Viṣvaksenasaṃhitā · Chapter 18
evaṃ saṃkṣepataḥ prokto (ktā?) bhittibimbasya saṃsthitiḥ //
iti śrīpāñcarātre viṣvaksenasaṃhitāyāṃ (jaṅgamabimbādisthāpanavidhirnāma) saptadaśo 'dhyāyaḥ ||
aṣṭādaśo 'dhyāyaḥ
viṣvaksenaḥ---
athātaḥ saṃpravakṣyāmi devīnāṃ sthāpanaṃ param /
tayorvivāhaṃ homaṃ ca śṛṇu guhyamanukramāt
devaṃ pūrvaṃ pratiṣṭhāpya tatkāle prokṣayenmune /
śriyādīnāṃ(?)svamantreṇa mahākumbhasthavāriṇā
pṛthak cenmuniśārdūla devīsthāpanamācaret /
maṇḍapaṃ pūrvavat kṛtvā daśahastasamanvitam
vedikāṃ pūrvavat kṛtvā maṇḍapasthānurūpataḥ /
hastamātraṃ tadardhaṃ vā kuṇḍāni paritaḥ kramāt
kārayettadvidhānena śilpibhiḥ saha sādhakaḥ /
caturaśrāṇi sarvāṇi kīrtitāni śriyaḥ kramāt
bhūmervṛtāni(?)kuṇḍāni tadaṅgānāṃ tathaiva ca /
śāntiṃ lakṣmīṃ ca vāgdevīṃ ratiṃ pūrvādi cāgniṣu
śvetāṃ padmotpalaśyāmāṃ dhyātvā tu juhuyāt kramāt /
lakṣmīṃ sarasvatī caiva ratiḥ prītisthathaiva ca
kīrtiḥ śāntistathā tuṣṭiḥ puṣṭiścaiva yathādiśam /
pūrvādikalaśānāṃ tu vedikāyāṃ tu devatāḥ
mahāmumbhaṃ tu saṃsthāpya tacchaktiṃ madhyame nayet /
sarvaśaktisamopetāṃ sarvāṅgāṃ sarvakāriṇīm
saṃpūjayet svamantreṇa gandhādyaiḥsumanoramaiḥ /
dhvajānāṃ toraṇānāṃ ca kalaśānāṃ ca devatāḥ
pūrvoktāḥ pūjanīyāśca krameṇaivātra caiva hi /
toraṇadvārakalaśān vedikākalaśānapi
pālikāvedikāyāṃ tu tathā caivāṣṭamaṅgalān(?) /
vastraiḥ krameṇa saṃchādya gandhapuṣpaiśca pūjayet
tattatsvarūpaṃ sauvarṇaṃ kalaśeṣu vinikṣipet /
snapanaṃ śayanaṃ caiva adhivāsanameva ca
pūrvoktaṃ sakalaṃ kuryāddevīmāvāhya yatnataḥ /
pūjāṃ ca mahatīṃ kuryāt kāle prāpte suśobhane
viśeṣamatra vakṣyāmi sarvalokaśubhapradam /
sarveṣāṃ bhaktijananamāyuḥśrīkīrtivadhanam
kartṝṇāṃ puṣṭijananaṃ grāmasyaiva viśeṣataḥ /
sarvaduḥkhaharaṃ puṃsāṃ sarvakāmaphalapradam
kramādvaivāhikaṃ homaṃ kārayettantrapāragaḥ /
vaiṣṇavyaḥ śaktayaḥ proktā mānuṣyo yāśca śaktayaḥ
tāsāṃ vai yatra śaktīnāṃ pūrvā lakṣmyāḥparā kṣitiḥ(teḥ?) /
bhūmeraṃśāvatāraṃ tat(-rastu?)puṣṭirnāma mahāmune
kṣitiṃ vāpyathavā puṣṭiṃ savyapārśve tu yojayet /
devyorvivāhamekasmin kāle tu samupasthite
lakṣmyāḥ pūrvaṃ tato bhūmeḥ kārayitvā vicakṣaṇaḥ /
lagnasyātikrame kṛtvā jaladānaṃ yathāvidhi
tasmin krameṇa śeṣaṃ tu sādhakaḥ sādhayet punaḥ /
kārayet kramayogena caikasmin sthaṇḍile punaḥ
vastrayugmena deveśaṃ devīṃ caiva yathākramam /
bhūṣaṇaiścaiva vividhairalaṃkṛtya prayatnataḥ
devīṃ devāsane nītvā homakarma samārabhet /
puṇyāhaṃ kārayitvā tu brāhmaṇaiḥ svastisaṃyutam
sarvopacārasaṃyuktaṃ jaladānaṃ tu kārayet /
sthaṇḍilaṃ purataḥ kṛtvā devasya purataḥ sthitaḥ
vijñāpyaivaṃ kṛtānujño homaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ /
pañcaviṃśatimādāya samidho 'ktāstu sarpiṣā
aṣṭākṣareṇa mantreṇa svāhāntena sakṛt kṣipet /
ājyāhutiśataṃ hutvā gāyatryā viṣṇusaṃjñayā
ācāryo 'gniṃ parikramya yathā rājñāṃ purohitaḥ /
tathā lājaistu juhuyāt praṇavenāhutitrayam
madhye madhye parikramya pāvakaṃ pāvanaṃ hareḥ /
śāntihomaṃ tu kurvīta sarpiṣāṃ praṇavena tu
pratyekaikaṃ muniśreṣṭha ṣoḍaśāhutimuttamam /
homaṃ samāpya vidhivat nṛttageyādi kārayet
evaṃ vaivāhikaṃ kṛtvā pūjayet puruṣottamam /
anenaiva vidhānena pratiṣṭhāmātrayā(?)pi vā
devena saha saṃyojya pūjayet tantravittamaḥ /
lohabimbasya devīnāṃ saṃproktaṃ munisattama
lakṣmyādikramayogena pūjayettu dine dine /
sarvāsāmeva devīnāṃ eṣa eva vidhirbhavet
mūlaberasya devīnāṃ pratiṣṭhāmātrayā(-ma?) pyalam /
vivāhādikramastatra neṣyate munisattama
svabījaireva kartavyaṃ sthāpanaṃ munisattama /
medhā sarasvatīdurgetyevamādiṣu mūrtiṣu
evamāduṣu kartavyaḥ pratiṣṭhādikramo mune /
prokṣayet svasvamantraistu brahmakumbhasthavāriṇā
svaiḥ svairmantraistu saṃsthāpya pūjayettu vidhānataḥ /
evaṃ saṃkṣepataḥ proktaḥ devīnāṃ sthāpanakramaḥ
evaṃ yaḥ kārayedbhaktyā śaktīnāṃ sthāpanaṃ param /
āyuraiśvaryaputrādīn sarvān kāmānavāpnuyāt
iha loke sukhaṃ labdhvā paraloke tathaiva ca /
rājyalakṣmīṃ parāṃ prāpya punaḥ prājño bhaviṣyati
atra kaścidviśeṣo 'sti śrīvatsasya haripriyam /
lakṣaṇaṃ sthānabhedaṃ ca mantramārādhanaṃ tathā
evamādīni cānyāni viśeṣāṇi(!)mahāmune /
saṃkṣepataḥ pravakṣyāmi śṛṇu guhyamanuttamam
sarvasaṃpatsamṛddhyarthaṃ sarvakāmaśubhapradam /
suvarṇarajatenāpi tathā tāmramayena tu
uttamadikrameṇaiva kārayet phalakāspadam /
ṣaḍaṅgulaṃ tathāyāmaṃ tasya vistārameva ca
pañcāṅgulāyataṃ vāpi tanmadhye tatsamaṃ bhavet /
dvyaṅgulaṃ tasya vistāraṃ maulerekāṅgulaṃ tu vā
evaṃ jñātvā muniśreṣṭha kuryādāspadamuttamam /
evaṃ hi lakṣaṇaṃ proktaṃ uttamaṃ phalakākṛteḥ
ekāṅgulavihīnaṃ tu madhyamaṃ paripaṭhyate /
dvyaṅgulaṃ tadvihīnaṃ tu kanīyasamudāhṛtam
tryaṅgula(-lena?)vihīnaṃ tat kuryāttasyādhamādhamam /
madhyamādhamakārye 'smin adhamādhamameva ca
tasyānurūpataḥ kuryāt vistāraṃ munisattama /
tanmadhye cintacitvā tu sādhakaḥ paramārthavit
sādhayet kamalāṃ devīṃ taptakāñcanasaṃnibhām /
sarvalakṣaṇasaṃyuktāṃ padmāsanasamanvitām
padmahastāṃ śriyaṃ devīṃ padmanābhapriyāṃ śubhām /
maṇimauktikasaṃyuktāṃ sarvābharaṇabhūṣitām
evaṃ saṃcintya tāṃ devīṃ śriyaṃ trailokyanāyakīm /
harervakṣasi pārśve tu dakṣiṇe munisattama
sthāpayettāṃ śriyaṃ devīṃ jagatsaṃrakṣaṇārthakam /
sarvasaṃpatsamṛddhyarthamiti śāstrasya niścayaḥ
jalādhivāsane cāsmin viśeṣaṃ kathayāmi te /
bhāradvayena saṃpūrṇaṃ jalabhājanamuttamam
saṃgṛhya muniśārdūla tasmin pātre 'dhivāsayet /
pūrvoktajalamānīya pūrayitvā tu bhājanam
gandhapuṣpaistu saṃpūjya saṃsmaredamṛtārṇavam /
tanmadhye pūrvavat kuryāt jalavāsaṃ vidhānataḥ
etat krameṇa vā kuryāt acyutasya mahāmune /
darpaṇe saṃsthite bere citrādīnāṃ viśeṣataḥ
hrastaṃ lohajabimbasya mune svārthaparārthayoḥ /
kārayejjalavāsaṃ tat kanīyasamudāhṛtam
jalādhivāsane prokto viśeṣo munisattama /
dviprakāraṃ mayā proktaṃ yathāyogaṃ samācaret
mūlaberāttu tāṃ devīmāvāhyātraiva yojayet /
mūlamantreṇa matimān kumbhatoyena hastayoḥ
saṃyojyātraiva mantreṇa sādhakaḥ paramārthavit /
mantrakośe mayā proktastantre 'smin munisattama
saṃproktaṃ paramaṃ mantraṃ guhyadguhyaṃ varapradam /
tenaiva prokṣayeddevīṃ mahākumbhasthavāriṇā
taddehe nyāsamārgeṇa vinyasettantravittamaḥ /
pañcaviṃśatitattvāni tatpañcākṣarameva ca
śaṅkhacakrābjamudrāṃ tu darśayettantravittamaḥ /
tatastvārādhayeddevīmardhyādyaṣṭopacārakaiḥ
arghyaṃ pādyaṃ tathācāmaṃ gandhapuṣpaṃ tathaiva ca /
dhūpadīpaṃ nivedyaṃ ca pāyasaṃ gulasaṃyutam
evamuktaprakāreṇa ghaṇṭādundubhisaṃyutam /
kārayed balidānaṃ tu sarvakāmapradaṃ śubham
bilvapatrākṣatairyuktaṃ padmaṃ pālāśamutpalam /
karavīrādisaṃyuktaṃ pūjayet kamalālayām
dine dine muniśreṣṭha evameva samarcayet /
pāyasānnaṃga gulopetaṃ bilvapatrāṅkurairyutam
candanodakasaṃyuktaṃ balidravyamihocyate /
evamuktaprakāreṇa ghaṇṭādundubhisaṃyutam
kārayedbalidānaṃ tu sarvakarma(-kāma ?) pradaṃ śubham /
bilvamūlasya pālāśaṃ mūlāśvatthasya vā mune
caturaśraṃ tu vṛttaṃ vā pīṭhaṃ kṛtvā tu mantravit /
tanmadhye pūjayellakṣmīṃ lakṣmayai nama iti bruvan
praṇavādisamāyuktaṃ pañcākṣaramiti smṛtam /
tasyāgre tu baliṃ kuryāt pūvoktena vidhānataḥ
gandhapuṣpasamāyuktaṃ dhūpadīpasamanvitam /
evaṃ saṃpūjayitvā tu mukhavāsaṃ pradāpeyat
balyante tu muniśreṣṭha śrīsūktaṃ tu paṭhet tridhā /
śrīmantraṃ tatstutiṃ vāpi paṭhettantravicakṣaṇaḥ
tataḥ pañcamahāśabdaṃ ghoṣayecca punaḥ punaḥ /
pūrvavat pūjayeddevīṃ sāyāhne munisattama
pūjānte kārayeddhomaṃ samidājyacarūnapi /
bilvādyanyatamasyātha padmakuṇḍe yathecchayā
saṃkalpyaikaṃ muniśreṣṭha tanmadhye homamācaret /
bilvapālāśasamidhaḥ pratyekaṃ ṣoḍaśāhutīḥ
juhuyānmūlamantreṇa kapilājyena homayet /
tathaiva pāyasaṃ brahman juhuyāt ṣoḍaśāhutīḥ
tathaiva bilvapatraiśca padmairekadalairapi /
sākṣataiḥ karavīraistu juhuyāttu punaḥ punaḥ
homaṃ kṛtvā tu vidhivat kuṇḍāddevīṃ samuddharet /
taddhomaḥ paramo guhyaḥ grāmarājñorvivṛddhikṛt
sarvarogavinirmuktarṃ(-moktā?)sarvakāmapradaḥ śubhaḥ /
tasmāt sarvaprayatnena rātrau homaṃ samācaret
homānte dakṣiṇāṃ dadyāt yathāvittāmusārataḥ(?) /
ācāryaṃ pūjayet paścāddhemavastrāṅgulīyakaiḥ
brāhmaṇān pūjayet paścāddaivajñamanupūjayet /
uktalakṣaṇahīnena yadi kuryāt pramādataḥ
grāmarājñośca rāṣṭrasya yajamānasya nāśanam /
na phalanti kriyāstatra nātra kāryā vicāraṇā
tasmāt sarvaprayatnena kārayedvidhicoditam /
iti saṃkṣepataḥ proktamātmārthasya parasya ca
Original text: Viṣvaksenasaṃhitā · Edition: Lakshmi Narasimha Bhatta, Tirupati 1972 (Kendriya Sanskrit Vidyapeetha Series, 17) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0