Viṣṇupurāṇa (critical edition) · Chapter 5.9

tasmin rāsabhadaiteye sānuge vinipātite
sevyaṃ gogopagopīnāṃ ramyaṃ tālavanaṃ babhau //

tatas tau jātaharṣau tu vasudevasutāv ubhau
hatvā dhenukadaiteyaṃ bhāṇḍīravaṭam āgatau //

kṣvelamānau pragāyantau vicinvantau ca pādapān
cārayantau ca gā dūre vyāharantau ca nāmabhiḥ //

niryogapāśaskandhau tau vanamālāvibhūṣitau
śuśubhāte mahātmānau bālaśṛṅgāv ivarṣabhau //

suvarṇāñjanacūrṇābhyāṃ tau tadā ruṣitāmbarau
mahendrāyudhasaṃyuktau śvetakṛṣṇāv ivāmbudau //

ceratur lokasiddhābhiḥ krīḍābhir itaretaram
samastalokanāthānāṃ nāthabhūtau bhuvaṃ gatau //

manuṣyadharmābhiratau mānayantau manuṣyatām
tajjātiguṇayuktābhiḥ krīḍābhiś ceratur vanam //

tataś cāndolikābhiś ca niyuddhaiś ca mahābalau
vyāyāmaṃ cakratus tatra kṣepaṇīyais tathāśmabhiḥ //

tallipsur asuras tatra hy ubhayo ramamāṇayoḥ
ājagāma pralambākhyo gopaveṣatirohitaḥ //

so 'vagāhata niḥśaṅkas teṣāṃ madhyam amānuṣaḥ
mānuṣaṃ vapur āsthāya pralambo dānavottamaḥ //

tayoś chidrāntaraprepsur aviṣahyam amanyata
kṛṣṇaṃ tato rauhiṇeyaṃ hantuṃ cakre manoratham //

hariṇākrīḍanaṃ nāma bālakrīḍanakaṃ tataḥ
prakurvanto hi te sarve dvau dvau yugapad utpatan //

śrīdāmnā saha govindaḥ pralambena tathā balaḥ
gopālair aparaiś cānye gopālāḥ saha pupluvuḥ //

nidāghakāle saṃprāpte 'tha bhāṇḍīrakasaṃjñake //

paśūṃś cārayato gopais tadvane rāmakṛṣṇayoḥ //

goparūpī pralambo 'gād asuraḥ tajjihīrṣayā //

taṃ vidvān api dāśārho bhagavān sarvadarśanaḥ //

anvamodata tatsakhyaṃ vadhaṃ tasya vicintayan //

tatropahūya gopālān kṛṣṇaḥ prāha vihāravit //

he gopā vihariṣyāmo dvandvībhūya yathāyatham //

tatra cakruḥ parivṛḍho gopā rāmajanārdanau //

kṛṣṇasaṃghaṭṭinaḥ kecid āsan rāmasya cāpare //

ācerur vividhāḥ krīḍā vāhyavāhakalakṣaṇāḥ //

tatrāruhyanti jetāro vahanti ca parājitāḥ //

vahanto vāhayantaś ca cārayantaś ca godhanam //

bhāṇḍirakaṃ nāma vaṭaṃ jagmuḥ kṛṣṇapurogamāḥ //

rāmasaṃghaṭṭino ye hi śrīdāmavṛṣabhādayaḥ //

krīḍāyāṃ jayinas tāṃs tān ūhuḥ kṛṣṇādayas tathā //

uvāha kṛṣṇaṃ bhagavān śrīdāmānaṃ parājitāḥ //

ṛṣabhaṃ bhadrasenas tu pralambo rohiṇīsutam //

śrīdāmānaṃ tataḥ kṛṣṇaḥ pralambaṃ rohiṇīsutaḥ
jitavān kṛṣṇapakṣīyair gopair anye parājitāḥ //

te vāhayantas tv anyonyaṃ bhāṇḍīraskandham etya vai
punar nivavṛtuḥ sarve ye ye tatra parājitāḥ //

saṃkarṣaṇaṃ tu skandhena śīghram utkṣipya dānavaḥ
na tasthau prajagāmaiva sacandra iva vāridaḥ //

asahan rauhiṇeyasya sa bhāraṃ dānavottamaḥ
vavṛdhe sumahākāyaḥ prāvṛṣīva balāhakaḥ //

saṃkarṣaṇas tu taṃ dṛṣṭvā dagdhaśailopamākṛtim
sragdāmalambābharaṇaṃ mukuṭāṭopimastakam //

raudraṃ śakaṭacakrākṣaṃ pādanyāsacalatkṣitim //

abhītamanasā tena rakṣasā rohiṇīsutaḥ //

hriyamāṇas tataḥ kṛṣṇam idaṃ vacanam abravīt //

kṛṣṇa kṛṣṇa hriyāmy eṣa parvatodagramūrtinā
kenāpi paśya daityena gopālachadmarūpiṇā //

yad atra sāmprataṃ kāryaṃ mayā madhuniṣūdana
tat kathyatāṃ prayāty eṣa durātmātitvarānvitaḥ //

tam āha rāmaṃ govindaḥ smitabhinnauṣṭhasaṃpuṭaḥ
mahātmā rauhiṇeyasya balavīryapramāṇavit //

kim ayaṃ mānuṣo bhāvo vyaktam evāvalambyate
sarvātman sarvaguhyānāṃ guhyaguhyātmanā tvayā //

smarāśeṣajagannātha kāraṇaṃ kāraṇāgrajam
ātmānam ekaṃ tadvac ca jagaty ekārṇave ca yat //

kiṃ na vetsi yathāhaṃ ca tvaṃ caikaṃ kāraṇaṃ bhuvaḥ
bhārāvatāraṇārthāya martyalokam upāgatau //

nabhaḥ śiras te 'mbumayī ca mūrtiḥ pādau kṣitir vaktram ananta vahniḥ
somo manas te śvasitaṃ samīro diśaś catasro 'vyaya bāhavas te //

sahasravaktro hi bhavān mahātmā sahasrahastāṅghriśarīrabhedaḥ
sahasrapadmodbhavayonir ādyaḥ sahasraśas tvāṃ munayo gṛṇanti //

divyaṃ hi rūpaṃ tava vetti nānyo devair aśeṣair avatārarūpam
tavārcyate vetsi na kiṃ yad ante tvayy eva viśvaṃ layam abhyupaiti //

tvayā dhṛteyaṃ dharaṇī bibharti carācaraṃ viśvam anantamūrte
kṛtādibhedair aja kālarūpo nimeṣapūrvo jagad etad atsi //

attaṃ yathā vāḍavavahnināmbu himasvarūpaṃ parigṛhya kāstam
himācale bhānumato 'ṃśusaṅgāj jalatvam abhyeti punas tad eva //

evaṃ tvayā saṃharaṇe 'ttam etaj jagat samastaṃ punar apy avaśyam
tathaiva sargāya samudyatasya jagattvam abhyety anukalpam īśa //

bhavān ahaṃ ca viśvātmann ekam eva hi kāraṇam
jagato 'sya jagaty arthe bhedenāvāṃ vyavasthitau //

tat smaryatām ameyātmaṃs tvayātmā jahi dānavam
mānuṣyam evāvalambya bandhūnāṃ kriyatāṃ hitam //

iti saṃsmārito vipra kṛṣṇena sumahātmanā
vihasya pīḍayām āsa pralambaṃ balavān balaḥ //

muṣṭinā cāhanan mūrdhni kopasaṃraktalocanaḥ
tena cāsya prahāreṇa bahir yāte vilocane //

sa niṣkāsitamastiṣko mukhāc choṇitam udvaman
nipapāta mahīpṛṣṭhe daityavaryo mamāra ca //

pralambaṃ nihataṃ dṛṣṭvā balenādbhutakarmaṇā
prahṛṣṭās tuṣṭuvur gopāḥ sādhu sādhv iti cābruvan //

saṃstūyamāno gopais tu rāmo daitye nipātite
pralambe saha kṛṣṇena punar gokulam āyayau //