વિષ્વક્સેનસંહિતા · અધ્યાય 20

સફલં સુકૃતં પ્રાપ્ય વિષ્ણુસારૂપ્યમૃચ્છતિ ॥
ઇતિ શ્રીપાઞ્ચરાત્રે વિષ્વક્સેનસંહિતાયાં [અઙ્ગન્યાસાદિ- વિધિર્નામ] એકોનવિંશો ઽધ્યાયઃ ॥
વિંશો ઽધ્યાયઃ
વિષ્વક્સેનઃ---
શૃણુ નારદ તત્ત્વેન સાધકાનાં હિતાય વૈ ।
પૂજાભેદં પ્રવક્ષ્યામિ પરમાત્માદિમૂર્તિષુ

પૂતે મનોરમે દેશે વને પુણ્યતમે ઽપિ વા ।
તીર્થે વા ક્ષેત્રવર્યે વા ગ્રામે વા નગરે ઽપિ વા

ખર્વટે ખેટકે વાપિ પત્તને વા તટે તટે(?) ।
મહાગ્રામે વિશેષેણ પશ્ચિમે મધ્યમે ઽપિ વા

કારયેન્મન્દિરં સમ્યક્ સૌમ્યં સુમનસાં પ્રભોઃ ।
વિષ્ણોઃ પૂર્વોક્તમાર્ગેણ કલ્પયેદ્બહુબેરકમ્

લક્ષણં પૂર્વમુક્તેન તત્ર યદ્યેકબેરકમ્ (?) ।
રામત્રયાદિકાનાં તુ કલ્યયેદ્બહુબેરકમ્

આત્માર્થબેરમેકં વા સ્વતન્ત્રપરતન્ત્રયોઃ ।
પૂજાભેદઃ સુરમુને કિઞ્ચિ(કશ્ચિ?)દસ્તિ તદુચ્યતે

આવાહનં વિસર્ગં ચ સ્વતન્ત્રે ત્રિષુ સન્ધિષુ ।
અગ્નિકાર્યં બલિં ચૈવ પરતન્ત્રેષુ તૈર્વિના

આત્મર્થે ફલકાયાં વા પટે વાલિખ્ય યત્નતઃ ।
પૂર્વોક્તલક્ષણોપેતં પ્રતિષ્ઠાયાઃ ક્રમેણ ચ

સંપ્રોક્ષ્ય નવરત્નાન્વા આવાહ્યભ્યર્ચયેત વા ।
સ્થણ્ડિલે પ્રતિમાયાં વા લૌહ્યામિચ્છાનુરૂપતઃ(?)

ઇન્દ્રનીલં મરતકં સ્ફટિકં વજ્રમેવ ચ ।
પદ્મરાગં પ્રવાલં ચ વૈડૂર્યં મુક્તમેવ ચ

માણિક્કમિતિ રત્નાનિ નવ તેષાં યથાક્રમમ્ ।
કાલં વક્ષ્યે તથાર્ચાયાઃ પ્રાતર્મધ્યાહ્ન એવ ચ

સાયાહ્નશ્ચ પ્રદોષશ્ચાપ્યર્ધરાત્રમુષસ્તથા ।
ઇતિ ષટ્કં પરાર્થે તુ પૂજાયામુત્તમં સ્મૃતમ્

મધ્યમારાધને સાયમુષશ્ચ પરિવર્જયેત્ ।
અધમે ચાર્ધરાત્રં ચ સાયાહ્નં ચ વિવર્જયેત્

પ્રાતર્મધ્યપ્રદોષેષુ બલિભ્રમણમાચરેત્ ।
નાન્યેષૂત્તમપૂજાયામપિ વા મધ્યમાર્ચને

બલિહીને તુ કાલે તુ પૂજાભેદમથો શૃણુ ।
આહ્વાનમર્ઘ્યપાદ્યં ચ આચામં ગન્ધપુષ્પકમ્

ધૂપો દીપો નિવેદ્યં ચ મુખવાસવિસર્જને ।
ઇતિ કર્મોત્તમાદીનાં નાડીકાલઃ પ્રવક્ષ્યતે

પ્રથમા સપ્તનાડી સ્યાત્ મધ્યમા પઞ્ચનાડિકા ।
કનીયસી ત્રિનાડી સ્યાત્ ઇતિ શાસ્ત્રસ્ય નિશ્ચયઃ

દિવાકરોદયાત્ પૂર્વમાચાર્યઃ સ્નાનમાચરેત્ ।
અર્કોદયે મુનિશ્રેષ્ઠ પૂજાકર્મ સમાચરેત્

સ્નાનપૂર્વાઃ ક્રિયાઃસર્વાઃ ફલસંસિદ્ધિહેતવઃ ।
અતસ્તાન્(-સ્તત્?)પ્રથમં વક્ષ્યે સાધકાનાં હિતાય વૈ

સમુદ્રગામિન્યો વાપિ હ્રદે નદ્યાં જલાદિષુ ।
તટાકે નિર્ઝરે વાપિ સ્નાનં કુર્વીત સાધકઃ

બ્રાહ્મે મુહૂર્તે ચોત્થાય ધર્મમોક્ષાર્થચિન્તકઃ ।
પ્રાગુદગ્દિશમાસાદ્ય સાધકઃ સ્નાનમાચરેત્

પ્રાચ્યુત્તરે નીરરાશૌ સ્નાનં કુર્યાદ્વિચક્ષણઃ ।
વાયવ્યે નૈરૃતાગ્નેય્યાં વરુણાયાં વિસર્જયેત્

વર્જિતે દેશનીરે તુ યો મોહાત્ સ્નાનમાચરેત્ ।
તત્ સ્નાનં નિષ્ફલં યાતિ પુનઃસ્નાનં સમાચરેત્

પ્રાતરુત્થાય મૂર્તીનાં યાં મૂર્તિં સ્વયમર્ચતિ ।
તન્મૂર્ત્યર્ચનમન્ત્રેણ સાધકઃ સ્નાનમાચરેત્

વિષ્ણુમન્ત્રેણ વા સાઙ્ગમથવા મૂલવિદ્યયા ।
અવગાહ્ય જલે મધ્યે ત્રિરાચમ્ય ચ મન્ત્રતઃ

વિસૃજ્યાર્દ્રામ્બરં ચાન્યત્ વસ્ત્રયુગ્મેન વેષ્ટયેત્ ।
સપવિત્રકરેણૈવ મન્ત્રાચમનમાચરેત્

સુવાર્ણાદ્યઙ્ગુલીયૈવા(-યં વા?)ધારયેદ્દક્ષિણે ભુજે (કરે?) ।
આપોહિષ્ઠેતિ મન્ત્રેણ પ્રોક્ષયેત્ સ્વશિરોપરિ

તર્પયેત્ સ્વસ્વમન્ત્રેણ સ્નાનકર્મ સમાચરેત્ ।
અશક્તઃ પુનરાચમ્ય પ્રોક્તાં વિદ્યામનુસ્મરન્

સંપ્રોક્ષ્ય સ્નાનકાર્યાણિ કૃત્વા કાર્યં વિશેદ્બુધઃ ।
પ્રવિશ્ય કૃતસચ્છૌચઃ પૂજામન્ત્રેણ મન્ત્રવિત્

કવાટોદ્ઘાટનં કૃત્વા મન્ત્રેણાદ્યેન વા મુને ।
વાયુમન્ત્રેણ વા દ્વારં કવાટોદ્ધાટનં ક્રમાત્

તદ્દ્વારં તુ દ્વિધા કૃત્વા સાધકો મન્ત્રવિત્તમઃ ।
સૂત્રસ્યોત્તરપાર્શ્વે તુ પ્રતિશેદ્દક્ષિણાઙ્ઘ્રિણા

પ્રણમ્ય સાધકો મન્ત્રં ષડક્ષરમનુસ્મરન્ ।
નિત્યદીપં તતો જ્વાલ્ય વિષ્ણુમન્ત્રેણ મન્ત્રવિત્

સૂત્રસ્ય દક્ષિણે પાર્શ્વે ઉત્તરાભિમુખઃ સ્વયમ્ ।
સમે શુચૌ પ્રદેશે તુ કૃષ્ણાજિનકુશાસ્તરે

ફલકે વા સમાસીનઃ સ્વસ્થાન્તઃકરણઃશુચિઃ ।
પદ્મં વા સ્વસ્તિકં વાપિ બદ્ધ્વા સ્વેચ્છાનુરૂપતઃ

તેન મન્ત્રેણ દિગ્બન્ધમષ્ટદિક્ષુ નિવેશયેત્ ।
રક્ષાર્થં યાગદેશં તદિતિ તત્ત્વાર્થદર્શિનઃ

એવં કૃત્વા તુ દિગ્બન્ધં પ્રાણાયામમથારભેત્ ।
સવ્યાહૃતિં સપ્રણવાં ગાયત્રીં શિરસા સહ

પ્રાણાનાયમ્ય યસ્તિસ્રઃ પ્રાણાયામોત્તમઃ સ્મૃતઃ ।
પઞ્ચવિંશતિકૃત્વાન્તઃ પ્રાણાનાયમ્ય માનસઃ

અભ્યાસો ઽષ્ટાક્ષરસ્યૈકઃ પ્રાણાયામઃ સ મધ્યમઃ ।
પ્રાણો વાયુઃ શરીરસ્થઃ તસ્યાયામો નિરોધકઃ

પૂરકં કુમ્ભકં ચૈવ રેચકં ત્રિવિધ સ્મૃતમ્ ।
જાનું પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ન દ્રુતં ન વિલમ્બિતમ્

ક્રિયતે ચાઙ્ગુલિસ્ફોટઃ સા(?)માત્રા પરિકીર્તિતઃ ।
તથા દ્વાદશમાત્રાભિઃ પૂરકં ક્રિયતે ક્રમાત્

તસ્માદ્દ્વિગુણમાત્રાભિઃ કુમ્ભકં ક્રિયતે બુધૈઃ ।
તથૈવ રેચકં કૃત્વા બુધાસ્તત્ત્વાર્થદર્શિનઃ

પ્રાણાયામમિદં પ્રોક્તમધમં મુતિસત્તમ ।
ત્રિપ્રધાને વિધાને ઽત્ર યથાસંભવમાચરેત્

પ્રાણાયામત્રયં કૃત્વા પઞ્ચ વા સપ્ત વાથવા ।
પ્રાણાયામં પ્રકુર્વીત પ્રાણાયામવિદાં વર

તતસ્તુ કાયશુદ્ધ્યર્થં વર્ણં ધૂમ્રાદિ વિન્યસેત્ ।
શબ્દઃસ્પર્શશ્ચ રૂપં ચ રસો ગન્ધશ્ચ પઞ્ચમઃ

અહઙ્કારમનો બુદ્ધિયુક્તમાત્માનમાનયેત્ ।
સદાવિષ્ણૌ તુ સંયોજ્ય ધાતુદેહં સુશોધયેત્

યદ્બીજં નાભિમધ્યસ્થં ધૂમ્રં ચણ્ડાનિલાત્મકમ્ ।
વિશોષયેદશેષં તુ ધ્યાયેદ્દેહસ્થકલ્મષમ્

ક્ષૌમં હૃત્પદ્મમધ્યસ્થં બીજં તેજોમયં સ્મરેત્ ।
અથોર્ધ્વતિર્યગાભિશ્ચ જ્વાલાભિઃ કલ્મષં દહેત્

શશાઙ્કાકૃતિવદ્ધાયન્નમ્બરસ્થં સુધામ્બુધિમ્ ।
હૃત્પદ્મવ્યાપિભિર્દેહં સ્વકર્મ ભ્રામયેત્ સુધીઃ

સુષુમ્ના યોગમાર્ગેણ સર્વનાડીવિસર્પિભિઃ(?) ।
પશ્ચાચ્છબ્દાદિવિષયાન્ યોજયેન્મૂર્ધ્નિમધ્યમે

એવં ચામૃતરૂપં તુ મયા પ્રોક્તં તુ નારદ ।
યદ્બીજં તુ ન્યસેન્નાભૌ અનામિક્યા તુ નારદ

અઙ્ગુષ્ઠાનામિકાભ્યાં તુ ક્ષૌમબીજં હૃદિ ન્યસેત્ ।
સર્વાસામઙ્ગુલીનાં તુ મૂર્ધ્નીમં (?) બીજમુત્તમમ્

યકારાદિ વકારાન્તં ધૂમ્રમવ્યારુણાસિતમ્ ।
એવં સંશોધ્ય દેહં તુ ઊર્ધ્વપુણ્ડ્રં સમાચરેત્

ઊર્ધ્વપુણ્ડ્રવિધિં વક્ષ્યે શૃણુ નારદ તત્ત્વતઃ ।
સર્વાઘનાશનં પુણ્યં સર્વતીર્થફલપ્રદમ્

સ્વમૂર્ત્યર્ચનમન્ત્રેણ લલાટાદિ કકુત્પરમ્ ।
ચન્દનં શ્વેતમૃદ્ બિલ્વતુલસીમૂલતોયકૈઃ

ઊર્ધ્વપુણ્ડ્રં લિખેદ્વિદ્વાનનામિક્યા તુ સાધકઃ ।
દ્વાદશ (-શૈઃ ?) દ્વાદશૈર્માસૈર્નામભિર્વા વિશુદ્ધયે

એવં પૂતો ભવેદૂર્ધ્વપુણ્ડ્રાણાં ધારણાન્મુને ।
સૃષ્ટિસ્થિત્યાદિવશતો હસ્તાઙ્ગન્યાસયોર્દ્વયોઃ

વિનાભ્ય(-પ્યર્?)ચા ફલવતી મૂર્તિમન્ત્રપ્રભાવતઃ ।
આરાધનક્રમં વક્ષ્યે દ્વારપૂજાદિ નારદ

સાધકઃસિદ્ધસર્વાઙ્ગઃ સુભગો રોગવર્જિતઃ ।
કુષ્ઠાપસ્મારરહિતો દ્વારપૂજાં સમાચરેત્

ચણ્ડપ્રચણ્ડગરુડાઃ ચતુર્થ્યન્તં નમો ઽન્તકમ્ ।
દક્ષિણોત્તરપૂર્વે તુ(-પૂર્વેષુ?) દ્વારે ચ પ્રણવૈઃ સહ

ચણ્ડાધરે તુ ચક્રં સ્યાત્ પ્રચણ્ડસ્યાધરે ઽમ્બુજમ્ ।
ગન્ધપુપ્પાદિભિર્દ્વારપૂજામેવં સમાચરેત્

અથવા દ્વારપૂજાયાઃ ક્રમં શૃણુ મહામુને ।
ચણ્ડાદીન્ પૂર્વવત્ પૂજ્ય ચક્રાદિરહિતેન તુ

ધાતારં પૂજયેદ્વામે વિધાતારં તુ દક્ષિણે ।
સૂત્રસ્ય દક્ષિણે સ્થિત્વા આચાર્યો મન્ત્રવિતમઃ

અધોભાગે તુ ભૂમિઃ સ્યાદુપર્યઙ્ગં પૂજયેચ્છ્રિયમ્ ।
દુર્ગા ગણપતી ચૈવ કવાટસ્થૌ પ્રપૂજયેત્

શઙ્ગપદ્મનિધી ચૈવ શાખયોર્મૂલદેશતઃ ।
ગઙ્ગાં ચ યમુનાં ચૈવ કવાટાધારકે ન્યસેત્

ઉત્કર્ષણીં કર્ષણીં ચ અન્તર્યન્ત્રે હ્યધોપરિ ।
ગન્ધપુષ્પાક્ષતૈર્ધૂપૈઃ દીપાદ્યૈર્દ્વારમર્ચયેત્

અથ ચણ્ડં પ્રચણ્ડં ચ ગરુડાન્તં(-ડં ચ?)સમર્ચયેત્ ।
પ્રણવાદિ સ્નનામ્ના ચ મન્ત્રમિત્યભિધીયતે

પૂર્વવત્ પૂજયેદ્દ્વારદેવાંસ્તન્ત્રવિચક્ષણઃ ।
ત્રિપ્રકારં મયા પ્રોક્તં યથાયોગં સમાચરેત્

પ્રણવાદિસ્વનામ્ના ચ પૂજયેદિહ નારદ ।
એવં સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તઃ દ્વારપૂજાવિધિક્રમઃ

કાંસ્યઘણ્ટાધ્વનિં કૃત્વા દ્વારમાચ્છાદ્ય વાસસા ।
પ્રવિશેદ્દેવપાર્શ્વે તુ સાધકઃ સંયતેન્દ્રિયઃ

પૂવોક્તમાસનં કૃત્વા દેવસ્યાસનમારભેત્ ।
સૌવર્ણે રાજતે વાથ તામ્રે વાથ મહામુને

કુશેન વાથ પુષ્પેણ કલ્પયેદાસનં હરેઃ ।
દેવસ્ય પુરતઃ કૃત્વા હ્યાસનં સંયતેન્દ્રિયઃ

આધારઃ પ્રણવો જ્ઞેયઃ શક્તિર્વાગીશ્વરી તથા ।
કન્દં ચ પૃથિવીં સ્મૃત્ય(-ત્વા?)નાલમાકાશરૂપકમ્

નાલસ્યાગ્રે સ્મરેત્ પદ્મં હૃત્પદ્મં પરમાલયમ્ ।
આધારાદીનિ સર્વાણિ હ્યાસનસ્ય મહામુને

અજ્ઞાનાત્ કલ્પયેન્મોહાત્ નિષ્ફલં સ્યાન્ન સંશયઃ ।
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન આધારાદીનિ કલ્પયેત્

આધારં પ્રથમં ન્યસ્ય શક્તિં ચૈવ તતઃ પરમ્ ।
શક્ત્યોપરિ ન્યસેદ્ધીમાન્ કન્દં ચૈવ મહામુને

કન્દસ્યોપરિ વિન્યસ્ય નાલમાકાશરૂપકમ્ ।
નાલસ્યાગ્રે તુ વિન્યસ્ય ધર્માદીનિ યથાક્રમમ્

ધર્માદીનાં તુ તન્મધ્યે પદ્મં શ્વેતાષ્ટપત્રકમ્ ।
ધર્મં જ્ઞાનં ચ વૈરાગ્યં ઐશ્વર્યં ચ ચતુષ્ટયમ્

ચત્વાર્યેતાનિ કોણેષુ આગ્નેયાદિષુ વિન્યસેત્ ।
મધ્યે તુ રુદ્રં વિન્યસ્ય નાલમૂલસ્ય મધ્યમે

અધર્માજ્ઞાન (-ના?) વૈરાગ્યાનૈશ્વર્યં ચ ચતુષ્ટયમ્ ।
વિન્યસેચ્ચ ચતુર્દિક્ષુ પૂર્વાદિષુ યથાક્રમમ્

ધર્માદીનિ ન્યસેદાદૌ મન્ત્રેણાદ્યેન સંયુતમ્ ।
સ્વનામ્ના ચૈવ સર્વેષાં મન્ત્રમિત્યભિધીયતે

અધર્માદીનિ સર્વેષાં સ્વસ્વનામ્ના ચ સાધકઃ ।
વિન્યસેચ્ચ ચતુર્દિક્ષુ પૂર્વાદિક્રમયોગતઃ

એવં ન્યાસં ક્રમાત્ કૃત્વા હ્યાધારાદિ મહામુને ।
નારદઃ---
ધર્મજ્ઞાનાદિરૂપાણિ શ્રોતુમિચ્છામ્યહં પ્રભો

આયુધાનિ ચ સર્વેષાં યથાવદ્વક્તુમર્હસિ ।
વિષ્વક્સેનઃ---
શૃણુ નારદ તત્ત્વજ્ઞ વિષ્ણુપાદપરાયણ

ધર્માદીનાં સ્વરૂપાણિ પ્રવક્ષ્યામ્યાયુધાનિ ચ ।
ચતુર્વક્ત્રં ચતુર્બાહું દ્વિપાદં ચાસિતાનનમ્

શઙ્ખચક્રધરં સૌમ્યં પીતામ્બરસમન્વિતમ્ ।
જાતિપુષ્પદલપ્રખ્યં સર્વાભરણભૂષિતમ્

ધર્મમૂર્તિરિતિ ખ્યાતં જ્ઞાનમૂર્તિં બ્રવીમિ તે ।
દ્વિપાદં ચ ચતુર્બાહું ચતુર્વક્ત્રં સનાતનમ્

નીલોત્પલદલપ્રખ્યં શઙ્કચક્રગદાધરમ્ ।
જ્ઞાનમૂર્તિરિતિ ખ્યાતં વૈરાગ્યસ્ય વદામ્યહમ્

રક્તાક્ષિત્રયસંયુક્તં ચતુર્વક્ત્રં ચતુર્ભુજમ્ ।
પીતામ્બરધરં સૌમ્યં શઙ્ખચક્રધરં સદા

કર્ણિકારદલપ્રખ્યં વાયવ્યં દિશમાશ્રિતમ્ ।
વૈરાગ્યસ્યે(-મિ?)તિ નિર્દિષ્ટં ઐશ્વર્યસ્ય વદામિ તે

રક્તોત્પલદલપ્રખ્યં ચતુર્વક્ત્રં ચતુર્ભુજમ્ ।
પીતાભ્બધરં સૌમ્યં શઙ્ખચક્રધરં સદા

સિતાનનસમાયુક્તં મુક્તાહારસમન્વિતમ્ ।
ઐશ્વર્યસ્યેતિ નિર્દિષ્ટમીશ્વરસ્ય વદામિ તે

કુન્દેન્દુમુક્ત(?)સંકાશં દ્વિપાદં ચ ચતુર્ભુજમ્ ।
રક્તાક્ષિત્રયસંયુક્તં જટામકુટધારિણમ્

પીતામ્બરધરં સૌમ્યં પરશું(ઈશ્વરં?)શૂલધારિણમ્ ।
સર્વાભરણસંયુક્તં સર્વશોભિતશોભનમ્

ઇત્થં હરસ્ય રૂપં તુ દેવર્ષે વિદ્ધિ નારદ ।
એવં સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તં ધર્મજ્ઞાનાદિરૂપકમ્

અધર્માદીનિ ગાત્રાણિ (?) વક્ષ્યામિ શૃણુ નારદ ।
રક્તવર્ણં મહાકાયં કમ્બુગ્રીવં ચતુર્ભુજમ્

એકવક્ત્રં બૃહત્કુક્ષિં નેત્રત્રયસમન્વિતમ્ ।
રક્તામ્બરધરં રૌદ્રં ખઙ્ગમુદ્ગરધારિણમ્

અધર્મસયૈવમુક્તં તુ અજ્ઞાનસ્ય વદામિ તે ।
પીતવર્ણં બૃહત્કુક્ષિં મહાકાયં ચતુર્ભુજમ્

શૂલખઙ્ગધરં રૌદ્રં સર્વાભરણભૂષિતમ્ ।
એતદજ્ઞાનરૂપં સ્યાદવૈરાગ્યં વદામિ તે

દૂર્વાશ્યામનિભં બ્રહ્મન્ દ્વિપાદં ચ ચતુર્ભુજમ્ ।
પરશુપાશધરં રૌદ્રં રક્તામ્બરધરં સદા

અક્ષિત્રયસમોપેતં જટામકુટધારિણમ્ (-ધારકમ્?) ।
અવૈરાગ્યસ્ય રૂપં સ્યાત્ અનૈશ્વર્યં વદામિ તે

ધૂમ્રાકારં બૃહત્કુક્ષિં ચતુર્બાહું મહાહનુમ્ ।
એકવક્ત્રં મહાકાયં મુક્તકેશસમન્વિતમ્

અશ્રીકરમસૌમ્યં ચ અક્ષિત્રયસમન્વિતમ્ ।
અનૈશ્વર્યસ્ય રૂપં તુ નિર્દિષ્ટમધુના મુને

ધર્માદિપઞ્ચપાદાનિ અધર્માદીનિ નારદ ।
તેષાં રૂપં સ્મરેન્નિત્યં ન્યસેત્તસ્મિન્ યથાક્રમમ્

અન્યથા કલ્પયેન્મોહાત્ આધારાદિનિરૂપકમ્(?) ।
તત્પૂજા નિષ્ફલા યાતિ ગ્રામસ્યાગ્નિભયં ભવેત્

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન સ્મરેદ્રૂપાણિ સાધકઃ ।
ન્યસેદષ્ટદલં પદ્મં તેષામુપરિ નારદ

તત્રાર્કસોમવહ્નીંશ્ચ ઉપર્યુપરિ વન્યિસેત્ ।
વૃત્તાકારં તુ રક્તાભમર્કમણ્ડલકં ન્યસેત્

તત્રોપરિ ન્યસેદ્ધ્યાત્વા શ્વેતં વૃત્તં શશાઙ્કકમ્ ।
અગ્નિમગ્નિનિભં ધ્યાત્વા ત્રિકોણં મણ્ડલોપરિ

એવં રૂપં તુ સંચિન્ત્ય મણ્ડલાર્કાદિ નારદ ।
મણ્ડલોપરિ વિન્યસ્ય તામસાદિ ગુણત્રયમ્

તામસં રાજસં ચૈવ સાત્વિકં ચ યથાક્રમમ્ ।
તામસં કૃષ્ણરૂપં તુ રાજસં રક્તરૂપકમ્

સાત્વિકં શ્વોતવર્ણં તુ વર્ણાન્યેતાનિ સંસ્મરેત્ ।
તત્ર તદ્વર્ણકં ચિન્ત્ય મણ્ડલોપરિ વિન્યસેત્

તામસાદિનિ વિન્યસ્ય ન્યસેદાત્મદ્વયં બુધઃ ।
આત્માનં ચાન્તરાત્માનં વાસુદેવપરાયણૌ

આત્મા તુ શ્વેતવર્ણઃ સ્યાદન્તરાત્મા તથૈવ ચ ।
શ્ તેષાં વર્ણં તુ સંચિન્ત્ય ન્યસેદાત્માન્તરાત્મકે

આધારાદ્યન્તરાત્માન્તં ન્યાસક્રમમથો શૃણુ ।
આધારં પ્રથમં ન્યસ્ય શ્વેતવર્ણં ત્રિમૂર્તિયુક્

શક્તિન્યાસં દ્વિતીયે તુ કન્દન્યાસમતઃ પરમ્ ।
નાલમાકાશરૂપં સ્યાત્તમોવર્ણં ચતુર્થકમ્

નાલસ્યાગ્નેયકોણે તુ ધર્મમૂર્તિં તુ પઞ્ચમમ્ ।
ષષ્ઠં તુ નૈરૃતે ન્યસ્ય જ્ઞાનમૂર્તિં તુ નારદ

સપ્તમે તુ ન્યસેદ્વિદ્વાન્ વૈરાગ્યં વાયુગોચરે ।
ઐશ્વર્યમષ્ટમં ન્યસ્ય ઈશાને તન્ત્રવિત્તમઃ

નવમં નાલમૂલે તુ રુદ્રમૂર્તિં સદાશિવમ્ ।
દશમં નાલસ્યાગ્રે તુ પૂર્વે ઽધર્મં તુ વિન્યસેત્

એકાદશે તુ વિન્યસ્ય દક્ષિણે ઽજ્ઞાનરૂપકમ્ ।
પશ્ચિમે તુ ન્યસેત્ પશ્ચાદવૈરાગ્યં તુ નારદ

ઉદીચ્યાં વિન્યસેદ્દેવમનૈશ્વર્યં ત્રયોદશ ।
નાલસ્યાગ્રે સ્મરેદ્વિદ્વાન્ પદ્મં તત્પરમાલયમ્

એતત્ પદ્માસનં પ્રોક્તં ત્રિદશૈઃ પૂજિતં સદા ।
તત્રોપરિ ન્યસેત્ પશ્ચાત્ મણ્ડલાર્કાદિ નારદ

ગુણત્રયં ન્યસેન્મધ્યે તામસાદિ યથાક્રમમ્ ।
ગુણમધ્યે ન્યસેદ્ધીમાનાત્માનં ચાન્તરાત્મકમ્

એવં સંક્ષેપતઃ પ્રોક્ત આસનસ્ય ક્રમો મયા ।
આસનસ્યાર્ચનં વક્ષ્યે સંક્ષેપાદ્વિધિપૂર્વકમ્

આધારાદ્યન્તરાત્માન્તં મૂર્તીનાં મુનિસત્તમ ।
વ્યસ્તૈઃસંપૂજયેત્ સર્વં સમસ્તૈર્વા સમાહિતઃ

અર્ચયેદ્ગન્ધપુષ્પાદ્યૈઃ પૂજયેત્તં મનોરમૈઃ ।
તેષાં સ્વનામકૈર્મન્ત્રૈર્દદ્યાત્ સર્વં યથાક્રમમ્

એતત્ કલ્પ્યં મુનિશ્રેષ્ઠ આહ્વાનં ચ વદામ્યહમ્ ।
સ્વર્ણાદ્યન્યતમં પાત્રં કુડુબદ્વયપૂરિતમ્

ઇત્થં હિ લક્ષણં પ્રોક્તં સર્વપાત્રાણિ નારદ ।
આવાહનાદિ પાત્રં તત્ પઞ્ચષટ્સપ્ત એવ વા

પૂજકસ્યાગ્રતઃ સ્થાપ્ય પ્રોક્ષયેન્મૂલવિદ્યયા ।
એતેષામપ્યલાભે તુ શઙ્ખશુક્તિમથાપિ વા

ક્ષાલયેત્ સર્વપાત્રાણિ વિષ્ણુગાયત્રિયા મુને ।
આઢકદ્વયસંપૂર્ણાં પક્વબિમ્બફલાકૃતિમ્

વર્ધનીં વામપાર્શ્વે તુ વિન્યસ્યાપૂરયેદ્બુધઃ ।
ગાલિતૈરુદકૈર્યસ્યાં ગન્ધપુષ્પયુતાં ન્યસેત્

શેષં દક્ષિણપાર્શ્વે તુ પરિતો વાગ્રતો ઽપિ વા ।
સ્થાપયેત્તુ ક્રમેણૈવ પૂજાદ્રવ્યં સમસ્તકમ્

તત્ પાત્રેષ્વેકપાત્રં તુ સંગૃહ્ય મુનિસત્તમ ।
ષડક્ષરેણ મન્ત્રેણ સંપ્રોક્ષ્ય તુ પુનઃ પુનઃ

તત્પાત્રં તુ પુનઃ પ્રોક્ષ્ય ગન્ધોદેન પ્રપૂરયેત્ ।
તસ્મિન્ શિરસિ (?) પુષ્પં ચ ન્યસેત્તોયં સપુષ્પકમ્

ઉદ્ધૃત્ય પૂજામન્ત્રેણ ધ્યાત્વાત્ર મહામુને ।
યદ્રૂપં ચિન્તિતં સમ્યક્ તદ્રૂપં ચિન્ત્ય(?) સાધકઃ

અવતીર્ણં મહાબેરાદાગચ્છાન્તેન મૂર્ધ્નિ ચ ।
પ્રોક્ષ્ય ચૈવાસનં દદ્યાત્ કેવલેન જગદ્ગુરોઃ

પ્રક્ષિપ્ય વાદમૂલે તુ પુષ્પમુષ્ટિં તતઃ પરમ્ ।
નમસ્કૃત્યાઞ્જલિં પશ્ચાત્ દર્શયેન્મુનિસત્તમ

અર્ધ્યં પાદ્યં તથાચામં દત્વા દેવાય મન્ત્રવિત્ ।
તતસ્તુ પરિવારાણિ પાત્રશેષેણ કલ્પયેત્

પરિવારક્રમં વક્ષ્યે યથાતત્ત્વેન (યથાતથ્યેન?) નારદ ।
આવાહનાંશતોયેન કલ્પેયત્તુ યથાક્રમમ્

પૂર્વે તુ વાસુદેવં તુ શુદ્ધસ્ફટિકસંનિભમ્ ।
શઙ્ખચક્રગદાપાણિં પીતામ્બરવિભૂષિતમ્

સંકર્ષણં ન્યસેદ્યામ્યે શશિબાલાર્કસંનિભમ્ ।
શઙ્ખચક્રસમોપેતં ચતુર્બાહુવિરાજિતમ્

પ્રદ્યુમ્નં પશ્ચિમે ન્યસ્ય શાતકુમ્ભનિભં મુને ।
શઙ્ખચક્રગદાપાણિં પીતામ્બરવિભૂષિતમ્

અનિરુદ્ધં ન્યસેત્તસ્મિન્નુત્તરે નીલરૂપિણમ્ ।
શઙ્ખચક્રસમાયુક્તં પીતવસ્ત્રં ચતુર્ભુજમ્

શ્રિયં સુવર્ણવર્ણાભાં શ્વેતરૂપાં સરસ્વતીમ્ ।
રક્તવર્ણાં રતિં પશ્ચાત્ શાન્તિં કુઙ્કુમસંનિભામ્

આગ્નેયાદિષુ કોણેષુ વિન્યસેચ્છક્તિરૂપકમ્ ।
પૈશાચે તુ ન્યસેત્ પશ્ચાત્ શઙ્ખાદીનાં તુ નારદ

પૂર્વે શઙ્ખ નિયુઞ્જીત શ્વેતવર્ણં સ(ચ?)નાદયુક્ ।
કાલાગ્નિસદૃશાકારં દક્ષિણે ચક્રમુત્તમમ્

પશ્ચિમે તુ ગદાં ન્યસ્ય હરિદ્રાભામનુત્તમામ્ ।
રક્તવર્ણનિભં પદ્મમુત્તરે તુ ન્યસેદ્બુધઃ

મુસલં કૃષ્ણવર્ણં તુ આગ્નેય્યાં દિશિ વિન્યસેત્ ।
નૈરૃતાયાં ન્યસેત્તત્ર ખઙ્ગમાકાશસંનિભમ્

પઞ્ચવર્ણ તથા શાર્ઙ્ગં વાયવ્યે તન્ત્રવિત્તમઃ ।
સર્વવર્ણમયાકારાં વનમાલાં તથૈશકે

એતદ્દ્બ્રિજીયાવરણં ગર્ભાગારે પ્રકીર્તિતમ્ ।
દ્વારસ્ય દક્ષિણે ચણ્ડં કૃષ્ણવર્ણં ચતુર્ભુજમ્

શઙ્ખચક્રગદાપાણિં ત્રિણેત્રં રક્તલોચનમ્ ।
એવં રૂપં તુ સંચિન્ત્ય પ્રચણ્ડં તુ તતઃ શૃણુ

શઙ્ખચક્રગદાપાણિં રક્તવર્ણં ચતુર્ભુજમ્ ।
દ્વારસ્યોત્તરપાર્શ્વે તુ ત્રિણેત્રં ભીમરૂપિણમ્

પુરતો વૈનતેયં ચ સુવર્ણાભં કૃતાઞ્જલિમ્ ।
કરણ્ડમકુટં નીલવાસસં પ્રિયદર્શનમ્

નીલાગ્રનાસિકાયુક્તં નાગાભરણભૂષિતમ્ ।
એવં તુ ગરુડં ચિન્ત્ય બલરામસ્ય મૂર્તિવત્

યો ભક્ત્યા દેવમભ્યર્ચેત્ તથૈવ ગરુડં યજેત્ ।
ભગવત્પ્રમુખં પશ્ચાદ્ગરુત્મન્તં નિયોજયેત્

રક્તવર્ણં ચતુર્બાહું દ્વિબાહું વા મુનીશ્વર ।
સર્વાભરણસંયુક્તં સર્વશોભનશોભિતમ્

કાલાગ્નિસદૃશાકારં ચક્રધૃઙ્મકુટાન્વિતમ્ ।
એવં ચક્રાધિદૈવં તુ પૂજયેદ્દ્વારપાર્શ્વકે

શઙ્ખાભં સૌમ્યરૂપં તુ સર્વાભરણભૂષિતમ્ ।
ઉપવીતયુતં શ્વેતં શઙ્ખધૃઙ્મકુટાન્વિતમ્

ચતુર્બાહું દ્વિબાહું વા ધ્યાયેદ્દ્વારસ્ય વામકે ।
ધાતારં પીતવર્ણં વિધાતારમરુણપ્રભમ્

શ્યામવર્ણા તુ ભૂમિઃ સ્યાત્ રક્તવર્ણાં હરિપ્રિયામ્ ।
દુર્ગાં ચ કોમલશ્યામાં શ્વેતરૂપં વિનાયકમ્

શઙ્ખપદ્મનિધી ચૈવ શ્વેતરક્તનિભૌ મુને ।
ગઙ્ગાં ચ યમુનાં ચૈવ શ્વેતકૃષ્ણનિભે મુને

ઉત્કર્ષણીં તુ રક્તાં વૈ કર્ષણીં રક્તવર્ણકામ્ ।
એવં દ્વારે તુ સંચિન્ત્ય ત્રિસન્ધ્યાયાં(-સુ?) પ્રપૂજયેત્

નાર્ચયેદુપસન્ધ્યાયાં ચણ્ડાદીન્ દ્વારપાલકાન્ ।
અજ્ઞાનાદર્ચયેન્મોહાત્ સ્થાનનાશો ભવિષ્યતિ

દુર્ભિક્ષં જાયતે રાષ્ટ્રં ધનધાન્યવિનાશકૃત્ ।
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન વિધિનોક્તં સમાચરેત્

વિમાનાગ્નેયયામ્યે તુ તન્મધ્યે ગણનાયકમ્ ।
પૂર્વવદ્વર્ણકં ચિન્ત્ય હસ્તિવક્ત્રં ચતુર્ભુજમ્

વિમાને દક્ષિણે કુર્યાત્ દક્ષિણામૂર્તિમીશ્વરમ્ ।
અક્ષમાલાધરં દેવમષ્ટાક્ષરપરાયણમ્

ત્રિણેત્રં શ્વેતસંકાશં સૌમ્યં સોમાર્ધધારિણમ્ ।
નારદાદ્યૃષિસંઘૈશ્ચ સેવિતં દક્ષિણામુખમ્

એવં રહસ્યરૂપં તે સંક્ષેપેણ વિધીયતે ।
તસ્ય દક્ષિણપાશ્વે તુ માતૄણામુત્તરામુખમ્

કલ્પયેન્મુનિશાર્દૂલ સર્વસંપત્સુખાવહમ્ ।
આલયસ્યોત્તરે માતૄઃ કલ્પયેદ્બા મુનીશ્વર

તેષાં નામ ક્રમાદ્ગુહ્યં શૃણુષ્વાવહિતો ઽધુના ।
વાગીશ્વરીક્રિયાકીર્તિઃ લક્ષ્મીસૃષ્ટિસ્તથૈવ ચ

વિદ્યાકાન્તિશ્ચ સપ્તૈતાઃ કથિતા વિષ્ણુમાતરઃ ।
ઉત્તરે પશ્ચિમે ચૈવ હયાસ્યઃ શ્રીધરસ્તથા

વીરભદ્રગણેશૌ વા માતૄણાં દ્વારપાલકૌ ।
સાધકેચ્છાનુરૂપેણ કલ્પયેદ્વિષ્ણુમાતરઃ

માતરશ્ચ સુવર્ણાભાઃ શ્રીધરઃ શ્યામ એવ ચ ।
હયશીર્ષઃસુવર્ણાભો વર્ણા એતાઃ (-તે?) પ્રકીર્તિતાઃ

તથૈવ વીરભદ્રાદિ વર્ણં તુ પરિપઠ્યતે ।
વિમાનપૃષ્ઠભાગે તુ અનન્તમથ સાધકઃ

પઞ્ચાસ્યપન્નગોર્ધ્વે તુ પઞ્ચવક્ત્રૈઃ(?)સમાવૃતમ્ ।
ચતુર્ભુજં સમાસીનં શઙ્ખચક્રગદાધરમ્

ઇત્થં હિ લક્ષણોપેતં સર્વદેવૈર્નમસ્કૃતમ્ ।
સૌમ્યાસ્યેશાનયોર્મધ્યે દુર્ગાં શ્યામનિભાં યજેત્

તસ્યોત્તરે તુ વિન્યસ્ય મમ રૂપં ચમૂપતેઃ ।
શ્યામલં પિઙ્ગલાક્ષં તુ પિઙ્ગશ્મશ્રુઃ સનાતનમ્

શઙ્ખચક્રગદાપાણિં ચતુર્બાહું કિરીટિનમ્ (?) ।
પીતામ્બરધરં સૌમ્યં વિવૃત્તાક્ષિસમન્વિતમ્

તર્જયન્ વામતર્જન્યા નાસાગ્રાસન્નયા જગત્ ।
એવં હિ મમ રૂપં તે (તુ?) પઠ્યતે મુનિસત્તમ

પરિવારવિધાનોક્તમથ બાહ્યેષુ વિન્યસેત્ ।
દ્વારસ્ય શઙ્ખચક્રે તુ દક્ષિણોત્તરતઃ સ્મરેત્

દક્ષિણે શઙ્ખવર્ણં તુ શઙ્ખચક્રગદાધરમ્ ।
ચતુર્ભુજં ત્રિણેત્રં તુ મૂર્ધ્નિ શઙ્ખં ન્યસેત્ સદા

વામપાર્શ્વે ન્યસેચ્ચક્રમગ્નિરૂપં ચતુર્ભુજમ્ ।
ત્રિણેત્રં ભીમસંકાશં શઙ્ખચક્રગદાધરમ્

તન્મૂર્ધ્નિ વિન્યસેચ્ચક્રં નીલામ્બરકિરીટિનમ્ ।
એવં તુ લક્ષણં પ્રોક્તં શઙ્ચક્રાદિરૂપકમ્ (?)

ઇન્દ્રાદીશાનપર્યન્તં સ્વેષુ સ્થાનેષુ યોજયેત્ ।
વજ્રહસ્ત્તં સહસ્રાક્ષં સૌમ્યં તુ શ્યામલાકૃતિમ્

સૌન્દર્યમિન્દ્રદૈવત્યં ધ્યાયેદિન્દ્રં કિરીટિનમ્ ।
ત્રિશિખં રક્તવર્ણાભં રક્તમાલ્યૈરલંકૃતમ્

ત્રિપાદં ચાષ્ટબાહું ચ રક્તનેત્રત્રયં મુને ।
રક્તકેશનખશ્મશ્રુવહ્નિરૂપં સશક્તિકમ્

ધર્મરાજં તતો ધ્યાયેત્ સર્વલક્ષણલક્ષિતમ્ ।
કાલમેઘનિભાકારં દ્વિભુજં દંણ્ડપાણિનમ્

કિરીટહારકેયૂરમકુટાદિવિભૂષિતમ્ ।
સર્વપ્રેતાધિનાથસ્ય લક્ષણં કથિતં મયા

તતસ્તુ રક્ષસામીશં નિરૃતિં રક્તમૂર્ધજમ્ ।
ખઙ્ગબાહું મહાકાયં રક્તવક્ત્રં ત્રિણેત્રકમ્

એતત્તુ લક્ષણં પ્રોક્તં રાક્ષસાધિપતેસ્તતઃ ।
સર્વલક્ષણસંયુક્તં સર્વાલંકારભૂષિતમ્

શ્યામલં પાશહસ્તં ચ જલેશં પઙ્કજાસનમ્ ।
ધૂમ્રવર્ણનિભાકારં ધ્વજયુક્તં મહાભુજમ્

દ્વિપાદં ચ દ્વિહસ્તં ચ સર્વેષાં પ્રાણસંજ્ઞિતમ્ ।
ઇત્થં તે મુનિશાર્દૂલ લક્ષણં પરિપઠ્યતે

ધ્યાયેત્ સૌમ્યે તુ મતિમાન્ યક્ષેશ્વરમનુત્તમમ્ ।
તપ્તહાટકસંકાશં સર્વલક્ષણલક્ષિતમ્

દ્વિપાદં ચ દ્વિહસ્તં ચ દણ્ડપાણિં ધનેશ્વરમ્ ।
શ્વેતાદ્રિશિખરાકારં દ્વિપાદં ચ ચતુર્ભુજમ્

વૃષધ્વજં ત્રિણેત્રં ચ શૂલપાણીન્દુમૌલિનમ્ ।
એવં ધ્યાયેત્ ક્રમાત્ સર્વાન્ સ્વનામ્ના પૂજયેત્ પૃથક્

એતત્તૃતીયાવરણે દ્વારપાર્શ્વેન્દુસૂર્યયોઃ ।
રક્તવર્ણં મહાકાયં કમ્બુગ્રીવં ચતુર્ભુજમ્

શઙ્ખચક્રગદાપાણિં ત્રિણેત્રં ભીમરૂપિણમ્ ।
ચિન્તચેદ્દક્ષિણે પાર્શ્વે તૃતીયદ્વારકે રવિમ્

કુન્દપુષ્પનિભાકારં શઙ્ખચક્રગદાધરમ્ ।
ચતુર્ભુજં ત્રિણેત્રં ચ પીતવસ્ત્રં ચ ચિન્તયેત્

દ્વારસ્ય વામપાર્શ્વે તુ શશાઙ્કાકૃતિમુત્તમમ્ ।
મૌલિપૃષ્ઠસ્ય સૂર્યાદૌ ચિન્તયેન્મણ્ડલાકૃતિમ્

એવં શશિં રવિં ધ્યાત્વા તૃતીયદ્વારપાર્શ્વયોઃ ।
કુમુદાદીનિ સર્વાણિ ન્યસેત્ પૂર્વાદિષુ ક્રમાત્

કુમુદઃ કુમુદાક્ષશ્ચ પુણ્ડરીકો ઽથ વામનઃ ।
શઙ્કુકર્ણઃસર્પનેત્રઃ સુમુખઃ સુપ્રતિષ્ઠિતઃ

એતેષાં લક્ષણં પ્રોક્તં ધ્યાયેદસ્મિન્ મહોત્સવે ।
તદ્વત્ જ્ઞાત્વાત્ર ભૂતેશાન્ પૂજયેત્ સાધકોત્તમઃ

પુરતઃ સ્થાપયેત્ સર્વાન્ વિષ્ણુપારિષદાન્ બહૂન્ ।
સર્વવર્ણધરાઃસર્વે સર્વે શસ્ત્રાસ્ત્રપાણયઃ

મહાપીઠે તુ સંસ્મૃત્ય સર્વાન્ ભૂતગણાન્વિતાન્ ।
પૂજાકાલે તતો ધ્યાયેત્ સ્વરૂપં પૂજકઃ ક્રમાત્

સ્વનામ્ના પરિવારાણાં પ્રણવાદિનમોન્તકમ્ ।
અર્ઘ્યપાદ્યાદિભિર્વાપિ ગન્ધાદ્યૈર્વા મુનીશ્વર

અર્ચયેન્નિત્યપૂજાયાં પ્રણવાદિમનુસ્મરન્ ।
અસ્મિન્ તન્ત્રે મયા પ્રોક્તં ચણ્ડાદ્યાવરણાર્ચનમ્

ઉત્સવે પરિવારાણામર્ચનાવિધિરુત્તમઃ ।
તથૈવાભ્યર્ચ્ય મતિમાન્ પરિવારાનતન્દ્રિતઃ

એવમભ્યર્ચ્ય ભૂતેશાન્ પશ્ચાત્ પૂજાં સમાચરેત્ ।
ક્ષાલયેત્ સર્વપાત્રાણિ પૂર્વોક્તેન વિધાનતઃ

સર્વદ્રવ્યાણિ સંપ્રોક્ષ્ય નિરીક્ષ્યાદ્યેન મન્ત્રતઃ ।
આવાહનાદિભિઃ સર્વૈરુપચારક્રમેણ તુ

દેવદેવં સમભ્યર્ચ્ય સ યાતિ પરમાં ગતિમ્ ।
ઉપચારક્રમં વક્ષ્યે યથાવદનુપૂર્વશઃ

પૂર્વમાવાહનં કુર્યાત્ પુનરાસનમેવ ચ ।
તૃતીયં પુષ્પવિક્ષેપં તુરીયં તુ નમસ્કૃતિમ્

પઞ્ચમો ઽઞ્જલિમુદ્રા ચ (સ્યાત્?) ષષ્ઠમર્ધ્યં તથૈવ ચ ।
પાદ્યં તુ સપ્તમં કુર્યાત્ તથાચમનમષ્ટમમ્

સ્નપનં નવમં વિદ્યાદ્દશમો વસનં ભવેત્ ।
એકાદશો ભૂષણં સ્યાત્ દ્વાદશસ્તૂપવીતકમ્

ત્રયોદશશ્ચાચમનં ગન્ધશ્ચૈવ ચતુર્દશઃ ।
પુષ્પં પઞ્ચદશશ્ચૈવ ષોડશો ધૂપ એવ ચ

દીપઃ સપ્તદશશ્ચૈવ મુદ્રાષ્ટાદશ ઉચ્યતે ।
હવિરેકોનવિંશશ્ચ પાનીયં વિંશકસ્તથા

એકવિંશસ્તથાચામઃ તામ્બૂલં ચ દ્વાવિંશકઃ ।
ઉપચારસ્ત્રયોવિંશ આચામસ્તદનન્તરમ્

મુખવાસઃ પઞ્ચવિંશઃ ષડ્વિંશો ગેયમુચ્યતે ।
પુરાણં સપ્તવિંશશ્ચ નૃત્તહોમમતઃ પરમ્

બલિભ્રમણમેકોનત્રિંશ અર્ધ્યમતઃ પરમ્ ।
પુષ્પં વા મુનિશાર્દૂલ દદ્યાદિચ્છાનુરૂપતઃ

એકત્રિંશો મુખવાસશ્ચોદ્વાસનમતઃ પરમ્ ।
દ્વાત્રિંશદુપચારાણામુક્તમેવં મહામુને

વક્ષ્યે કલોપચારાણિ (-રાંસ્તુ?) શૃણુષ્વાવહિતો ભવ ।
આદ્ય આવાહનં પશ્ચાત્ આસનં તદનન્તરમ્

પાદ્યં તૃતીય અર્ધ્યં સ્યાદાચામં પઞ્ચમઃ સ્મૃતઃ ।
ષષ્ઠં તુ સ્નપનં વિદ્યાત્ સપ્તમો વસનં ભવેત્

અષ્ટમસ્તૂપવીતં સ્યાન્નવમં ગન્ધ ઉચ્યતે ।
દશમઃ પુષ્પવિન્યાસઃ ધૂપ એકાદશો ભવેત્

દીપસ્તતઃ પરં વિદ્યાત્ ચરુણસ્તુ (ચરોશ્ચૈવ?) નિવેદનમ્ ।
ચતુર્દશ્યઞ્જલિમુદ્રા પ્રદક્ષિણમતઃ પરમ્

ઉદ્વાસનં ષોડશઃ સ્યાદિત્યેવમપરઃક્રમઃ ।
એવં ષોડશધા પ્રોક્તા ઉપચારાણિ(-રાંસ્તુ?)નારદ

એકાદશોપચારાણાં ક્રમં શૃણુ મહામુને ।
આવાહનં તુ પ્રથમઃ દ્વિતીયશ્ચાસનં ભવેત્

અર્ઘ્ય ચાનન્તરં વિદ્યાત્ પાદ્યં ચૈવ તતઃ પરમ્ ।
દેવસ્યાચમનં વિદ્યાત્ પઞ્ચમં તુ વિચક્ષણઃ

ગન્ધં ચાનન્તરં વિદ્યાત્ સપ્તમં પુષ્પમેવ ચ ।
ધૂપં તુ ચાષ્ટમં વિદ્યાત્ દીપસ્તુ નવમઃ સ્મૃતઃ

દશમસ્તુ નિવેદ્યં સ્યાદુદ્વાસનમતઃ પરમ્ ।
મુખ્યગૌણક્રમેણૈવ વિનિયોગં તતઃ શૃણુ

યત્ર પૂજોત્તમા તત્ર કુર્યાન્મુખ્યોપચારકમ્ ।
મધ્યમારાધનં યત્તુ ત્રકૃધ્યમપ્રયોજયેત્

અર્ચા કનીયસી યત્ર તત્રૈવૈકાદશેન તુ ।
પ્રયોજ્યમિતિ શાસ્ત્રસ્ય નિશ્ચયઃ સાધકોત્તમૈઃ

સર્વે સર્વત્ર વા પૂજા દેશકાલાનુરૂપતઃ ।
સાધકેચ્છાનુરૂપેણ કુર્યાદ્વા મુનિપુઙ્ગવ

અનિ(આરિ?)રાધયિષુર્મૂત્રા યદ્યદ્વૈ સાધકોત્તમઃ ।
તત્તદ્વૈ મૂર્તિમન્ત્રેણ કુર્યાત્ સર્વોપચારકમ્

સ્નપને મન્ત્રભેદો ઽસ્તિ મૂર્તીનાં મુનિસત્તમ ।
નિત્યે નૈમિત્તિકે વાપિ વિષ્ણોર્નુકમથાવપિ

નારાયણોપનિષદં દ્વાદશાક્ષરમેવ ચ ।
નારાયણં બ્રાહ્મણં(?)વા અતો દેવી(-વે?)તિ વા પુનઃ

સહસ્રશીર્ષં દેવમષ્ટાક્ષરમથાપિ વા ।
સહસ્રશીર્ષા પુરુષો મન્ત્રં વા પરમેષ્ઠિનઃ

એતેષ્વન્યતમં વાપિ સ્નપનં સાધકઃ શુચિઃ ।
કુર્વન્ સ્વરાષ્ટ્રમુદ્ધૃત્ય વિષ્ણુલોકમવાપ્નુયાત્

કેવલં મૂલમન્ત્રેણ પૂજકઃ પુરુષોત્તમ ।
આવાહનાદિભિઃ સર્વૈરુપચારૈઃ સમર્ચયેત્

સુગુણો વંશસંપન્નો નિર્દેષો રોગવર્જિતઃ ।
આવાહનાદિ કર્માણિ સર્વાણ્યેતાનિ સર્વદા

અષ્ટાક્ષરેણ વા કુર્યાત્ મૂર્તીનાં મુનિસત્તમ ।
પૂજકસ્યોત્તમત્વાચ્ચ નિર્દેષત્વાન્મહામુને

કેવલં પુષ્પમાત્રેણ દેવેશસ્તૃપ્યતે ઽત્ર તુ ।
સા પૂજા સફલં યાતિ વૃદ્ધિકૃત્ ગ્રામરાજ્યોઃ

એવં યઃ કારયેદ્ભક્ત્યા સ યાતિ પરમાં ગતિમ્ ।
યતિર્વા બ્રહ્મચારી વા પૂજકો મુનિસત્તમ

દ્વિગુણં ફલમાપ્નોતિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ।
એવં સંપૂજયેદ્ભક્ત્યા વિષ્ણું સકલમવ્યયમ્

ઇહ લોકે શ્રિયં પ્રાપ્ય પરલોકે તથૈવ ચ ।
સર્વાન્ કામાનવાપ્નોતિ સર્વયજ્ઞફલં ભવેત્

વિશેષમત્ર વક્ષ્યામિ આત્માર્થસ્ય પરસ્ય ચ ।
ઉપચારક્રમં સર્વં સાધકાનાં હિતાય તુ

અર્ઘ્યાદિમુખવાસન્તં ક્રમાદ્દેવાય કલ્પયેત્ ।
અર્ઘ્યં પાદ્યં તથાચામઃ મધુપર્કઃ પુનશ્ચ તત્

તામ્બૂલં ગન્ધપુષ્પં ચ અક્ષતો ધૂપ એવ ચ ।
દીપો હ્યઞ્જલિમુદ્રા તુ નિવેદ્યં તુ મહામુને

પાનીયાચમનીયં ચ મુખવાસસ્તથૈવ ચ ।
એવં ક્રમો મુનિશ્રેષ્ઠ તત્ક્રમેણાથવાર્ચયેત્

ક્ષાલયેત્ સર્વપાત્રાણિ પૂર્વવત્તન્ત્રવિત્તમઃ ।
તત્તત્ પાત્રેષુ તદ્દ્રવ્યં નિક્ષિપ્યાપૂર્ય પુષ્પકમ્

અર્ઘ્યતોયં સ્વમન્ત્રેણ મુખમાલેપયદ્ધરેઃ ।
પાદ્યં દેવસ્ય પાદે ચ દીયતે(દદ્યાદ્વૈ?)સ્વસ્વવિદ્યયા

દેવસ્ય દક્ષિણે હસ્તે હ્યાચામં મધુપર્કકમ્ ।
પુનરાચામતામ્બૂલં તથૈવ ચ પુનઃ પુનઃ

જાતિશ્રીકણ્ઠ(-ખણ્ડ?)માદાય પેષયેત્ પિષ્ઠપઙ્કવત્ ।
કર્પૂરેણ સમાયુક્તં કુડુબદ્વયપૂરિતમ્

કેવલં ચન્દનં વાપિ ગન્ધં ષણ્મુષ્ટિમાત્રકમ્ ।
પુષ્પપ્રસ્થચતુષ્કૈસ્તુ મૂર્તીનાં તુ પૃથક્પૃથક્

દાપયેત્તુ પ્રયત્નેન સાધકઃ પરમાર્થવિત્ ।
ધૂપં સુરભિણા વ્યાપ્તં પ્રાપ્તજ્વાલોચ્છ્રિતોજ્જ્ઞિતમ્

બહુરેખમનારગ્ન્યં દશમાત્રં પ્રદાપેયત્ (?) ।
દીપં સપ્તાઙ્ગુલોત્થાનં ઘૃતકર્પૂરદીપિતમ્

ધૂપં તુ દાપયેદ્ગન્ધં નાસિકાયાં તુ દક્ષિણે ।
દદ્યાદ્યથાક્રમં સર્વં વાસુદેવાય ભક્તિતઃ

કલમાદીનિ (?) સર્વાણિ શેષાઙ્ગં મર્દયેદ્બુધઃ ।
વામહસ્તેન મન્ત્રજ્ઞઃ પુષ્પં ગૃહ્ય સમાહિતઃ

દક્ષિણેન કરેણૈવ દદ્યાદ્દેવસ્ય પાદયોઃ ।
મુષ્ટિમાત્રં પ્રદદ્યાત્તુ ત્રિવારેણ (-રં ચ?) સ્વવિદ્યયા

મધ્યમાનામિકામધ્યે ચાઙ્ગુષ્ઠેન સમન્વિતમ્ ।
અક્ષતં તુ તતો દદ્યાત્ તથૈવ ચ પુનઃ પુનઃ

દેવસ્ય વામનાસૌ ચ(-નાસાયાં?) ધૂપં દદ્યાત્ સમાહિતઃ ।
દક્ષિણે દેવદૃક્પાર્શ્વે દીપં દદ્યાત્તુ મન્ત્રવિત્

ત્રિમાત્રકં તુ મુદ્રાયા દર્શનં દક્ષિણાદૃશિ ।
કપિલાજ્યેન સંસ્રાવ્ય હ્યન્નસુક્તેન સંસ્પૃશેત્

પરિષિચ્યાદિ મન્ત્રેણ પાણિં દદ્યાત્તુ પાણિના (?) ।
દદ્યાત્તદ્દક્ષિણે હસ્તે હવિઃપ્રાશનમુદ્રયા

પાનીયાચમનીયં ચ મુખવાસં તથૈવ ચ ।
એવં ષોડશધા પ્રોક્તં વિશેષેણોપચારકમ્

દદ્યાદ્યથાક્રમં સર્વં ભક્તિપૂતેન ચેતસા ।
તતસ્તુ સાધકઃ સમ્યક્ પ્રણમ્યાઞ્જલિમુદ્રયા

દેવસ્ય પાદૌ હસ્તાભ્યાં સંસ્પૃશેત્તત્ સમાહિતઃ ।
તતસ્ત્વથર્વવેદે તુ શૌનકાયાં તુ શાખયા

નારાયણોપનિષદં ઉચ્ચાર્ય ચ પુનઃ પુનઃ ।
ત્રિભિઃ કાણ્ડૈઃસમુચ્ચાર્ય મન્ત્રેણૈવ મહામુને

દેવેશસ્તૃપ્યતે ચૈવ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ।
રાજરાષ્ટ્રવિવૃદ્ધિઃ સ્યાત્ ગ્રામાદિષુ તથૈવ ચ

અર્ચયેન્નાન્યથા મોહાદાભિચારકરો ભવેત્ ।
સા પૂજા નિષ્ફલા ચૈવ રોગવૃદ્ધિર્ભવિષ્યતિ

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન ત્રિભિઃ કાણ્ડૈઃ સમર્ચયેત્ ।
અગ્નિકાર્યં તુ પૂર્વોક્તં કુર્યાત્તન્ત્રવિચક્ષણઃ

સમિધો મૂલમન્ત્રેણ આજ્યમાજ્યેન મન્ત્રતઃ ।
ચરું પુરુષસૂક્તેન પ્રત્યેકં ષોડશાહુતીઃ

હુત્વા હુત્વાગ્નિમધ્યે તુ સાધકો મન્ત્રવિત્તમઃ ।
શેષદ્રવ્યાણિ સર્વાણિ પૂર્વોક્તેનૈવ કારયેત્

અગ્નિકાર્યં સમાપ્યૈવં બલિદાનમથોચ્યતે ।
બલિદાનક્રમઃ સર્વઃ સંક્ષેપાદ્વક્ષ્યતે ઽધુના

નિત્યે નૈમિત્તિકે ચૈવ સર્વસંપત્ સુખાવહમ્ ।
સ્વર્ણાદીનાં તુ પાત્રાણાં લક્ષણં કથ્યતે ઽધુના

તાલં તુ કર્ણિકા પ્રોક્તં તત્પાદાર્ધતલં તથા ।
પાદં તુ તદ્બહિઃ કુર્યાત્ તદન્તે વલયં ભવેત્

બલિપાત્રં સમાખ્યાતં તામ્રરાજતહૈમકમ્ ।
ઉત્તમાધમમધ્યં સ્યાત્ વિભવસ્યાનુરૂપતઃ

કારયેદ્બલિપાત્રં તુ એકદ્રવ્યેણ શિલ્પિના ।
આચાર્યો ઽલંકૃતઃ સમ્યક્ પાત્રમાદાય મણ્ડલે

સાધિતં પ્રોક્ષિતં પશ્ચાત્ ગાલિતેનોદકેન તુ ।
તસ્મિન્મધ્યે તુ કુર્વીત સુદૃઢં હવિષાસનમ્

કર્ણિકારપરીમાણં યત્તાવદ્વિસ્તારમુચ્યતે ।
ચતુરઙ્ગુલમુત્સેધમન્નપીઠસ્ય નારદ

લક્ષણં ચાત્ર સંપ્રોક્તં નિત્યપૂજોત્સવસ્ય તુ ।
મહોત્સવે ન કુર્વીત ચાન્નપીઠસ્ય ચોપરિ

કારયેચ્છિબિકાદ્યેષુ બલિભ્રમણમુત્તમમ્ ।
કલ્પયેત્ સપરીવારમન્તરાવરણસ્થિતમ્

તસ્મિન્ પાત્રોપરિ ન્યસ્ય સ્વનામ્ના મુનિસત્તમ ।
અન્નોપરિ પટં ન્યસ્ય પુષ્પૈરન્યૈઃ પ્રકીર્ય ચ

વસ્ત્રૈરાભરણૈશ્ચિત્રૈઃ ગન્ધૈઃ પુષ્પૈરલંકૃતમ્ ।
સુવર્ણકુસુમૈશ્ચિત્રૈઃ પ્રભાવાસિતસંયુતમ્ (?)

વાસિકાદ્યાભિર્માલાભિઃ (?)ભૂષિતં સુમનોરમમ્ ।
સૌવર્ણં રાજતં વાપિ તામ્રં વાતીવ સુન્દરમ્

તસ્મિન્ તિષ્ઠાપયેદ્બિમ્બં સ્વસ્વમૂર્ત્યનુસારતઃ ।
અલાભે કાઞ્ચને વાપિ રાજતં તામ્રમેવ વા

તણ્ડુલં ચ ચરું પુષ્પં પ્રાતર્મધ્યાહ્ન એવ ચ ।
પ્રદોષે ચ બલિં કુર્યાત્ યથાયોગક્રમેણ તુ

અર્ઘ્યાદિ ચાષ્ટમં દદ્યાત્ મુખવાસાન્તમેવ વા ।
દીપાન્તં વા પ્રદાતવ્યં સ્વેન મન્ત્રેણ દેશિકઃ

અન્યપાત્રે તુ મન્ત્રજ્ઞઃ ચાન્નં તોયસમન્વિતમ્ ।
ગન્ધપુષ્પસમાયુક્તં સ્વસ્તિવાચનસંયુતમ્

પીઠે પીઠે મુનિશ્રેષ્ઠ બલિદાનં સમાચરેત્ ।
શઙ્ખઘોષસમાયુક્તં ધૂપદીપસમન્વિતમ્

વિતાનધ્વજસંયુક્તં છત્રચામરશોભિતમ્ ।
તૂર્યવાદિત્રઘોષૈશ્ચ જયશબ્દસમન્વિતમ્

શિષ્યમભ્યર્ચ્ય ગન્ધાદ્યૈઃ ગરુડં સંસ્મરેત્ સ્વયમ્ ।
વિદ્યાનામાદિમન્ત્રેણ પાત્રમુત્થાપયેદ્ગુરુઃ

સ્થાપયેન્મૂર્ધ્નિ શિષ્યસ્ય બલિપાત્રમનુત્તમમ્ ।
તત્પાત્રે સ્થાપયેદ્દેવં ગચ્છમાનં (-ન્તં ચ?) પ્રકલ્પયેત્

શનૈઃ શનૈર્મુનિશ્રેષ્ઠ શઙ્ખાદ્યૈર્ગેયસંયુતમ્ ।
બલિભ્રમણકાલે તુ બિમ્બાગ્રે બલિમાચરેત્

યો મોહાદ્બિમ્બહીને તુ બલિકર્મણિ ચેન્મુને (?) ।
તત્સ્થાનં નિધનં યાતિ તત્રસ્થા નરકં વ્રજેત્

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન બિમ્બાગ્રે બલિમાચરેત્ ।
પ્રતિમાચાર્યયોર્મધ્યે ગમનં વર્જયેત્તતઃ

ગમનં યદિ ચેત્તત્ર સ્નપનં પઞ્ચગવ્યકૈઃ ।
તદન્તે ગન્ધતોયેન સ્નાપયેત્તેન મૂર્તિના (?)

પુણ્યાહઘોષસંયુક્તં સ્વસ્તિસૂક્તરવૈર્યુતમ્ ।
મન્ત્રાણામાદિમન્ત્રેણ મૂર્તિમન્ત્રેણ વા મુને

સમિદાજ્યેન ચરુણા પ્રત્યેકૈકાહુતિં ક્રમાત્ ।
હુત્વા સ્વે સ્વે તુ જુહુયાત્ સ્વાહાન્તેન યથાક્રમમ્

પશ્ચાત્ પૂર્ણાહુતિં હુત્વા શેષકર્મ સમાચરેત્ ।
આદ્યં પ્રદક્ષિણં કૃત્વા નૃત્તગેયસમન્વિતમ્

દ્વિતીયં ચ પરિભ્રમ્ય ગેયતૂર્યસમન્વિતમ્ ।
તૃતીયં તુ પરિભ્રમ્ય તૂર્યૈર્નાનાવિધૈર્યુતમ્

ચણ્ડપ્રચણ્ડપ્રભૃતિ મહાપીઠાન્તમેવ ચ ।
અર્ઘ્યપાદ્યાદિનાભ્યર્ચ્ય ગન્ધાદ્યૈર્જલસંયુતમ્

પરિવારાન્ સમભ્યર્ચ્ય યથાપૂર્વં પ્રકલ્પિતમ્ ।
બલિભ્રમાન્તં કૃત્વા તુ મહાપીઠપ્રદક્ષિણમ્

તૃતીયસવને ગત્વા પુનઃ કુર્યાત્ પ્રદક્ષિણમ્ ।
શઙ્ખશબ્દત્રયં કુર્યાત્ ગોપુરે નિઃસ્વનં ગતા(?)

વિમાનદ્વારમાસાદ્ય આર્ઘ્યં વા પુષ્પમેવ વા ।
દત્વા તન્મૂર્તિમન્ત્રેણ ગર્ભાગારે(-રં?) પ્રવેશયેત્

પીઠસ્ય દક્ષિણે પાર્શ્વે બલિબિમ્બં પ્રસાદયેત્ ।
પાદ્યાદિ ચતુરો દદ્યાત્ કર્માર્ચાયાં તથૈવ ચ

બલિપાત્રસ્થિતં પુષ્પં મમાગ્રે નિક્ષિપેદ્બુધઃ ।
અન્નપીઠં સતોયં ચ મહાપીઠે વિનિક્ષિપેત્

પ્રક્ષાલ્ય પાદૌ હસ્તૌ ચ આચમ્ય વિધિના પુનઃ ।
ન્યાસં કૃત્વા વિધાનેન મૂર્તિમન્ત્રેણ પૂર્વવત્

કકુદન્તં લલાટાદિ ન્યસેદ્દેહે યથાક્રમમ્ ।
સહસ્રં વા શતં વાપિ અષ્ટાવિંશમથાપિ વા

સ્વેન સ્વેન તુ મન્ત્રેણ યથાશક્તિ જપેત્ ક્રમાત્ ।
નમસ્કારં ક્રમાત્ કૃત્વા તન્મૂર્તિસ્તુતિભિઃ ક્રમાત્

જપેન્મન્ત્રી સ્વમન્ત્રેણ દેવદેવસ્ય સંનિધૌ ।
અસ્મિન્ કાલે તુ દેવેશસ્તૃપ્યતે(?)નાત્ર સંશયઃ

સર્વાન્ કામાનવાપ્નોતિ ગ્રામરાજ્ઞોશ્ચ વૃદ્ધિકૃત્(?) ।
અન્યથા દેવદેવેશઃ કુપ્યતે(?)નાત્ર સંશયઃ

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન જપેન્મૂર્તિસ્તુતિં બુધઃ ।
પુષ્પં દત્વા નમસ્કૃત્ય મૂલબેરે નયેદ્ધરિમ્

આવાહનં યથાપૂર્વં તદ્વદુદ્વાસનં કુરુ ।
આલોક્ય દત્તમિત્યાહુઃ બલિદાનોત્તમં પરમ્

સંક્ષેપેણ મયા પ્રોક્તં વક્ષ્યે દત્તાવલોકનમ્ ।
અથવા પરિવારાણાં બલિદાનવિધિક્રમમ્

પ્રવક્ષ્યામિ મુનિશ્રેષ્ઠ ગુહ્યાદ્ગુહ્યતરં શૃણુ ।
ઝલ્લરીમદ્દલૈર્યુક્તં નાનાવાદ્યસમન્વિતમ્

નિત્યોત્સવસ્ય પૂર્વે તુ બલિદાનં સમાચરેત્ ।
સર્વાલંકારસંયુક્તં વિતાનધ્વજસંયુતમ્

નૃત્તગીતસમાયુક્તં પશ્ચાદ્બિમ્બં પરિભ્રમેત્(?) ।
મધ્યમં બલિદાનં તચ્ચણ્ડાદિભ્યો હ્યતન્દ્રિતઃ

દત્તાવલોક્યકં(-કનં?) નામ રાજ્ઞો રાષ્ટ્રસ્ય વૃદ્ધિકૃત્ ।
એવં દિને દિને કુર્યાત્ પરિવારબલિક્રમમ્

એવં સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તો નિત્યોત્સવબલિભ્રમઃ ।
વિશેષં ચાત્ર વક્ષ્યમિ પરાર્થે બલિકર્મણિ

શૃણુષ્વાવહિતો ભૂત્વા ગુહ્યાદ્ગુહ્યતરં મુને ।
ઇન્દ્રાદિલોકપાલાન્ વા કલ્યયેત્ ક્રમયોગતઃ

એકાવરણમાર્ગં ચેત્ પરિવારબલિક્રમમ્ ।
પ્રથમાવરણે કુર્યાત્ વિઘ્નેશાદીન્ વિવર્જયેત્

ચણ્ડાદિશર્વપર્યન્તં સંસ્થાપ્ય બલિમાચરેત્ ।
પશ્ચાદ્બલિં મહાપીઠે સંસ્થાપ્ય પ્રથમં મુને

શઙ્ખાદિગેયસંયુક્તં દ્વિતીયં ભ્રામયેદ્ધરિમ્ ।
નાનાવાદ્યસમાયુક્તં તૃતીયં ભ્રામયેદ્ધરિમ્

પશ્ચાદ્દેવં મહાભાગો નીત્વાર્ઘ્યાદ્યૈઃસમર્ચયેત્ ।
શઙ્ખાદિગેયસંયુક્તં દ્વિતીયં ભ્રામયેદ્ધરિમ્

નાનાવાદ્યસમાયુક્તં તૃતીયં ભ્રામયેદ્ધરિમ્ ।
પશ્ચાદ્દેવં મહાભાગો નીત્વાર્ઘ્યાદ્યૈઃ સમર્ચયેત્

પાદ્યોદકં ગૃહીત્વા તુ ભક્તાન્ સંપ્રોક્ષ્ય મન્ત્રવિત્ ।
એવં બલિવિધિઃ પ્રોક્તો એકાવરણપૂજને

પુનઃ પ્રાકારમત્રૈવ કલ્પિતશ્ચેન્મુનીશ્વર (?) ।
ચણ્ડાદીશાવસાનં તુ પ્રથમાવરણે ન્યસેત્

શેષાણિ પરિવારાણિ દ્વિતીયે ચ તૃતીયકે ।
ઇન્દ્રાદિ સુપ્રતિષ્ઠાન્તં પુનઃસંસ્થાપ્ય મન્ત્રવિત્

પૂર્વોક્તેન વિધાનેન બલિદાનં સમાચરેત્ ।
સા પૂજા સફલા ભૂત્વા વર્ધતે શ્રીર્દિને દિને

રાજ્ઞો રાષ્ટ્રસ્ય વૃદ્ધિઃ સ્યાત્ આલયસ્ય તથૈવ ચ ।
એવં દિને દિને કુર્યાત્ તૃતીયાવરણાવૃતમ્(?)

એવમેવ બલિં કુર્યાત્ દ્વિતીયાવરણાલયે ।
અર્ઘ્યાવસાનં પૂવોક્તમાર્ગેણ પ્રથમે ન્યસેત્

વિધ્નેશાદિ(?)મુનિશ્રેષ્ઠ પ્રથમં(મે?) બલિમાચરેત્ ।
પ્રથમાવરણે પશ્ચાત્ ઇન્દ્રાદીનાં બલિં હરેત્

તૃતીયાવરણે પશ્ચાત્ કુમુદાદિબલિં હરેત્ ।
તં બલિં મધ્યમમિદં પૂર્વા પૂર્વા ગરીયસી (?)

અન્યથાફલમાપ્નોતિ દુર્ભિક્ષાનર્થદા ભવેત્ ।
તસ્માત્ કુર્યાત્ પ્રયત્નેન બલિં વિણોર્વિધાનતઃ

વૃક્ષમૂલે ઽદ્રિમૂલે વા કુડ્યે વાત્ર ગુહાન્તરે ।
કિંચિદસ્મિન્ વિશેષો ઽસ્તિ તત્ક્રમં શૃણુ નારદ

દેવાગ્રે પૂર્વવત્ કલ્પ્ય મણ્ડપં સપરિચ્છદમ્ ।
તત્રોપલિપ્ય વિધિવત્ હસ્તમાત્રં સમંતતઃ

તન્મધ્યે શક્તિમાવાહ્ય પાત્રે પાદુકસંયુતે ।
અર્ઘ્યાદિસપ્તમં દત્વા પૃથક્ પાદ્યાદિભિઃ ક્રમાત્

મણ્ડપં પરિતઃ કલ્પ્ય પરિવારાન્ વિશેષતઃ ।
એકાવરણમાર્ગેણ મણ્ડપં ભ્રામયેત્ ક્રમાત્

મત્સ્યાદીનાં તુ દેવર્ષે એવમેવ સમાચરેત્ ।
બલિદાનં મુનિશ્રેષ્ઠ શેષં પૂર્વવદાચરેત્

અન્યથાફલમાપ્નોતિ કર્તા ભર્તા ચ નશ્યતિ ।
કેવલં બલિદાનં તુ પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુ ક્રમાત્

હોમોત્સવવિહીનં ચેત્ સાધકો મુનિસત્તમ ।
પઞ્ચોત્તરદશાન્ સર્વાન્ ચણ્ડાદિદ્વારપાલકાન્

પૂજયેન્મુનિશાર્દૂલ ગન્ધપુષ્પાદિભિઃ ક્રમાત્ ।
તદ્દ્વારે બલિરિત્યાહુરધમઃ પરિપઠ્યતે

ઉત્તમે ઽપ્યુત્તમં કુર્યાત્ મધ્યમે મધ્યમં કુરુ ।
અધમે ઽપ્યધમં કુર્યાત્ વિભવસ્યાનુરૂપતઃ

નિત્યોત્સવસ્ય પૂર્વે તુ કારયેત્તુ વિશેષતઃ ।
બલિદાનં મુનિશ્રેષ્ઠ પશ્ચાદ્દેવં પરિભ્રમેત્

અધમાધમમિત્યાહુઃ પરિવારવિહીનતઃ ।
દત્તાવલોક્યકં નામ તદ્ગ્રામસ્યૈવ વૃદ્ધિકૃત્

અલંકારાણિ સર્વાણિ ચાસ્મિન્ પૂર્વવદાચરેત્ ।
ઇત્યુત્તમાદિ સંપ્રોક્તો બલિકર્મવિધિર્મયા

એવં સક્ષેપતઃ પ્રોક્તો નિત્યોત્સવવિધિર્મુને ।
સાધકેચ્છાનુરૂપેણ કારયેદેકધાત્ર તુ

આત્માર્થં વૈદિકેનૈવ તાન્ત્રિકેણૈવ વા મુને ।
પરાર્થે તાન્ત્રિકેણૈવ મિશ્રિતં વા હરિં પરમ્

અર્ચયેત્ પૂર્વવદ્ધીમાન્ રાજ્ઞો રાષ્ટ્રસ્ય વર્ધનમ્ ।
પરાર્થે વૈદિકેનૈવ ન કુર્યાત્તુ કથંચન

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન મિશ્રિતં તાન્ત્રિકેણ તુ ।
સ્વાર્થ આવાહનં કુર્યાત્ ફલકાદ્વા પટાદપિ

સૂર્યમણ્ડલમધ્યાદ્વા પરાર્થે મૂલબેરકાત્ ।
એકબેરં તુ સન્ત્યજ્યોદ્વાસનાવાહનેન તુ

કુર્યાત્ સ્વાર્થે પરાર્થે ચ શૈલબિમ્બે વિશેષતઃ ।
તથૈવ બાલગેહસ્ય બિમ્બસ્ય મુનિસત્તમ

આવાહનં વિસર્ગં તુ ન સ્મરેચ્છેષમાચરેત્ ।
અશક્તો ઽનધિકારી વા સ્વાર્થં યઃ કારયત્યપિ

પરેણ તત્કુલં સર્વં સ્વકુલં તારયિષ્યતિ ।
વિષ્ણોર્નિવેદિતં સર્વં મમાપિ પ્રિયમેવ ચ

હસ્તયોરઙ્ગુલીનાં તુ સ્વાઙ્ગુષ્ઠાનામિકેન તુ ।
નિર્માલ્યં મોચયિત્વા તુ પ્રાણાનાયમ્ય માનસઃ(?)

તેન(?) માલ્યં ચ તદ્દ્રવ્યં મમ પ્રીતિકરં શુભમ્ ।
તન્માલ્યં ચૈવ તદ્દ્રવ્યં ભક્તાનાં ચૈવ દાપયેત્

મત્પૂજા તદ્વિમાને તુ વિના ચેન્મુનિસત્તમ ।
સા પૂજા નિષ્ફલા ભૂયાત્ ગ્રામસ્યાનર્થકૃદ્ભવેત્

કાકશ્વાનાદિ(?)જન્તૂનાં પાષણ્ડીનાં તથૈવ ચ ।
વેદવિક્રયકાનાં ચ વેદનિન્દકમેવ ચ (?)

શૂદ્રાન્નતત્પરાણાં ચ નાસ્તિકાનાં વિશેષતઃ ।
એવમાદીનિ જાતીનાં(?) ભક્ષણાર્થં ન દાપયેત્

અવિચારેણ વા મોહાત્ દત્વા રૌરવમાપ્નુયાત્ ।
ન લઙ્ઘયીત નિર્માલ્યં મમાપિ પુરુષોત્તમ

યશ્ચેત્તુ લઙ્ઘયેત્(-તે?)મોહાત્ મહાન્ દોષો ભવિષ્યતિ ।
મહારૌરવમાયાગ્નૌ નિમગ્નસ્તત્ર દોષભાક્

દ્વિજાત્યાદિત્રિવર્ણાન્તં વૈષ્ણવાનાં વિશેષતઃ ।
ત્રેતાગ્નીનાં વ્રતસ્થાનં યતીનાં શાન્તચેતસામ્
દીક્ષિતાનાં તપસ્વીનાં વન્ધ્યાદિષુ તથૈવ ચ ।
એવમાદીનિ ભક્તાનાં(?)દાપયેદ્દેવસંનિધૌ

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન વર્જિતાનાં ન દાપયેત્ ।
એવં યઃ કારયેદ્ભક્ત્યા વિષ્ણુપૂજામનુત્તમામ્

મોક્ષદં મોક્ષમિચ્છૂનાં ધનદં ધનકામિનામ્ ।
અન્નદં ચાન્નમિચ્છૂનાં સર્વકામપ્રદં શુભમ્