Viṣvaksenasaṃhitā · Chapter 17
iti śrīpāñcarātre viṣvaksenasaṃhitāyāṃ pratiṣṭhāvidhirnāma ṣoḍaśo 'dhyāyaḥ ||
saptadaśo 'dhyāyaḥ
saptadaśo 'dhyāyaḥ viṣvaksenaḥ---
athātaḥ saṃpravakṣyāmi jaṅgamasthāpanaṃ param /
apradhānaṃ ca bimbaṃ tu jaṅgamaṃ bimbamuttamam
pṛthak cet sarvakarmāṇi bimbaśuddhyarthameva ca /
kārayenmuniśārdūla snānādipratimākriyām
snānotsavādikāryārthaṃ kāle 'smin vartate sati (?) /
jalavāsaṃ kramāt kṛtvā maṇḍape cādhivāsanam
kṛtvā tu pūrvavaddhomaṃ tilahomaṃ vinā dvija /
snapanaṃ vidhivat kṛtvā ratnanyāsaṃ vinā mune
mantranyāsaṃ vinā tasmin tattvanyāsaṃ samācaret /
madhyasūtraṃ parityajya prāsāde parameṣṭhinā
pauruṣaṃ sūktamuccārya sthāpayenmatimān pṛthak /
mūrtīnāṃ sthānabhedastu bimbādhyāye pradarśitaḥ
tattatsthāne svamantreṇa saṃsthāpyārcādi nārada /
yadrupaṃ mūlaberasya yaccihnaiścihnitaṃ purā
yā mūrtiḥ sthāpitā pūrvaṃ mūlārceti mahātmabhiḥ /
yathā cāyudhavinyāsaḥ kathaṃ(kṛto?)buddhimatāṃ varaiḥ
karmārcādiṣu bereṣu tatsarvaṃ kārayettathā /
na vidhiḥ śayitasyaiṣaḥ sthāpanādi prakīrtitam
śayitasya tu karmārcā sthānakaṃ tvāsanaṃ tu vā /
saṃsthāpya vāsudevākhyaṃ na saṃkarṣaṇamiṣyate
tathā saṃkarṣaṇaṃ sthāpya pradyumnaṃ nārcayet sudhīḥ /
pradyumnasthāpanārcāyāṃ karmārcā nāniruddhakā
karmārcā sarvathā kāryā mūlabimbānusāriṇī /
viśeṣaścātra saṃproktaḥ śeṣaṃ pūrvavadācaret
evaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ jaṅgamasthāpanaṃ mune /
dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ sarvakāmaphalapradam
sthāpanaṃ saṃpravakṣyāmi citrābhāsārdhacitrake /
ābhāsaṃ trividhaṃ proktaṃ bhittau ca phalake paṭe
ardhacitraṃ tathā bhittau śilāyāṃ dāruke 'pi ca(?) /
vidyate yadi karmārcāpyeteṣāṃ(syādeṣāṃ?)lohajākṛtiḥ
karmārcāyāṃ tu sakalāṃ kriyāṃ kṛtvā tu pūrvavat /
mūlārcāyāṃ tu kartavyo mantranyāso dvijottama
adhivāsanakumbhasthatoyena prokṣayedbudhaḥ /
tataḥ puruṣasūktena pañcopaniṣadairapi
atraiva ṣoḍaśanyāso neṣyate tantrapāragaiḥ /
phalake ca paṭe caiva viśeṣaṃ kathayāmyaham
maṇḍapaṃ pūrvavat kṛtvā vediṃ kṛtvā tu pūrvavat /
kṛtvā sulocane divye śayane saṃniveśayet
jalādhivāsanaṃ caiva neṣyate snapanaṃ budhaiḥ /
mūrtihomaṃ tataḥ kṛtvā diśāhomavivarjitam
vidyeśānapi saṃpūjya vedikākalaśeṣvatha /
pralayaṃ ca nisargaṃ ca kramāt kṛtvā tu deśikaḥ
prokṣayet svena mantreṇa brahmakumbhasthavāriṇā /
yuktyā yuktiviśeṣeṇa śeṣaṃ pūrvavadācaret
bhittisthapratimāyāṃ tu sthānaṃ kathayāmyaham /
bhittau samyakpaṭe citre varṇālaṃkārabhūṣite
ābhāse cārdhacitre vā paṭe samyaksulocane (?) /
devasya purataḥ kṛtvā maṇḍapaṃ saparicchadam
vedikāṃ tatra kurvīta pūrvoktena vidhānataḥ /
dvikarāṃ trikarāṃ vāpi śilpinā kuśalena tu
tatastu vedikāmadhye vinyasecchālisaṃcayam /
śālimadhye likhet padmamaṣṭapatraṃ sakarṇikam
tatastu droṇasaṃpūrṇaṃ brahmakumbhaṃ suvarcasam /
vastrapūtairjalaiḥ pūrṇaṃ sakūrcaṃ sāpidhānakam
sasūtraṃ vastrayugmena veṣṭitaṃ ratnasaṃyutam /
aṣṭaśaktisamopetaṃ sauvarṇāyudhapañcayuk
aśvatthapallavairyuktaṃ gandhapuṣpākṣatārcitam /
tatkumbhaṃ praṇavenaiva padmamadhye tu vinyaset
tataḥ padmadaleṣvaṣṭaghaṭāṃstu parito nyaset /
pūrvavattoyasaṃpūrṇān sahiraṇyān savastrakān
sapidhānān sakūrcāṃstu mukhe cāśvatthapallavān /
arcayedgandhapuṣpaiśca dīpairanyairvicitrakaiḥ
arcayenmūlamantreṇa nārāyaṇamanāmayam /
viśṇumakliṣṭakarmāṇaṃ paramaṃ madhyame ghaṭe
vāsudevaṃ nyaset pūrve saṃkarṣaṇaṃ tu dakṣiṇe /
pradyumnaṃ paścime nyasya aniruddhaṃ tu cottare
āgneyyāṃ vinyasellakṣmīṃ nairṛtyāṃ tu sarasvatīm /
vāyavye tu ratiṃ nyasya śāntimīśānagocare
evaṃ nyasya vidhānena gandhapuṣpādibhiryajet /
athavātra muniśreṣṭha paritaḥ kalaśān nyaset
tanmadhye cānayedaṣṭavidyeśān sādhakottamaḥ /
vārāhaṃ pūrvabhāge tu nārasiṃhaṃ tu dakṣiṇe
śrīdharaṃ paścime deśe uttare hayaśīrṣakam /
āgneye bhārgavaṃ rāmaṃ nairṛtyāṃ rāmameva ca
vāmanaṃ cāpi vāyavye vāsudevaṃ tatheśake /
svanāmnā pūjayitvaitān kalaśeṣu pṛthak pṛthak
evaṃ saṃpūjayitvā tu homakarma samācaret /
pūrvādi cottarāntaṃ tu kuṇḍāni parikalpayet
vāsudevaṃ yajet pūrvaṃ kuṇḍe tu caturaśrake /
ardhacandrāgniduṇḍe tu yāmya saṃkarṣaṇaṃ yajet
vāruṇe vṛttakuṇḍe tu pradyumnaṃ tu yajedbudhaḥ /
uttare padmakuṇḍe tu aniruddhamatho yajet
pālāśaṃ khādiraṃ caiva bailavamaudumbaraṃ tathā /
aṣṭottaraśata hutvā pūrvādi ca pṛthak kramāt
samidājyacarūn lājān juhuyurmūrtipāḥ kramāt /
athavātra muniśreṣṭha pūrvāgnau sādhakāttamaḥ
samidājyena caruṇā homamekena(?)cāpyalam /
kuṇḍe vā sthaṇḍile vāpi ācāryo juhuyādbudhaḥ
rātrau homaḥ prakartavyaḥ jalasaṃprokṣaṇaṃ divā /
na kuryāt prokṣaṇaṃ rātrau na divā homamācaret
tasmāt sarvaprayatnena rātrau homaṃ tu kārayet /
muhūrte samanuprāpte brāhmaṇānāmanujñayā
kumbhasthitena toyena prokṣayet parameṣṭhinā /
āvāhayettato devaṃ nārāyaṇamanāmayam
śaṅkhacakradharaṃ devaṃ pītāmbaradharaṃ harim /
yadrupaṃ cintitaṃ bhittau tathā dhyāyejjagadgurum
evaṃ kṛtvā mahāviṣṇuṃ prokṣayedgandhavāriṇā /
tataḥ puruṣasūktena prokṣayet pratimāṃ punaḥ
pūjayedarghyapādyaiśca carubhirvividhairapi /
yathāvittānusāreṇa(?) dadyādācāryadakṣiṇām
evaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ sthāpanaṃ bhittisaṃśritam /
tataḥsupīṭhikāṃ kṛtvā pīṭhasya(pīṭhaṃ ca?)paritaḥkramāt
saṃkalpya parivārāṃśca tatrāvāhya tu pūjayet /
dine dine muniśreṣṭha trisandhyaikamathāpi vā
Original text: Viṣvaksenasaṃhitā · Edition: Lakshmi Narasimha Bhatta, Tirupati 1972 (Kendriya Sanskrit Vidyapeetha Series, 17) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0