Vṛttaratnākara with Sulhaṇa's commentary Sukavihṛdayānandinī (with commentary) · Chapter 4
nagaṇadvayā naṃtaraṃ saptabhiryaiḥ pracitako nāma daṇḍakaḥ smṛtaḥ / pūrvavadatrāpi praticaraṇavivṛddharephakrameṇa yagaṇādisamastagaṇavṛddhyā daṇḍakā bhavanti / yathā /
pūrvamekaikākṣaravṛddhyā chaṃdasāṃ vṛddhiruktāstathā rephopalakṣitā trayeṇa vṛddhiḥ sā cācāryapāraṃparyopadeśāt tāvadgrāhyā yāvadekonamakṣarasāhasraṃ bhavanti / yadyapi kaiściduktaṃ sahasrākṣaraparyantā daṇḍakā iti tathāpi tṛkāṇāṃ vṛddhyā ekonameva sahasraṃ bhavantīti || 118 ||
// iti daṇḍakaprakaraṇam //
iti sulhaṇaviracitāyāṃ sukavihṛdayānaṃdinyabhidhānāyāṃ vṛttaratnākarachandovṛttau samavṛttādhyāyastṛtīyaḥ //
caturtho 'dhyāyaḥ
ardhasamavṛtādhyāyaḥ
athārdhasamavṛttādhyāyamāha /
viṣame yadi sau salagā dale / bhau yuji bhādgurukāvupacitram
atra pāde iti vaktavye ardhasamavṛttādhyāye tvardhāpekṣayā ardha ityuktaṃ sūtrakāreṇeti na doṣaḥ / viṣame prathame tṛtīye pāde trayaḥ sagaṇā laghurgururyadi yuji same dvitīye caturthe bhagaṇatrayaṃ dvau gurū tadā upacitrā nāmārdhasamavṛttaṃ bhavati / yathā /
tvadarātipure kṣiti yoddhase muktamahoragakaṃcukevaṃti (?) /
upacitramudīkṣya divā bhayānno viviśurbhavanāni hariṇyaḥ || 1 ||
bhatrayamojagataṃ guruṇī cedyuji ca najau jyayutau drutamadhyā
yasyārdhasamavṛttasya auje viṣame prathame tṛtīye pāde bhagaṇatrayaṃ dvau gurū yadi yuji same dvitīye caturthe nagaṇajagaṇau jagaṇayagaṇau ca tadvṛttaṃ drutamadhyā nāma / yathā /
dṛṣṭivilāsaviśeṣamaśeṣaṃ vividhagatīravacoracanāṃ ca /
yauvanameva vadhū drutamadhyāpayati manobhavadattavivekā || 2 ||
sayugātsagurū viṣame cet / bhāviha vegavatī yuji bhādgau
viṣame pāde trayaḥ sagaṇā guruśca yuji same bhavaṇatrayaṃ dvau gurū ca tadā vegavatī nāma / yathā /
sukṛtaikanidheḥ smarabandhoḥ kasyacidālayamāli salīlam /
iyamunnatapīnanitambā gacchati vegavatī madanārtā || 3 ||
auje taparau jarau guruścet / msau jgau bhadravirāḍbhavedanoje
auje viṣame pāde prathame tṛtīye tagaṇātparau jagaṇaragaṇau guruśce dyadi bhavati anoje same dvitīye caturthe pāde magaṇasagaṇajagaṇā gurū ca bhavanti tadvṛttaṃ bhadravirāṭ nāma / yathā /
kundendusamujjvalena baddhaṃ brahmāṇḍodaravartināṃ narendra /
nītā haraśailasaṃdhyamete śuddhabhadravirāḍ payase yaśaste || 4 ||
asame sajau saguruyuktau ketumatī same bharanagādgaḥ
asame viṣame pāde sagaṇajagaṇasagaṇā guruśca same dvitīye caturthe bhagaṇaragaṇanagaṇā dvau gurū ca tadvṛttaṃ ketumatī nāma / yathā /
bhavatā raṇāṃgaṇagatena prasphuritāsimātrasacivena /
vijitāmarāśvagajayuktā ketumatī narendra ripusenā || 5 ||
ākhyānikī tau jagurū gamoje jatāvanoje jagurū guruścet
auje prathame tṛtīye pāde tagaṇau dvau jagaṇo gurū ca anoje dvitīye caturthe jagaṇatagaṇau jagaṇo dvau gurū ca tadvṛttaṃ ākhyānikī nāma / yathā /
ye ye tvayā saṃjati śatrubhūpā hatā hatāśeṣavipakṣavarga /
ākhyānikī kīrtiravantinātha babhūva te saṃcaritāṃtarikṣe || 6 ||
jatau jagau go viṣame same syāttau jgau gameṣā viparītapūrvā
yasya prathame tṛtīye pāde jagaṇatagaṇajagaṇā dvau gurū ca same pāde dvau tagaṇau jagaṇo dvau gurū ca tadvṛttaṃ viparītākhyānikī nāma / yathā /
dhruvaṃ samāgacchati jīviteśa śrutvādikāruṇyaparaṃ vaco me /
bhavenna ceddaivavaśādihānyā ākhyānikī me viparītapūrvā //
ākhyānikī vārtāhārikocyate / etayośca pūrvoktopajātyaṃtargatatve viśeṣasaṃjñārdhasamavṛttādhyāye pāṭhaḥ || 7 ||
sayugātsalaghū viṣame gururyuji nabhau ca bharau hariṇaplutā
yasyā viṣame pāde sagaṇatrayaṃ laghugurū ca same pāde nagaṇabhagaṇau bhagaṇaragaṇau ca tadvṛttaṃ hariṇaplutā nāma / yathā /
yadi śīghragatirhariṇaplutānsuviṣamāṃstanute pathikaḥ pathi /
jaladāgamane priyayā tadā bhavati saṃgatirardhaśarīrayā || 8 ||
ayuji nanaralā guruḥ same njamaparavaktramidaṃ tato jarau
viṣame pāde nagaṇau ragaṇo laghuśca guruśca bhavanti same pāde nagaṇajagaṇau jagaṇaragaṇau tadvṛttaṃ aparavaktraṃ nāma / yathā /
jaladagalapiśaṃgalocanaṃ madanaripoḥ śaśikhaṇḍamaṇḍitam /
apaharatu bhayāni dakṣiṇaṃ tadaparavaktrabhayaṃkaraṃ satām //
asya vaitālīyāntargatatve 'pi viśeṣasaṃjñārtha ihopanyāsaḥ || 9 ||
ayuji nayugarephato yakāro yuji ca najau jaragāśca puṣpitāgrā
yasya viṣame pāde nagaṇadvayaṃ ragaṇātparo yagaṇaḥ same nagaṇajagaṇau jagaṇaragaṇau guruśca tadvṛttaṃ puṣpitāgrā nāma /
calakiśalayavatyaśokaśākhā tava caraṇāhatimātrapuṣpitāgrā /
śaśimukhi sakhi muñca mānamasyā madanamahotsava eṣa yāti śūnyā //
iyamapyaupacchandasikaṃ viśeṣasaṃjñājñāpakārthamatrocyate || 10 ||
vadantyaparavaktrākhyaṃ
vaitālīyaṃ vipaścitam /
puṣpitāgrābhidhaṃ kecidaupacchaṃdasikaṃ tathā
syādayugmake rajau rajau same tu jarau jarau gururyavātparā matīyam
Original text: Vṛttaratnākara with Sulhaṇa's commentary Sukavihṛdayānandinī · Edition: a manuscript from Patan. · Data entry Dhaval Patel · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0