/12} kimartham punaḥ idam ucyate .
(P_1,1.52.2) KA_I,130.12-20 RI.392-394 {2/12} alaḥ antyasya iti sthāne vijñātasya anusaṃhāraḥ .
(P_1,1.52.2) KA_I,130.12-20 RI.392-394 {3/12} alaḥ antyasya iti sthāne vijñātasya anusaṃhāraḥ kriyate sthāne prasaktasya .
(P_1,1.52.2) KA_I,130.12-20 RI.392-394 {4/12} itarathā hi aniṣṭaprasaṅgaḥ .
(P_1,1.52.2) KA_I,130.12-20 RI.392-394 {5/12} itarathā hi aniṣṭaprasaṅgaḥ prasajyeta .
(P_1,1.52.2) KA_I,130.12-20 RI.392-394 {6/12} ṭitkinmitaḥ api antyasya syuḥ .
(P_1,1.52.2) KA_I,130.12-20 RI.392-394 {7/12} yadi punaḥ ayam yogaśeṣaḥ vijñāyeta .
(P_1,1.52.2) KA_I,130.12-20 RI.392-394 {8/12} yogaśeṣe ca .
(P_1,1.52.2) KA_I,130.12-20 RI.392-394 {9/12} kim .
(P_1,1.52.2) KA_I,130.12-20 RI.392-394 {10/12} aniṣṭam prasajyete .
(P_1,1.52.2) KA_I,130.12-20 RI.392-394 {11/12} ṭitkinmitaḥ api antyasya syuḥ .
(P_1,1.52.2) KA_I,130.12-20 RI.392-394 {12/12} tasmāt suṣṭhu ucyate : alaḥ antyasya iti sthāne vijñātasya anusaṃhāraḥ itarathā hi aniṣṭaprasaṅgaḥ iti .
(P_1,1.53) KA_I,130.21-131.7 Ro_I,394-395 {1/12} tātaṅ antyasya kasmāt na bhavati .
(P_1,1.53) KA_I,130.21-131.7 Ro_I,394-395 {2/12} ṅit ca alaḥ antyasya iti prāpnoti .
(P_1,1.53) KA_I,130.21-131.7 Ro_I,394-395 {3/12} tātaṅi ṅitkaraṇasya sāvakāśatvāt vipratiṣedhāt sarvādeśaḥ .
(P_1,1.53) KA_I,130.21-131.7 Ro_I,394-395 {4/12} tātaṅi ṅitkaraṇasya sāvakāśam .
(P_1,1.53) KA_I,130.21-131.7 Ro_I,394-395 {5/12} kaḥ avakāśaḥ .

(P_1,1.53) KA_I,130.21-131.7 Ro_I,394-395 {6/12} guṇavṛddhipratiṣedhārthaḥ ṅakāraḥ .
(P_1,1.53) KA_I,130.21-131.7 Ro_I,394-395 {7/12} tātaṅi ṅitkaraṇasya sāvakāśatvāt vipratiṣedhāt sarvādeśaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.53) KA_I,130.21-131.7 Ro_I,394-395 {8/12} prayojanam nāma tat vaktavyam yat niyogataḥ syāt .
(P_1,1.53) KA_I,130.21-131.7 Ro_I,394-395 {9/12} yadi ca ayam niyogataḥ sarvādeśaḥ syāt tataḥ etat prayojanam syāt .
(P_1,1.53) KA_I,130.21-131.7 Ro_I,394-395 {10/12} kutaḥ nu khalu etat ṅitkaraṇāt ayam sarvādeśaḥ bhaviṣyati na punaḥ antyasya syāt iti .
(P_1,1.53) KA_I,130.21-131.7 Ro_I,394-395 {11/12} evam tarhi etat eva jñāpayati na tātaṅ antyasya sthāne bhavati iti yat etam ṅitam karoti .
(P_1,1.53) KA_I,130.21-131.7 Ro_I,394-395 {12/12} itarathā hi loṭaḥ eruprakaraṇe eva brūyāt tihyoḥ tāt āśiṣi anyatarasyām iti .
(P_1,1.54) KA_I,131.9-17 Ro_I,395-396 {1/12} alaḥ antyasya adeḥ parasya anekāl śit sarvasya iti apavādavipratiṣedhāt sarvādeśaḥ .
(P_1,1.54) KA_I,131.9-17 Ro_I,395-396 {2/12} alaḥ antyasya iti utsargaḥ .
(P_1,1.54) KA_I,131.9-17 Ro_I,395-396 {3/12} tasya ādeḥ parasya anekālśit sarvasya iti apavādau .
(P_1,1.54) KA_I,131.9-17 Ro_I,395-396 {4/12} apavādavipratiṣedhāt tu sarvādeśaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.54) KA_I,131.9-17 Ro_I,395-396 {5/12} ādeḥ parasya iti asya avakāśaḥ dvyantarupasargebhyaḥ apaḥ īt : dvīpam anvīpam .
(P_1,1.54) KA_I,131.9-17 Ro_I,395-396 {6/12} anekālśit sarvasya iti asya avakāśaḥ asteḥ bhūḥ : bhavitā bhavitum .
(P_1,1.54) KA_I,131.9-17 Ro_I,395-396 {7/12} iha ubhayam prāpnoti : ataḥ bhisaḥ ais .
(P_1,1.54) KA_I,131.9-17 Ro_I,395-396 {8/12} anekālśit sarvasya iti etat bhavati vipratiṣedhena .
(P_1,1.54) KA_I,131.9-17 Ro_I,395-396 {9/12} śit sarvasya iti asya avakāśaḥ idamaḥ iś : itaḥ , iha .
(P_1,1.54) KA_I,131.9-17 Ro_I,395-396 {10/12} ādeḥ parasya iti asya avakāśaḥ saḥ eva .
(P_1,1.54) KA_I,131.9-17 Ro_I,395-396 {11/12} iha ubhayam prāpnoti : aṣṭābhyaḥ auś .
(P_1,1.54) KA_I,131.9-17 Ro_I,395-396 {12/12} śit sarvasya iti etat bhavati vipratiṣedhena .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {1/27} śit sarvasya iti kim udāharaṇam .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {2/27} idamaḥ iś : itaḥ , iha .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {3/27} na etat asti prayojanam .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {4/27} śitkaraṇāt eva atra sarvādeśaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {5/27} idam tarhi : aṣṭābhyaḥ auś .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {6/27} nanu ca atra api śitkaraṇāt eva sarvādeśaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {7/27} idam tarhi : jasaḥ śī jaśśasoḥ śiḥ .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {8/27} nanu ca atra api śitkaraṇāt eva sarvādeśaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {9/27} asti anyat śitkaraṇe prayojanam .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {10/27} kim .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {11/27} viśeṣaṇārthaḥ .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {12/27} kva viśeṣaṇārthena arthaḥ .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {13/27} śi sarvanāmasthānam vibhāṣā ṅiśyoḥ iti .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {14/27} śit sarvasya iti śakyam akartum .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {15/27} katham .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {16/27} antyasya ayam sthāne bhavan na pratyayaḥ syāt .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {17/27} asatyām pratyayasañjñāyām itsañjñā na syāt .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {18/27} asatyām itsañjñāyām lopaḥ na syāt .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {19/27} asati lope anekāl .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {20/27} yadā anekāl tadā sarvādeśaḥ .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {21/27} yadā sarvādeśaḥ tada pratyayaḥ .

(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {22/27} yadā pratyayaḥ tadā itsañjñā .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {23/27} yadā itsañjñā tadā lopaḥ .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {24/27} evam tarhi siddhe sati yat śit sarvasya iti āha tat jñāpayati ācāryaḥ asti eṣā paribhāṣā : na anubandhakṛtam anekāltvam bhavati iti .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {25/27} kim etasya jñāpane prayojanam .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {26/27} tatra asarūpasarvādeśāppratiṣedheṣu pṛthaktvanirdeśaḥ anākārāntatvāt iti uktam .
(P_1,1.55) KA_I,131.19-132.7 Ro_I,396-397 {27/27} tat na vaktavyam bhavati iti .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {1/26} vatkaraṇam kimartham .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {2/26} sthānī ādeśaḥ analvidhau iti iyati ucyamāne sañjñādhikaraḥ ayam tatra sthānī ādeśasya sañjñā syāt .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {3/26} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {4/26} āṅaḥ yamahanaḥ ātmanepadam bhavati iti vadheḥ eva syāt .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {5/26} hanteḥ na syāt .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {6/26} vatkaraṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {7/26} sthānikāryam ādeśe atidiśyate guruvat guruputraḥ iti yathā .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {8/26} atha ādeśagrahaṇam kimartham .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {9/26} sthānivat analvidhau iti iyati ucyamāne kaḥ idānīm sthānivat syāt .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {10/26} yaḥ sthāne bhavati .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {11/26} kaḥ ca sthāne bhavati .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {12/26} ādeśaḥ .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {13/26} idam tarhi prayojanam ādeśamātram sthānivat yathā syāt .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {14/26} ekadeśavikṛtasya upasaṅkhyānam codayiṣyati .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {15/26} tat na vaktavyam bhavati .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {16/26} atha vidhigrahaṇam kimartham. sarvavibhaktyantaḥ samāsaḥ yathā vijñāyeta : alaḥ parasya vidhiḥ alvidhiḥ , alaḥ vidhiḥ alvidhiḥ , ali vidhiḥ alvidhiḥ , alā vidhiḥ alvidhiḥ iti .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {17/26} na etat asti prayojanam .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {18/26} prātipadikarnirdeśaḥ ayam .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {19/26} prātipadikarnirdeśāḥ ca arthatantrāḥ bhavanti .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {20/26} na kāṃ cit prādhānyena vibhaktim āśrayanti .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {21/26} tatra prātipadikārthe nirdiṣṭe yām yām vibhaktim āśrayitum buddhiḥ upajāyate sā sā āśrayitavyā .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {22/26} idam tarhi prayojanam : uttarapadalopaḥ yathā vijñāyeta : alam āśrayate alāśṛayaḥ , alāśrayaḥ vidhiḥ alvidhiḥ iti .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {23/26} yatra prādhānyena al āśrīyate tatra eva pratiṣedhaḥ syāt .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {24/26} yatra viśeṣaṇatvena al āśrīyate tatra pratiṣedhaḥ na syāt .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {25/26} kim prayojanam .
(P_1,1.56.1) KA_I,133.2-16 Ro_I,398-401 {26/26} pradīvya prasīvya iti valādilakṣaṇaḥ iṭ mā bhūt iti .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {1/32} kimartham punaḥ idam ucyate .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {2/32} sthānyādeśapṛthaktvāt ādeśe sthānivadanudeśaḥ guruvat guruputre iti yathā .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {3/32} anyaḥ sthānī anyaḥ ādeśaḥ .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {4/32} sthānyādeśapṛthaktvāt etasmāt kāraṇāt sthānikāryam ādeśe na prāpnoti .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {5/32} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {6/32} āṅaḥ yamahanaḥ ātmanepadam bhavati iti hanteḥ eva syāt vadheḥ na syāt .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {7/32} iṣyate ca vadheḥ api syāt iti .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {8/32} tat ca antareṇa yatnam na sidhyati .

(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {9/32} tasmāt .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {10/32} sthānivadanudeśaḥ .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {11/32} evamartham idam ucyate .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {12/32} guruvat guruputraḥ iti yathā .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {13/32} tat yathā guruvat asmin guruputre vartitavyam iti gurau yat kāryam tat guruputre atidiśyate , evam iha api sthānikāryam ādeśe atidiśyate .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {14/32} na etat asti prayojanam .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {15/32} lokataḥ etat siddham .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {16/32} tat yathā loke yaḥ yasya prasaṅge bhavati labhate asau tatkāryāṇi .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {17/32} tat yathā upādhyāyasya śiṣyaḥ yājyakulāni gatvā agrāsanādīni labhate .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {18/32} yadi api tāvat loke eṣaḥ dṛṣṭāntaḥ dṛṣṭāntasya api tu puruṣārambhaḥ nivartakaḥ bhavati .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {19/32} asti ca iha kaḥ cit puruṣārambhaḥ .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {20/32} asti iti āha .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {21/32} kaḥ .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {22/32} svarūpavidhiḥ .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {23/32} hanteḥ ātmanepadam ucyamānam hanteḥ eva syāt vadheḥ na syāt .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {24/32} evam tarhi ācāryapravṛttiḥ jñāpayati sthānivat ādeśaḥ bhavati iti yat ayam yuṣmadasmadoḥ anādeśe iti ādeśapratiṣedham śāsti .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {25/32} katham kṛtvā jñāpakam .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {26/32} yuṣmadasmadoḥ vibhaktau kāryam ucyamānam kaḥ prasaṅgaḥ yat ādeśe syāt .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {27/32} paśyati tu ācāryaḥ sthānivat ādeśaḥ bhavati iti .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {28/32} ataḥ ādeśe pratiṣedham śāsti .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {29/32} idam tarhi prayojanam : analvidhau iti pratiṣedham vakṣyāmi iti , iha mā bhūt : dyauḥ , panthāḥ , saḥ iti .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {30/32} etat api na asti prayojanam .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {31/32} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati alvidhau sthānivadbhāvaḥ na bhavati iti yat ayam adaḥ jagdhiḥ lyap ti kiti iti ti kiti iti eva siddhe lyabgrahaṇam karoti .
(P_1,1.56.2) KA_I,133.17-134.9 Ro_I,401-402 {32/32} tasmāt na arthaḥ anena yogena .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {1/36} ārabhyamāṇe api etasmin yoge alvidhau pratiṣedhe aviśeṣaṇe aprāptiḥ tasya adarśanāt .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {2/36} alvidhau pratiṣedhe asati api viśeṣaṇe samāśrīyamaṇe asati tasmin viśeṣaṇe aprāptiḥ vidheḥ : pradīvya prasīvya .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {3/36} kim kāraṇam .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {4/36} tasya adarśanāt .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {5/36} valādeḥ iti ucyate na ca atra valādim paśyāmaḥ .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {6/36} nanu ca evamarthaḥ eva ayam yatnaḥ kriyate : anyasya kāryam ucyamānam anyasya yathā syāt iti .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {7/36} satyam evamarthaḥ na tu prāpnoti .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {8/36} kim kāraṇam .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {9/36} sāmānyātideśe viśeṣānatideśaḥ . sāmanye hi atidiśyamāne viśeṣaḥ na atidiṣṭaḥ bhavati .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {10/36} tat yathā : brahmaṇavat asmin kṣatriye vartitavyam iti sāmānyam yat brāhmaṇakāryam tat kṣatriye atidiśyate .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {11/36} yat viśiṣṭam māṭhare kauṇḍinye vā na tat atidiśyate .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {12/36} evam iha api sāmānyam yat pratyayakāryam tat atidiśyate yat viśiṣṭam valādeḥ iti na tat atidiśyate .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {13/36} yadi evam agrahīt iti iṭaḥ īṭi iti sicaḥ lopaḥ na prāpnoti .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {14/36} analvidhau iti punaḥ ucyamāne iha api pratiṣedhaḥ bhaviṣyati : pradīvya prasīvya iti .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {15/36} viśiṣṭam hi eṣaḥ alam āśrayate valam nāma .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {16/36} iha ca pratiṣedhaḥ na bhaviṣyati : agrahīt iti .

(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {17/36} viśiṣṭam hi eṣaḥ analam āśrayati iṭam nāma .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {18/36} yadi tarhi sāmānyam api atidiśyate viśeṣaḥ ca sati āśraye vidhiḥ iṣṭaḥ .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {19/36} sati ca valāditve iṭā bhavitavyam : aruditām aruditam arudita .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {20/36} kim ataḥ yat sati bhavitavyam .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {21/36} pratiṣedhaḥ tu prāpnoti alvidhitvāt .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {22/36} pratiṣedhaḥ tu prāpnoti .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {23/36} kim kāraṇam .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {24/36} alvidhitvāt .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {25/36} alvidhiḥ ayam bhavati .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {26/36} tatra analvidhau iti pratiṣedhaḥ prāpnoti .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {27/36} na vā ānudeśikasya pratiṣedhāt itareṇa bhāvaḥ .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {28/36} na vā eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {29/36} kim kāraṇam .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {30/36} ānudeśikasya pratiṣedhāt .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {31/36} astu atra ānudeśikasya valāditvasya pratiṣedhaḥ .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {32/36} svāśrayam atra valāditvam bhaviṣyati .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {33/36} na etat vivadāmahe valādiḥ na valādiḥ iti .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {34/36} kim tarhi .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {35/36} sthānivadbhāvāt sārvadhātukatvam eṣitavyam .
(P_1,1.56.3) KA_I,134.10-135.8 Ro_I,403-406 {36/36} tatra analvidhau iti pratiṣedhaḥ prāpnoti .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {1/37} kim punaḥ ādeśini ali āśrīyamāṇe pratiṣedhaḥ bhavati āhosvit aviśeṣeṇa ādeśe ādeśini ca .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {2/37} kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {3/37} ādeśyalvidhipratiṣedhe kuruvadhapibām guṇavṛddhipratiṣedhaḥ .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {4/37} ādeśyalvidhipratiṣedhe kuruvadhapibām guṇavṛddhipratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {5/37} kuru iti atra sthānivadbhāvāt aṅgasañjñā śvāśrayam ca laghūpadhatvam .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {6/37} tatra laghūpadhaguṇaḥ prāpnoti .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {7/37} vadhakam iti atra sthānivadbhāvāt aṅgasañjñā śvāśrayam ca adupadhatvam .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {8/37} tatra vṛddhiḥ prāpnoti .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {9/37} piba iti atra sthānivadbhāvāt aṅgasañjñā śvāśrayam ca laghūpadhatvam .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {10/37} tatra guṇaḥ prāpnoti .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {11/37} astu tarhi aviśeṣeṇa ādeśe ādeśini ca .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {12/37} ādeśyādeśe iti cet suptiṅkṛdatidiṣṭeṣu upasaṅkhyānam .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {13/37} ādeśyādeśe iti cet suptiṅkṛdatidiṣṭeṣu upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {14/37} sup : vṛkṣāya plakṣāya .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {15/37} sthānivadbhāvāt supsañjñā svāśrayam ca yañāditvam .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {16/37} tatra pratiṣedhaḥ prāpnoti .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {17/37} sup .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {18/37} tiṅ : aruditām aruditam arudita .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {19/37} sthānivadbhāvāt sārvadhātukasañjñā svāśrayam ca valāditvam .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {20/37} tatra pratiṣedhaḥ prāpnoti .

(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {21/37} tiṅ .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {22/37} kṛdatidiṣṭam : bhuvanam , suvanam , dhuvanam .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {23/37} sthānivadbhāvāt pratyayasañjñā svāśrayam ca ajāditvam .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {24/37} tatra pratiṣedhaḥ prāpnoti .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {25/37} kim punaḥ atra jyāyaḥ .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {26/37} ādeśini ali āśrīyamāṇe pratiṣedhaḥ iti jyāyaḥ .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {27/37} kutaḥ etat .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {28/37} tathā hi ayam viśiṣṭam sthānikāryam ādeśe atidiśati guruvat guruputre iti yathā .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {29/37} tat yathā : guruvat guruputre vartitavyam anyatra ucchiṣṭabhojanāt pādopasaṅgrahaṇāc ca iti .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {30/37} yadi ca guruputraḥ api guruḥ bhavati tat api kartavyam .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {31/37} astu tarhi ādeśini ali āśrīyamāṇe pratiṣedhaḥ .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {32/37} nanu ca uktam ādeśyalvidhipratiṣedhe kuruvadhapibām guṇavṛddhipratiṣedhaḥ iti .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {33/37} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {34/37} karotau taparakaraṇanirdeśāt siddham .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {35/37} pibatiḥ adantaḥ .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {36/37} vadhakam iti na ayam ṇvul .
(P_1,1.56.4) KA_I,135.9-136.4 Ro_I,406-408 {37/37} anyaḥ ayam akaśabdaḥ kit auṇādikaḥ rucakaḥ iti yathā .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {1/45} ekadeśavikṛtasya upasaṅkhyānam .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {2/45} ekadeśavikṛtasya upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {3/45} kim prayojanam .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {4/45} pacatu pacantu .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {5/45} tiṅgrahaṇena grahaṇam yathā syāt .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {6/45} ekadeśavikṛtasya ananyatvāt siddham .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {7/45} ekadeśavikṛtam ananyavat bhavati iti tiṅgrahaṇena grahaṇam bhaviṣyati .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {8/45} tat yatha : śvā karṇe vā pucche vā chinne śvā eva bhavati na aśvaḥ na gardabhaḥ iti .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {9/45} anityatvavijñānam tu tasmāt upasaṅkhyanam .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {10/45} anityatvavijñānam tu bhavati .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {11/45} nityāḥ śabdāḥ .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {12/45} nityeṣu nāma śabdeṣu kūṭasthaiḥ avicālibhiḥ varṇaiḥ bhavitavyam anapāyopajanavikāribhiḥ .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {13/45} tatra saḥ eva ayam vikṛtaḥ ca etat nityeṣu na upapadyate .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {14/45} tasmāt upasaṅkhyanam kartavyam .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {15/45} bhāradvājīyāḥ paṭhanti : ekadeśavikṛteṣu upasaṅkhyānam .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {16/45} ekadeśavikṛteṣu upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {17/45} kim prayojanam .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {18/45} pacatu pacantu : tiṅgrahaṇena grahaṇam yathā syāt .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {19/45} kim ca kāraṇam na syāt .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {20/45} anādeśatvāt .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {21/45} ādeśaḥ sthānivat iti ucyate , na ca ime ādeśāḥ .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {22/45} rūpānyatvāt ca .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {23/45} anyat khalu api rūpam pacati iti anyat pacatu iti .

(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {24/45} ime api ādeśāḥ .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {25/45} katham .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {26/45} ādiśyate yaḥ saḥ ādeśaḥ .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {27/45} ime ca api ādiśyante .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {28/45} ādeśaḥ sthānivat iti cet na anāśritatvāt .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {29/45} ādeśaḥ sthānivat iti cet tat na .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {30/45} kim kāraṇam .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {31/45} anāśritatvāt .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {32/45} yaḥ atra ādeśaḥ na asau āśrīyate yaḥ ca āśrīyate na asau ādeśaḥ .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {33/45} na etat mantavyam : samudāye āśrīyamāṇe avayavaḥ na āśrīyate iti .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {34/45} abhyantaraḥ hi samudāyasya avayavaḥ .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {35/45} tat yathā : vṛkṣaḥ pracalan saha avayavaiḥ pracalati .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {36/45} āśrayaḥ iti cet alvidhiprasaṅgaḥ . āśrayaḥ iti cet alvidhiḥ ayam bhavati .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {37/45} tatra analvidhau iti pratiṣedhaḥ prāpnoti .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {38/45} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {39/45} na evam sati kaḥ cit api analvidhiḥ syāt .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {40/45} ucyate ca idam analvidhau iti .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {41/45} tatra prakarṣagatiḥ vijñāsyate : sādhīyaḥ yaḥ alvidhiḥ iti .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {42/45} kaḥ ca sādhīyaḥ alvidhiḥ .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {43/45} yatra prādhānyena al āśrīyate .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {44/45} yatra nāntarīyakaḥ al āśrīyate na asau alvidhiḥ .
(P_1,1.56.5) KA_I,136.5-137.2 Ro_I,408-411 {45/45} atha vā uktam ādeśagrahaṇasya prayojanam : ādeśamātram sthānivat yathā syāt iti .
(P_1,1.56.6) KA_I,137.3-26 Ro_I,411-412 {1/40} anupapannam sthānyādeśatvam nityatvāt .
(P_1,1.56.6) KA_I,137.3-26 Ro_I,411-412 {2/40} sthānī ādeśaḥ iti etat nityeṣu śabdeṣu na upapadyate .
(P_1,1.56.6) KA_I,137.3-26 Ro_I,411-412 {3/40} kim kāraṇam .
(P_1,1.56.6) KA_I,137.3-26 Ro_I,411-412 {4/40} nityatvāt .
(P_1,1.56.6) KA_I,137.3-26 Ro_I,411-412 {5/40} sthānī hi nām yaḥ bhūtvā na bhavati .
(P_1,1.56.6) KA_I,137.3-26 Ro_I,411-412 {6/40} ādeśaḥ hi nāma yaḥ abhūtvā bhavati .
(P_1,1.56.6) KA_I,137.3-26 Ro_I,411-412 {7/40} etat ca nityeṣu śabdeṣu na upapadyate yat sataḥ nāma vināśaḥ syāt asataḥ vā prādurbhāvaḥ iti .
(P_1,1.56.6) KA_I,137.3-26 Ro_I,411-412 {8/40} s iddham tu yathā laukikavaidikeṣu abhūtapūrve api sthānaśabdaprayogāt .
(P_1,1.56.6) KA_I,137.3-26 Ro_I,411-412 {9/40} siddham etat .
(P_1,1.56.6) KA_I,137.3-26 Ro_I,411-412 {10/40} katham .
(P_1,1.56.6) KA_I,137.3-26 Ro_I,411-412 {11/40} yathā laukikeṣu vaidikeṣu ca kṛtānteṣu abhūtapūrve api sthānaśabdaḥ vartate .
(P_1,1.56.6) KA_I,137.3-26 Ro_I,411-412 {12/40} loke tāvat : upādhyāyasya sthāne śiṣyaḥ iti ucyate na ca tatra upādhyāyaḥ bhūtapūrvaḥ bhavati .
(P_1,1.56.6) KA_I,137.3-26 Ro_I,411-412 {13/40} vede api : somasya sthāne pūtīkatṛṇāni abhiṣuṇuyāt iti ucyate na ca tatra somaḥ bhūtapūrvaḥ bhavati .
(P_1,1.56.6) KA_I,137.3-26 Ro_I,411-412 {14/40} kāryavipariṇāmāt vā siddham .
(P_1,1.56.6) KA_I,137.3-26 Ro_I,411-412 {15/40} atha vā kāryavipariṇāmāt siddham etat .
(P_1,1.56.6) KA_I,137.3-26 Ro_I,411-412 {16/40} kim idam kāryavipariṇāmāt iti .
(P_1,1.56.6) KA_I,137.3-26 Ro_I,411-412 {17/40} kāryā buddhiḥ .
(P_1,1.56.6) KA_I,137.3-26 Ro_I,411-412 {18/40} sā vipariṇamyate .

Original text: Vyākaraṇamahābhāṣya · Edition: Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). · Data entry George Cardona · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc