Language

ENहिગુ
Scripture Library

Viṣvaksenasaṃhitā · Chapter 23

23.1

snāpya bhaktyā hariṃ samyak aśvamedhaphalaṃ labhet //
iti śrīpāñcarātre viṣvaksenasaṃhitāyāṃ [snapanavidhirnāma] dvāviṃśo 'dhyāyaḥ ||
trayoviṃśo 'dhyāyaḥ
viṣvaksenaḥ---
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi hareḥ pūjāṅgamuttamam /
puṣpārāmasya deśaṃ ca tasya saṃskārameva ca

23.2

evamādīni cānyāni sandhyārakṣāvasānakam /
śṛṇu guhyamanā bhūtvā sādhakānāṃ hitāya vai

23.3

devālayasya parito vāyavyāṃ diśi vā mune /
pūrve 'tha dakṣiṇe vāpi kuryādārāmamuttamam

23.4

pūrvavadvaiṣṇavairyuktaṃ yajamāno vidhānataḥ /
ācāryaṃ pūjayitvā tu brāhmaṇānāmanujñayā

23.5

aṅgulīyakavastrādyaistoṣayitvā hariṃ smaret /
ardhyādisnānaparyantaṃ tenaiva manasāvyayam

23.6

ravimaṇḍalamadhyasthaṃ devaṃ nārāyaṇaṃ prabhum /
saṃpūjayitvā tadbhūmau śaṅkhatūryādisaṃyutam

23.7

vaiṣṇavaiḥ saha tāṃ bhūmiṃ nirīkṣyāstreṇa mantravit /
karṣayellāṅgalaiḥ śūdraiḥ vaiṣṇavaistu yathākramam

23.8

tato mṛcchiṣyaśastraistu tāṃ bhūmiṃ śikṣayeddvija (?) /
yajamāno hariṃ smṛtvā ācāryaṃ pūjayet punaḥ

23.9

brāhmaṇān bhojayitvā tu puṇyāhaṃ tatra kārayet /
tasyāṃ bhūmyāṃ śubhāyāṃ tu puṣpavṛkṣādikān kramāt

23.10

sthāpayeddevadevasya pūjārthaṃ munisattama /
karavīraṃ tathā jatirmallikāvakulaṃ tathā

23.11

campakaṃ karṇikāraṃ tu nandyāvartaṃ tathaiva ca /
tulasīdvamevaṃ ca dalaikaṃ padmamucyate

23.12

māgadhīvṛkṣavakulaṃ(-lau?) kramukaṃ(-kaḥ?)panasaṃ(-saḥ?)tathā /
kadalyāmalakaṃ(-kau?)caiva madhukāmraṃ(-mrau?)tathaiva ca

23.13

nālikeraṃ ta(-rasta?)thośīraṃ candanaṃ hariberakam /
puṃnāgaṃ vaṃśapuṃnāgaṃ kṣudrapuṃnāgameva ca

23.14

dāḍimaṃ ca tathā havyaṃ pālāśaṃ pādapaṃ tathā /
evamādīni cānyāni devodyāne tu darśakān

23.15

puṣpārāme krameṇaiva kuryāttu brāhmaṇena vai /
brāhmaṇān jñānasaṃpannān vaiṣṇavān vedapāragān

23.16

saṃgṛhya tānalaṃkṛtya sarvadundubhisaṃyutam /
pūrvaṃ vighneśamabhyarcya upahā(-cā?)rasamanvitam

23.17

tāmbūlaṃ sūkṣmavastraistu brāhmaṇān pūjya mantravit /
evamādīni cānyāni vaiṣṇavān praṇavaṃ smaret

23.18

gandhādibhiḥ samabhyarcya tāmbūṃla dāpayet kramāt /
tasmāddvijavaraśreṣṭhairārāme munisattama

23.19

bījāni vāpayedbhūmau praṇavādyantasaṃyutam /
viṣṇugāyatrimantreṇa viṣṇumantramanusmaran

23.20

aṅkurādīṃstathā bhūmau cārāme kramayogataḥ /
sarvā(śakrā?)dīśānaparyantaṃ karavīrādikān kramāt

23.21

sthāpayet pūrvavanmantrī secayet praṇavairjalam /
yantreṇāhṛtya sacchi(-cchū?)dro vaiṣṇavaistu dine dine

23.22

toṣayet puṣpavṛkṣāṃśca patrāṇi vividha ni ca /
evamādīni ca nyāni phalavṛkṣāntameva ca

23.23

tālaṃ nimbaṃ tathā rājavṛkṣaṃ khadirameva ca /
viṣṇvālaye tathārāme svṛgṛhe ca vivarjayet

23.24

varjyasyāvarjanānyāni(-ne naiva?)vṛddhiḥ syāt kupyate hariḥ /
tasmāt sarvaprayatnena tālādīnāṃ tu varjayet

23.25

brāhmaṇārādhane loke parārthe viṣṇumavyayam (?) /
brāhmaṇaireva kartavyaḥ puṣpārāmo mahāmate

23.26

tathaiva nṛpaviḍbhyāṃ ca viṣṇorārādhena kramam (-maḥ?) /
śūdrārādhanadevasya śūdrairnandavanaṃ mune

23.27

kārayet kramayogena brāhmaṇānāṃ mahattapaḥ /
brāhmaṇārādhane bhūmau pūrvavannandanaṃ mune

23.28

sthāpitaṃ brāhmaṇeneva puṣpavṛkṣādikān kramāt (?) /
yathākāmaṃ tu mantreṇa jalaiḥ śūdraistu varjayet

23.29

āpuṣpakālamatraiva tāvat kuryāddine dine (?) /
puṣpakāle 'ṅkurādīni patrāṇi vividhāni ca

23.30

hastaṃ prakṣālya tān chedya(chitvā?)pātre śūdraistu pūrayet /
sapuṣpapātramādāya brahmaṇo vedapāragaḥ

23.31

praṇavena samuddhṛtya sāpidhānaṃ hariṃ smaran /
puṣpamaṇḍapamāsādya puṣpabhāṇḍe tu pūrayet

23.32

paścācchuddhajalairmantrīṃ saṃprokṣyāsmin mukheṣu tān /
pidhāya tu bahirdeśe niṣkramyāstreṇa mantrataḥ

23.33

tatastu phalakāṃ tasmin mantrī vāyumanusmaran /
saṃmṛjya kuśabṛndena prokṣayet praṇavena tu

23.34

saṃkṣālya viṣṇuṇāyatryā phalakāṃ gandhavariṇā /
hastaṃ prakṣālya tenaiva praṇavenābhimantrayet

23.35

puṣpapātrāt samādāya hastābhyāṃ praṇavena tu /
pūrayet phalakāntaṃ tu navavastraistu vā mune

23.36

tathaivāṅkurapatraṇi sarvāṇyetāni vai kramāt /
paścādgandhajalaistasmin prokṣayet praṇavaṃ smaret

23.37

manasā satataṃ devamanusmṛtya samāhitaḥ /
namaskāravihīne(-naṃ?)tu sūtreḥ puṣpāṇi sandhayet

23.38

utpalādīni cānyāni tulasīdvayameva ca /
nānāvarṇasamāyuktaṃ mālyānyevaṃ samācaret

23.39

tataḥ praṇavamuccārya ṣaḍakṣaramanusmaran /
puṣpapātre tu saṃpūrya praṇavenoddharedbudhaḥ

23.40

namaskāravihīnena(-naṃ tu?) hariṃ smṛtya śanaiḥ śanaiḥ /
devapārśvaṃ samāsādya sthāpayeddakṣiṇāgrataḥ

23.41

paścāttānyastramantreṇa prokṣayet sādhakaḥ kramāt /
tataḥ praṇamya manasā mūlamantramanusmaran

23.42

niṣkramya tu bahirdeśe japedvai vaiṣṇavo dvijaḥ /
devālayādbahirdeśe na kuryāt puṣpamaṇḍapam

23.43

yo bāhye kurute mohāt puṣpamālyādikān mune /
na pūjāphalamāpnoti tasmāttaṃ parivarjayet

23.44

sacchūdravaiṣṇavairmālāmāpadyapi mahāmune /
nitye naimittike caiva na kuryāttu kathaṃcana

23.45

brāhmaṇārādhena(?) cāsmin parārthe tu viśeṣataḥ /
ātmārthamavyayaṃ viṣṇu yathākāmaṃ samarcayet

23.46

sā pūjā bhuktimuktiḥ syāt tasmāt svārthaṃ viśiṣyate /
yo mohāt kurute mālāṃ śūdro brāhmaṇapūjane

23.47

ātmārthe ca parārthe ca sā pūjā niṣphalā bhavet /
tadgrāmaṃ(-mo?)nidhanaṃ yāti tasmādyatnena varjayet

23.48

prātarmadhyapradoṣeṣu sāndhyāṣaṭke viśeṣataḥ /
nitye naimittike caiva brāhmaṇārādhane mune

23.49

mantrapuṣpādikān sarvān brāhmaṇaireva coddharet /
saṃmārjanaśataṃ puṇyaṃ sahasramanulepanam

23.50

mālāḥ śatasahasrāṇi ananto dīpa ucyate /
tasmātteṣāṃ muniśreṣṭha dīpamālā viśiṣyate

23.51

gandhaiḥ puṣpaistathā dhūpadīpairmālyairmanoramaiḥ /
devadevaṃ samabhyarcya sandhyārakṣāṃ samācaret

23.52

jagatsaṃrakṣaṇārthāya tadgrāmasya viśeṣataḥ /
dine dine tu kartavyaṃ(?)pātre tāmrādike budhaiḥ

23.53

puṣpapātraistathā dūrvāmālādyaistilasarṣapaiḥ /
saṃpūryāsmin tadastreṇa dīpānaṣṭadale nyaset

23.54

kārpāsatūlagosarpiḥsatailena (tailena ca?)vimiśritam /
karpūrāgarusaṃyuktamaṣṭadigdīpasaṃyutam

23.55

saṃgṛhya praṇavenaiva puṣpairastreṇa pūjayet /
mahādīpasamāyuktaṃ chatracāmarasaṃyutam

23.56

ṣaḍakṣareṇa mantreṇa bhrāmayettacchiropari /
tatpaścāddāsadāsībhirvaiṣṇavaiḥ saha mantravit

23.57

nānāśaṅkharavairyuktaṃ nānāvādyasamanvitam /
pīṭāgre vātha bāhye vā rakṣādīpaṃ nayedbudhaḥ

23.58

ṣaḍakṣareṇa mantreṇa praṇavādyantasaṃyutam /
paścādgarbhagṛhāgre tu mahādīpaṃ visarjayet

23.59

nitye naimittikepyevaṃ sandhyārakṣāṃ samācaret /
sāyāne 'laṃkṛtānte vā sandhyārakṣāṃ viśeṣataḥ

Original text: Viṣvaksenasaṃhitā · Edition: Lakshmi Narasimha Bhatta, Tirupati 1972 (Kendriya Sanskrit Vidyapeetha Series, 17) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc