Viṣṇupurāṇa (critical edition) · Chapter 5.18

cintayann iti govindam upagamya sa yādavaḥ
akrūro 'smīti caraṇau nanāma śirasā hareḥ //

so 'py enaṃ dhvajavajrābja kṛtacihnena pāṇinā
saṃspṛśyākṛṣya ca prītyā sugāḍhaṃ pariṣasvaje //

kṛtasaṃvandanau tena yathāvad balakeśavau
tataḥ praviṣṭau saṃhṛṣṭau tam ādāyātmamandiram //

saha tābhyāṃ tadākrūraḥ kṛtasaṃvandanādikaḥ
bhuktabhojyo yathānyāyam ācacakṣe tatas tayoḥ //

yathā nirbhartsyate tena kaṃsenānakadundubhiḥ
yathā ca devakī devī dānavena durātmanā //

ugrasene yathā kaṃsaḥ sudurātmā ca vartate
yaṃ caivārthaṃ samuddiśya sa kaṃsena visarjitaḥ //

tat sarvaṃ vistarāc chrutvā bhagavān keśisūdanaḥ
uvācākhilam apy etaj jñātaṃ dānapate mayā //

kariṣye ca mahābhāga yad atraupayikaṃ matam
vicintyaṃ nānyathaitat te viddhi kaṃsaṃ hataṃ mayā //

ahaṃ rāmaś ca mathurāṃ śvo yāsyāvaḥ samaṃ tvayā
gopavṛddhāś ca yāsyanti hy ādāyopāyanaṃ bahu //

niśeyaṃ nīyatāṃ vīra na cintāṃ kartum arhasi
trirātrābhyantare kaṃsaṃ haniṣyāmi sahānugam //

samādiśya tato gopān akrūro 'pi sakeśavaḥ
suṣvāpa balabhadraś ca nandagopagṛhe tataḥ //

tataḥ prabhāte vimale kṛṣṇarāmau mahāmatī
akrūreṇa samaṃ gantum udyatau mathurāṃ prati //

dṛṣṭvā gopījanaḥ sāsraḥ ślathadvalayabāhukaḥ
niśaśvāsātiduḥkhārtaḥ prāha cedaṃ parasparam //

mathurāṃ prāpya govindaḥ kathaṃ gokulam eṣyati
nāgarastrīkalālāpa madhu śrotreṇa pāsyati //

vilāsivākyapāneṣu nāgarīṇāṃ kṛtāspadam
cittam asya kathaṃ bhūyo grāmyagopīṣu yāsyati //

sāraṃ samastagoṣṭhasya vidhinā haratā harim
prahṛtaṃ gopayoṣitsu nirghṛṇena durātmanā //

bhāvagarbhasmitaṃ vākyaṃ vilāsalalitā gatiḥ
nāgarīṇām atīvaitat kaṭākṣekṣitam eva ca //

grāmyo harir ayaṃ tāsāṃ vilāsanigaḍair yutaḥ
bhavatīnāṃ punaḥ pārśvaṃ kayā yuktyā sameṣyati //

eṣaeṣa ratham āruhya mathurāṃ yāti keśavaḥ
krūreṇākrūrakeṇātra nirāśena pratāritaḥ //

kiṃ na vetti nṛśaṃso 'yam anurāgaparaṃ janam
yenemam akṣṇor āhlādaṃ nayaty anyatra no harim //

eṣa rāmeṇa sahitaḥ prayāty atyantanirghṛṇaḥ
ratham āruhya govindas tvaryatām asya vāraṇe //

gurūṇām agrato vaktuṃ kiṃ bravīṣi na naḥ kṣamam
guravaḥ kiṃ kariṣyanti dagdhānāṃ virahāgninā //

nandagopamukhā gopā gantum ete samudyatāḥ
nodyamaṃ kurute kaścid govindavinivartane //

suprabhātādya rajanī mathurāvāsiyoṣitām
pāsyanty acyutavaktrābjaṃ yāsāṃ netrālipaṅktayaḥ //

dhanyās te pathi ye kṛṣṇam ito yānty anivāritāḥ
udvahiṣyanti paśyantaḥ svadehaṃ pulakāñcitam //

mathurānagarīpaura nayanānāṃ mahotsavaḥ
govindāvayavair dṛṣṭair atīvādya bhaviṣyati //

ko nu svapnaḥ sabhāgyābhir dṛṣṭas tābhir adhokṣajam
vistārikāntinayanā yā drakṣyanty anivāritam //

aho gopījanasyāsya darśayitvā mahānidhim
uddhṛtāny atra netrāṇi vidhātrākaruṇātmanā //

dhanyās te pathi ye kṛṣṇaṃ yāntaṃ saumyavapur harim //

kautukenānimeṣākṣāḥ paśyanti hy anivāritam //

anurāgeṇa śaithilyam asmāsu vrajato hareḥ
śaithilyam upayānty āśu kareṣu valayāny api //

akrūraḥ krūrahṛdayaḥ śīghraṃ prerayate hayān
evam ārtāsu yoṣitsu ghṛṇā kasya na jāyate //

akrūra tvaṃ mahābāho vada vācātisaumyayā //

asya gopījanasyārtiṃ kimarthaṃ kartum arhasi //

kīdṛgvidhā kṛtāsmābhir nikṛtis te janeśvara //

vidhātur vā mahābāho tasya kṛṣṇasya vā hareḥ //

balabhadro vārayituṃ necchate dhruvam apy ayam //

evam ārtāsu yoṣitsu pralapantīṣv itas tataḥ //

ratham āsthāya gacchantam idam ūcur varāṅganāḥ //

eṣa kṛṣṇarathasyoccaiś cakrareṇur nirīkṣyatām
dūrībhūto harir yena so 'pi reṇur na lakṣyate //

ity evam atihārdena gopījananirīkṣitaḥ
tatyāja vrajabhūbhāgaṃ saha rāmeṇa keśavaḥ //

gacchanto javanāśvena rathena yamunātaṭam
prāptā madhyāhnasamaye rāmākrūrajanārdanāḥ //

athāha kṛṣṇam akrūro bhavadbhyāṃ tāvad āsyatām
yāvat karomi kālindyām āhnikārhaṇam ambhasi //

tathety uktas tataḥ snātaḥ svācāntaḥ sa mahāmatiḥ
dadhyau brahma paraṃ vipra praviśya yamunājale //

phaṇāsahasramālāḍhyaṃ balabhadraṃ dadarśa saḥ
kundāmalāṅgam unnidra padmapatrāruṇekṣaṇam //

vṛtaṃ vāsukirambhādyair mahadbhiḥ pavanāśibhiḥ
saṃstūyamānaṃ gandharvair vanamālāvibhūṣitam //

dadhānam asite vastre cārupadmāvataṃsakam
cārukuṇḍalinaṃ mattam antar jalatale sthitam //

tasyotsaṅge ghanaśyāmam ātāmrāyatalocanam
caturbāhum udārāṅgaṃ cakrādyāyudhabhūṣaṇam //

pīte vasānaṃ vasane citramālyavibhūṣaṇam
śakracāpataḍinmālā vicitram iva toyadam //

śrīvatsavakṣasaṃ cāru keyūramukuṭojjvalam
dadarśa kṛṣṇam akliṣṭaṃ puṇḍarīkāvataṃsakam //

sanandanādyair munibhiḥ siddhayogair akalmaṣaiḥ
vicintyamānaṃ tatrasthair nāsāgranyastalocanaiḥ //

balakṛṣṇau tathākrūraḥ pratyabhijñāya vismitaḥ
so 'cintayad rathāc chīghraṃ katham atrāgatāv iti //

vivakṣoḥ stambhayām āsa vācaṃ tasya janārdanaḥ
tato niṣkramya salilād ratham abhyāgataḥ punaḥ //

dadarśa tatra caivobhau rathasyopary adhiṣṭhitau
rāmakṛṣṇau yathāpūrvaṃ manuṣyavapuṣānvitau //

nimagnaś ca punas toye sa dadarśa tathaiva tau
saṃstūyamānau gandharva munisiddhamahoragaiḥ //

tato vijñātasadbhāvaḥ sa tu dānapatis tadā
tuṣṭāva sarvavijñāna, ,mayam acyutam īśvaram //

sanmātrarūpiṇe 'cintya mahimne paramātmane
vyāpine naikarūpaika svarūpāya namo namaḥ //

satyarūpāya te 'cintya havirbhūtāya te namaḥ
namo 'vijñeyarūpāya parāya prakṛteḥ prabho //

bhūtātmā cendriyātmā ca pradhānātmā tathā bhavān
ātmā ca paramātmā ca tvam ekaḥ pañcadhā sthitaḥ //

prasīda sarvasarvātman kṣarākṣaramayeśvara
brahmaviṣṇuśivākhyābhiḥ kalpanābhir udīritaḥ //

anākhyeyasvarūpātmann anākhyeyaprayojana
anākhyeyābhidhānaṃ tvāṃ nato 'smi parameśvara //

na yatra nātha vidyante nāmajātyādikalpanāḥ
tad brahma paramaṃ nityam avikāri bhavān aja //

na kalpanām ṛte 'rthasya sarvasyādhigamo yataḥ
tataḥ kṛṣṇācyutānanta viṣṇusaṃjñābhir īḍyase //

sarvārthās tvam aja vikalpanābhir etad devādyaṃ jagad akhilaṃ tvam eva viśvam
viśvātmaṃs tvam iti vikārabhāvahīnaḥ sarvasmin na hi bhavato 'sti kiṃcid anyat //

tvaṃ brahmā paśupatir aryamā vidhātā dhātā tvaṃ tridaśapatiḥ samīraṇo 'gniḥ
toyeśo dhanapatir antakas tvam eko bhinnārthair jagad abhipāsi śaktibhedaiḥ //

viśvaṃ bhavān sṛjati sūryagabhastirūpo viśvaṃ ca te guṇamayo 'yam aja prapañcaḥ
rūpaṃ paraṃ sad iti vācakam akṣaraṃ yaj jñānātmane sadasate praṇato 'smi tasmai //

oṃ namo vāsudevāya namaḥ saṃkarṣaṇāya te
pradyumnāya namas tubhyam aniruddhāya te namaḥ //