Language

ENहिગુ
Scripture Library

Viṣvaksenasaṃhitā · Chapter 20

20.1

saphalaṃ sukṛtaṃ prāpya viṣṇusārūpyamṛcchati //
iti śrīpāñcarātre viṣvaksenasaṃhitāyāṃ [aṅganyāsādi- vidhirnāma] ekonaviṃśo 'dhyāyaḥ ||
viṃśo 'dhyāyaḥ
viṣvaksenaḥ---
śṛṇu nārada tattvena sādhakānāṃ hitāya vai /
pūjābhedaṃ pravakṣyāmi paramātmādimūrtiṣu

20.2

pūte manorame deśe vane puṇyatame 'pi vā /
tīrthe vā kṣetravarye vā grāme vā nagare 'pi vā

20.3

kharvaṭe kheṭake vāpi pattane vā taṭe taṭe(?) /
mahāgrāme viśeṣeṇa paścime madhyame 'pi vā

20.4

kārayenmandiraṃ samyak saumyaṃ sumanasāṃ prabhoḥ /
viṣṇoḥ pūrvoktamārgeṇa kalpayedbahuberakam

20.5

lakṣaṇaṃ pūrvamuktena tatra yadyekaberakam (?) /
rāmatrayādikānāṃ tu kalyayedbahuberakam

20.6

ātmārthaberamekaṃ vā svatantraparatantrayoḥ /
pūjābhedaḥ suramune kiñci(kaści?)dasti taducyate

20.7

āvāhanaṃ visargaṃ ca svatantre triṣu sandhiṣu /
agnikāryaṃ baliṃ caiva paratantreṣu tairvinā

20.8

ātmarthe phalakāyāṃ vā paṭe vālikhya yatnataḥ /
pūrvoktalakṣaṇopetaṃ pratiṣṭhāyāḥ krameṇa ca

20.9

saṃprokṣya navaratnānvā āvāhyabhyarcayeta vā /
sthaṇḍile pratimāyāṃ vā lauhyāmicchānurūpataḥ(?)

20.10

indranīlaṃ maratakaṃ sphaṭikaṃ vajrameva ca /
padmarāgaṃ pravālaṃ ca vaiḍūryaṃ muktameva ca

20.11

māṇikkamiti ratnāni nava teṣāṃ yathākramam /
kālaṃ vakṣye tathārcāyāḥ prātarmadhyāhna eva ca

20.12

sāyāhnaśca pradoṣaścāpyardharātramuṣastathā /
iti ṣaṭkaṃ parārthe tu pūjāyāmuttamaṃ smṛtam

20.13

madhyamārādhane sāyamuṣaśca parivarjayet /
adhame cārdharātraṃ ca sāyāhnaṃ ca vivarjayet

20.14

prātarmadhyapradoṣeṣu balibhramaṇamācaret /
nānyeṣūttamapūjāyāmapi vā madhyamārcane

20.15

balihīne tu kāle tu pūjābhedamatho śṛṇu /
āhvānamarghyapādyaṃ ca ācāmaṃ gandhapuṣpakam

20.16

dhūpo dīpo nivedyaṃ ca mukhavāsavisarjane /
iti karmottamādīnāṃ nāḍīkālaḥ pravakṣyate

20.17

prathamā saptanāḍī syāt madhyamā pañcanāḍikā /
kanīyasī trināḍī syāt iti śāstrasya niścayaḥ

20.18

divākarodayāt pūrvamācāryaḥ snānamācaret /
arkodaye muniśreṣṭha pūjākarma samācaret

20.19

snānapūrvāḥ kriyāḥsarvāḥ phalasaṃsiddhihetavaḥ /
atastān(-stat?)prathamaṃ vakṣye sādhakānāṃ hitāya vai

20.20

samudragāminyo vāpi hrade nadyāṃ jalādiṣu /
taṭāke nirjhare vāpi snānaṃ kurvīta sādhakaḥ

20.21

brāhme muhūrte cotthāya dharmamokṣārthacintakaḥ /
prāgudagdiśamāsādya sādhakaḥ snānamācaret

20.22

prācyuttare nīrarāśau snānaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ /
vāyavye nairṛtāgneyyāṃ varuṇāyāṃ visarjayet

20.23

varjite deśanīre tu yo mohāt snānamācaret /
tat snānaṃ niṣphalaṃ yāti punaḥsnānaṃ samācaret

20.24

prātarutthāya mūrtīnāṃ yāṃ mūrtiṃ svayamarcati /
tanmūrtyarcanamantreṇa sādhakaḥ snānamācaret

20.25

viṣṇumantreṇa vā sāṅgamathavā mūlavidyayā /
avagāhya jale madhye trirācamya ca mantrataḥ

20.26

visṛjyārdrāmbaraṃ cānyat vastrayugmena veṣṭayet /
sapavitrakareṇaiva mantrācamanamācaret

20.27

suvārṇādyaṅgulīyaivā(-yaṃ vā?)dhārayeddakṣiṇe bhuje (kare?) /
āpohiṣṭheti mantreṇa prokṣayet svaśiropari

20.28

tarpayet svasvamantreṇa snānakarma samācaret /
aśaktaḥ punarācamya proktāṃ vidyāmanusmaran

20.29

saṃprokṣya snānakāryāṇi kṛtvā kāryaṃ viśedbudhaḥ /
praviśya kṛtasacchaucaḥ pūjāmantreṇa mantravit

20.30

kavāṭodghāṭanaṃ kṛtvā mantreṇādyena vā mune /
vāyumantreṇa vā dvāraṃ kavāṭoddhāṭanaṃ kramāt

20.31

taddvāraṃ tu dvidhā kṛtvā sādhako mantravittamaḥ /
sūtrasyottarapārśve tu pratiśeddakṣiṇāṅghriṇā

20.32

praṇamya sādhako mantraṃ ṣaḍakṣaramanusmaran /
nityadīpaṃ tato jvālya viṣṇumantreṇa mantravit

20.33

sūtrasya dakṣiṇe pārśve uttarābhimukhaḥ svayam /
same śucau pradeśe tu kṛṣṇājinakuśāstare

20.34

phalake vā samāsīnaḥ svasthāntaḥkaraṇaḥśuciḥ /
padmaṃ vā svastikaṃ vāpi baddhvā svecchānurūpataḥ

20.35

tena mantreṇa digbandhamaṣṭadikṣu niveśayet /
rakṣārthaṃ yāgadeśaṃ taditi tattvārthadarśinaḥ

20.36

evaṃ kṛtvā tu digbandhaṃ prāṇāyāmamathārabhet /
savyāhṛtiṃ sapraṇavāṃ gāyatrīṃ śirasā saha

20.37

prāṇānāyamya yastisraḥ prāṇāyāmottamaḥ smṛtaḥ /
pañcaviṃśatikṛtvāntaḥ prāṇānāyamya mānasaḥ

20.38

abhyāso 'ṣṭākṣarasyaikaḥ prāṇāyāmaḥ sa madhyamaḥ /
prāṇo vāyuḥ śarīrasthaḥ tasyāyāmo nirodhakaḥ

20.39

pūrakaṃ kumbhakaṃ caiva recakaṃ trividha smṛtam /
jānuṃ pradakṣiṇīkṛtya na drutaṃ na vilambitam

20.40

kriyate cāṅgulisphoṭaḥ sā(?)mātrā parikīrtitaḥ /
tathā dvādaśamātrābhiḥ pūrakaṃ kriyate kramāt

20.41

tasmāddviguṇamātrābhiḥ kumbhakaṃ kriyate budhaiḥ /
tathaiva recakaṃ kṛtvā budhāstattvārthadarśinaḥ

20.42

prāṇāyāmamidaṃ proktamadhamaṃ mutisattama /
tripradhāne vidhāne 'tra yathāsaṃbhavamācaret

20.43

prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā pañca vā sapta vāthavā /
prāṇāyāmaṃ prakurvīta prāṇāyāmavidāṃ vara

20.44

tatastu kāyaśuddhyarthaṃ varṇaṃ dhūmrādi vinyaset /
śabdaḥsparśaśca rūpaṃ ca raso gandhaśca pañcamaḥ

20.45

ahaṅkāramano buddhiyuktamātmānamānayet /
sadāviṣṇau tu saṃyojya dhātudehaṃ suśodhayet

20.46

yadbījaṃ nābhimadhyasthaṃ dhūmraṃ caṇḍānilātmakam /
viśoṣayedaśeṣaṃ tu dhyāyeddehasthakalmaṣam

20.47

kṣaumaṃ hṛtpadmamadhyasthaṃ bījaṃ tejomayaṃ smaret /
athordhvatiryagābhiśca jvālābhiḥ kalmaṣaṃ dahet

20.48

śaśāṅkākṛtivaddhāyannambarasthaṃ sudhāmbudhim /
hṛtpadmavyāpibhirdehaṃ svakarma bhrāmayet sudhīḥ

20.49

suṣumnā yogamārgeṇa sarvanāḍīvisarpibhiḥ(?) /
paścācchabdādiviṣayān yojayenmūrdhnimadhyame

20.50

evaṃ cāmṛtarūpaṃ tu mayā proktaṃ tu nārada /
yadbījaṃ tu nyasennābhau anāmikyā tu nārada

20.51

aṅguṣṭhānāmikābhyāṃ tu kṣaumabījaṃ hṛdi nyaset /
sarvāsāmaṅgulīnāṃ tu mūrdhnīmaṃ (?) bījamuttamam

20.52

yakārādi vakārāntaṃ dhūmramavyāruṇāsitam /
evaṃ saṃśodhya dehaṃ tu ūrdhvapuṇḍraṃ samācaret

20.53

ūrdhvapuṇḍravidhiṃ vakṣye śṛṇu nārada tattvataḥ /
sarvāghanāśanaṃ puṇyaṃ sarvatīrthaphalapradam

20.54

svamūrtyarcanamantreṇa lalāṭādi kakutparam /
candanaṃ śvetamṛd bilvatulasīmūlatoyakaiḥ

20.55

ūrdhvapuṇḍraṃ likhedvidvānanāmikyā tu sādhakaḥ /
dvādaśa (-śaiḥ ?) dvādaśairmāsairnāmabhirvā viśuddhaye

20.56

evaṃ pūto bhavedūrdhvapuṇḍrāṇāṃ dhāraṇānmune /
sṛṣṭisthityādivaśato hastāṅganyāsayordvayoḥ

20.57

vinābhya(-pyar?)cā phalavatī mūrtimantraprabhāvataḥ /
ārādhanakramaṃ vakṣye dvārapūjādi nārada

20.58

sādhakaḥsiddhasarvāṅgaḥ subhago rogavarjitaḥ /
kuṣṭhāpasmārarahito dvārapūjāṃ samācaret

20.59

caṇḍapracaṇḍagaruḍāḥ caturthyantaṃ namo 'ntakam /
dakṣiṇottarapūrve tu(-pūrveṣu?) dvāre ca praṇavaiḥ saha

20.60

caṇḍādhare tu cakraṃ syāt pracaṇḍasyādhare 'mbujam /
gandhapuppādibhirdvārapūjāmevaṃ samācaret

20.61

athavā dvārapūjāyāḥ kramaṃ śṛṇu mahāmune /
caṇḍādīn pūrvavat pūjya cakrādirahitena tu

20.62

dhātāraṃ pūjayedvāme vidhātāraṃ tu dakṣiṇe /
sūtrasya dakṣiṇe sthitvā ācāryo mantravitamaḥ

20.63

adhobhāge tu bhūmiḥ syāduparyaṅgaṃ pūjayecchriyam /
durgā gaṇapatī caiva kavāṭasthau prapūjayet

20.64

śaṅgapadmanidhī caiva śākhayormūladeśataḥ /
gaṅgāṃ ca yamunāṃ caiva kavāṭādhārake nyaset

20.65

utkarṣaṇīṃ karṣaṇīṃ ca antaryantre hyadhopari /
gandhapuṣpākṣatairdhūpaiḥ dīpādyairdvāramarcayet

20.66

atha caṇḍaṃ pracaṇḍaṃ ca garuḍāntaṃ(-ḍaṃ ca?)samarcayet /
praṇavādi snanāmnā ca mantramityabhidhīyate

20.67

pūrvavat pūjayeddvāradevāṃstantravicakṣaṇaḥ /
triprakāraṃ mayā proktaṃ yathāyogaṃ samācaret

20.68

praṇavādisvanāmnā ca pūjayediha nārada /
evaṃ saṃkṣepataḥ proktaḥ dvārapūjāvidhikramaḥ

20.69

kāṃsyaghaṇṭādhvaniṃ kṛtvā dvāramācchādya vāsasā /
praviśeddevapārśve tu sādhakaḥ saṃyatendriyaḥ

20.70

pūvoktamāsanaṃ kṛtvā devasyāsanamārabhet /
sauvarṇe rājate vātha tāmre vātha mahāmune

20.71

kuśena vātha puṣpeṇa kalpayedāsanaṃ hareḥ /
devasya purataḥ kṛtvā hyāsanaṃ saṃyatendriyaḥ

20.72

ādhāraḥ praṇavo jñeyaḥ śaktirvāgīśvarī tathā /
kandaṃ ca pṛthivīṃ smṛtya(-tvā?)nālamākāśarūpakam

20.73

nālasyāgre smaret padmaṃ hṛtpadmaṃ paramālayam /
ādhārādīni sarvāṇi hyāsanasya mahāmune

20.74

ajñānāt kalpayenmohāt niṣphalaṃ syānna saṃśayaḥ /
tasmāt sarvaprayatnena ādhārādīni kalpayet

20.75

ādhāraṃ prathamaṃ nyasya śaktiṃ caiva tataḥ param /
śaktyopari nyaseddhīmān kandaṃ caiva mahāmune

20.76

kandasyopari vinyasya nālamākāśarūpakam /
nālasyāgre tu vinyasya dharmādīni yathākramam

20.77

dharmādīnāṃ tu tanmadhye padmaṃ śvetāṣṭapatrakam /
dharmaṃ jñānaṃ ca vairāgyaṃ aiśvaryaṃ ca catuṣṭayam

20.78

catvāryetāni koṇeṣu āgneyādiṣu vinyaset /
madhye tu rudraṃ vinyasya nālamūlasya madhyame

20.79

adharmājñāna (-nā?) vairāgyānaiśvaryaṃ ca catuṣṭayam /
vinyasecca caturdikṣu pūrvādiṣu yathākramam

20.80

dharmādīni nyasedādau mantreṇādyena saṃyutam /
svanāmnā caiva sarveṣāṃ mantramityabhidhīyate

20.81

adharmādīni sarveṣāṃ svasvanāmnā ca sādhakaḥ /
vinyasecca caturdikṣu pūrvādikramayogataḥ

20.82

evaṃ nyāsaṃ kramāt kṛtvā hyādhārādi mahāmune /
nāradaḥ---
dharmajñānādirūpāṇi śrotumicchāmyahaṃ prabho

20.83

āyudhāni ca sarveṣāṃ yathāvadvaktumarhasi /
viṣvaksenaḥ---
śṛṇu nārada tattvajña viṣṇupādaparāyaṇa

20.84

dharmādīnāṃ svarūpāṇi pravakṣyāmyāyudhāni ca /
caturvaktraṃ caturbāhuṃ dvipādaṃ cāsitānanam

20.85

śaṅkhacakradharaṃ saumyaṃ pītāmbarasamanvitam /
jātipuṣpadalaprakhyaṃ sarvābharaṇabhūṣitam

20.86

dharmamūrtiriti khyātaṃ jñānamūrtiṃ bravīmi te /
dvipādaṃ ca caturbāhuṃ caturvaktraṃ sanātanam

20.87

nīlotpaladalaprakhyaṃ śaṅkacakragadādharam /
jñānamūrtiriti khyātaṃ vairāgyasya vadāmyaham

20.88

raktākṣitrayasaṃyuktaṃ caturvaktraṃ caturbhujam /
pītāmbaradharaṃ saumyaṃ śaṅkhacakradharaṃ sadā

20.89

karṇikāradalaprakhyaṃ vāyavyaṃ diśamāśritam /
vairāgyasye(-mi?)ti nirdiṣṭaṃ aiśvaryasya vadāmi te

20.90

raktotpaladalaprakhyaṃ caturvaktraṃ caturbhujam /
pītābhbadharaṃ saumyaṃ śaṅkhacakradharaṃ sadā

20.91

sitānanasamāyuktaṃ muktāhārasamanvitam /
aiśvaryasyeti nirdiṣṭamīśvarasya vadāmi te

20.92

kundendumukta(?)saṃkāśaṃ dvipādaṃ ca caturbhujam /
raktākṣitrayasaṃyuktaṃ jaṭāmakuṭadhāriṇam

20.93

pītāmbaradharaṃ saumyaṃ paraśuṃ(īśvaraṃ?)śūladhāriṇam /
sarvābharaṇasaṃyuktaṃ sarvaśobhitaśobhanam

20.94

itthaṃ harasya rūpaṃ tu devarṣe viddhi nārada /
evaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ dharmajñānādirūpakam

20.95

adharmādīni gātrāṇi (?) vakṣyāmi śṛṇu nārada /
raktavarṇaṃ mahākāyaṃ kambugrīvaṃ caturbhujam

20.96

ekavaktraṃ bṛhatkukṣiṃ netratrayasamanvitam /
raktāmbaradharaṃ raudraṃ khaṅgamudgaradhāriṇam

20.97

adharmasayaivamuktaṃ tu ajñānasya vadāmi te /
pītavarṇaṃ bṛhatkukṣiṃ mahākāyaṃ caturbhujam

20.98

śūlakhaṅgadharaṃ raudraṃ sarvābharaṇabhūṣitam /
etadajñānarūpaṃ syādavairāgyaṃ vadāmi te

20.99

dūrvāśyāmanibhaṃ brahman dvipādaṃ ca caturbhujam /
paraśupāśadharaṃ raudraṃ raktāmbaradharaṃ sadā

20.100

akṣitrayasamopetaṃ jaṭāmakuṭadhāriṇam (-dhārakam?) /
avairāgyasya rūpaṃ syāt anaiśvaryaṃ vadāmi te

20.101

dhūmrākāraṃ bṛhatkukṣiṃ caturbāhuṃ mahāhanum /
ekavaktraṃ mahākāyaṃ muktakeśasamanvitam

20.102

aśrīkaramasaumyaṃ ca akṣitrayasamanvitam /
anaiśvaryasya rūpaṃ tu nirdiṣṭamadhunā mune

20.103

dharmādipañcapādāni adharmādīni nārada /
teṣāṃ rūpaṃ smarennityaṃ nyasettasmin yathākramam

20.104

anyathā kalpayenmohāt ādhārādinirūpakam(?) /
tatpūjā niṣphalā yāti grāmasyāgnibhayaṃ bhavet

20.105

tasmāt sarvaprayatnena smaredrūpāṇi sādhakaḥ /
nyasedaṣṭadalaṃ padmaṃ teṣāmupari nārada

20.106

tatrārkasomavahnīṃśca uparyupari vanyiset /
vṛttākāraṃ tu raktābhamarkamaṇḍalakaṃ nyaset

20.107

tatropari nyaseddhyātvā śvetaṃ vṛttaṃ śaśāṅkakam /
agnimagninibhaṃ dhyātvā trikoṇaṃ maṇḍalopari

20.108

evaṃ rūpaṃ tu saṃcintya maṇḍalārkādi nārada /
maṇḍalopari vinyasya tāmasādi guṇatrayam

20.109

tāmasaṃ rājasaṃ caiva sātvikaṃ ca yathākramam /
tāmasaṃ kṛṣṇarūpaṃ tu rājasaṃ raktarūpakam

20.110

sātvikaṃ śvotavarṇaṃ tu varṇānyetāni saṃsmaret /
tatra tadvarṇakaṃ cintya maṇḍalopari vinyaset

20.111

tāmasādini vinyasya nyasedātmadvayaṃ budhaḥ /
ātmānaṃ cāntarātmānaṃ vāsudevaparāyaṇau

20.112

ātmā tu śvetavarṇaḥ syādantarātmā tathaiva ca /
ś teṣāṃ varṇaṃ tu saṃcintya nyasedātmāntarātmake

20.113

ādhārādyantarātmāntaṃ nyāsakramamatho śṛṇu /
ādhāraṃ prathamaṃ nyasya śvetavarṇaṃ trimūrtiyuk

20.114

śaktinyāsaṃ dvitīye tu kandanyāsamataḥ param /
nālamākāśarūpaṃ syāttamovarṇaṃ caturthakam

20.115

nālasyāgneyakoṇe tu dharmamūrtiṃ tu pañcamam /
ṣaṣṭhaṃ tu nairṛte nyasya jñānamūrtiṃ tu nārada

20.116

saptame tu nyasedvidvān vairāgyaṃ vāyugocare /
aiśvaryamaṣṭamaṃ nyasya īśāne tantravittamaḥ

20.117

navamaṃ nālamūle tu rudramūrtiṃ sadāśivam /
daśamaṃ nālasyāgre tu pūrve 'dharmaṃ tu vinyaset

20.118

ekādaśe tu vinyasya dakṣiṇe 'jñānarūpakam /
paścime tu nyaset paścādavairāgyaṃ tu nārada

20.119

udīcyāṃ vinyaseddevamanaiśvaryaṃ trayodaśa /
nālasyāgre smaredvidvān padmaṃ tatparamālayam

20.120

etat padmāsanaṃ proktaṃ tridaśaiḥ pūjitaṃ sadā /
tatropari nyaset paścāt maṇḍalārkādi nārada

20.121

guṇatrayaṃ nyasenmadhye tāmasādi yathākramam /
guṇamadhye nyaseddhīmānātmānaṃ cāntarātmakam

20.122

evaṃ saṃkṣepataḥ prokta āsanasya kramo mayā /
āsanasyārcanaṃ vakṣye saṃkṣepādvidhipūrvakam

20.123

ādhārādyantarātmāntaṃ mūrtīnāṃ munisattama /
vyastaiḥsaṃpūjayet sarvaṃ samastairvā samāhitaḥ

20.124

arcayedgandhapuṣpādyaiḥ pūjayettaṃ manoramaiḥ /
teṣāṃ svanāmakairmantrairdadyāt sarvaṃ yathākramam

20.125

etat kalpyaṃ muniśreṣṭha āhvānaṃ ca vadāmyaham /
svarṇādyanyatamaṃ pātraṃ kuḍubadvayapūritam

20.126

itthaṃ hi lakṣaṇaṃ proktaṃ sarvapātrāṇi nārada /
āvāhanādi pātraṃ tat pañcaṣaṭsapta eva vā

20.127

pūjakasyāgrataḥ sthāpya prokṣayenmūlavidyayā /
eteṣāmapyalābhe tu śaṅkhaśuktimathāpi vā

20.128

kṣālayet sarvapātrāṇi viṣṇugāyatriyā mune /
āḍhakadvayasaṃpūrṇāṃ pakvabimbaphalākṛtim

20.129

vardhanīṃ vāmapārśve tu vinyasyāpūrayedbudhaḥ /
gālitairudakairyasyāṃ gandhapuṣpayutāṃ nyaset

20.130

śeṣaṃ dakṣiṇapārśve tu parito vāgrato 'pi vā /
sthāpayettu krameṇaiva pūjādravyaṃ samastakam

20.131

tat pātreṣvekapātraṃ tu saṃgṛhya munisattama /
ṣaḍakṣareṇa mantreṇa saṃprokṣya tu punaḥ punaḥ

20.132

tatpātraṃ tu punaḥ prokṣya gandhodena prapūrayet /
tasmin śirasi (?) puṣpaṃ ca nyasettoyaṃ sapuṣpakam

20.133

uddhṛtya pūjāmantreṇa dhyātvātra mahāmune /
yadrūpaṃ cintitaṃ samyak tadrūpaṃ cintya(?) sādhakaḥ

20.134

avatīrṇaṃ mahāberādāgacchāntena mūrdhni ca /
prokṣya caivāsanaṃ dadyāt kevalena jagadguroḥ

20.135

prakṣipya vādamūle tu puṣpamuṣṭiṃ tataḥ param /
namaskṛtyāñjaliṃ paścāt darśayenmunisattama

20.136

ardhyaṃ pādyaṃ tathācāmaṃ datvā devāya mantravit /
tatastu parivārāṇi pātraśeṣeṇa kalpayet

20.137

parivārakramaṃ vakṣye yathātattvena (yathātathyena?) nārada /
āvāhanāṃśatoyena kalpeyattu yathākramam

20.138

pūrve tu vāsudevaṃ tu śuddhasphaṭikasaṃnibham /
śaṅkhacakragadāpāṇiṃ pītāmbaravibhūṣitam

20.139

saṃkarṣaṇaṃ nyasedyāmye śaśibālārkasaṃnibham /
śaṅkhacakrasamopetaṃ caturbāhuvirājitam

20.140

pradyumnaṃ paścime nyasya śātakumbhanibhaṃ mune /
śaṅkhacakragadāpāṇiṃ pītāmbaravibhūṣitam

20.141

aniruddhaṃ nyasettasminnuttare nīlarūpiṇam /
śaṅkhacakrasamāyuktaṃ pītavastraṃ caturbhujam

20.142

śriyaṃ suvarṇavarṇābhāṃ śvetarūpāṃ sarasvatīm /
raktavarṇāṃ ratiṃ paścāt śāntiṃ kuṅkumasaṃnibhām

20.143

āgneyādiṣu koṇeṣu vinyasecchaktirūpakam /
paiśāce tu nyaset paścāt śaṅkhādīnāṃ tu nārada

20.144

pūrve śaṅkha niyuñjīta śvetavarṇaṃ sa(ca?)nādayuk /
kālāgnisadṛśākāraṃ dakṣiṇe cakramuttamam

20.145

paścime tu gadāṃ nyasya haridrābhāmanuttamām /
raktavarṇanibhaṃ padmamuttare tu nyasedbudhaḥ

20.146

musalaṃ kṛṣṇavarṇaṃ tu āgneyyāṃ diśi vinyaset /
nairṛtāyāṃ nyasettatra khaṅgamākāśasaṃnibham

20.147

pañcavarṇa tathā śārṅgaṃ vāyavye tantravittamaḥ /
sarvavarṇamayākārāṃ vanamālāṃ tathaiśake

20.148

etaddbrijīyāvaraṇaṃ garbhāgāre prakīrtitam /
dvārasya dakṣiṇe caṇḍaṃ kṛṣṇavarṇaṃ caturbhujam

20.149

śaṅkhacakragadāpāṇiṃ triṇetraṃ raktalocanam /
evaṃ rūpaṃ tu saṃcintya pracaṇḍaṃ tu tataḥ śṛṇu

20.150

śaṅkhacakragadāpāṇiṃ raktavarṇaṃ caturbhujam /
dvārasyottarapārśve tu triṇetraṃ bhīmarūpiṇam

20.151

purato vainateyaṃ ca suvarṇābhaṃ kṛtāñjalim /
karaṇḍamakuṭaṃ nīlavāsasaṃ priyadarśanam

20.152

nīlāgranāsikāyuktaṃ nāgābharaṇabhūṣitam /
evaṃ tu garuḍaṃ cintya balarāmasya mūrtivat

20.153

yo bhaktyā devamabhyarcet tathaiva garuḍaṃ yajet /
bhagavatpramukhaṃ paścādgarutmantaṃ niyojayet

20.154

raktavarṇaṃ caturbāhuṃ dvibāhuṃ vā munīśvara /
sarvābharaṇasaṃyuktaṃ sarvaśobhanaśobhitam

20.155

kālāgnisadṛśākāraṃ cakradhṛṅmakuṭānvitam /
evaṃ cakrādhidaivaṃ tu pūjayeddvārapārśvake

20.156

śaṅkhābhaṃ saumyarūpaṃ tu sarvābharaṇabhūṣitam /
upavītayutaṃ śvetaṃ śaṅkhadhṛṅmakuṭānvitam

20.157

caturbāhuṃ dvibāhuṃ vā dhyāyeddvārasya vāmake /
dhātāraṃ pītavarṇaṃ vidhātāramaruṇaprabham

20.158

śyāmavarṇā tu bhūmiḥ syāt raktavarṇāṃ haripriyām /
durgāṃ ca komalaśyāmāṃ śvetarūpaṃ vināyakam

20.159

śaṅkhapadmanidhī caiva śvetaraktanibhau mune /
gaṅgāṃ ca yamunāṃ caiva śvetakṛṣṇanibhe mune

20.160

utkarṣaṇīṃ tu raktāṃ vai karṣaṇīṃ raktavarṇakām /
evaṃ dvāre tu saṃcintya trisandhyāyāṃ(-su?) prapūjayet

20.161

nārcayedupasandhyāyāṃ caṇḍādīn dvārapālakān /
ajñānādarcayenmohāt sthānanāśo bhaviṣyati

20.162

durbhikṣaṃ jāyate rāṣṭraṃ dhanadhānyavināśakṛt /
tasmāt sarvaprayatnena vidhinoktaṃ samācaret

20.163

vimānāgneyayāmye tu tanmadhye gaṇanāyakam /
pūrvavadvarṇakaṃ cintya hastivaktraṃ caturbhujam

20.164

vimāne dakṣiṇe kuryāt dakṣiṇāmūrtimīśvaram /
akṣamālādharaṃ devamaṣṭākṣaraparāyaṇam

20.165

triṇetraṃ śvetasaṃkāśaṃ saumyaṃ somārdhadhāriṇam /
nāradādyṛṣisaṃghaiśca sevitaṃ dakṣiṇāmukham

20.166

evaṃ rahasyarūpaṃ te saṃkṣepeṇa vidhīyate /
tasya dakṣiṇapāśve tu mātṝṇāmuttarāmukham

20.167

kalpayenmuniśārdūla sarvasaṃpatsukhāvaham /
ālayasyottare mātṝḥ kalpayedbā munīśvara

20.168

teṣāṃ nāma kramādguhyaṃ śṛṇuṣvāvahito 'dhunā /
vāgīśvarīkriyākīrtiḥ lakṣmīsṛṣṭistathaiva ca

20.169

vidyākāntiśca saptaitāḥ kathitā viṣṇumātaraḥ /
uttare paścime caiva hayāsyaḥ śrīdharastathā

20.170

vīrabhadragaṇeśau vā mātṝṇāṃ dvārapālakau /
sādhakecchānurūpeṇa kalpayedviṣṇumātaraḥ

20.171

mātaraśca suvarṇābhāḥ śrīdharaḥ śyāma eva ca /
hayaśīrṣaḥsuvarṇābho varṇā etāḥ (-te?) prakīrtitāḥ

20.172

tathaiva vīrabhadrādi varṇaṃ tu paripaṭhyate /
vimānapṛṣṭhabhāge tu anantamatha sādhakaḥ

20.173

pañcāsyapannagordhve tu pañcavaktraiḥ(?)samāvṛtam /
caturbhujaṃ samāsīnaṃ śaṅkhacakragadādharam

20.174

itthaṃ hi lakṣaṇopetaṃ sarvadevairnamaskṛtam /
saumyāsyeśānayormadhye durgāṃ śyāmanibhāṃ yajet

20.175

tasyottare tu vinyasya mama rūpaṃ camūpateḥ /
śyāmalaṃ piṅgalākṣaṃ tu piṅgaśmaśruḥ sanātanam

20.176

śaṅkhacakragadāpāṇiṃ caturbāhuṃ kirīṭinam (?) /
pītāmbaradharaṃ saumyaṃ vivṛttākṣisamanvitam

20.177

tarjayan vāmatarjanyā nāsāgrāsannayā jagat /
evaṃ hi mama rūpaṃ te (tu?) paṭhyate munisattama

20.178

parivāravidhānoktamatha bāhyeṣu vinyaset /
dvārasya śaṅkhacakre tu dakṣiṇottarataḥ smaret

20.179

dakṣiṇe śaṅkhavarṇaṃ tu śaṅkhacakragadādharam /
caturbhujaṃ triṇetraṃ tu mūrdhni śaṅkhaṃ nyaset sadā

20.180

vāmapārśve nyaseccakramagnirūpaṃ caturbhujam /
triṇetraṃ bhīmasaṃkāśaṃ śaṅkhacakragadādharam

20.181

tanmūrdhni vinyaseccakraṃ nīlāmbarakirīṭinam /
evaṃ tu lakṣaṇaṃ proktaṃ śaṅcakrādirūpakam (?)

20.182

indrādīśānaparyantaṃ sveṣu sthāneṣu yojayet /
vajrahasttaṃ sahasrākṣaṃ saumyaṃ tu śyāmalākṛtim

20.183

saundaryamindradaivatyaṃ dhyāyedindraṃ kirīṭinam /
triśikhaṃ raktavarṇābhaṃ raktamālyairalaṃkṛtam

20.184

tripādaṃ cāṣṭabāhuṃ ca raktanetratrayaṃ mune /
raktakeśanakhaśmaśruvahnirūpaṃ saśaktikam

20.185

dharmarājaṃ tato dhyāyet sarvalakṣaṇalakṣitam /
kālameghanibhākāraṃ dvibhujaṃ daṃṇḍapāṇinam

20.186

kirīṭahārakeyūramakuṭādivibhūṣitam /
sarvapretādhināthasya lakṣaṇaṃ kathitaṃ mayā

20.187

tatastu rakṣasāmīśaṃ nirṛtiṃ raktamūrdhajam /
khaṅgabāhuṃ mahākāyaṃ raktavaktraṃ triṇetrakam

20.188

etattu lakṣaṇaṃ proktaṃ rākṣasādhipatestataḥ /
sarvalakṣaṇasaṃyuktaṃ sarvālaṃkārabhūṣitam

20.189

śyāmalaṃ pāśahastaṃ ca jaleśaṃ paṅkajāsanam /
dhūmravarṇanibhākāraṃ dhvajayuktaṃ mahābhujam

20.190

dvipādaṃ ca dvihastaṃ ca sarveṣāṃ prāṇasaṃjñitam /
itthaṃ te muniśārdūla lakṣaṇaṃ paripaṭhyate

20.191

dhyāyet saumye tu matimān yakṣeśvaramanuttamam /
taptahāṭakasaṃkāśaṃ sarvalakṣaṇalakṣitam

20.192

dvipādaṃ ca dvihastaṃ ca daṇḍapāṇiṃ dhaneśvaram /
śvetādriśikharākāraṃ dvipādaṃ ca caturbhujam

20.193

vṛṣadhvajaṃ triṇetraṃ ca śūlapāṇīndumaulinam /
evaṃ dhyāyet kramāt sarvān svanāmnā pūjayet pṛthak

20.194

etattṛtīyāvaraṇe dvārapārśvendusūryayoḥ /
raktavarṇaṃ mahākāyaṃ kambugrīvaṃ caturbhujam

20.195

śaṅkhacakragadāpāṇiṃ triṇetraṃ bhīmarūpiṇam /
cintaceddakṣiṇe pārśve tṛtīyadvārake ravim

20.196

kundapuṣpanibhākāraṃ śaṅkhacakragadādharam /
caturbhujaṃ triṇetraṃ ca pītavastraṃ ca cintayet

20.197

dvārasya vāmapārśve tu śaśāṅkākṛtimuttamam /
maulipṛṣṭhasya sūryādau cintayenmaṇḍalākṛtim

20.198

evaṃ śaśiṃ raviṃ dhyātvā tṛtīyadvārapārśvayoḥ /
kumudādīni sarvāṇi nyaset pūrvādiṣu kramāt

20.199

kumudaḥ kumudākṣaśca puṇḍarīko 'tha vāmanaḥ /
śaṅkukarṇaḥsarpanetraḥ sumukhaḥ supratiṣṭhitaḥ

20.200

eteṣāṃ lakṣaṇaṃ proktaṃ dhyāyedasmin mahotsave /
tadvat jñātvātra bhūteśān pūjayet sādhakottamaḥ

20.201

purataḥ sthāpayet sarvān viṣṇupāriṣadān bahūn /
sarvavarṇadharāḥsarve sarve śastrāstrapāṇayaḥ

20.202

mahāpīṭhe tu saṃsmṛtya sarvān bhūtagaṇānvitān /
pūjākāle tato dhyāyet svarūpaṃ pūjakaḥ kramāt

20.203

svanāmnā parivārāṇāṃ praṇavādinamontakam /
arghyapādyādibhirvāpi gandhādyairvā munīśvara

20.204

arcayennityapūjāyāṃ praṇavādimanusmaran /
asmin tantre mayā proktaṃ caṇḍādyāvaraṇārcanam

20.205

utsave parivārāṇāmarcanāvidhiruttamaḥ /
tathaivābhyarcya matimān parivārānatandritaḥ

20.206

evamabhyarcya bhūteśān paścāt pūjāṃ samācaret /
kṣālayet sarvapātrāṇi pūrvoktena vidhānataḥ

20.207

sarvadravyāṇi saṃprokṣya nirīkṣyādyena mantrataḥ /
āvāhanādibhiḥ sarvairupacārakrameṇa tu

20.208

devadevaṃ samabhyarcya sa yāti paramāṃ gatim /
upacārakramaṃ vakṣye yathāvadanupūrvaśaḥ

20.209

pūrvamāvāhanaṃ kuryāt punarāsanameva ca /
tṛtīyaṃ puṣpavikṣepaṃ turīyaṃ tu namaskṛtim

20.210

pañcamo 'ñjalimudrā ca (syāt?) ṣaṣṭhamardhyaṃ tathaiva ca /
pādyaṃ tu saptamaṃ kuryāt tathācamanamaṣṭamam

20.211

snapanaṃ navamaṃ vidyāddaśamo vasanaṃ bhavet /
ekādaśo bhūṣaṇaṃ syāt dvādaśastūpavītakam

20.212

trayodaśaścācamanaṃ gandhaścaiva caturdaśaḥ /
puṣpaṃ pañcadaśaścaiva ṣoḍaśo dhūpa eva ca

20.213

dīpaḥ saptadaśaścaiva mudrāṣṭādaśa ucyate /
havirekonaviṃśaśca pānīyaṃ viṃśakastathā

20.214

ekaviṃśastathācāmaḥ tāmbūlaṃ ca dvāviṃśakaḥ /
upacārastrayoviṃśa ācāmastadanantaram

20.215

mukhavāsaḥ pañcaviṃśaḥ ṣaḍviṃśo geyamucyate /
purāṇaṃ saptaviṃśaśca nṛttahomamataḥ param

20.216

balibhramaṇamekonatriṃśa ardhyamataḥ param /
puṣpaṃ vā muniśārdūla dadyādicchānurūpataḥ

20.217

ekatriṃśo mukhavāsaścodvāsanamataḥ param /
dvātriṃśadupacārāṇāmuktamevaṃ mahāmune

20.218

vakṣye kalopacārāṇi (-rāṃstu?) śṛṇuṣvāvahito bhava /
ādya āvāhanaṃ paścāt āsanaṃ tadanantaram

20.219

pādyaṃ tṛtīya ardhyaṃ syādācāmaṃ pañcamaḥ smṛtaḥ /
ṣaṣṭhaṃ tu snapanaṃ vidyāt saptamo vasanaṃ bhavet

20.220

aṣṭamastūpavītaṃ syānnavamaṃ gandha ucyate /
daśamaḥ puṣpavinyāsaḥ dhūpa ekādaśo bhavet

20.221

dīpastataḥ paraṃ vidyāt caruṇastu (caroścaiva?) nivedanam /
caturdaśyañjalimudrā pradakṣiṇamataḥ param

20.222

udvāsanaṃ ṣoḍaśaḥ syādityevamaparaḥkramaḥ /
evaṃ ṣoḍaśadhā proktā upacārāṇi(-rāṃstu?)nārada

20.233

ekādaśopacārāṇāṃ kramaṃ śṛṇu mahāmune /
āvāhanaṃ tu prathamaḥ dvitīyaścāsanaṃ bhavet

20.224

arghya cānantaraṃ vidyāt pādyaṃ caiva tataḥ param /
devasyācamanaṃ vidyāt pañcamaṃ tu vicakṣaṇaḥ

20.225

gandhaṃ cānantaraṃ vidyāt saptamaṃ puṣpameva ca /
dhūpaṃ tu cāṣṭamaṃ vidyāt dīpastu navamaḥ smṛtaḥ

20.226

daśamastu nivedyaṃ syādudvāsanamataḥ param /
mukhyagauṇakrameṇaiva viniyogaṃ tataḥ śṛṇu

20.227

yatra pūjottamā tatra kuryānmukhyopacārakam /
madhyamārādhanaṃ yattu trakṛdhyamaprayojayet

20.228

arcā kanīyasī yatra tatraivaikādaśena tu /
prayojyamiti śāstrasya niścayaḥ sādhakottamaiḥ

20.229

sarve sarvatra vā pūjā deśakālānurūpataḥ /
sādhakecchānurūpeṇa kuryādvā munipuṅgava

20.230

ani(āri?)rādhayiṣurmūtrā yadyadvai sādhakottamaḥ /
tattadvai mūrtimantreṇa kuryāt sarvopacārakam

20.231

snapane mantrabhedo 'sti mūrtīnāṃ munisattama /
nitye naimittike vāpi viṣṇornukamathāvapi

20.232

nārāyaṇopaniṣadaṃ dvādaśākṣarameva ca /
nārāyaṇaṃ brāhmaṇaṃ(?)vā ato devī(-ve?)ti vā punaḥ

20.233

sahasraśīrṣaṃ devamaṣṭākṣaramathāpi vā /
sahasraśīrṣā puruṣo mantraṃ vā parameṣṭhinaḥ

20.234

eteṣvanyatamaṃ vāpi snapanaṃ sādhakaḥ śuciḥ /
kurvan svarāṣṭramuddhṛtya viṣṇulokamavāpnuyāt

20.235

kevalaṃ mūlamantreṇa pūjakaḥ puruṣottama /
āvāhanādibhiḥ sarvairupacāraiḥ samarcayet

20.236

suguṇo vaṃśasaṃpanno nirdeṣo rogavarjitaḥ /
āvāhanādi karmāṇi sarvāṇyetāni sarvadā

20.237

aṣṭākṣareṇa vā kuryāt mūrtīnāṃ munisattama /
pūjakasyottamatvācca nirdeṣatvānmahāmune

20.238

kevalaṃ puṣpamātreṇa deveśastṛpyate 'tra tu /
sā pūjā saphalaṃ yāti vṛddhikṛt grāmarājyoḥ

20.239

evaṃ yaḥ kārayedbhaktyā sa yāti paramāṃ gatim /
yatirvā brahmacārī vā pūjako munisattama

20.240

dviguṇaṃ phalamāpnoti nātra kāryā vicāraṇā /
evaṃ saṃpūjayedbhaktyā viṣṇuṃ sakalamavyayam

20.241

iha loke śriyaṃ prāpya paraloke tathaiva ca /
sarvān kāmānavāpnoti sarvayajñaphalaṃ bhavet

20.242

viśeṣamatra vakṣyāmi ātmārthasya parasya ca /
upacārakramaṃ sarvaṃ sādhakānāṃ hitāya tu

20.243

arghyādimukhavāsantaṃ kramāddevāya kalpayet /
arghyaṃ pādyaṃ tathācāmaḥ madhuparkaḥ punaśca tat

20.244

tāmbūlaṃ gandhapuṣpaṃ ca akṣato dhūpa eva ca /
dīpo hyañjalimudrā tu nivedyaṃ tu mahāmune

20.245

pānīyācamanīyaṃ ca mukhavāsastathaiva ca /
evaṃ kramo muniśreṣṭha tatkrameṇāthavārcayet

20.246

kṣālayet sarvapātrāṇi pūrvavattantravittamaḥ /
tattat pātreṣu taddravyaṃ nikṣipyāpūrya puṣpakam

20.247

arghyatoyaṃ svamantreṇa mukhamālepayaddhareḥ /
pādyaṃ devasya pāde ca dīyate(dadyādvai?)svasvavidyayā

20.248

devasya dakṣiṇe haste hyācāmaṃ madhuparkakam /
punarācāmatāmbūlaṃ tathaiva ca punaḥ punaḥ

20.249

jātiśrīkaṇṭha(-khaṇḍa?)mādāya peṣayet piṣṭhapaṅkavat /
karpūreṇa samāyuktaṃ kuḍubadvayapūritam

20.250

kevalaṃ candanaṃ vāpi gandhaṃ ṣaṇmuṣṭimātrakam /
puṣpaprasthacatuṣkaistu mūrtīnāṃ tu pṛthakpṛthak

20.251

dāpayettu prayatnena sādhakaḥ paramārthavit /
dhūpaṃ surabhiṇā vyāptaṃ prāptajvālocchritojjñitam

20.252

bahurekhamanāragnyaṃ daśamātraṃ pradāpeyat (?) /
dīpaṃ saptāṅgulotthānaṃ ghṛtakarpūradīpitam

20.253

dhūpaṃ tu dāpayedgandhaṃ nāsikāyāṃ tu dakṣiṇe /
dadyādyathākramaṃ sarvaṃ vāsudevāya bhaktitaḥ

20.254

kalamādīni (?) sarvāṇi śeṣāṅgaṃ mardayedbudhaḥ /
vāmahastena mantrajñaḥ puṣpaṃ gṛhya samāhitaḥ

20.255

dakṣiṇena kareṇaiva dadyāddevasya pādayoḥ /
muṣṭimātraṃ pradadyāttu trivāreṇa (-raṃ ca?) svavidyayā

20.256

madhyamānāmikāmadhye cāṅguṣṭhena samanvitam /
akṣataṃ tu tato dadyāt tathaiva ca punaḥ punaḥ

20.257

devasya vāmanāsau ca(-nāsāyāṃ?) dhūpaṃ dadyāt samāhitaḥ /
dakṣiṇe devadṛkpārśve dīpaṃ dadyāttu mantravit

20.258

trimātrakaṃ tu mudrāyā darśanaṃ dakṣiṇādṛśi /
kapilājyena saṃsrāvya hyannasuktena saṃspṛśet

20.259

pariṣicyādi mantreṇa pāṇiṃ dadyāttu pāṇinā (?) /
dadyāttaddakṣiṇe haste haviḥprāśanamudrayā

20.260

pānīyācamanīyaṃ ca mukhavāsaṃ tathaiva ca /
evaṃ ṣoḍaśadhā proktaṃ viśeṣeṇopacārakam

20.261

dadyādyathākramaṃ sarvaṃ bhaktipūtena cetasā /
tatastu sādhakaḥ samyak praṇamyāñjalimudrayā

20.262

devasya pādau hastābhyāṃ saṃspṛśettat samāhitaḥ /
tatastvatharvavede tu śaunakāyāṃ tu śākhayā

20.263

nārāyaṇopaniṣadaṃ uccārya ca punaḥ punaḥ /
tribhiḥ kāṇḍaiḥsamuccārya mantreṇaiva mahāmune

20.264

deveśastṛpyate caiva nātra kāryā vicāraṇā /
rājarāṣṭravivṛddhiḥ syāt grāmādiṣu tathaiva ca

20.265

arcayennānyathā mohādābhicārakaro bhavet /
sā pūjā niṣphalā caiva rogavṛddhirbhaviṣyati

20.266

tasmāt sarvaprayatnena tribhiḥ kāṇḍaiḥ samarcayet /
agnikāryaṃ tu pūrvoktaṃ kuryāttantravicakṣaṇaḥ

20.267

samidho mūlamantreṇa ājyamājyena mantrataḥ /
caruṃ puruṣasūktena pratyekaṃ ṣoḍaśāhutīḥ

20.268

hutvā hutvāgnimadhye tu sādhako mantravittamaḥ /
śeṣadravyāṇi sarvāṇi pūrvoktenaiva kārayet

20.269

agnikāryaṃ samāpyaivaṃ balidānamathocyate /
balidānakramaḥ sarvaḥ saṃkṣepādvakṣyate 'dhunā

20.270

nitye naimittike caiva sarvasaṃpat sukhāvaham /
svarṇādīnāṃ tu pātrāṇāṃ lakṣaṇaṃ kathyate 'dhunā

20.271

tālaṃ tu karṇikā proktaṃ tatpādārdhatalaṃ tathā /
pādaṃ tu tadbahiḥ kuryāt tadante valayaṃ bhavet

20.272

balipātraṃ samākhyātaṃ tāmrarājatahaimakam /
uttamādhamamadhyaṃ syāt vibhavasyānurūpataḥ

20.273

kārayedbalipātraṃ tu ekadravyeṇa śilpinā /
ācāryo 'laṃkṛtaḥ samyak pātramādāya maṇḍale

20.274

sādhitaṃ prokṣitaṃ paścāt gālitenodakena tu /
tasminmadhye tu kurvīta sudṛḍhaṃ haviṣāsanam

20.275

karṇikāraparīmāṇaṃ yattāvadvistāramucyate /
caturaṅgulamutsedhamannapīṭhasya nārada

20.276

lakṣaṇaṃ cātra saṃproktaṃ nityapūjotsavasya tu /
mahotsave na kurvīta cānnapīṭhasya copari

20.277

kārayecchibikādyeṣu balibhramaṇamuttamam /
kalpayet saparīvāramantarāvaraṇasthitam

20.278

tasmin pātropari nyasya svanāmnā munisattama /
annopari paṭaṃ nyasya puṣpairanyaiḥ prakīrya ca

20.279

vastrairābharaṇaiścitraiḥ gandhaiḥ puṣpairalaṃkṛtam /
suvarṇakusumaiścitraiḥ prabhāvāsitasaṃyutam (?)

20.280

vāsikādyābhirmālābhiḥ (?)bhūṣitaṃ sumanoramam /
sauvarṇaṃ rājataṃ vāpi tāmraṃ vātīva sundaram

20.281

tasmin tiṣṭhāpayedbimbaṃ svasvamūrtyanusārataḥ /
alābhe kāñcane vāpi rājataṃ tāmrameva vā

20.282

taṇḍulaṃ ca caruṃ puṣpaṃ prātarmadhyāhna eva ca /
pradoṣe ca baliṃ kuryāt yathāyogakrameṇa tu

20.283

arghyādi cāṣṭamaṃ dadyāt mukhavāsāntameva vā /
dīpāntaṃ vā pradātavyaṃ svena mantreṇa deśikaḥ

20.284

anyapātre tu mantrajñaḥ cānnaṃ toyasamanvitam /
gandhapuṣpasamāyuktaṃ svastivācanasaṃyutam

20.285

pīṭhe pīṭhe muniśreṣṭha balidānaṃ samācaret /
śaṅkhaghoṣasamāyuktaṃ dhūpadīpasamanvitam

20.286

vitānadhvajasaṃyuktaṃ chatracāmaraśobhitam /
tūryavāditraghoṣaiśca jayaśabdasamanvitam

20.287

śiṣyamabhyarcya gandhādyaiḥ garuḍaṃ saṃsmaret svayam /
vidyānāmādimantreṇa pātramutthāpayedguruḥ

20.288

sthāpayenmūrdhni śiṣyasya balipātramanuttamam /
tatpātre sthāpayeddevaṃ gacchamānaṃ (-ntaṃ ca?) prakalpayet

20.289

śanaiḥ śanairmuniśreṣṭha śaṅkhādyairgeyasaṃyutam /
balibhramaṇakāle tu bimbāgre balimācaret

20.290

yo mohādbimbahīne tu balikarmaṇi cenmune (?) /
tatsthānaṃ nidhanaṃ yāti tatrasthā narakaṃ vrajet

20.291

tasmāt sarvaprayatnena bimbāgre balimācaret /
pratimācāryayormadhye gamanaṃ varjayettataḥ

20.292

gamanaṃ yadi cettatra snapanaṃ pañcagavyakaiḥ /
tadante gandhatoyena snāpayettena mūrtinā (?)

20.293

puṇyāhaghoṣasaṃyuktaṃ svastisūktaravairyutam /
mantrāṇāmādimantreṇa mūrtimantreṇa vā mune

20.294

samidājyena caruṇā pratyekaikāhutiṃ kramāt /
hutvā sve sve tu juhuyāt svāhāntena yathākramam

20.295

paścāt pūrṇāhutiṃ hutvā śeṣakarma samācaret /
ādyaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā nṛttageyasamanvitam

20.296

dvitīyaṃ ca paribhramya geyatūryasamanvitam /
tṛtīyaṃ tu paribhramya tūryairnānāvidhairyutam

20.297

caṇḍapracaṇḍaprabhṛti mahāpīṭhāntameva ca /
arghyapādyādinābhyarcya gandhādyairjalasaṃyutam

20.298

parivārān samabhyarcya yathāpūrvaṃ prakalpitam /
balibhramāntaṃ kṛtvā tu mahāpīṭhapradakṣiṇam

20.299

tṛtīyasavane gatvā punaḥ kuryāt pradakṣiṇam /
śaṅkhaśabdatrayaṃ kuryāt gopure niḥsvanaṃ gatā(?)

20.300

vimānadvāramāsādya ārghyaṃ vā puṣpameva vā /
datvā tanmūrtimantreṇa garbhāgāre(-raṃ?) praveśayet

20.301

pīṭhasya dakṣiṇe pārśve balibimbaṃ prasādayet /
pādyādi caturo dadyāt karmārcāyāṃ tathaiva ca

20.302

balipātrasthitaṃ puṣpaṃ mamāgre nikṣipedbudhaḥ /
annapīṭhaṃ satoyaṃ ca mahāpīṭhe vinikṣipet

20.303

prakṣālya pādau hastau ca ācamya vidhinā punaḥ /
nyāsaṃ kṛtvā vidhānena mūrtimantreṇa pūrvavat

20.304

kakudantaṃ lalāṭādi nyaseddehe yathākramam /
sahasraṃ vā śataṃ vāpi aṣṭāviṃśamathāpi vā

20.305

svena svena tu mantreṇa yathāśakti japet kramāt /
namaskāraṃ kramāt kṛtvā tanmūrtistutibhiḥ kramāt

20.306

japenmantrī svamantreṇa devadevasya saṃnidhau /
asmin kāle tu deveśastṛpyate(?)nātra saṃśayaḥ

20.307

sarvān kāmānavāpnoti grāmarājñośca vṛddhikṛt(?) /
anyathā devadeveśaḥ kupyate(?)nātra saṃśayaḥ

20.308

tasmāt sarvaprayatnena japenmūrtistutiṃ budhaḥ /
puṣpaṃ datvā namaskṛtya mūlabere nayeddharim

20.309

āvāhanaṃ yathāpūrvaṃ tadvadudvāsanaṃ kuru /
ālokya dattamityāhuḥ balidānottamaṃ param

20.310

saṃkṣepeṇa mayā proktaṃ vakṣye dattāvalokanam /
athavā parivārāṇāṃ balidānavidhikramam

20.311

pravakṣyāmi muniśreṣṭha guhyādguhyataraṃ śṛṇu /
jhallarīmaddalairyuktaṃ nānāvādyasamanvitam

20.312

nityotsavasya pūrve tu balidānaṃ samācaret /
sarvālaṃkārasaṃyuktaṃ vitānadhvajasaṃyutam

20.313

nṛttagītasamāyuktaṃ paścādbimbaṃ paribhramet(?) /
madhyamaṃ balidānaṃ taccaṇḍādibhyo hyatandritaḥ

20.314

dattāvalokyakaṃ(-kanaṃ?) nāma rājño rāṣṭrasya vṛddhikṛt /
evaṃ dine dine kuryāt parivārabalikramam

20.315

evaṃ saṃkṣepataḥ prokto nityotsavabalibhramaḥ /
viśeṣaṃ cātra vakṣyami parārthe balikarmaṇi

20.316

śṛṇuṣvāvahito bhūtvā guhyādguhyataraṃ mune /
indrādilokapālān vā kalyayet kramayogataḥ

20.317

ekāvaraṇamārgaṃ cet parivārabalikramam /
prathamāvaraṇe kuryāt vighneśādīn vivarjayet

20.318

caṇḍādiśarvaparyantaṃ saṃsthāpya balimācaret /
paścādbaliṃ mahāpīṭhe saṃsthāpya prathamaṃ mune

20.319

śaṅkhādigeyasaṃyuktaṃ dvitīyaṃ bhrāmayeddharim /
nānāvādyasamāyuktaṃ tṛtīyaṃ bhrāmayeddharim

20.320

paścāddevaṃ mahābhāgo nītvārghyādyaiḥsamarcayet /
śaṅkhādigeyasaṃyuktaṃ dvitīyaṃ bhrāmayeddharim

20.321

nānāvādyasamāyuktaṃ tṛtīyaṃ bhrāmayeddharim /
paścāddevaṃ mahābhāgo nītvārghyādyaiḥ samarcayet

20.322

pādyodakaṃ gṛhītvā tu bhaktān saṃprokṣya mantravit /
evaṃ balividhiḥ prokto ekāvaraṇapūjane

20.323

punaḥ prākāramatraiva kalpitaścenmunīśvara (?) /
caṇḍādīśāvasānaṃ tu prathamāvaraṇe nyaset

20.324

śeṣāṇi parivārāṇi dvitīye ca tṛtīyake /
indrādi supratiṣṭhāntaṃ punaḥsaṃsthāpya mantravit

20.325

pūrvoktena vidhānena balidānaṃ samācaret /
sā pūjā saphalā bhūtvā vardhate śrīrdine dine

20.326

rājño rāṣṭrasya vṛddhiḥ syāt ālayasya tathaiva ca /
evaṃ dine dine kuryāt tṛtīyāvaraṇāvṛtam(?)

20.327

evameva baliṃ kuryāt dvitīyāvaraṇālaye /
arghyāvasānaṃ pūvoktamārgeṇa prathame nyaset

20.328

vidhneśādi(?)muniśreṣṭha prathamaṃ(me?) balimācaret /
prathamāvaraṇe paścāt indrādīnāṃ baliṃ haret

20.329

tṛtīyāvaraṇe paścāt kumudādibaliṃ haret /
taṃ baliṃ madhyamamidaṃ pūrvā pūrvā garīyasī (?)

20.330

anyathāphalamāpnoti durbhikṣānarthadā bhavet /
tasmāt kuryāt prayatnena baliṃ viṇorvidhānataḥ

20.331

vṛkṣamūle 'drimūle vā kuḍye vātra guhāntare /
kiṃcidasmin viśeṣo 'sti tatkramaṃ śṛṇu nārada

20.332

devāgre pūrvavat kalpya maṇḍapaṃ saparicchadam /
tatropalipya vidhivat hastamātraṃ samaṃtataḥ

20.333

tanmadhye śaktimāvāhya pātre pādukasaṃyute /
arghyādisaptamaṃ datvā pṛthak pādyādibhiḥ kramāt

20.334

maṇḍapaṃ paritaḥ kalpya parivārān viśeṣataḥ /
ekāvaraṇamārgeṇa maṇḍapaṃ bhrāmayet kramāt

20.335

matsyādīnāṃ tu devarṣe evameva samācaret /
balidānaṃ muniśreṣṭha śeṣaṃ pūrvavadācaret

20.336

anyathāphalamāpnoti kartā bhartā ca naśyati /
kevalaṃ balidānaṃ tu pravakṣyāmi śṛṇu kramāt

20.337

homotsavavihīnaṃ cet sādhako munisattama /
pañcottaradaśān sarvān caṇḍādidvārapālakān

20.338

pūjayenmuniśārdūla gandhapuṣpādibhiḥ kramāt /
taddvāre balirityāhuradhamaḥ paripaṭhyate

20.339

uttame 'pyuttamaṃ kuryāt madhyame madhyamaṃ kuru /
adhame 'pyadhamaṃ kuryāt vibhavasyānurūpataḥ

20.340

nityotsavasya pūrve tu kārayettu viśeṣataḥ /
balidānaṃ muniśreṣṭha paścāddevaṃ paribhramet

20.341

adhamādhamamityāhuḥ parivāravihīnataḥ /
dattāvalokyakaṃ nāma tadgrāmasyaiva vṛddhikṛt

20.342

alaṃkārāṇi sarvāṇi cāsmin pūrvavadācaret /
ityuttamādi saṃprokto balikarmavidhirmayā

20.343

evaṃ sakṣepataḥ prokto nityotsavavidhirmune /
sādhakecchānurūpeṇa kārayedekadhātra tu

20.344

ātmārthaṃ vaidikenaiva tāntrikeṇaiva vā mune /
parārthe tāntrikeṇaiva miśritaṃ vā hariṃ param

20.345

arcayet pūrvavaddhīmān rājño rāṣṭrasya vardhanam /
parārthe vaidikenaiva na kuryāttu kathaṃcana

20.346

tasmāt sarvaprayatnena miśritaṃ tāntrikeṇa tu /
svārtha āvāhanaṃ kuryāt phalakādvā paṭādapi

20.347

sūryamaṇḍalamadhyādvā parārthe mūlaberakāt /
ekaberaṃ tu santyajyodvāsanāvāhanena tu

20.348

kuryāt svārthe parārthe ca śailabimbe viśeṣataḥ /
tathaiva bālagehasya bimbasya munisattama

20.349

āvāhanaṃ visargaṃ tu na smareccheṣamācaret /
aśakto 'nadhikārī vā svārthaṃ yaḥ kārayatyapi

20.350

pareṇa tatkulaṃ sarvaṃ svakulaṃ tārayiṣyati /
viṣṇorniveditaṃ sarvaṃ mamāpi priyameva ca

20.351

hastayoraṅgulīnāṃ tu svāṅguṣṭhānāmikena tu /
nirmālyaṃ mocayitvā tu prāṇānāyamya mānasaḥ(?)

20.352

tena(?) mālyaṃ ca taddravyaṃ mama prītikaraṃ śubham /
tanmālyaṃ caiva taddravyaṃ bhaktānāṃ caiva dāpayet

20.353

matpūjā tadvimāne tu vinā cenmunisattama /
sā pūjā niṣphalā bhūyāt grāmasyānarthakṛdbhavet

20.354

kākaśvānādi(?)jantūnāṃ pāṣaṇḍīnāṃ tathaiva ca /
vedavikrayakānāṃ ca vedanindakameva ca (?)

20.355

śūdrānnatatparāṇāṃ ca nāstikānāṃ viśeṣataḥ /
evamādīni jātīnāṃ(?) bhakṣaṇārthaṃ na dāpayet

20.356

avicāreṇa vā mohāt datvā rauravamāpnuyāt /
na laṅghayīta nirmālyaṃ mamāpi puruṣottama

20.357

yaścettu laṅghayet(-te?)mohāt mahān doṣo bhaviṣyati /
mahārauravamāyāgnau nimagnastatra doṣabhāk

20.358

dvijātyāditrivarṇāntaṃ vaiṣṇavānāṃ viśeṣataḥ /
tretāgnīnāṃ vratasthānaṃ yatīnāṃ śāntacetasām
dīkṣitānāṃ tapasvīnāṃ vandhyādiṣu tathaiva ca /
evamādīni bhaktānāṃ(?)dāpayeddevasaṃnidhau

20.360

tasmāt sarvaprayatnena varjitānāṃ na dāpayet /
evaṃ yaḥ kārayedbhaktyā viṣṇupūjāmanuttamām

20.361

mokṣadaṃ mokṣamicchūnāṃ dhanadaṃ dhanakāminām /
annadaṃ cānnamicchūnāṃ sarvakāmapradaṃ śubham

Original text: Viṣvaksenasaṃhitā · Edition: Lakshmi Narasimha Bhatta, Tirupati 1972 (Kendriya Sanskrit Vidyapeetha Series, 17) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc