Language

ENहिગુ
Scripture Library

Viṣṇupurāṇa (critical edition) · Chapter 5.28

5.28.1

cārudeṣṇaṃ sudeṣṇaṃ ca cārudehaṃ ca vīryavān
suṣeṇaṃ cāruguptaṃ ca bhadracāruṃ tathā param //

5.28.2

cāruvindaṃ sucāruṃ ca cāruṃ ca balināṃ varam
rukmiṇy ajanayat putrān kanyāṃ cārumatīṃ tathā //

5.28.3

anyāś ca bhāryāḥ kṛṣṇasya babhūvuḥ sapta śobhanāḥ
kālindī mitravindā ca satyā nāgnajitī tathā //

5.28.4

devī jāmbavatī cāpi rohiṇī kāmarūpiṇī
madrarājasutā cānyā suśīlā śīlamaṇḍanā //

5.28.5

sātrājitī satyabhāmā lakṣmaṇā cāruhāsinī
ṣoḍaśāsan sahasrāṇi strīṇām anyāni cakriṇaḥ //

5.28.5*53

pradyumnaḥ prathamas teṣāṃ sarveṣāṃ rukmiṇīsutaḥ //

5.28.6

pradyumno 'pi mahāvīryo rukmiṇas tanayāṃ śubhām
svayaṃvarasthāṃ jagrāha sā ca taṃ tanayaṃ hareḥ //

5.28.7

tasyām asyābhavat putro mahābalaparākramaḥ
aniruddho raṇe ruddho vīryodadhir ariṃdamaḥ //

5.28.8

tasyāpi rukmiṇaḥ pautrīṃ varayām āsa keśavaḥ
dauhitrāya dadau rukmī tāṃ spardhann api śauriṇā //

5.28.9ab

tasyā vivāhe rāmādyā yādavā hariṇā saha //

5.28.9ab*54

kalyāṇārthaṃ tataḥ sarve ye cānye bhūbhṛtas tathā //

5.28.9cd

rukmiṇo nagaraṃ jagmur nāmnā bhojakaṭaṃ dvija //

5.28.10

vivāhe tatra nirvṛtte prādyumneḥ sumahātmanaḥ
kaliṅgarājapramukhā rukmiṇaṃ vākyam abruvan //

5.28.11

anakṣajño halī dyūte tathāsya vyasanaṃ mahat
na jayāmo balaṃ kasmād dyūte nainaṃ mahādyute //

5.28.12

tatheti tān āha nṛpān rukmī balasamanvitaḥ
sabhāyāṃ saha rāmeṇa cakre dyūtaṃ ca vai tadā //

5.28.13

sahasram ekaṃ niṣkāṇāṃ rukmiṇā vijito balaḥ
dvitīye 'pi paṇe cānyat sahasraṃ rukmiṇā jitaḥ //

5.28.14

tato daśasahasrāṇi niṣkāṇāṃ paṇam ādade
balabhadro 'jayat tāni rukmī dyūtavidāṃ varaḥ //

5.28.15

tato jahāsa svanavat kaliṅgādhipatir dvija
dantān vidarśayan mūḍho rukmī cāha madoddhataḥ //

5.28.16

avidyo 'yaṃ mayā dyūte baladevaḥ parājitaḥ
mudhaivākṣāvalepāndho yo 'vamene 'kṣakovidān //

5.28.17

dṛṣṭvā kaliṅgarājānaṃ prakāśadaśanānanam
rukmiṇaṃ cāpi durvākyaṃ kopaṃ cakre halāyudhaḥ //

5.28.18

tataḥ kopaparītātmā niṣkakoṭiṃ halāyudhaḥ
glahaṃ jagrāha rukmī ca tadarthe 'kṣān apātayat //

5.28.19

ajayad baladevas taṃ prāhoccais taṃ jitaṃ mayā
mayeti rukmī prāhoccair alīkoktair alaṃ bala //

5.28.20

tvayokto 'yaṃ glahaḥ satyaṃ na mayaiṣo 'numoditaḥ
evaṃ tvayā ced vijitaṃ mayā na vijitaṃ katham //

5.28.21

athāntarikṣe vāg uccaiḥ prāha gambhīranādinī
baladevasya taṃ kopaṃ vardhayantī mahātmanaḥ //

5.28.22

jitaṃ balena dharmeṇa rukmiṇā bhāṣitaṃ mṛṣā
anuktvāpi vacaḥ kiṃcit kṛtaṃ bhavati karmaṇā //

5.28.23

tato balaḥ samutthāya kopasaṃraktalocanaḥ
jaghānāṣṭāpadenaiva rukmiṇaṃ sa mahābalaḥ //

5.28.24

kaliṅgarājaṃ cādāya visphurantaṃ balād balaḥ
babhañja dantān kupito yaiḥ prakāśaṃ jahāsa saḥ //

5.28.25

ākṛṣya ca mahāstambhaṃ jātarūpamayaṃ balaḥ
jaghāna ye 'nye tatpakṣāḥ bhūbhṛtaḥ kupito balaḥ //

5.28.26

tato hāhākṛtaṃ sarvaṃ palāyanaparaṃ dvija
tad rājamaṇḍalaṃ sarvaṃ babhūva kupite bale //

5.28.27

balena nihataṃ śrutvā rukmiṇaṃ madhusūdanaḥ
novāca kiṃcin maitreya rukmiṇībalayor bhayāt //

5.28.28

tato 'niruddham ādāya kṛtodvāhaṃ dvijottama
dvārakām ājagāmātha yaducakraṃ sa keśavaḥ //

Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: The Critical Edition of the Viṣṇupurāṇam, critically edited by M. M. Pathak. Vadodara : Oriental Institute 1997-1999 · Data entry Peter Schreiner · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc