વૃત્તરત્નાકર · અધ્યાય 5

ઇતિ શ્રીમદ્ભટ્ટરામેશ્વરસૂનુનારાયણભટ્ટવિરચિતાયાં
વૃત્તરત્નાકરવ્યાખ્યાયામર્ધસમાધ્યાયશ્ચતુર્થઃ ॥
પઞ્ચમો ઽધ્યાયઃ
[પદચતુરૂર્ધ્વ-પ્રકરણમ્ (1-5)]
મુખવાદો ઽષ્ટભિર્વર્ણૈઃ પરે સ્યુર્મકરાલયૈઃ ક્રમાદ્ વૃદ્ધૈઃ ॥
સતતં યસ્ય વિચિત્રૈઃ પાદૈઃ સમ્પન્નસૌન્દર્યં
તદુદિતમમલમતિભિઃ પદચતુરૂર્ધ્વાભિધં વૃત્તમ્

પ્રથમમુદિતવૃત્તે વિરચિતવિષમચરણભાજિ ॥
ગુરુકયુગલનિધન ઇહ સહિત આઙા
લઘુવિરતપદવિતતિયતિરિતિ ભવતિ પીડઃ

પ્રથમમિતરચરણસમુત્થં શ્રયતિ સ યદિ લક્ષ્મ ।
ઇતરદિતરગતિતમપિ યદિ ચ તુર્યં
ચરણયુગલકમિતિ કલિકા સા

દ્વિગુરુયુતસમલચરણાન્તા મુખચરણગતમનુભવતિ ચ તૃતીયઃ ।
અપરમિહ લક્ષ્મ પ્રકૃતમખિલમપિ યદિદમનુભવતિ લવલી સા

પ્રથમધિવસતિ યદિ તુર્યં, ચરમચરણપદમવસિતગુરુયુગ્મમ્ ।
નિખિલમપરમુપરિગતમિતિ લલિતપદયુક્તા, તદિદમમૃતધારા

[ઉદ્ગતા-પ્રકરણમ્ (6-8)]
સજાદિમે સલઘુકૌ ચ નસજગુરુકૈરથોદ્ગતા ।
ત્ર્યઙ્ઘ્રિગતભનજલા ગયુતાઃ સજસા અગૌ ચરણમેકતઃ પઠેત્

ચરણત્રયં વ્રજતિ લક્ષ્મ યદિ સકલમુદ્ગતાગતમ્ ।
ના ભગૌ ભવતિ સૌરભકં ચરણે યદીહ ભવતસ્તૃતીયકે

નયુગં સકારયુગલં ચ ભવતિ ચરણે તૃતીયકે ।
તદુદિતમુરુમતિભિર્લલિતં યદિ શેષમસ્ય ખલુ પૂર્વતુલ્યકમ્

[ઉપસ્થિતપ્રચુપિત-પ્રકરણમ્ (9-11)]
મ્સૌ જ્ભૌ ગૌ પ્રથમાઙ્ઘ્રિરેકતઃ પૃથગન્યત્ત્રિતયં સનજરગાસ્તતો નનૌ સઃ ।
ત્રિનપરિકલિતજયૌ પ્રચુપિતમિદમુદિતમુપસ્થિતપૂર્વમ્

નૌ પાદે ઽથ તૃતીયકે સનૌ નસયુક્તૌ પ્રથમાઙ્ઘ્રિકૃતયતિસ્તુ વર્ધમાનમ્ ।
ત્રિતયમપરમપિ પૂર્વસદૃશમિહ ભવતિ પ્રતતમતિભિરિતિ ગદિતં લઘુ વૃત્તમ્

પ્રથમે ચ વિરતિરાર્ષભં બ્રુવન્તિ ॥
તચ્છુદ્ધવિરાટ્ પુરઃ સ્થિતં ત્રિતયમપરમપિ યદિ પૂર્વસમં સ્યાત્

વિષમાક્ષરપાદં વા પાદૈરસમં દશધ્ર્મવત્ ।
યચ્છન્દો નોક્તમત્ર ગાથેતિ તત્સૂરિભિઃ પ્રોક્તમ્