Language

ENहिગુ
Scripture Library

Viṣvaksenasaṃhitā · Chapter 22

22.1

iti śrīpāñcarātre viṣvaksenasaṃhitāyāṃ [matsyādyarcanaphalakathanaṃ nāma] ekaviṃśo 'dhyāyaḥ ||
dvāviṃśo 'dhyāyaḥ
viṣvaksenaḥ---
athātaḥ saṃpravakṣyāmi snapanasya vidhiṃ param /
prāsādāgre muniśreṣṭha maṇḍapaṃ kārayet kramāt

22.2

triṃśaddhastāyataṃ brahman tadardhaṃ vistṛtaṃ bhavet /
evaṃ jñātvā muniśreṣṭha maṇḍapaṃ tu śubhaṃ param

22.3

śilpaśāstrānusāreṇa śeṣamasmin samācaret /
yathāsaṃbhavato vāpi cāgre maṇḍapamācaret

22.4

maṇḍapaṃ tu tridhā kṛtvā tanmadhye kalaśān nyaset /
paścimasyāṃ tṛtīye tu bhāge tu snānavedikām

22.5

kārayecchāstradṛṣṭena (-dṛṣṭyā tu?) tatkramaṃ cādhunā śṛṇu /
dvihastamekahastaṃ vā saṃjñātvā mānamatra tu

22.6

kārayedvedikāṃ pūrvaṃ vistārāyāmatādṛśam /
hastoddhṛtaṃ tadardhaṃ vā vedikālakṣaṇaṃ mune

22.7

caturaṅgulamutsedhaṃ ghanaṃ tādṛśamucyate /
vedikāyāṃ tadūrdhve tu mekhalāṃ parito nyaset

22.8

karṇikāsahitaṃ madhye cāṣṭapatrakamuttamam /
kārayeduttare tasya snānakulyaṃ yathākramam

22.9

tālamānena kartavyaṃ snānakulyaṃ samekhalam /
pūrvavanmekhalāṃ kuryāt madhye dhārāṃ samācaret

22.10

uttare vedikāyāṃ tu snānaśvabhraṃ tu kāreyat /
śilābhiriṣṭakābhirvā mṛdā vā vedimācaret

22.11

evaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ viśeṣaṃ kathayāmi te /
nitye naimittike caiva sarvasaṃpatsukhāvaham

22.12

sauvarṇaṃ rājataṃ vāpi tāmraṃ vā rītikāṃ tathā /
miśralohamayaṃ vāpi saṃgṛhyāstreṇa nārada

22.13

kārayedvedikāṃ tatra caturgātrasamanvitām /
kārayecchilpibhiḥ samyak ācāryānujñayā mune

22.14

pevauktena vidhānena kāṣṭhairvā vedimācaret /
evaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ sūtrapātavidhiṃ śṛṇu

22.15

prākpratyagbrahmasūtraṃ tu kārayet prathamaṃ mune /
madhyabhāgaṃ samāśritya tatsūtraṃ brahmavṛddhidam

22.16

kṣatriyasya jayārtha tat vaiśyasya sukhavṛddhidam /
śūdraḥ sadgatimāpnoti tasmāttatsūtramācaret

22.17

prāgagrānudagagrān bhāskarasūtrān suśālipiṣṭāktān /
padmāto tamisrāṣaḥ (?) pārśvasthāḥsarvatastyaktvā

22.18

catasrolī (?) vīthyarthaṃ pramṛjya paṅktyāpi pārśvayoḥ /
sūtraṃ vyūhānāṃ tava navapadakāṅgulāyāmān

22.19

kṛtvā vibhajet paścāt praṇavenābhyukṣya padaśuddhyai /
pratyekaṃ prasthenāpūrya kalaśāni śālīnām

22.20

prasthāpya kūrcayuktānyatha sarvadravyāṇi sāpidhānam /
śuddhānyāḍhakapūrṇāpūrṇānyatha gandhādyarcyadivasāntam

22.21

pratiyūpaṃ navavastrairāveṣṭya punastu pādyādi yavodakam /
......rāmaṃ kuryāt snapanaṃ śāstrārthatattvajñaḥ

22.22

etallakṣaṇahīnān devān mānuṣādvāpi virodhāt /
tatsthānasyānupapatyā sūtrapāte 'pyakauśalyāt

22.23

nāradaḥ--- pratyāsanne snapane kiṃ kartavyaṃ tribhirharerbhaktaiḥ /
snapanaṃ praśnamimaṃ lokahitārtha bravītu bhagavān

22.24

viṣvaksenaḥ--- vakṣyāmyuttaramasya śṛṇu bhaktānāṃ hitāya tava sādho /
............tatsthāne vrīhirnāsti yatra tatrāpi

22.25

vrīhisthāne vilikhet viṣṇubījaṃ sabindunāmikayā /
praṇavaṃ japan prasannastadupari saṃsthāpya kalaśāni

22.26

aṣṭākṣareṇa kuryāt snapanaṃ sarvārthasādhako bhavati /
ityuktaṃ mama guruṇā snapanamidaṃ sāratastavoddiṣṭam

22.27

dravyāṇāṃ parimāṇaṃ dravyākhyānāmāḍhakaṃ (?) kathitam /
tadalābher'dhaṃ vāpi ni tridaśamune trīṇi raṇānām

22.28

... idhmānāṃ śuṣkānāmetattriguṇaṃ tathātrāṇām (?) /
susnigdhaṃ tanusūtrapañcaratnyāyataṃ navaṃ vastram (?)

22.29

snapanānte pūrvoktaṃ paṅkajamālikhya tatra haribījam /
kūrcasyopari kuryāt rajanīcūrṇamāḍhakapūrṇam

22.30

saṃprokṣya prāguktābhāver'dhāḍhakaṃ vāpi /
praṇavaṃ japan mathitvā kūrcenādhomukhaṃ tadevātra

22.31

prakṣipya sāpidhānaṃ pūjya yathāpūrvamabhiṣekam /
kṛtvārdhasnapanaṃ vālukavṛkṣāmrakaśuklodaiḥ

22.32

ācchādyāṃśukamukhyairarghyādyabhyarcya dīpāntam /
nivedya havirmahatā tridaśamune sādhakaḥ siddhaḥ (?)

22.33

dravyāṇāṃ devatānāṃ ca lakṣaṇaṃ kathayāmi te /
saṃkṣepeṇa muniśreṣṭha snapane 'smin yathākramam

22.34

āḍhakena tu saṃpūrṇaṃ kapilājyamanuttamam /
saṃgṛhya muniśārdūla deveśamabhiṣecayet

22.35

śuddhatoyaṃ tu saṃgṛhya kṣīravṛkṣodbhavendhanaiḥ /
siddhaṃ devagṛhe samyak uṣṇodakamanuttamam

22.36

vajraṃ ca mauktikaṃ caiva maṇivaiḍūryameva ca /
pravālaṃ sphaṭikaṃ caiva kadalīphalameva ca

22.37

bilvamāmalakaṃ caiva kadalīphalameva ca /
nārikelaṃ ca havyaṃ ca tathā vai bījapūrakam

22.38

panasāmraṃ tathāṣṭāṅgaṃ phalāmbhaḥ parikīrtitam /
suvarṇaṃ rajataṃ tāmraṃ rītimāyasameva ca

22.39

trapukaṃ lohatoyasya cāṅgāni paripaṭhyate /
rajanī sahadevī ca śirīṣaṃ sūryavartanī

22.40

kuśāgrāṇi sadadrābha (sadābhadraṃ?) mārjanadravyamucyate /
kuṅkumaṃ cāgaruṃ caiva candanośīrameva ca

22.41

hariberaṃ (hrīberaṃ ca?) muraṃ caiva koṣṭhaṃ māṃsīte paṭhyate /
gandhadravyamiti proktamakṣatodakamucyate

22.42

kṣālitaṃ śuddhatoyena pañcamantraiḥ kramānmune /
prasthasyārdhākṣataṃ caiva kalaśe nikṣipedbudhaḥ

22.43

pañcaviṃśatibhirvāpi tasyārdhaṃ vārdhameva vā /
yavaṃ gṛhya muniśreṣṭha toyamadhye vinikṣipet

22.44

śyāmākaṃ viṣṇuparṇī ca dūrvā cāmbujameva ca /
pādyadravyamiti proktaṃ samāsena mahāmate

22.45

ghṛtavaddadhi saṃgṛhya mantreṇādyena mantravit /
pūrayet kalaśe madhye cārghyadravyamihocyate

22.46

evaṃ gandhaṃ phalaṃ puṣpaṃ siddhārthākṣatameva ca /
kuśāgrāṇi tilaṃ caiva aṣṭāṅgaṃ cārghyamucyate

22.47

kṣīramājyena saṃyuktaṃ madhyame kalaśe nyaset /
akṣataṃ jātikakkolaṃ lavaṅgaṃ tilameva ca

22.48

dravyāṇyācamanīyārthapātratoye vinikṣipet /
vṛkṣodbhavaṃ navaṃ gṛhya madhu cāḍhakameva ca

22.49

tasyālābhe tu sarpiḥ syāt itthaṃ lakṣaṇamucyate /
prasthapādaṃ ghṛtaṃ caiva dadhi taddviguṇaṃ bhavet

22.50

triguṇaṃ kṣīrasaṃyuktaṃ gomayaṃ tu caturguṇam /
ṣaḍguṇaṃ caiva gomūtraṃ pañcagavyasya lakṣaṇam

22.51

palāśakhadirāśvatthabilvamaudumbaraṃ tathā /
vaikaṅkataśamījālāṃ (-jambū?)kaṣāyāṅgamiti smṛtam

22.52

kapilājyasyābhāve tu cānyad goghṛtamucyate /
uṣṇodakasyābhāve tu puṣpatoyaṃ praśasyate

22.53

ratnānāmapyalābhe tu muktamekaṃ (?) praśasyate /
phalānāmapyalābhe tu kadalīphalamuttamam

22.54

lohānāmapyalābhe tu suvarṇaṃ śasyate param /
mārjane sahadevī ca śeṣālābhe praśasyate

22.55

gandhadravye tathośīraṃ śeṣālābhe praśasyate /
abhāve cākṣatasyaiva yathāsaṃbhavamācaret

22.56

yavābhāve tu śālī (-li?) syāt veṇubījamathāpi vā /
dravyāṇāmapyalābhe tu pādye dūrvā praśasyate

22.57

eteṣāmapyalābhe tu arghye siddhārthakaṃ param /
śeṣālābhe tu kakkolaṃ śastamācamanīyake

22.58

abhāve pañcagavyasya gomayādyaṃ praśasyate /
dadhigomayadugdhājyaṃ yathālābhaṃ praśasyate

22.59

aśvatthaṃ ca praśastaṃ syāt śeṣālābhe kaṣāyake /
dravyāṇāmapyalābhe tu puṣpaireva prakalpayet

22.60

navavastrāṇi sarvāṇi sarvadravyasamaṃ bhavet /
tasmāt sarvaprayatnena vastrābhāve tu neṣyate

22.61

dravyāṇāṃ lakṣaṇaṃ proktaṃ ghṛtādi munisattama /
yāvadvastrāvasānaṃ hi tāvaddravyāṇi nikṣipit

22.62

śeṣāstu kalaśāḥsarve śuddhodakasamanvitāḥ /
atra saptadaśa proktāḥ pradhānakalaśāstu ye

22.63

tān sarvān viṣṇugāyatryā sthāpayecca pṛthakpṛthak /
śeṣānanyāṃścatuṣṣaṣṭi dvādakṣākṣaravidyayā

22.64

sthāpayet kalaśān sarvān prāṅmukho vāpyudaṅmukhaḥ /
navavastrāṇi sarvāṇi mūrtimantramanusmaran

22.65

kalaśānāṃ tadūrdhve tu prāgagreṇa tu sādhakaḥ /
toraṇān kalaśān sarvān gandhapuṣpādinārcayet

22.66

carmarogādirahitaṃ kṛmikīṭavivarjitam /
rajaḥsvena guhāḥśukyolūkhale kṣipya sādhakaḥ (?)

22.67

punaḥpunarmuniśreṣṭha dvādaśākṣaravidyayā /
gaṇikādīnalaṃkṛtya maṅgalālāpanairyutam

22.68

śaṅkhabheryādisaṃyuktaṃ ghātayedvaiṣṇavaiḥsaha /
musalaṃ saṃgrahettatra ghātayecca punaḥ punaḥ

22.69

tataḥ parāgaṃ saṃgṛhya pūrayet kalaśaṃ kramāt /
kalaśānte muniśreṣṭha deveśamabhiṣecayet

22.70

evaṃ dravyāṇi (dravyaṃ tu?) saṃproktamuddhāraṇamatho mune /
pādyaṃ tu prathamaṃ dadyāt dvitīyaṃ cārghyamucyate

22.71

tṛtīyamācamanīyaṃ pañcagavyaṃ caturthakam /
ghṛtaṃ tu pañcamaṃ vidyāt dadhi ṣaṣṭhaṃ tathaiva ca

22.72

saptamaṃ tu tataḥ kṣīraṃ madhu caiva tathāṣṭamam /
kaṣāyaṃ navamaṃ caiva uṣṇāmbho daśamaṃ smṛtam

22.73

ekādaśyāṃ(-śaṃ?) phalāmbhastu dvādaśyā(-śaṃ?)mārjanodakam /
trayodaśaṃ ca sāṃbhojaṃ ratnatoyaṃ caturdaśam

22.74

lohaṃ pañcadaśaṃ jñeyaṃ ṣoḍaśaṃ gandhavāri ca /
yavodakaṃ saptadaśaṃ evaṃ coddhāraṇakramaḥ

22.75

sve sve ca navake cāṣṭau saha tena samuddharet /
madhyamaṃ navakaṃ muktvā aindrādikramayogataḥ

22.76

madhyamān kalaśān sarvān viṣṇugāyatriyoddharet /
śeṣamaṣṭākṣareṇaiva vāsastenaiva mocayet

22.77

tataḥ puruṣasūktena dadyādvā munisattama /
devadevamanusmṛtya dadyāt pādyādikān kramāt

22.78

pādyādinavakān snāpya upasnānaṃ tu kārayet /
vastraṃ datvā tu pādyādīn gandhādīnapi dāpayet

22.79

navakānāṃ tathānte tu kuryādevaṃ vicakṣaṇaḥ /
madhyame navakepyevaṃ kalaśān[saṃṭapradāpayet

22.80

evaṃ coddhāraṇaṃ proktaṃ kathayāmyadhidaivatam /
ghṛtasya daivataṃ viṣṇuruṣṇāmbhasya(?)divākaraḥ

22.81

ratnānāṃ devataṃ brahmā kuberaśca phalāmbhasaḥ /
lohodakasya vasavo viśvedevāśca mārjanam(ne?)

22.82

gandharvā gandhatoyasya nirṛtiścākṣatasya tu /
āpyā yavodakasyāpi pādyasya pitarastathā

22.83

kṣīrarghyasya bhaveddevaḥ sarasvatyācamanīyake /
pañcagavyasya dakṣastu dadhnaḥ śakrastu daivatam

22.84

payaso daivataṃ somo mahendro madhunastathā /
kaṣāyasya yamo devo [varāhastu gulāmbhasaḥ

22.85

tathā cekṣurasasyāpi nārasiṃhastu daivatam /
śrīdharo nārikelasya hayāsyaḥ śāntivāriṇaḥ

22.86

mūrtayo vāsudevādyāścatasro maṅgalāmbhasaḥ] /
ṭa śuddhodakānāṃ sarveṣāṃ devyaḥ śāntyādayaḥ kramāt

22.87

kalaśānāṃ tu sarveṣāmaśvinau daivataṃ param /
cakrikāṇāṃ tu sarveṣāṃ daivataṃ saptamātaraḥ

22.88

vāsavo(-sāṃ?)devataṃ viṣṇuḥ sarveṣāṃ viṣṇureva vā /
mūlamantreṇa vā sarvaṃ kuryānmantravicakṣaṇaḥ

22.89

adhamottamametattu snapanaṃ parikīrtitam /
koṇe tu kalaśā ye tu dvātriṃśacchuddhavārayaḥ

22.90

tairvihīnaṃ tu yatsnānaṃ tatsyādadhamamadhyamam /
yacchuddhavārikalaśairhīnaṃ sarvairyathādiśam

22.91

kevalaṃ saptadaśabhiḥ kṛtaṃ tadadhamādhamam /
snapanādau tu kartavyaṃ kramāt kautukabandhanam

22.92

ūrṇāsūtrayutaṃ sūtraṃ sādhitaṃ taṇḍulopari /
sauvarṇaṃ rajanīcūrṇamāḍhakaṃ vādhikaṃ tu vā

22.93

āḍhakārdhaṃ tadardhaṃ vā cūrṇaṃ kṛtya (?) yathāvidhi /
snapanānāṃ kramādante devamūrdhni nidhāpayet

22.94

śuddhasnānaṃ tataḥ kṛtvā alaṃkṛtyārcayeddharim /
punarācamanaṃ datvā darpaṇaṃ darśayet kramāt

22.95

nṛttagītasamāyuktaṃ vedādhyayanasaṃyutam /
chatracāmarasaṃyuktaṃ dhūpadīpasamanvitam

22.96

devasya śirasi bhrāmya cāṣṭapiṇḍāni dīpayuk /
indrādīśānaparyantaṃ nikṣipet piṇḍamastrataḥ

22.97

mahāpīṭhe nayeddevaṃ yathāyogyaṃ pravṛddhikṛt /
mahāhavirnavedyātha pūrvavaddeśikottamaḥ

22.98

pūrve vā cottare vāpi nityāgnau vā tu homayet /
samidājyacarūṇāṃ tu yathākalaśasaṃkhyayā

22.99

ācāryaṃ pūjayet paścāt navavastrāṅgulīyakaiḥ /
atropayoga(-yukta?)dravyāṇi ācāryāya pradāpayet

22.100

yavaiśca veṇubījaiśca nīvārairgaurasarṣapaiḥ /
nīlaiśca tulasīpatraiḥ bhaveddhātryudakaṃ kramāt

22.101

eteṣāmapyalābhe tu tulasīpatramuttamam /
indravalyaṅkuraṃ caiva aśvatthāṅkurameva ca

22.102

ekapatraṃ(-dmaṃ?) ca padmaṃ ca bhavedvai maṅgalodakam /
eteṣāmapyalābhe tu cāśvatthāṅkuramuttamam

22.103

tadalābhe muniśreṣṭha indravalyaṅkuro bhavet /
ekapadmaṃ ca padmaṃ ca yathāsaṃbhavamācaret

22.104

evaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ snapanaṃ sarvasiddhidam /
[nāradaḥ]---
bhagavan viṣṇubhūteśa viṣṇupāriṣadeśvara

22.105

snapanaṃ śrotumicchāmi kumbhottarasahasrakam /
bahuśaḥ snapanaṃ pūrvaṃ śrutaṃ viṣṇumukhāt prabho

22.106

tvayā ca kathitaṃ yadvai imameva vidhiṃ prati /
tasmādyathā mahābāho prītiryadyasti cenmayi

22.107

viṣvaksenaḥ---
athātaḥ saṃpravakṣyāmi kuṃbhottarasahasrakam /
prāsādāgre tu kartavyaṃ maṇḍapaṃ ca yathāvidhi

22.108

dvātriṃśaddhastamāyāmaṃ viṃśaddhastaṃ tu vistaram /
catvāriṃśacca paṅktonā(?)maṣṭatālaṃ pṛthakpṛthak

22.109

tadbhāge kalaśasthāne pañcaviṃśatipaṅktike /
tasya madhyamabhāge tu dvādaśaṃ tālasaṃmitam

22.110

catustaṃbhasamāyuktamutsedhaṃ tāvadeva tu /
paritaḥ saptatālāni dvādaśastambhasaṃyutam

22.111

tadbahiḥ saptatālāni viṃśatistambhasaṃyutam /
paścime snānabhāge tu tatpañcādaśabhāgike

22.112

tasya madhyamabhāge tu dvādaśaṃ tālamiṣyate /
staṃbhāṣṭadaśasaṃyuktaṃ snānavediṃ yathāvidhi

22.113

śeṣāṇāmapi paṅktīnāṃ saptatālena mīyate /
sarveṣāmapi tālānāṃ catuṣṣaṣṭiryathākramam

22.114

catvāriṃśat suvistāraṃ tālānāṃ parimīyate /
caturuttarapañcāśat staṃbhānāṃ parikīrtitam

22.115

bhūmibhāga iti proktaḥ śeṣāṇāṃ kathayāmi te /
catustālena vistīrṇaṃ tadardhāyāmasaṃyutam

22.116

tadardhamupapīṭhaṃ tu upariṣṭādupānaham /
jagatīkumudaṃ caiva paṭṭikopari śobhitam

22.117

samaṃ snigdhaṃ prakurvīta pīṭhaṃ tatra vicakṣaṇaḥ /
uttare vedikāyāstu snānaśvabhramaṃ tu kārayet

22.118

dhārākulyā ca kartavyā śvabhraṃ vā vedikopari /
mūlamadhyāgraparyantaṃ nahanaṃ tu pramāṇataḥ

22.119

pīṭhikāvalayaṃ kuryāt pādapīṭhasya copari /
tat pātraṃ tu tataḥ kuryāt vṛttaṃ vā caturaśrakam

22.120

caturaṅgulamutsedhaṃ tāvadvistārasaṃyutam /
kulyā tadanuyuktā syādudakaśvabhragocaram

22.121

pīṭhikālakṣaṇaṃ proktaṃ śeṣān vakṣyāmyaśeṣataḥ /
caturdvārasamāyuktaṃ catustoraṇabhūṣitam

22.122

cāmaraistālavṛntaiśca ghaṇṭā nānāpatākayuk /
lambayenmukta(?)dāmāni dvāradeśeṣu mantravit

22.123

alaṃkṛtya tataḥ paścāt puṇyāhaṃ tatra kārayet /
mārjanaṃ vidhinā samyak maṇḍapālepanaṃ tataḥ

22.124

prokṣayet pañcagavyena sādhako mantravittamaḥ /
paścāttu pūjayet sarvadvāreṣu dvārapālakān

22.125

kumbhāṃstu pūjayeddvau dvau dvāradeśavidhānataḥ /
tatastu toraṇān pūjya ketūṃścāpi tathaiva ca

22.126

svanāmnā pūjayitvā tu gandhapuṣpādibhiḥ kramāt /
veṣṭayettoraṇastambhānṛ kṣaumaiḥ kauśeyakairapi

22.127

kalaśasthānamāsādya śālipiṣṭairvicitrayet /
brāhmaṃ tu madhyamaṃ bhāgaṃ daivikaṃ tadanantaram

22.128

tṛtīyaṃ mānuṣaṃ bhāgaṃ padamevaṃ nyaset kramāt /
brahmasthāne padaṃ kuryāt ekāśītividhānataḥ

22.129

ghṛtamuṣṇodakaṃ caiva ratnāmbhaḥ phalavāri ca /
lohāmbho mārjanaṃ caiva gandhāmbho 'kṣatameva ca

22.130

yavodakaṃ ca ityete madhyame navake nyaset /
tasyaiva paritaḥ kuryāt dikṣvaṣṭasu samantataḥ

22.131

pādyārghyācamanīyaṃ ca pañcagavyaṃ tato dadhi /
payomadhukaṣāyaṃ ca dikṣvindrādiṣu vinyaset

22.132

pādyādi pañcagavyāntaṃ mahādikṣu niveśayet /
dadhyādi ca kaṣāyāntaṃ koṇeṣu viniveśayet

22.133

evaṃ dravyāṇi coktāni vinyasennavakaṃ prati /
madhye madhye vinikṣipya dravyāṇāṃ tu yathākramam

22.134

śeṣān śuddhodakān sarvān catuṣṣaṣṭiṃ tu kārayet /
tatastu daivike bhāge padaṃ kurvīta sādhakaḥ

22.135

diśi cāpi tathā koṇe kuryāt saptadaśaṃ kramāt /
madhye madhye tathā kuryāt dravyakumbhaṃ vicakṣaṇaḥ

22.136

aindre tu madhyabhāge tu nyaseccandanakardamam /
yāmye tu madhyabhāge tu nyaset kuṅkumakardamam

22.137

vāruṇe madhmabhāge tu nyaset karpūrakardamam /
saumye tu madhyabhāge tu nyasedauśīrakardamam

22.138

āgneye madhyabhāge tu vinyasettilatailakam /
nairṛte madhyabhāge tu nyasedāmalatailakam

22.139

vāyavye madhyabhāge tu nyaset sarṣapatailakam /
īśāne madhyabhāge tu nyaset karpūratailakam

22.140

[candanaṃ kardamāṃbhayaca kuṅkumaṃ kardamaṃ tathā /
karpūrakardamāṃbhaśca auśīraṃ kardamaṃ tathā

22.141

aindrādi somaparyantaṃ vinyasettu vicakṣaṇaḥ /
tilaṃ cāmalakaṃ tailaṃ tathā sarṣapatailakam

22.142

tathā karpūratailaṃ ca āgneyādiṣu vinyaset] /
puruṣaścaiva satyaśca naro nārāyaṇo 'cyutaḥ

22.143

aniruddho hariḥ kṛṣṇaścandanādyaṣṭadaivatāḥ /
śeṣān śuddhodakaiḥ sarvān aṣṭāviṃśacca tatkramāt

22.144

pūrayet sarvataḥ paścādācāryaḥ susamāhitaḥ /
tṛtīye mānuṣe bhāge caindrādīn ṣoḍaśa kramāt

22.145

pratyekaṃ tu padaṃ kuryāccatvāriṃśannavottaram /
teṣāṃ madhye tu vinyasya dravyakumbhaṃ vicakṣaṇaḥ

22.146

gulaṃ tu vinyaset prācyādi(-mi?)kṣutoyaṃ tu dakṣiṇe /
pratīcyāṃ nālikerāmbhaḥ udīcyāṃ śāntivāri ca

22.147

vārāhaṃ nārasiṃhaṃ ca śrīdharaṃ hayaśīrṣakam /
gulādyāni ca catvāri tasya tasyādhidaivatam

22.148

āgneyādiṣu koṇoṣu maṅgalāṃścopavinyaset(?) /
mūrtayo vāsudevādyāścatasro maṅgalāmbhasaḥ

22.149

indrāgnyormadhyabhāge tu vinyaseddhimatoyakam /
dharmapāvakayormadhye vinyasecca tilodakam

22.150

yamanairṛtayormadhye vinyasettaṇḍulodakam /
nirṛtervaruṇasyāpi madhye nirjharavāri ca

22.141

madhye varuṇavāyvośca vinyasedvṛṣṭitoyakam /
vāyavyasomayormadhye vinyasecca kuśodakam

22.152

īśānasomayormadhye vinyasettulasījalam /
tatheśānendrayormadhye nyaset sāmudrakaṃ jalam

22.153

tataḥ saptadaśān kumbhān uttarānanaṣaṣṭikān /
pūrayet pūrvavat samyak gandhapuktena vāriṇā

22.154

arcayecca tataḥ paścāt mūlamantreṇa mantravit /
arcayitvā yathānyāyaṃ kumbhān sarvān yathāvidhi

22.155

veṣṭayitvā yathā vastraiḥ kumbhān sarvān yathākramam /
pādyādīnāṃ tu sarveṣāṃ mantraṃ puruṣasūktakam

22.156

mūlamantreṇa vā kuryādidaṃ viṣṇuriti tryṛcā /
arcayeddevadeveśaṃ dravyāṇāṃ (dravyaiḥ saṃ?) snāpayedbudhaḥ

22.157

tato dvitīyāvaraṇe snāpayecca vicakṣaṇaḥ /
viṣṇorarāṭa mantreṇa candanāmbvādi bhedataḥ

22.158

mūlamantreṇa vā kuryādidaṃ viṣṇuriti tryṛcā /
snāpayecca caturdikṣu catvāraḥ kramayogataḥ

22.159

tilatailādi catvāri āpohiṣṭhākramādinā /
evaṃ dvitīyāvaraṇe koṇeṣu snāpayedbudhaḥ

22.160

paścādgulodakādyaistu idaṃ viṣṇuriti mantrataḥ /
maṅgalāmbhāṃsi catvāri viṣṇornukamiti tryṛcā

22.161

snāpayeddikṣu cāṣṭāsu mantravacca yathākramam /
himādyaṃbhāṃsi catvāri āpo asmāditi tryṛcā

22.162

agnimīle tilāmbvādi catvāri snāpayet kramāt /
pādyādīnāṃ tu sarveṣāṃ dravyāṇāṃ tu suvistaram

22.163

śṛṇu guhyamanā bhūtvā saṃkṣepādvakṣyate 'dhunā /
tulasīpadmadūrvār(-ve?) ca śyāmākaṃ viṣṇuparṇikā

22.164

bilvapatraṃ ca ityete(-vaṃ?)paḍaṅgaṃ pādyamucyate /
vrīhistaṇḍulasiddhārtharṃ(-tho?)gandhapuṣpe phalaṃ payaḥ

22.165

tilā yavāḥ kuśāścaiva arghyasya daśa cocyate /
karpūrajātikakkolaṃ(?) puṣpamelālavaṅgakam

22.166

ṣaḍaṅgāni tu caitāni hyuktānyācamanīyake /
nyagrodhāśvatthaśamyaśca plakṣajambūkapitthakam (?)

22.167

khādirodumbaraścaiva madhūkaśca vikaṅkatam /
bilvaṃ palāśa ityete kaṣāya(-ye?) dvādaśa smṛtam

22.168

vajraṃ pravālaṃ muktā ca vaiḍūryaṃ marakataṃ maṇiḥ /
puṣyakaṃ brahmarāgaṃ ca indranīlaṃ ca gāruḍam

22.169

ratnodakasya dravyāṇi daśaratnāni saṃgrahaḥ /
panasāmrakapitthaṃ ca kadalyāmalakaṃ tathā

22.170

bilvaṃ havyaṃ mātuluṅgaṃ nālikeraṃ ca dāḍimam /
badarīkuṭajaṃ caiva phalaṃ dvādaśa ucyate

22.171

śirīṣaṃ ca kuśāścaiva rājasūryavivartanī /
bhūstṛṇaṃ ca sadābhadrā asanaṃ tulasīdvayam

22.172

sahadevī ca ityete(-vaṃ?) daśāṅgāni tu mārjane /
uśīraṃ ca tathā kuṣṭhaṃ kuṅkumaṃ candanaṃ tathā

22.173

agarurdevadāruśca māṃsīraṃ(?)murameva ca /
hariberaśca karpūraṃ nāṭaraṃ muktameva ca (?)

22.174

gandhodakasya ityete gandha dvādaśa ucyate (?) /
vaiṇavaṃ ca yavaṃ caiva pālāśaṃ padmameva ca

22.175

tulasīdalanīvāragaurasarṣapameva ca (?) /
śāntyudakasya caitāni kathitāni samāsataḥ

22.176

indravalyaṅkuraṃ caiva vaṃśakāṅkurameva ca /
aśvatthasyāṅkuraṃ caiva ekapadmaṃ tathaiva ca

22.177

palāśasyāṅkuraṃ caiva padmapuṣpaṃ tathaiva ca /
etāni cāṅkurāṇyaṣṭau maṅgalāmbhasi vinyaset

22.178

suvarṇaṃ rajataṃ tāmramāyasaṃ trapukaṃ tathā /
phalaṃ kanakacūrṇaṃ ca paittalohaṃ (-laṃ ca?) tatheva ca

22.179

aṣṭāṅgāni tu lohāmbhaḥ kathitāni samāsataḥ /
nīvāravaiṇavaṃ caiva yavasarṣapamāṣakāḥ

22.180

priyaṅgutaṇḍulaṃ brīhirakṣatāṣṭāṅgamucyate /
pātravastrādike dravye kriyādravyaṃ tu kārayet

22.181

svīkṛto yajamānena snapanāya samārabhet /
anyathā hi na kartavyaṃ kriyā bhavati niṣphalā

22.182

śeṣāṇāmapi vastūnāmevaṃ kuryāt prakīrtitam /
kalaśānāṃ tu sarveṣāṃ devo nārāyaṇaḥ smṛtaḥ

22.183

cakrikāṇāṃ tu sarveṣāṃ brahmāṇaṃ parameṣṭhinam (?) /
śeṣāṇāmapi vastūnāṃ devo viṣṇuḥ sanātanaḥ

22.184

snapanaṃ vidhivat kṛtvā hyācāryastantravittamaḥ /
yaccūrṇaṃ snāpeyat paścāt gandhayuktairvimiśritaiḥ(?)

22.185

cūrṇaṃ tu vimṛjet paścāt snāpayedgandhavāriṇā /
ārādhayettato devaṃ vastrābharaṇamāditaḥ

22.186

madhuparkaṃ tato dadyāddevadevāya bhaktitaḥ /
carubhiḥ pūjayedbhaktyā rājavat puruṣottamam

22.187

ante bahuvidhairbhakṣyaiḥ pāyasauśca gulaudanaiḥ /
vicitrānnaiśca vividhairupadaṃśairanekaśaḥ

22.188

sarvabhakṣyairapūpaiśca svādūni rasavanti ca /
saugandhikena cājyena dadyāddevāya mantravit

22.189

dadyādguladvayaṃ caiva kadalīphalameva ca /
panasāmraphalaṃ caiva krameṇaivaṃ nivedayet

22.190

dadhyodanaṃ tato dadyāt bahirantaśca deśikaḥ /
niveditaṃ ca yaddravyaṃ puṣpaṃ phalamathāpi vā

22.191

mamāgre sthāpya tantrajño maddakṣiṇakare dadet /
arghyapādyādinābhyarcya svanāmnā mantravittamaḥ

22.192

nivedya śeṣaṃ sarveṣāṃ vaiṣṇavānāṃ tu dāpayet /
hutaśeṣaṃ tathācāryaḥ prāśayet prāṅmukhaḥ śuciḥ

22.193

kuñjaraṃ vā turaṅgaṃ vā grāmaṃ dāsīgaṇaṃ tathā /
gāścaiva vividhaṃ vastraṃ hiraṇyaṃ vāpi śaktitaḥ

22.194

ācāryāṇāṃ tu deyaṃ syāt (dadyādvai?) yathāvittānusārataḥ(?) /
evamuktavidhānena sahasrakalaśaiḥśubhaiḥ

Original text: Viṣvaksenasaṃhitā · Edition: Lakshmi Narasimha Bhatta, Tirupati 1972 (Kendriya Sanskrit Vidyapeetha Series, 17) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc