Vṛttaratnākara · Chapter 5
iti śrīmadbhaṭṭarāmeśvarasūnunārāyaṇabhaṭṭaviracitāyāṃ
vṛttaratnākaravyākhyāyāmardhasamādhyāyaścaturthaḥ //
pañcamo 'dhyāyaḥ
[padacaturūrdhva-prakaraṇam (1-5)]
mukhavādo 'ṣṭabhirvarṇaiḥ pare syurmakarālayaiḥ kramād vṛddhaiḥ //
satataṃ yasya vicitraiḥ pādaiḥ sampannasaundaryaṃ
taduditamamalamatibhiḥ padacaturūrdhvābhidhaṃ vṛttam
prathamamuditavṛtte viracitaviṣamacaraṇabhāji //
gurukayugalanidhana iha sahita āṅā
laghuviratapadavitatiyatiriti bhavati pīḍaḥ
prathamamitaracaraṇasamutthaṃ śrayati sa yadi lakṣma /
itaraditaragatitamapi yadi ca turyaṃ
caraṇayugalakamiti kalikā sā
dviguruyutasamalacaraṇāntā mukhacaraṇagatamanubhavati ca tṛtīyaḥ /
aparamiha lakṣma prakṛtamakhilamapi yadidamanubhavati lavalī sā
prathamadhivasati yadi turyaṃ, caramacaraṇapadamavasitaguruyugmam /
nikhilamaparamuparigatamiti lalitapadayuktā, tadidamamṛtadhārā
[udgatā-prakaraṇam (6-8)]
sajādime salaghukau ca nasajagurukairathodgatā /
tryaṅghrigatabhanajalā gayutāḥ sajasā agau caraṇamekataḥ paṭhet
caraṇatrayaṃ vrajati lakṣma yadi sakalamudgatāgatam /
nā bhagau bhavati saurabhakaṃ caraṇe yadīha bhavatastṛtīyake
nayugaṃ sakārayugalaṃ ca bhavati caraṇe tṛtīyake /
taduditamurumatibhirlalitaṃ yadi śeṣamasya khalu pūrvatulyakam
[upasthitapracupita-prakaraṇam (9-11)]
msau jbhau gau prathamāṅghrirekataḥ pṛthaganyattritayaṃ sanajaragāstato nanau saḥ /
trinaparikalitajayau pracupitamidamuditamupasthitapūrvam
nau pāde 'tha tṛtīyake sanau nasayuktau prathamāṅghrikṛtayatistu vardhamānam /
tritayamaparamapi pūrvasadṛśamiha bhavati pratatamatibhiriti gaditaṃ laghu vṛttam
prathame ca viratirārṣabhaṃ bruvanti //
tacchuddhavirāṭ puraḥ sthitaṃ tritayamaparamapi yadi pūrvasamaṃ syāt
viṣamākṣarapādaṃ vā pādairasamaṃ daśadhrmavat /
yacchando noktamatra gātheti tatsūribhiḥ proktam
Original text: Vṛttaratnākara · Edition: Śrī Kedāra Nātha Śarmā: Vṛttaratnākara : with a commentary of Bhaṭṭa Nārāyaṇa Bhaṭṭ and notes etc. by Vaidya Nātha Śāstrī Varakale, edited with the Maṇimayī Hindī Commentary. -- 6th ed. Varanasi : Chaukhambha Sanskrit Sansthan , 1980. (The Kashi Sanskrit Series ; 55) · Data entry Masahiro Takano · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0