Viṣvaksenasaṃhitā · Chapter 20
saphalaṃ sukṛtaṃ prāpya viṣṇusārūpyamṛcchati //
iti śrīpāñcarātre viṣvaksenasaṃhitāyāṃ [aṅganyāsādi- vidhirnāma] ekonaviṃśo 'dhyāyaḥ ||
viṃśo 'dhyāyaḥ
viṣvaksenaḥ---
śṛṇu nārada tattvena sādhakānāṃ hitāya vai /
pūjābhedaṃ pravakṣyāmi paramātmādimūrtiṣu
pūte manorame deśe vane puṇyatame 'pi vā /
tīrthe vā kṣetravarye vā grāme vā nagare 'pi vā
kharvaṭe kheṭake vāpi pattane vā taṭe taṭe(?) /
mahāgrāme viśeṣeṇa paścime madhyame 'pi vā
kārayenmandiraṃ samyak saumyaṃ sumanasāṃ prabhoḥ /
viṣṇoḥ pūrvoktamārgeṇa kalpayedbahuberakam
lakṣaṇaṃ pūrvamuktena tatra yadyekaberakam (?) /
rāmatrayādikānāṃ tu kalyayedbahuberakam
ātmārthaberamekaṃ vā svatantraparatantrayoḥ /
pūjābhedaḥ suramune kiñci(kaści?)dasti taducyate
āvāhanaṃ visargaṃ ca svatantre triṣu sandhiṣu /
agnikāryaṃ baliṃ caiva paratantreṣu tairvinā
ātmarthe phalakāyāṃ vā paṭe vālikhya yatnataḥ /
pūrvoktalakṣaṇopetaṃ pratiṣṭhāyāḥ krameṇa ca
saṃprokṣya navaratnānvā āvāhyabhyarcayeta vā /
sthaṇḍile pratimāyāṃ vā lauhyāmicchānurūpataḥ(?)
indranīlaṃ maratakaṃ sphaṭikaṃ vajrameva ca /
padmarāgaṃ pravālaṃ ca vaiḍūryaṃ muktameva ca
māṇikkamiti ratnāni nava teṣāṃ yathākramam /
kālaṃ vakṣye tathārcāyāḥ prātarmadhyāhna eva ca
sāyāhnaśca pradoṣaścāpyardharātramuṣastathā /
iti ṣaṭkaṃ parārthe tu pūjāyāmuttamaṃ smṛtam
madhyamārādhane sāyamuṣaśca parivarjayet /
adhame cārdharātraṃ ca sāyāhnaṃ ca vivarjayet
prātarmadhyapradoṣeṣu balibhramaṇamācaret /
nānyeṣūttamapūjāyāmapi vā madhyamārcane
balihīne tu kāle tu pūjābhedamatho śṛṇu /
āhvānamarghyapādyaṃ ca ācāmaṃ gandhapuṣpakam
dhūpo dīpo nivedyaṃ ca mukhavāsavisarjane /
iti karmottamādīnāṃ nāḍīkālaḥ pravakṣyate
prathamā saptanāḍī syāt madhyamā pañcanāḍikā /
kanīyasī trināḍī syāt iti śāstrasya niścayaḥ
divākarodayāt pūrvamācāryaḥ snānamācaret /
arkodaye muniśreṣṭha pūjākarma samācaret
snānapūrvāḥ kriyāḥsarvāḥ phalasaṃsiddhihetavaḥ /
atastān(-stat?)prathamaṃ vakṣye sādhakānāṃ hitāya vai
samudragāminyo vāpi hrade nadyāṃ jalādiṣu /
taṭāke nirjhare vāpi snānaṃ kurvīta sādhakaḥ
brāhme muhūrte cotthāya dharmamokṣārthacintakaḥ /
prāgudagdiśamāsādya sādhakaḥ snānamācaret
prācyuttare nīrarāśau snānaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ /
vāyavye nairṛtāgneyyāṃ varuṇāyāṃ visarjayet
varjite deśanīre tu yo mohāt snānamācaret /
tat snānaṃ niṣphalaṃ yāti punaḥsnānaṃ samācaret
prātarutthāya mūrtīnāṃ yāṃ mūrtiṃ svayamarcati /
tanmūrtyarcanamantreṇa sādhakaḥ snānamācaret
viṣṇumantreṇa vā sāṅgamathavā mūlavidyayā /
avagāhya jale madhye trirācamya ca mantrataḥ
visṛjyārdrāmbaraṃ cānyat vastrayugmena veṣṭayet /
sapavitrakareṇaiva mantrācamanamācaret
suvārṇādyaṅgulīyaivā(-yaṃ vā?)dhārayeddakṣiṇe bhuje (kare?) /
āpohiṣṭheti mantreṇa prokṣayet svaśiropari
tarpayet svasvamantreṇa snānakarma samācaret /
aśaktaḥ punarācamya proktāṃ vidyāmanusmaran
saṃprokṣya snānakāryāṇi kṛtvā kāryaṃ viśedbudhaḥ /
praviśya kṛtasacchaucaḥ pūjāmantreṇa mantravit
kavāṭodghāṭanaṃ kṛtvā mantreṇādyena vā mune /
vāyumantreṇa vā dvāraṃ kavāṭoddhāṭanaṃ kramāt
taddvāraṃ tu dvidhā kṛtvā sādhako mantravittamaḥ /
sūtrasyottarapārśve tu pratiśeddakṣiṇāṅghriṇā
praṇamya sādhako mantraṃ ṣaḍakṣaramanusmaran /
nityadīpaṃ tato jvālya viṣṇumantreṇa mantravit
sūtrasya dakṣiṇe pārśve uttarābhimukhaḥ svayam /
same śucau pradeśe tu kṛṣṇājinakuśāstare
phalake vā samāsīnaḥ svasthāntaḥkaraṇaḥśuciḥ /
padmaṃ vā svastikaṃ vāpi baddhvā svecchānurūpataḥ
tena mantreṇa digbandhamaṣṭadikṣu niveśayet /
rakṣārthaṃ yāgadeśaṃ taditi tattvārthadarśinaḥ
evaṃ kṛtvā tu digbandhaṃ prāṇāyāmamathārabhet /
savyāhṛtiṃ sapraṇavāṃ gāyatrīṃ śirasā saha
prāṇānāyamya yastisraḥ prāṇāyāmottamaḥ smṛtaḥ /
pañcaviṃśatikṛtvāntaḥ prāṇānāyamya mānasaḥ
abhyāso 'ṣṭākṣarasyaikaḥ prāṇāyāmaḥ sa madhyamaḥ /
prāṇo vāyuḥ śarīrasthaḥ tasyāyāmo nirodhakaḥ
pūrakaṃ kumbhakaṃ caiva recakaṃ trividha smṛtam /
jānuṃ pradakṣiṇīkṛtya na drutaṃ na vilambitam
kriyate cāṅgulisphoṭaḥ sā(?)mātrā parikīrtitaḥ /
tathā dvādaśamātrābhiḥ pūrakaṃ kriyate kramāt
tasmāddviguṇamātrābhiḥ kumbhakaṃ kriyate budhaiḥ /
tathaiva recakaṃ kṛtvā budhāstattvārthadarśinaḥ
prāṇāyāmamidaṃ proktamadhamaṃ mutisattama /
tripradhāne vidhāne 'tra yathāsaṃbhavamācaret
prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā pañca vā sapta vāthavā /
prāṇāyāmaṃ prakurvīta prāṇāyāmavidāṃ vara
tatastu kāyaśuddhyarthaṃ varṇaṃ dhūmrādi vinyaset /
śabdaḥsparśaśca rūpaṃ ca raso gandhaśca pañcamaḥ
ahaṅkāramano buddhiyuktamātmānamānayet /
sadāviṣṇau tu saṃyojya dhātudehaṃ suśodhayet
yadbījaṃ nābhimadhyasthaṃ dhūmraṃ caṇḍānilātmakam /
viśoṣayedaśeṣaṃ tu dhyāyeddehasthakalmaṣam
kṣaumaṃ hṛtpadmamadhyasthaṃ bījaṃ tejomayaṃ smaret /
athordhvatiryagābhiśca jvālābhiḥ kalmaṣaṃ dahet
śaśāṅkākṛtivaddhāyannambarasthaṃ sudhāmbudhim /
hṛtpadmavyāpibhirdehaṃ svakarma bhrāmayet sudhīḥ
suṣumnā yogamārgeṇa sarvanāḍīvisarpibhiḥ(?) /
paścācchabdādiviṣayān yojayenmūrdhnimadhyame
evaṃ cāmṛtarūpaṃ tu mayā proktaṃ tu nārada /
yadbījaṃ tu nyasennābhau anāmikyā tu nārada
aṅguṣṭhānāmikābhyāṃ tu kṣaumabījaṃ hṛdi nyaset /
sarvāsāmaṅgulīnāṃ tu mūrdhnīmaṃ (?) bījamuttamam
yakārādi vakārāntaṃ dhūmramavyāruṇāsitam /
evaṃ saṃśodhya dehaṃ tu ūrdhvapuṇḍraṃ samācaret
ūrdhvapuṇḍravidhiṃ vakṣye śṛṇu nārada tattvataḥ /
sarvāghanāśanaṃ puṇyaṃ sarvatīrthaphalapradam
svamūrtyarcanamantreṇa lalāṭādi kakutparam /
candanaṃ śvetamṛd bilvatulasīmūlatoyakaiḥ
ūrdhvapuṇḍraṃ likhedvidvānanāmikyā tu sādhakaḥ /
dvādaśa (-śaiḥ ?) dvādaśairmāsairnāmabhirvā viśuddhaye
evaṃ pūto bhavedūrdhvapuṇḍrāṇāṃ dhāraṇānmune /
sṛṣṭisthityādivaśato hastāṅganyāsayordvayoḥ
vinābhya(-pyar?)cā phalavatī mūrtimantraprabhāvataḥ /
ārādhanakramaṃ vakṣye dvārapūjādi nārada
sādhakaḥsiddhasarvāṅgaḥ subhago rogavarjitaḥ /
kuṣṭhāpasmārarahito dvārapūjāṃ samācaret
caṇḍapracaṇḍagaruḍāḥ caturthyantaṃ namo 'ntakam /
dakṣiṇottarapūrve tu(-pūrveṣu?) dvāre ca praṇavaiḥ saha
caṇḍādhare tu cakraṃ syāt pracaṇḍasyādhare 'mbujam /
gandhapuppādibhirdvārapūjāmevaṃ samācaret
athavā dvārapūjāyāḥ kramaṃ śṛṇu mahāmune /
caṇḍādīn pūrvavat pūjya cakrādirahitena tu
dhātāraṃ pūjayedvāme vidhātāraṃ tu dakṣiṇe /
sūtrasya dakṣiṇe sthitvā ācāryo mantravitamaḥ
adhobhāge tu bhūmiḥ syāduparyaṅgaṃ pūjayecchriyam /
durgā gaṇapatī caiva kavāṭasthau prapūjayet
śaṅgapadmanidhī caiva śākhayormūladeśataḥ /
gaṅgāṃ ca yamunāṃ caiva kavāṭādhārake nyaset
utkarṣaṇīṃ karṣaṇīṃ ca antaryantre hyadhopari /
gandhapuṣpākṣatairdhūpaiḥ dīpādyairdvāramarcayet
atha caṇḍaṃ pracaṇḍaṃ ca garuḍāntaṃ(-ḍaṃ ca?)samarcayet /
praṇavādi snanāmnā ca mantramityabhidhīyate
pūrvavat pūjayeddvāradevāṃstantravicakṣaṇaḥ /
triprakāraṃ mayā proktaṃ yathāyogaṃ samācaret
praṇavādisvanāmnā ca pūjayediha nārada /
evaṃ saṃkṣepataḥ proktaḥ dvārapūjāvidhikramaḥ
kāṃsyaghaṇṭādhvaniṃ kṛtvā dvāramācchādya vāsasā /
praviśeddevapārśve tu sādhakaḥ saṃyatendriyaḥ
pūvoktamāsanaṃ kṛtvā devasyāsanamārabhet /
sauvarṇe rājate vātha tāmre vātha mahāmune
kuśena vātha puṣpeṇa kalpayedāsanaṃ hareḥ /
devasya purataḥ kṛtvā hyāsanaṃ saṃyatendriyaḥ
ādhāraḥ praṇavo jñeyaḥ śaktirvāgīśvarī tathā /
kandaṃ ca pṛthivīṃ smṛtya(-tvā?)nālamākāśarūpakam
nālasyāgre smaret padmaṃ hṛtpadmaṃ paramālayam /
ādhārādīni sarvāṇi hyāsanasya mahāmune
ajñānāt kalpayenmohāt niṣphalaṃ syānna saṃśayaḥ /
tasmāt sarvaprayatnena ādhārādīni kalpayet
ādhāraṃ prathamaṃ nyasya śaktiṃ caiva tataḥ param /
śaktyopari nyaseddhīmān kandaṃ caiva mahāmune
kandasyopari vinyasya nālamākāśarūpakam /
nālasyāgre tu vinyasya dharmādīni yathākramam
dharmādīnāṃ tu tanmadhye padmaṃ śvetāṣṭapatrakam /
dharmaṃ jñānaṃ ca vairāgyaṃ aiśvaryaṃ ca catuṣṭayam
catvāryetāni koṇeṣu āgneyādiṣu vinyaset /
madhye tu rudraṃ vinyasya nālamūlasya madhyame
adharmājñāna (-nā?) vairāgyānaiśvaryaṃ ca catuṣṭayam /
vinyasecca caturdikṣu pūrvādiṣu yathākramam
dharmādīni nyasedādau mantreṇādyena saṃyutam /
svanāmnā caiva sarveṣāṃ mantramityabhidhīyate
adharmādīni sarveṣāṃ svasvanāmnā ca sādhakaḥ /
vinyasecca caturdikṣu pūrvādikramayogataḥ
evaṃ nyāsaṃ kramāt kṛtvā hyādhārādi mahāmune /
nāradaḥ---
dharmajñānādirūpāṇi śrotumicchāmyahaṃ prabho
āyudhāni ca sarveṣāṃ yathāvadvaktumarhasi /
viṣvaksenaḥ---
śṛṇu nārada tattvajña viṣṇupādaparāyaṇa
dharmādīnāṃ svarūpāṇi pravakṣyāmyāyudhāni ca /
caturvaktraṃ caturbāhuṃ dvipādaṃ cāsitānanam
śaṅkhacakradharaṃ saumyaṃ pītāmbarasamanvitam /
jātipuṣpadalaprakhyaṃ sarvābharaṇabhūṣitam
dharmamūrtiriti khyātaṃ jñānamūrtiṃ bravīmi te /
dvipādaṃ ca caturbāhuṃ caturvaktraṃ sanātanam
nīlotpaladalaprakhyaṃ śaṅkacakragadādharam /
jñānamūrtiriti khyātaṃ vairāgyasya vadāmyaham
raktākṣitrayasaṃyuktaṃ caturvaktraṃ caturbhujam /
pītāmbaradharaṃ saumyaṃ śaṅkhacakradharaṃ sadā
karṇikāradalaprakhyaṃ vāyavyaṃ diśamāśritam /
vairāgyasye(-mi?)ti nirdiṣṭaṃ aiśvaryasya vadāmi te
raktotpaladalaprakhyaṃ caturvaktraṃ caturbhujam /
pītābhbadharaṃ saumyaṃ śaṅkhacakradharaṃ sadā
sitānanasamāyuktaṃ muktāhārasamanvitam /
aiśvaryasyeti nirdiṣṭamīśvarasya vadāmi te
kundendumukta(?)saṃkāśaṃ dvipādaṃ ca caturbhujam /
raktākṣitrayasaṃyuktaṃ jaṭāmakuṭadhāriṇam
pītāmbaradharaṃ saumyaṃ paraśuṃ(īśvaraṃ?)śūladhāriṇam /
sarvābharaṇasaṃyuktaṃ sarvaśobhitaśobhanam
itthaṃ harasya rūpaṃ tu devarṣe viddhi nārada /
evaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ dharmajñānādirūpakam
adharmādīni gātrāṇi (?) vakṣyāmi śṛṇu nārada /
raktavarṇaṃ mahākāyaṃ kambugrīvaṃ caturbhujam
ekavaktraṃ bṛhatkukṣiṃ netratrayasamanvitam /
raktāmbaradharaṃ raudraṃ khaṅgamudgaradhāriṇam
adharmasayaivamuktaṃ tu ajñānasya vadāmi te /
pītavarṇaṃ bṛhatkukṣiṃ mahākāyaṃ caturbhujam
śūlakhaṅgadharaṃ raudraṃ sarvābharaṇabhūṣitam /
etadajñānarūpaṃ syādavairāgyaṃ vadāmi te
dūrvāśyāmanibhaṃ brahman dvipādaṃ ca caturbhujam /
paraśupāśadharaṃ raudraṃ raktāmbaradharaṃ sadā
akṣitrayasamopetaṃ jaṭāmakuṭadhāriṇam (-dhārakam?) /
avairāgyasya rūpaṃ syāt anaiśvaryaṃ vadāmi te
dhūmrākāraṃ bṛhatkukṣiṃ caturbāhuṃ mahāhanum /
ekavaktraṃ mahākāyaṃ muktakeśasamanvitam
aśrīkaramasaumyaṃ ca akṣitrayasamanvitam /
anaiśvaryasya rūpaṃ tu nirdiṣṭamadhunā mune
dharmādipañcapādāni adharmādīni nārada /
teṣāṃ rūpaṃ smarennityaṃ nyasettasmin yathākramam
anyathā kalpayenmohāt ādhārādinirūpakam(?) /
tatpūjā niṣphalā yāti grāmasyāgnibhayaṃ bhavet
tasmāt sarvaprayatnena smaredrūpāṇi sādhakaḥ /
nyasedaṣṭadalaṃ padmaṃ teṣāmupari nārada
tatrārkasomavahnīṃśca uparyupari vanyiset /
vṛttākāraṃ tu raktābhamarkamaṇḍalakaṃ nyaset
tatropari nyaseddhyātvā śvetaṃ vṛttaṃ śaśāṅkakam /
agnimagninibhaṃ dhyātvā trikoṇaṃ maṇḍalopari
evaṃ rūpaṃ tu saṃcintya maṇḍalārkādi nārada /
maṇḍalopari vinyasya tāmasādi guṇatrayam
tāmasaṃ rājasaṃ caiva sātvikaṃ ca yathākramam /
tāmasaṃ kṛṣṇarūpaṃ tu rājasaṃ raktarūpakam
sātvikaṃ śvotavarṇaṃ tu varṇānyetāni saṃsmaret /
tatra tadvarṇakaṃ cintya maṇḍalopari vinyaset
tāmasādini vinyasya nyasedātmadvayaṃ budhaḥ /
ātmānaṃ cāntarātmānaṃ vāsudevaparāyaṇau
ātmā tu śvetavarṇaḥ syādantarātmā tathaiva ca /
ś teṣāṃ varṇaṃ tu saṃcintya nyasedātmāntarātmake
ādhārādyantarātmāntaṃ nyāsakramamatho śṛṇu /
ādhāraṃ prathamaṃ nyasya śvetavarṇaṃ trimūrtiyuk
śaktinyāsaṃ dvitīye tu kandanyāsamataḥ param /
nālamākāśarūpaṃ syāttamovarṇaṃ caturthakam
nālasyāgneyakoṇe tu dharmamūrtiṃ tu pañcamam /
ṣaṣṭhaṃ tu nairṛte nyasya jñānamūrtiṃ tu nārada
saptame tu nyasedvidvān vairāgyaṃ vāyugocare /
aiśvaryamaṣṭamaṃ nyasya īśāne tantravittamaḥ
navamaṃ nālamūle tu rudramūrtiṃ sadāśivam /
daśamaṃ nālasyāgre tu pūrve 'dharmaṃ tu vinyaset
ekādaśe tu vinyasya dakṣiṇe 'jñānarūpakam /
paścime tu nyaset paścādavairāgyaṃ tu nārada
udīcyāṃ vinyaseddevamanaiśvaryaṃ trayodaśa /
nālasyāgre smaredvidvān padmaṃ tatparamālayam
etat padmāsanaṃ proktaṃ tridaśaiḥ pūjitaṃ sadā /
tatropari nyaset paścāt maṇḍalārkādi nārada
guṇatrayaṃ nyasenmadhye tāmasādi yathākramam /
guṇamadhye nyaseddhīmānātmānaṃ cāntarātmakam
evaṃ saṃkṣepataḥ prokta āsanasya kramo mayā /
āsanasyārcanaṃ vakṣye saṃkṣepādvidhipūrvakam
ādhārādyantarātmāntaṃ mūrtīnāṃ munisattama /
vyastaiḥsaṃpūjayet sarvaṃ samastairvā samāhitaḥ
arcayedgandhapuṣpādyaiḥ pūjayettaṃ manoramaiḥ /
teṣāṃ svanāmakairmantrairdadyāt sarvaṃ yathākramam
etat kalpyaṃ muniśreṣṭha āhvānaṃ ca vadāmyaham /
svarṇādyanyatamaṃ pātraṃ kuḍubadvayapūritam
itthaṃ hi lakṣaṇaṃ proktaṃ sarvapātrāṇi nārada /
āvāhanādi pātraṃ tat pañcaṣaṭsapta eva vā
pūjakasyāgrataḥ sthāpya prokṣayenmūlavidyayā /
eteṣāmapyalābhe tu śaṅkhaśuktimathāpi vā
kṣālayet sarvapātrāṇi viṣṇugāyatriyā mune /
āḍhakadvayasaṃpūrṇāṃ pakvabimbaphalākṛtim
vardhanīṃ vāmapārśve tu vinyasyāpūrayedbudhaḥ /
gālitairudakairyasyāṃ gandhapuṣpayutāṃ nyaset
śeṣaṃ dakṣiṇapārśve tu parito vāgrato 'pi vā /
sthāpayettu krameṇaiva pūjādravyaṃ samastakam
tat pātreṣvekapātraṃ tu saṃgṛhya munisattama /
ṣaḍakṣareṇa mantreṇa saṃprokṣya tu punaḥ punaḥ
tatpātraṃ tu punaḥ prokṣya gandhodena prapūrayet /
tasmin śirasi (?) puṣpaṃ ca nyasettoyaṃ sapuṣpakam
uddhṛtya pūjāmantreṇa dhyātvātra mahāmune /
yadrūpaṃ cintitaṃ samyak tadrūpaṃ cintya(?) sādhakaḥ
avatīrṇaṃ mahāberādāgacchāntena mūrdhni ca /
prokṣya caivāsanaṃ dadyāt kevalena jagadguroḥ
prakṣipya vādamūle tu puṣpamuṣṭiṃ tataḥ param /
namaskṛtyāñjaliṃ paścāt darśayenmunisattama
ardhyaṃ pādyaṃ tathācāmaṃ datvā devāya mantravit /
tatastu parivārāṇi pātraśeṣeṇa kalpayet
parivārakramaṃ vakṣye yathātattvena (yathātathyena?) nārada /
āvāhanāṃśatoyena kalpeyattu yathākramam
pūrve tu vāsudevaṃ tu śuddhasphaṭikasaṃnibham /
śaṅkhacakragadāpāṇiṃ pītāmbaravibhūṣitam
saṃkarṣaṇaṃ nyasedyāmye śaśibālārkasaṃnibham /
śaṅkhacakrasamopetaṃ caturbāhuvirājitam
pradyumnaṃ paścime nyasya śātakumbhanibhaṃ mune /
śaṅkhacakragadāpāṇiṃ pītāmbaravibhūṣitam
aniruddhaṃ nyasettasminnuttare nīlarūpiṇam /
śaṅkhacakrasamāyuktaṃ pītavastraṃ caturbhujam
śriyaṃ suvarṇavarṇābhāṃ śvetarūpāṃ sarasvatīm /
raktavarṇāṃ ratiṃ paścāt śāntiṃ kuṅkumasaṃnibhām
āgneyādiṣu koṇeṣu vinyasecchaktirūpakam /
paiśāce tu nyaset paścāt śaṅkhādīnāṃ tu nārada
pūrve śaṅkha niyuñjīta śvetavarṇaṃ sa(ca?)nādayuk /
kālāgnisadṛśākāraṃ dakṣiṇe cakramuttamam
paścime tu gadāṃ nyasya haridrābhāmanuttamām /
raktavarṇanibhaṃ padmamuttare tu nyasedbudhaḥ
musalaṃ kṛṣṇavarṇaṃ tu āgneyyāṃ diśi vinyaset /
nairṛtāyāṃ nyasettatra khaṅgamākāśasaṃnibham
pañcavarṇa tathā śārṅgaṃ vāyavye tantravittamaḥ /
sarvavarṇamayākārāṃ vanamālāṃ tathaiśake
etaddbrijīyāvaraṇaṃ garbhāgāre prakīrtitam /
dvārasya dakṣiṇe caṇḍaṃ kṛṣṇavarṇaṃ caturbhujam
śaṅkhacakragadāpāṇiṃ triṇetraṃ raktalocanam /
evaṃ rūpaṃ tu saṃcintya pracaṇḍaṃ tu tataḥ śṛṇu
śaṅkhacakragadāpāṇiṃ raktavarṇaṃ caturbhujam /
dvārasyottarapārśve tu triṇetraṃ bhīmarūpiṇam
purato vainateyaṃ ca suvarṇābhaṃ kṛtāñjalim /
karaṇḍamakuṭaṃ nīlavāsasaṃ priyadarśanam
nīlāgranāsikāyuktaṃ nāgābharaṇabhūṣitam /
evaṃ tu garuḍaṃ cintya balarāmasya mūrtivat
yo bhaktyā devamabhyarcet tathaiva garuḍaṃ yajet /
bhagavatpramukhaṃ paścādgarutmantaṃ niyojayet
raktavarṇaṃ caturbāhuṃ dvibāhuṃ vā munīśvara /
sarvābharaṇasaṃyuktaṃ sarvaśobhanaśobhitam
kālāgnisadṛśākāraṃ cakradhṛṅmakuṭānvitam /
evaṃ cakrādhidaivaṃ tu pūjayeddvārapārśvake
śaṅkhābhaṃ saumyarūpaṃ tu sarvābharaṇabhūṣitam /
upavītayutaṃ śvetaṃ śaṅkhadhṛṅmakuṭānvitam
caturbāhuṃ dvibāhuṃ vā dhyāyeddvārasya vāmake /
dhātāraṃ pītavarṇaṃ vidhātāramaruṇaprabham
śyāmavarṇā tu bhūmiḥ syāt raktavarṇāṃ haripriyām /
durgāṃ ca komalaśyāmāṃ śvetarūpaṃ vināyakam
śaṅkhapadmanidhī caiva śvetaraktanibhau mune /
gaṅgāṃ ca yamunāṃ caiva śvetakṛṣṇanibhe mune
utkarṣaṇīṃ tu raktāṃ vai karṣaṇīṃ raktavarṇakām /
evaṃ dvāre tu saṃcintya trisandhyāyāṃ(-su?) prapūjayet
nārcayedupasandhyāyāṃ caṇḍādīn dvārapālakān /
ajñānādarcayenmohāt sthānanāśo bhaviṣyati
durbhikṣaṃ jāyate rāṣṭraṃ dhanadhānyavināśakṛt /
tasmāt sarvaprayatnena vidhinoktaṃ samācaret
vimānāgneyayāmye tu tanmadhye gaṇanāyakam /
pūrvavadvarṇakaṃ cintya hastivaktraṃ caturbhujam
vimāne dakṣiṇe kuryāt dakṣiṇāmūrtimīśvaram /
akṣamālādharaṃ devamaṣṭākṣaraparāyaṇam
triṇetraṃ śvetasaṃkāśaṃ saumyaṃ somārdhadhāriṇam /
nāradādyṛṣisaṃghaiśca sevitaṃ dakṣiṇāmukham
evaṃ rahasyarūpaṃ te saṃkṣepeṇa vidhīyate /
tasya dakṣiṇapāśve tu mātṝṇāmuttarāmukham
kalpayenmuniśārdūla sarvasaṃpatsukhāvaham /
ālayasyottare mātṝḥ kalpayedbā munīśvara
teṣāṃ nāma kramādguhyaṃ śṛṇuṣvāvahito 'dhunā /
vāgīśvarīkriyākīrtiḥ lakṣmīsṛṣṭistathaiva ca
vidyākāntiśca saptaitāḥ kathitā viṣṇumātaraḥ /
uttare paścime caiva hayāsyaḥ śrīdharastathā
vīrabhadragaṇeśau vā mātṝṇāṃ dvārapālakau /
sādhakecchānurūpeṇa kalpayedviṣṇumātaraḥ
mātaraśca suvarṇābhāḥ śrīdharaḥ śyāma eva ca /
hayaśīrṣaḥsuvarṇābho varṇā etāḥ (-te?) prakīrtitāḥ
tathaiva vīrabhadrādi varṇaṃ tu paripaṭhyate /
vimānapṛṣṭhabhāge tu anantamatha sādhakaḥ
pañcāsyapannagordhve tu pañcavaktraiḥ(?)samāvṛtam /
caturbhujaṃ samāsīnaṃ śaṅkhacakragadādharam
itthaṃ hi lakṣaṇopetaṃ sarvadevairnamaskṛtam /
saumyāsyeśānayormadhye durgāṃ śyāmanibhāṃ yajet
tasyottare tu vinyasya mama rūpaṃ camūpateḥ /
śyāmalaṃ piṅgalākṣaṃ tu piṅgaśmaśruḥ sanātanam
śaṅkhacakragadāpāṇiṃ caturbāhuṃ kirīṭinam (?) /
pītāmbaradharaṃ saumyaṃ vivṛttākṣisamanvitam
tarjayan vāmatarjanyā nāsāgrāsannayā jagat /
evaṃ hi mama rūpaṃ te (tu?) paṭhyate munisattama
parivāravidhānoktamatha bāhyeṣu vinyaset /
dvārasya śaṅkhacakre tu dakṣiṇottarataḥ smaret
dakṣiṇe śaṅkhavarṇaṃ tu śaṅkhacakragadādharam /
caturbhujaṃ triṇetraṃ tu mūrdhni śaṅkhaṃ nyaset sadā
vāmapārśve nyaseccakramagnirūpaṃ caturbhujam /
triṇetraṃ bhīmasaṃkāśaṃ śaṅkhacakragadādharam
tanmūrdhni vinyaseccakraṃ nīlāmbarakirīṭinam /
evaṃ tu lakṣaṇaṃ proktaṃ śaṅcakrādirūpakam (?)
indrādīśānaparyantaṃ sveṣu sthāneṣu yojayet /
vajrahasttaṃ sahasrākṣaṃ saumyaṃ tu śyāmalākṛtim
saundaryamindradaivatyaṃ dhyāyedindraṃ kirīṭinam /
triśikhaṃ raktavarṇābhaṃ raktamālyairalaṃkṛtam
tripādaṃ cāṣṭabāhuṃ ca raktanetratrayaṃ mune /
raktakeśanakhaśmaśruvahnirūpaṃ saśaktikam
dharmarājaṃ tato dhyāyet sarvalakṣaṇalakṣitam /
kālameghanibhākāraṃ dvibhujaṃ daṃṇḍapāṇinam
kirīṭahārakeyūramakuṭādivibhūṣitam /
sarvapretādhināthasya lakṣaṇaṃ kathitaṃ mayā
tatastu rakṣasāmīśaṃ nirṛtiṃ raktamūrdhajam /
khaṅgabāhuṃ mahākāyaṃ raktavaktraṃ triṇetrakam
etattu lakṣaṇaṃ proktaṃ rākṣasādhipatestataḥ /
sarvalakṣaṇasaṃyuktaṃ sarvālaṃkārabhūṣitam
śyāmalaṃ pāśahastaṃ ca jaleśaṃ paṅkajāsanam /
dhūmravarṇanibhākāraṃ dhvajayuktaṃ mahābhujam
dvipādaṃ ca dvihastaṃ ca sarveṣāṃ prāṇasaṃjñitam /
itthaṃ te muniśārdūla lakṣaṇaṃ paripaṭhyate
dhyāyet saumye tu matimān yakṣeśvaramanuttamam /
taptahāṭakasaṃkāśaṃ sarvalakṣaṇalakṣitam
dvipādaṃ ca dvihastaṃ ca daṇḍapāṇiṃ dhaneśvaram /
śvetādriśikharākāraṃ dvipādaṃ ca caturbhujam
vṛṣadhvajaṃ triṇetraṃ ca śūlapāṇīndumaulinam /
evaṃ dhyāyet kramāt sarvān svanāmnā pūjayet pṛthak
etattṛtīyāvaraṇe dvārapārśvendusūryayoḥ /
raktavarṇaṃ mahākāyaṃ kambugrīvaṃ caturbhujam
śaṅkhacakragadāpāṇiṃ triṇetraṃ bhīmarūpiṇam /
cintaceddakṣiṇe pārśve tṛtīyadvārake ravim
kundapuṣpanibhākāraṃ śaṅkhacakragadādharam /
caturbhujaṃ triṇetraṃ ca pītavastraṃ ca cintayet
dvārasya vāmapārśve tu śaśāṅkākṛtimuttamam /
maulipṛṣṭhasya sūryādau cintayenmaṇḍalākṛtim
evaṃ śaśiṃ raviṃ dhyātvā tṛtīyadvārapārśvayoḥ /
kumudādīni sarvāṇi nyaset pūrvādiṣu kramāt
kumudaḥ kumudākṣaśca puṇḍarīko 'tha vāmanaḥ /
śaṅkukarṇaḥsarpanetraḥ sumukhaḥ supratiṣṭhitaḥ
eteṣāṃ lakṣaṇaṃ proktaṃ dhyāyedasmin mahotsave /
tadvat jñātvātra bhūteśān pūjayet sādhakottamaḥ
purataḥ sthāpayet sarvān viṣṇupāriṣadān bahūn /
sarvavarṇadharāḥsarve sarve śastrāstrapāṇayaḥ
mahāpīṭhe tu saṃsmṛtya sarvān bhūtagaṇānvitān /
pūjākāle tato dhyāyet svarūpaṃ pūjakaḥ kramāt
svanāmnā parivārāṇāṃ praṇavādinamontakam /
arghyapādyādibhirvāpi gandhādyairvā munīśvara
arcayennityapūjāyāṃ praṇavādimanusmaran /
asmin tantre mayā proktaṃ caṇḍādyāvaraṇārcanam
utsave parivārāṇāmarcanāvidhiruttamaḥ /
tathaivābhyarcya matimān parivārānatandritaḥ
evamabhyarcya bhūteśān paścāt pūjāṃ samācaret /
kṣālayet sarvapātrāṇi pūrvoktena vidhānataḥ
sarvadravyāṇi saṃprokṣya nirīkṣyādyena mantrataḥ /
āvāhanādibhiḥ sarvairupacārakrameṇa tu
devadevaṃ samabhyarcya sa yāti paramāṃ gatim /
upacārakramaṃ vakṣye yathāvadanupūrvaśaḥ
pūrvamāvāhanaṃ kuryāt punarāsanameva ca /
tṛtīyaṃ puṣpavikṣepaṃ turīyaṃ tu namaskṛtim
pañcamo 'ñjalimudrā ca (syāt?) ṣaṣṭhamardhyaṃ tathaiva ca /
pādyaṃ tu saptamaṃ kuryāt tathācamanamaṣṭamam
snapanaṃ navamaṃ vidyāddaśamo vasanaṃ bhavet /
ekādaśo bhūṣaṇaṃ syāt dvādaśastūpavītakam
trayodaśaścācamanaṃ gandhaścaiva caturdaśaḥ /
puṣpaṃ pañcadaśaścaiva ṣoḍaśo dhūpa eva ca
dīpaḥ saptadaśaścaiva mudrāṣṭādaśa ucyate /
havirekonaviṃśaśca pānīyaṃ viṃśakastathā
ekaviṃśastathācāmaḥ tāmbūlaṃ ca dvāviṃśakaḥ /
upacārastrayoviṃśa ācāmastadanantaram
mukhavāsaḥ pañcaviṃśaḥ ṣaḍviṃśo geyamucyate /
purāṇaṃ saptaviṃśaśca nṛttahomamataḥ param
balibhramaṇamekonatriṃśa ardhyamataḥ param /
puṣpaṃ vā muniśārdūla dadyādicchānurūpataḥ
ekatriṃśo mukhavāsaścodvāsanamataḥ param /
dvātriṃśadupacārāṇāmuktamevaṃ mahāmune
vakṣye kalopacārāṇi (-rāṃstu?) śṛṇuṣvāvahito bhava /
ādya āvāhanaṃ paścāt āsanaṃ tadanantaram
pādyaṃ tṛtīya ardhyaṃ syādācāmaṃ pañcamaḥ smṛtaḥ /
ṣaṣṭhaṃ tu snapanaṃ vidyāt saptamo vasanaṃ bhavet
aṣṭamastūpavītaṃ syānnavamaṃ gandha ucyate /
daśamaḥ puṣpavinyāsaḥ dhūpa ekādaśo bhavet
dīpastataḥ paraṃ vidyāt caruṇastu (caroścaiva?) nivedanam /
caturdaśyañjalimudrā pradakṣiṇamataḥ param
udvāsanaṃ ṣoḍaśaḥ syādityevamaparaḥkramaḥ /
evaṃ ṣoḍaśadhā proktā upacārāṇi(-rāṃstu?)nārada
ekādaśopacārāṇāṃ kramaṃ śṛṇu mahāmune /
āvāhanaṃ tu prathamaḥ dvitīyaścāsanaṃ bhavet
arghya cānantaraṃ vidyāt pādyaṃ caiva tataḥ param /
devasyācamanaṃ vidyāt pañcamaṃ tu vicakṣaṇaḥ
gandhaṃ cānantaraṃ vidyāt saptamaṃ puṣpameva ca /
dhūpaṃ tu cāṣṭamaṃ vidyāt dīpastu navamaḥ smṛtaḥ
daśamastu nivedyaṃ syādudvāsanamataḥ param /
mukhyagauṇakrameṇaiva viniyogaṃ tataḥ śṛṇu
yatra pūjottamā tatra kuryānmukhyopacārakam /
madhyamārādhanaṃ yattu trakṛdhyamaprayojayet
arcā kanīyasī yatra tatraivaikādaśena tu /
prayojyamiti śāstrasya niścayaḥ sādhakottamaiḥ
sarve sarvatra vā pūjā deśakālānurūpataḥ /
sādhakecchānurūpeṇa kuryādvā munipuṅgava
ani(āri?)rādhayiṣurmūtrā yadyadvai sādhakottamaḥ /
tattadvai mūrtimantreṇa kuryāt sarvopacārakam
snapane mantrabhedo 'sti mūrtīnāṃ munisattama /
nitye naimittike vāpi viṣṇornukamathāvapi
nārāyaṇopaniṣadaṃ dvādaśākṣarameva ca /
nārāyaṇaṃ brāhmaṇaṃ(?)vā ato devī(-ve?)ti vā punaḥ
sahasraśīrṣaṃ devamaṣṭākṣaramathāpi vā /
sahasraśīrṣā puruṣo mantraṃ vā parameṣṭhinaḥ
eteṣvanyatamaṃ vāpi snapanaṃ sādhakaḥ śuciḥ /
kurvan svarāṣṭramuddhṛtya viṣṇulokamavāpnuyāt
kevalaṃ mūlamantreṇa pūjakaḥ puruṣottama /
āvāhanādibhiḥ sarvairupacāraiḥ samarcayet
suguṇo vaṃśasaṃpanno nirdeṣo rogavarjitaḥ /
āvāhanādi karmāṇi sarvāṇyetāni sarvadā
aṣṭākṣareṇa vā kuryāt mūrtīnāṃ munisattama /
pūjakasyottamatvācca nirdeṣatvānmahāmune
kevalaṃ puṣpamātreṇa deveśastṛpyate 'tra tu /
sā pūjā saphalaṃ yāti vṛddhikṛt grāmarājyoḥ
evaṃ yaḥ kārayedbhaktyā sa yāti paramāṃ gatim /
yatirvā brahmacārī vā pūjako munisattama
dviguṇaṃ phalamāpnoti nātra kāryā vicāraṇā /
evaṃ saṃpūjayedbhaktyā viṣṇuṃ sakalamavyayam
iha loke śriyaṃ prāpya paraloke tathaiva ca /
sarvān kāmānavāpnoti sarvayajñaphalaṃ bhavet
viśeṣamatra vakṣyāmi ātmārthasya parasya ca /
upacārakramaṃ sarvaṃ sādhakānāṃ hitāya tu
arghyādimukhavāsantaṃ kramāddevāya kalpayet /
arghyaṃ pādyaṃ tathācāmaḥ madhuparkaḥ punaśca tat
tāmbūlaṃ gandhapuṣpaṃ ca akṣato dhūpa eva ca /
dīpo hyañjalimudrā tu nivedyaṃ tu mahāmune
pānīyācamanīyaṃ ca mukhavāsastathaiva ca /
evaṃ kramo muniśreṣṭha tatkrameṇāthavārcayet
kṣālayet sarvapātrāṇi pūrvavattantravittamaḥ /
tattat pātreṣu taddravyaṃ nikṣipyāpūrya puṣpakam
arghyatoyaṃ svamantreṇa mukhamālepayaddhareḥ /
pādyaṃ devasya pāde ca dīyate(dadyādvai?)svasvavidyayā
devasya dakṣiṇe haste hyācāmaṃ madhuparkakam /
punarācāmatāmbūlaṃ tathaiva ca punaḥ punaḥ
jātiśrīkaṇṭha(-khaṇḍa?)mādāya peṣayet piṣṭhapaṅkavat /
karpūreṇa samāyuktaṃ kuḍubadvayapūritam
kevalaṃ candanaṃ vāpi gandhaṃ ṣaṇmuṣṭimātrakam /
puṣpaprasthacatuṣkaistu mūrtīnāṃ tu pṛthakpṛthak
dāpayettu prayatnena sādhakaḥ paramārthavit /
dhūpaṃ surabhiṇā vyāptaṃ prāptajvālocchritojjñitam
bahurekhamanāragnyaṃ daśamātraṃ pradāpeyat (?) /
dīpaṃ saptāṅgulotthānaṃ ghṛtakarpūradīpitam
dhūpaṃ tu dāpayedgandhaṃ nāsikāyāṃ tu dakṣiṇe /
dadyādyathākramaṃ sarvaṃ vāsudevāya bhaktitaḥ
kalamādīni (?) sarvāṇi śeṣāṅgaṃ mardayedbudhaḥ /
vāmahastena mantrajñaḥ puṣpaṃ gṛhya samāhitaḥ
dakṣiṇena kareṇaiva dadyāddevasya pādayoḥ /
muṣṭimātraṃ pradadyāttu trivāreṇa (-raṃ ca?) svavidyayā
madhyamānāmikāmadhye cāṅguṣṭhena samanvitam /
akṣataṃ tu tato dadyāt tathaiva ca punaḥ punaḥ
devasya vāmanāsau ca(-nāsāyāṃ?) dhūpaṃ dadyāt samāhitaḥ /
dakṣiṇe devadṛkpārśve dīpaṃ dadyāttu mantravit
trimātrakaṃ tu mudrāyā darśanaṃ dakṣiṇādṛśi /
kapilājyena saṃsrāvya hyannasuktena saṃspṛśet
pariṣicyādi mantreṇa pāṇiṃ dadyāttu pāṇinā (?) /
dadyāttaddakṣiṇe haste haviḥprāśanamudrayā
pānīyācamanīyaṃ ca mukhavāsaṃ tathaiva ca /
evaṃ ṣoḍaśadhā proktaṃ viśeṣeṇopacārakam
dadyādyathākramaṃ sarvaṃ bhaktipūtena cetasā /
tatastu sādhakaḥ samyak praṇamyāñjalimudrayā
devasya pādau hastābhyāṃ saṃspṛśettat samāhitaḥ /
tatastvatharvavede tu śaunakāyāṃ tu śākhayā
nārāyaṇopaniṣadaṃ uccārya ca punaḥ punaḥ /
tribhiḥ kāṇḍaiḥsamuccārya mantreṇaiva mahāmune
deveśastṛpyate caiva nātra kāryā vicāraṇā /
rājarāṣṭravivṛddhiḥ syāt grāmādiṣu tathaiva ca
arcayennānyathā mohādābhicārakaro bhavet /
sā pūjā niṣphalā caiva rogavṛddhirbhaviṣyati
tasmāt sarvaprayatnena tribhiḥ kāṇḍaiḥ samarcayet /
agnikāryaṃ tu pūrvoktaṃ kuryāttantravicakṣaṇaḥ
samidho mūlamantreṇa ājyamājyena mantrataḥ /
caruṃ puruṣasūktena pratyekaṃ ṣoḍaśāhutīḥ
hutvā hutvāgnimadhye tu sādhako mantravittamaḥ /
śeṣadravyāṇi sarvāṇi pūrvoktenaiva kārayet
agnikāryaṃ samāpyaivaṃ balidānamathocyate /
balidānakramaḥ sarvaḥ saṃkṣepādvakṣyate 'dhunā
nitye naimittike caiva sarvasaṃpat sukhāvaham /
svarṇādīnāṃ tu pātrāṇāṃ lakṣaṇaṃ kathyate 'dhunā
tālaṃ tu karṇikā proktaṃ tatpādārdhatalaṃ tathā /
pādaṃ tu tadbahiḥ kuryāt tadante valayaṃ bhavet
balipātraṃ samākhyātaṃ tāmrarājatahaimakam /
uttamādhamamadhyaṃ syāt vibhavasyānurūpataḥ
kārayedbalipātraṃ tu ekadravyeṇa śilpinā /
ācāryo 'laṃkṛtaḥ samyak pātramādāya maṇḍale
sādhitaṃ prokṣitaṃ paścāt gālitenodakena tu /
tasminmadhye tu kurvīta sudṛḍhaṃ haviṣāsanam
karṇikāraparīmāṇaṃ yattāvadvistāramucyate /
caturaṅgulamutsedhamannapīṭhasya nārada
lakṣaṇaṃ cātra saṃproktaṃ nityapūjotsavasya tu /
mahotsave na kurvīta cānnapīṭhasya copari
kārayecchibikādyeṣu balibhramaṇamuttamam /
kalpayet saparīvāramantarāvaraṇasthitam
tasmin pātropari nyasya svanāmnā munisattama /
annopari paṭaṃ nyasya puṣpairanyaiḥ prakīrya ca
vastrairābharaṇaiścitraiḥ gandhaiḥ puṣpairalaṃkṛtam /
suvarṇakusumaiścitraiḥ prabhāvāsitasaṃyutam (?)
vāsikādyābhirmālābhiḥ (?)bhūṣitaṃ sumanoramam /
sauvarṇaṃ rājataṃ vāpi tāmraṃ vātīva sundaram
tasmin tiṣṭhāpayedbimbaṃ svasvamūrtyanusārataḥ /
alābhe kāñcane vāpi rājataṃ tāmrameva vā
taṇḍulaṃ ca caruṃ puṣpaṃ prātarmadhyāhna eva ca /
pradoṣe ca baliṃ kuryāt yathāyogakrameṇa tu
arghyādi cāṣṭamaṃ dadyāt mukhavāsāntameva vā /
dīpāntaṃ vā pradātavyaṃ svena mantreṇa deśikaḥ
anyapātre tu mantrajñaḥ cānnaṃ toyasamanvitam /
gandhapuṣpasamāyuktaṃ svastivācanasaṃyutam
pīṭhe pīṭhe muniśreṣṭha balidānaṃ samācaret /
śaṅkhaghoṣasamāyuktaṃ dhūpadīpasamanvitam
vitānadhvajasaṃyuktaṃ chatracāmaraśobhitam /
tūryavāditraghoṣaiśca jayaśabdasamanvitam
śiṣyamabhyarcya gandhādyaiḥ garuḍaṃ saṃsmaret svayam /
vidyānāmādimantreṇa pātramutthāpayedguruḥ
sthāpayenmūrdhni śiṣyasya balipātramanuttamam /
tatpātre sthāpayeddevaṃ gacchamānaṃ (-ntaṃ ca?) prakalpayet
śanaiḥ śanairmuniśreṣṭha śaṅkhādyairgeyasaṃyutam /
balibhramaṇakāle tu bimbāgre balimācaret
yo mohādbimbahīne tu balikarmaṇi cenmune (?) /
tatsthānaṃ nidhanaṃ yāti tatrasthā narakaṃ vrajet
tasmāt sarvaprayatnena bimbāgre balimācaret /
pratimācāryayormadhye gamanaṃ varjayettataḥ
gamanaṃ yadi cettatra snapanaṃ pañcagavyakaiḥ /
tadante gandhatoyena snāpayettena mūrtinā (?)
puṇyāhaghoṣasaṃyuktaṃ svastisūktaravairyutam /
mantrāṇāmādimantreṇa mūrtimantreṇa vā mune
samidājyena caruṇā pratyekaikāhutiṃ kramāt /
hutvā sve sve tu juhuyāt svāhāntena yathākramam
paścāt pūrṇāhutiṃ hutvā śeṣakarma samācaret /
ādyaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā nṛttageyasamanvitam
dvitīyaṃ ca paribhramya geyatūryasamanvitam /
tṛtīyaṃ tu paribhramya tūryairnānāvidhairyutam
caṇḍapracaṇḍaprabhṛti mahāpīṭhāntameva ca /
arghyapādyādinābhyarcya gandhādyairjalasaṃyutam
parivārān samabhyarcya yathāpūrvaṃ prakalpitam /
balibhramāntaṃ kṛtvā tu mahāpīṭhapradakṣiṇam
tṛtīyasavane gatvā punaḥ kuryāt pradakṣiṇam /
śaṅkhaśabdatrayaṃ kuryāt gopure niḥsvanaṃ gatā(?)
vimānadvāramāsādya ārghyaṃ vā puṣpameva vā /
datvā tanmūrtimantreṇa garbhāgāre(-raṃ?) praveśayet
pīṭhasya dakṣiṇe pārśve balibimbaṃ prasādayet /
pādyādi caturo dadyāt karmārcāyāṃ tathaiva ca
balipātrasthitaṃ puṣpaṃ mamāgre nikṣipedbudhaḥ /
annapīṭhaṃ satoyaṃ ca mahāpīṭhe vinikṣipet
prakṣālya pādau hastau ca ācamya vidhinā punaḥ /
nyāsaṃ kṛtvā vidhānena mūrtimantreṇa pūrvavat
kakudantaṃ lalāṭādi nyaseddehe yathākramam /
sahasraṃ vā śataṃ vāpi aṣṭāviṃśamathāpi vā
svena svena tu mantreṇa yathāśakti japet kramāt /
namaskāraṃ kramāt kṛtvā tanmūrtistutibhiḥ kramāt
japenmantrī svamantreṇa devadevasya saṃnidhau /
asmin kāle tu deveśastṛpyate(?)nātra saṃśayaḥ
sarvān kāmānavāpnoti grāmarājñośca vṛddhikṛt(?) /
anyathā devadeveśaḥ kupyate(?)nātra saṃśayaḥ
tasmāt sarvaprayatnena japenmūrtistutiṃ budhaḥ /
puṣpaṃ datvā namaskṛtya mūlabere nayeddharim
āvāhanaṃ yathāpūrvaṃ tadvadudvāsanaṃ kuru /
ālokya dattamityāhuḥ balidānottamaṃ param
saṃkṣepeṇa mayā proktaṃ vakṣye dattāvalokanam /
athavā parivārāṇāṃ balidānavidhikramam
pravakṣyāmi muniśreṣṭha guhyādguhyataraṃ śṛṇu /
jhallarīmaddalairyuktaṃ nānāvādyasamanvitam
nityotsavasya pūrve tu balidānaṃ samācaret /
sarvālaṃkārasaṃyuktaṃ vitānadhvajasaṃyutam
nṛttagītasamāyuktaṃ paścādbimbaṃ paribhramet(?) /
madhyamaṃ balidānaṃ taccaṇḍādibhyo hyatandritaḥ
dattāvalokyakaṃ(-kanaṃ?) nāma rājño rāṣṭrasya vṛddhikṛt /
evaṃ dine dine kuryāt parivārabalikramam
evaṃ saṃkṣepataḥ prokto nityotsavabalibhramaḥ /
viśeṣaṃ cātra vakṣyami parārthe balikarmaṇi
śṛṇuṣvāvahito bhūtvā guhyādguhyataraṃ mune /
indrādilokapālān vā kalyayet kramayogataḥ
ekāvaraṇamārgaṃ cet parivārabalikramam /
prathamāvaraṇe kuryāt vighneśādīn vivarjayet
caṇḍādiśarvaparyantaṃ saṃsthāpya balimācaret /
paścādbaliṃ mahāpīṭhe saṃsthāpya prathamaṃ mune
śaṅkhādigeyasaṃyuktaṃ dvitīyaṃ bhrāmayeddharim /
nānāvādyasamāyuktaṃ tṛtīyaṃ bhrāmayeddharim
paścāddevaṃ mahābhāgo nītvārghyādyaiḥsamarcayet /
śaṅkhādigeyasaṃyuktaṃ dvitīyaṃ bhrāmayeddharim
nānāvādyasamāyuktaṃ tṛtīyaṃ bhrāmayeddharim /
paścāddevaṃ mahābhāgo nītvārghyādyaiḥ samarcayet
pādyodakaṃ gṛhītvā tu bhaktān saṃprokṣya mantravit /
evaṃ balividhiḥ prokto ekāvaraṇapūjane
punaḥ prākāramatraiva kalpitaścenmunīśvara (?) /
caṇḍādīśāvasānaṃ tu prathamāvaraṇe nyaset
śeṣāṇi parivārāṇi dvitīye ca tṛtīyake /
indrādi supratiṣṭhāntaṃ punaḥsaṃsthāpya mantravit
pūrvoktena vidhānena balidānaṃ samācaret /
sā pūjā saphalā bhūtvā vardhate śrīrdine dine
rājño rāṣṭrasya vṛddhiḥ syāt ālayasya tathaiva ca /
evaṃ dine dine kuryāt tṛtīyāvaraṇāvṛtam(?)
evameva baliṃ kuryāt dvitīyāvaraṇālaye /
arghyāvasānaṃ pūvoktamārgeṇa prathame nyaset
vidhneśādi(?)muniśreṣṭha prathamaṃ(me?) balimācaret /
prathamāvaraṇe paścāt indrādīnāṃ baliṃ haret
tṛtīyāvaraṇe paścāt kumudādibaliṃ haret /
taṃ baliṃ madhyamamidaṃ pūrvā pūrvā garīyasī (?)
anyathāphalamāpnoti durbhikṣānarthadā bhavet /
tasmāt kuryāt prayatnena baliṃ viṇorvidhānataḥ
vṛkṣamūle 'drimūle vā kuḍye vātra guhāntare /
kiṃcidasmin viśeṣo 'sti tatkramaṃ śṛṇu nārada
devāgre pūrvavat kalpya maṇḍapaṃ saparicchadam /
tatropalipya vidhivat hastamātraṃ samaṃtataḥ
tanmadhye śaktimāvāhya pātre pādukasaṃyute /
arghyādisaptamaṃ datvā pṛthak pādyādibhiḥ kramāt
maṇḍapaṃ paritaḥ kalpya parivārān viśeṣataḥ /
ekāvaraṇamārgeṇa maṇḍapaṃ bhrāmayet kramāt
matsyādīnāṃ tu devarṣe evameva samācaret /
balidānaṃ muniśreṣṭha śeṣaṃ pūrvavadācaret
anyathāphalamāpnoti kartā bhartā ca naśyati /
kevalaṃ balidānaṃ tu pravakṣyāmi śṛṇu kramāt
homotsavavihīnaṃ cet sādhako munisattama /
pañcottaradaśān sarvān caṇḍādidvārapālakān
pūjayenmuniśārdūla gandhapuṣpādibhiḥ kramāt /
taddvāre balirityāhuradhamaḥ paripaṭhyate
uttame 'pyuttamaṃ kuryāt madhyame madhyamaṃ kuru /
adhame 'pyadhamaṃ kuryāt vibhavasyānurūpataḥ
nityotsavasya pūrve tu kārayettu viśeṣataḥ /
balidānaṃ muniśreṣṭha paścāddevaṃ paribhramet
adhamādhamamityāhuḥ parivāravihīnataḥ /
dattāvalokyakaṃ nāma tadgrāmasyaiva vṛddhikṛt
alaṃkārāṇi sarvāṇi cāsmin pūrvavadācaret /
ityuttamādi saṃprokto balikarmavidhirmayā
evaṃ sakṣepataḥ prokto nityotsavavidhirmune /
sādhakecchānurūpeṇa kārayedekadhātra tu
ātmārthaṃ vaidikenaiva tāntrikeṇaiva vā mune /
parārthe tāntrikeṇaiva miśritaṃ vā hariṃ param
arcayet pūrvavaddhīmān rājño rāṣṭrasya vardhanam /
parārthe vaidikenaiva na kuryāttu kathaṃcana
tasmāt sarvaprayatnena miśritaṃ tāntrikeṇa tu /
svārtha āvāhanaṃ kuryāt phalakādvā paṭādapi
sūryamaṇḍalamadhyādvā parārthe mūlaberakāt /
ekaberaṃ tu santyajyodvāsanāvāhanena tu
kuryāt svārthe parārthe ca śailabimbe viśeṣataḥ /
tathaiva bālagehasya bimbasya munisattama
āvāhanaṃ visargaṃ tu na smareccheṣamācaret /
aśakto 'nadhikārī vā svārthaṃ yaḥ kārayatyapi
pareṇa tatkulaṃ sarvaṃ svakulaṃ tārayiṣyati /
viṣṇorniveditaṃ sarvaṃ mamāpi priyameva ca
hastayoraṅgulīnāṃ tu svāṅguṣṭhānāmikena tu /
nirmālyaṃ mocayitvā tu prāṇānāyamya mānasaḥ(?)
tena(?) mālyaṃ ca taddravyaṃ mama prītikaraṃ śubham /
tanmālyaṃ caiva taddravyaṃ bhaktānāṃ caiva dāpayet
matpūjā tadvimāne tu vinā cenmunisattama /
sā pūjā niṣphalā bhūyāt grāmasyānarthakṛdbhavet
kākaśvānādi(?)jantūnāṃ pāṣaṇḍīnāṃ tathaiva ca /
vedavikrayakānāṃ ca vedanindakameva ca (?)
śūdrānnatatparāṇāṃ ca nāstikānāṃ viśeṣataḥ /
evamādīni jātīnāṃ(?) bhakṣaṇārthaṃ na dāpayet
avicāreṇa vā mohāt datvā rauravamāpnuyāt /
na laṅghayīta nirmālyaṃ mamāpi puruṣottama
yaścettu laṅghayet(-te?)mohāt mahān doṣo bhaviṣyati /
mahārauravamāyāgnau nimagnastatra doṣabhāk
dvijātyāditrivarṇāntaṃ vaiṣṇavānāṃ viśeṣataḥ /
tretāgnīnāṃ vratasthānaṃ yatīnāṃ śāntacetasām
dīkṣitānāṃ tapasvīnāṃ vandhyādiṣu tathaiva ca /
evamādīni bhaktānāṃ(?)dāpayeddevasaṃnidhau
tasmāt sarvaprayatnena varjitānāṃ na dāpayet /
evaṃ yaḥ kārayedbhaktyā viṣṇupūjāmanuttamām
mokṣadaṃ mokṣamicchūnāṃ dhanadaṃ dhanakāminām /
annadaṃ cānnamicchūnāṃ sarvakāmapradaṃ śubham
Original text: Viṣvaksenasaṃhitā · Edition: Lakshmi Narasimha Bhatta, Tirupati 1972 (Kendriya Sanskrit Vidyapeetha Series, 17) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0