Vishnudharmottara Purana · Chapter 3.91.95

3.91
mārkaṇḍeya uvāca //
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi pakveṣṭanicayaṃ tava //
brāhmaṇānāṃ śubhā śvetā kṣatriyāṇāṃ tu lohitā

mṛtpītā vaiśyajātīnāṃ kṛṣṇā caivāntyajanmanām //
yasya varṇasya yā śastā tāṃ mṛdaṃ grāhayedbudhaḥ

asaṅkīrṇācchubhāddeśādgṛhītvā śoṣayenmṛdam //
śoṣitāṃ tāṃ vimṛdnīyātsaśaivālena cāmbhasā

hastadīrgheṇa yantreṇa tadardhavistṛtena ca //
tadardhamucchritenātha kartavyā veṣṭakā matāḥ

ātape tāstathā śuṣkā vipacennṛpasattama //
kāṣṭhairasārairbhūpāla gokarīṣaistṛṇaistathā

mṛdunā nṛpa pākena na śāntyarthaṃ pacecca tāḥ //
apakvāṃśca na saṃgrāhyā na vilīnāḥ kathañcana

tāsāmatyarthapakvānāṃ bhaṅgo bhavati rūpake //
bhavantyasārāścāpakvā vilīnāḥ kardanāśadāḥ

iṣṭakānicaye vahniṃ yo naraḥ saṃprayacchati //
somavikrayiṇā tulyaḥ sa tu pāpaḥ prakīrtitaḥ

tasmācchuddhena mūlena tatrāgniṃ dāpayennaraḥ //
vartamānamukhaḥ satyaṃ saṃvibhajya prayatnataḥ

pakvāstu śītalībhūtāḥ svānurūpaistvarūpakaiḥ //
samyaksaṃyojitā yojyā yathāsthāne narādhipa

iṣṭakāsañcaye naivamekaikaṃ rūpakaṃ budhaḥ //
darśayettu suyuktena yamasyājñāṃ vijānatā

evaṃ rūpakavinyāsaṃ śilāsvapi vidhīyate//
evaṃ suyuktyā kurvaṃti kāṣṭhasaṃghātakaṃ tathā

kāṣṭhānāmāyasaṃ bandhaṃ samyakkāryaṃ vijānatā //
iṣṭakānāmapakvānāṃ paṅkabandho vidhīyate

iṣṭakānāṃ tu pakvānāṃ śilānāṃ ca narādhipa //
bandhaḥ kāryaḥ prayatnena vajralepakṛtaḥ śubhaḥ

pakveṣṭakānāṃ racanā mayoktā sudhānvitā saiva bhavennarendra //
sudhāśilānāṃ tridaśādhivāse sudhāśilā naiva gṛheṣu deyā

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mā० vaḥ saṃ० iṣṭakāparīkṣā nāmaikanavatitamo'dhyāyaḥ

3.92
mārkaṇḍeya uvāca //
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi vajralepavidhiṃ tava //
bindukāṃśca kapitthāṃśca āmrānsaṃhṛtya yatnataḥ

śālmalīnāṃ tathā puṣpaṃ sallakībījameva ca //
dhanuṣaśca tathā kalkaṃ vacāṃ ca manujeśvara

eteṣāṃ samavetānāṃ samānāṃ manujottama //
toyamaṣṭaguṇaṃ kvāthamaṣṭabhāgā vaśeṣitam

tatastatra kṣipeddravyaṃ śuṇu tacca samāsataḥ //
mallakīnāṃ tu vinyāsaṃ vatsalasya ca guggulam

bhallātakāni bilvāni kurmuruṃ sarjameva ca //
atasīṃ vasutapto'yaṃ vajralepaḥ prakīrtitaḥ

lākṣāṃ ca kundaruṃ caiva gṛhadhūmaṃ tathaiva ca //
kapitthabilvamadhyāni tathā nāgaphalaṃ nṛpa

balāṃ ca madhukaṃ caiva kiṃjāpaṃ madanaṃ tathā //
mañjiṣṭhāsallakaṃ sarjaṃ vajralepaḥ prakīrtitaḥ

viṣāṇāni gavāṃ rājanmahiṣāṇāṃ tathaiva ca //
ajānāṃ ca tathā carma māhiṣyaṃ gavyameva ca

rasabiṃbakapitthāstu vajralepaḥ prakīrtitaḥ //
aṣṭau bhāgāstu nāgasya kāṃsyabhāgadvayaṃ tathā

rītibhāgaṃ ca kathito vajralepastathaiva ca //
sudhāpakvā tataḥ klinnā gavyacarmasamanvitā

khararomayutā rājanvajralepastathaiva ca //
teṣāmekaikasaṃyuktāḥ kāryāḥ śailagṛhā nṛpa

pakveṣṭakagatāścaiva sthāyino manujottama //
vajralepayutā hyete bhavantyapi dṛḍhāstathā

tiṣṭhanti sumahārāja saṃvatsaraśatānyapi //
sahasrāṇi ca dharmajña cāyutānyarbudāni ca

sudhāvarṇena sarvatra lepaṃ dadyāttathā bahiḥ //
tataśca tāṃ sudhāṃ dadyācchobhārthamarimardana

vajralepavidhānaṃ tu proktaṃ samyaktayā tava //
devāyatanamukhyeṣu tathā ca bhavaneṣu ca

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde vajralepanirūpaṇannāma dvinavatitamo'dhyāyaḥ

3.93
// mārkaṇḍeya uvāca // //
kṛte tu devāyatane vidhānaṃ nābhavatkṣitau //
kaivalaṃ hi tadā hyāsītpratyakṣeṇa narādhipa

pratyakṣeṇāpi dṛśyante tretā dvāparayorjanāḥ //
devānāṃ pratimāḥ kṛtvā pūjayanti yathāvidhim

gṛhe pratiṣṭhā tatrāpi tretāyāṃ tu pravartitā //
dvāpare cāpyaraṇyeṣu ṛṣibhistu tataḥ kṛtā

teṣāṃ sampūjanaṃ nityaṃ siddhaistu kriyate nṛpa //
pratiṣṭhāmātrakaraṇānnirvṛtā ṛṣayastu te

kalau pravṛttaḥ sarvo'yaṃ pratiṣṭhākaraṇo janaḥ //
jñānaṃ paraṃ kṛtayuge tretāyāṃ ca tapaḥ parama

dvāpare tu tathā jñeyaṃ pratiṣṭhā tu kalau yuge //
devatāveśmapūrvāṇi nagarāṇi kalau yuge

kartavyāni mahīpālaiḥ svargalokamabhīpsubhiḥ //
rājā tu sarvanagaraṃ na kuryānnṛpasattama

yo na rājā hato yuddhe sa puraṃ kartumarhati //
rūpakaṃ ca sunāmākhyaṃ kuryādrājā tathāpyasau

durgaṃ sarveṇa kartavyaṃ rājñā bhūpatisattama //
bhūmidānādibhiryastu kuryātsuvihitaṃ mudā

pratiṣṭhāṃ sakalāṃ kuryādanyathā pāpabhāgbhavet //
tatkṛtāyāṃ surārcāyāmaniṣṭaṃ syātkalau yuge

kṛtaṃ tu tadaniṣṭaṃ syājjanmāntaraśateṣvapi //
kṛtatretādvāpareṣu pratiṣṭhākaraṇātphalama

yasmātteṣu kṛtāmarcāṃ siddhāḥ sampūjayantyalam //
kalau kṛtāyāmarcāyāṃ siddhapūjā na vidyate

tasmātsuvihitā kuryādbhūmidānādibhiḥ kalau //
yena rājñā hato rājā nānyo yudhi bhavetkalau

pratiṣṭhā tena kartavyā nagare pūrvanirmite //
anujñāṃ nṛpateḥ prāpya kuyādanyo'pi yādava

sthirāṃ pratiṣṭhāṃ gṛhyāyāṃ nṛpānujñānakāraṇam //
parapraṇītāṃ yastvarcāṃ sa kuryātpunareva tu

vidhānaṃ bhūmidānādyaṃ kuryāttatra na śaktitaḥ //
dviguṇaṃ phalamāpnoti kulaṃ caiva samuddharet

kṛtvā suvihitāmarcāṃ pratiṣṭhāpya yathāvidhi //
iṣṭāpūrtena dharmeṇa naro yujyatyasaṃśayam

rājasūyāśvamedhānāṃ phalena ca narādhipa //
kṛte tretāyuge rājandvāpare ca narottamāḥ

āgacchanti nṛloke'sminsaśarīrā divaukasaḥ //
nāgacchanti kalau yasmātsaśarīrāḥ kathaṃcana

āgacchanti pratiṣṭhāsu dvijairāvāhitāstataḥ //
tasmātkalau prayatnena pratiṣṭhāṃ kārayedbudhaḥ

arcāsthaistridaśairlokaḥ kalau sarvo hi pālyate//
arcāgatāśca gṛhṇanti kṛtadevapratiṣṭhitāḥ

tasmātkalau prayatnena pratiṣṭhākaraṇaṃ hitam //
yatnātsuvihitaṃ kuryādbhūmidānādibhissadā

iṣṭvā yajñairyathā yānti mānavāstridivālayam //
tathaiva rājan gacchanti kṛtadevapratiṣṭhakāḥ

tasmātkalau pratiṣṭhānaṃ kartavyaṃ bhūridakṣiṇam //
yatnātsuvihitaṃ kṛtvā bhūmidānādibhiḥ śubhā

durge pratiṣṭhā kartavyā nagare ca tathā śubhe //
nityamāpaṇavīthyagre nānyatreti narādhipa

grāme vā yadi vā ghoṣe nāsti yatrāpaṇaṃ nṛpa //
tatrodyāne bahiḥ kāryā grāmamadhye na kārayet

nadītīreṣu kartavyā vaneṣūpavaneṣu ca //
sarasāṃ caiva tīreṣu girīṇāṃ śikhareṣu ca

upatyakāsu ramyāsu guhāsu ca viśeṣataḥ //
eteṣu yānti sānnidhyaṃ sthāneṣu tridivaukasaḥ

jalāśayavihīneṣu deśeṣu manujottama //
sānnidhyaṃ naiva kurvanti kadācittridivaukasaḥ

tathā suragṛhaṃ kāryaṃ yathā vāme jalāśayam //
purastādvā bhavettasya nānyathā manujādhipa

samaṃtāttu jalaṃ śastaṃ dvīpe devagṛhe kṛte //
yatra devagṛhaṃ kāryaṃ tatra bhūmiṃ parīkṣayeta

śvetā raktā tathā pītā kṛṣṇā varṇakramānvitā //
kuśābhiśca śaraiḥ kāśairdūrvābhiśca tathā yutā

/
madhurā ca kaṣāyā ca tathā tu lavaṇā ca yā //
varṇakramāddhitā bhūmiḥ sarveṣāṃ śṛṇvataḥ param

kaṇṭakidrumasaṅkīrṇā śarkarāloṣṭasaṃyutā //
aśubhrā viṣamā durgā savalmīkā tathā ca yā

mūṣikāvāsabahulā pipīlakaguṇānvitā //
nityaṃ ca śakaṭacchinnā plutā yā ca purodakaiḥ

aghātasūnā bhūmiśca bandhanāgārasaṃyutā //
vasatiryatra dagdhā ca vidyutā vahnināpi vā

vasatāṃ dṛṣṭidoṣā ca kūrmapṛṣṭhā tathaiva ca //
trikoṇā sragvihīnā ca śūrpākārā tathā ca yā

dakṣiṇena tathā nimnā nimnā pṛṣṭhata eva ca /
purāmbugrāhiṇī yā ca suśirā ca tathā nṛpa

khātaṃ ca sumṛdā yatra pūryate na punastathā //
khāte yatra kṛtaṃ dīpaṃ pramlānimupagacchati

mālyaṃ ca mlāyate khāte tāṃ bhūmiṃ parivarjayeta //
khāte toyena pūrṇe ca yatra toyaṃ na tiṣṭhati

tāṃ bhūmiṃ varjayadyatnāddurgandhā ca tathāpi yā //
prāgudakpravaṇā śastā snigdhā ca sudṛḍhā tathā

khāte'dhikāṃ ca mṛdyatra pūryamāṇe bhavennṛpa //
dīpo na mlāyate yatra nyastaṃ ca kusumaṃ tathā

toyaṃ santiṣṭhate khāte yatra kālāntaraṃ bahu //
sā praśastā mahī jñeyā sugandhā susvanā tathā

bhuvaḥ parīkṣaṇaṃ kuryāddivase'tiśubhe tathā //
bhuvaḥ parīkṣaṇaṃ yatra maṅgalyadravyadarśanam

śravaṇaṃ vā tathaiva syātsā śubhā syādvasundharā //
na tāṃ rājanparīkṣeta praśastā sā prakīrtitā

amaṅgalyaṃ tathā dṛṣṭvā śrutaṃ vā nṛpasattama //
bhuvaḥ parīkṣaṇaṃ tatra na kāryamaśubhā hi sā

śubhā mahī yatra bhavennṛvīra kāryā pratiṣṭhā bhavatīha tatra //
kṛtā bhavettatra narendracandra hitāya kartuḥ svavivṛddhaye ca

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde bhūmi parīkṣā nāma trinavatimo'dhyāyaḥ

3.94
// mārkaṇḍeya uvāca //
śubhāṃ parīkṣya vasudhāṃ tatra kuryātsurālayama //
ādau tāṃ śodhayedvidvāndivase guṇasaṃyute

tatra deśaṃ śubhaṃ vidvāngomayenopalepayeta //
tataḥ sampūjayettatra devadevaṃ vināyakam

tathā ca viśvakarmāṇaṃ bhāṇḍaṃ tadupayogi ca //
palalollapikā bhakṣyakulmāṣaudanaparpaṭaiḥ

paramānnena satyaiśca puṣpadhūpānulepanaiḥ //
pūjayitvā ca daivajñaṃ sāttvataṃ sthapatiṃ tathā

bhuvaḥ saṃśodhanaṃ kuryādyathāvatpṛthivīpatiḥ //
tāvatsaṃśodhayedbhūmiṃ nijāṃ yāvatpradṛśyate

tadā saṃśodhayedvidvānyāvatsyācchalyavarjitā //
tatastu pūrayetpaścāddṛḍhaṃ mṛttikayā punaḥ

tadvarṇayā tayā śastā yasya varṇasya kīrtitā //
aśalyayā mṛttikayā pūrayetsudṛḍhaṃ punaḥ

kṛtvā tu pūritaṃ deśaṃ sudṛḍhaṃ susamantataḥ //
susūkṣmaśalyajñānārthaṃ kuryācchalyaparīkṣaṇam

yathā vakṣyāmyahaṃ rājaṃstathā yatnena buddhimān //
yadi syācchalyasaṃyuktā śalyamuddhṛtya yatnataḥ

punaḥ sampūrayedvidvānyatnācchubhamṛdā nṛpa //
evaṃ saṃśodhya bhūmiṃ tu kumbhaṃ saṃsthāpayettataḥ

śilānyāsaṃ tu kurvīta tatraivā'hni caturdiśam //
pakveṣṭāracite kāryāstā eva tu caturdiśam

mṛnmaye ceṣṭakānyāsaṃ kartavyaṃ na ca dāruṇe //
śubhe divasanakṣatre muhūrte cābhipūjite

kumbhākārāṃ śilāṃ kuryācchailadevagṛhe śubham //
anyatra tāmrakalaśaṃ sudṛḍhaṃ yatra saṃyutam

catuḥṣaṣṭipadaṃ kṛtvā same sthāne tu maṇḍalam //
kṛtvā tu devatānyāsaṃ tatra maṇḍalake dvija

sarveṣāṃ vāstuvidyoktā devatānāṃ yathāvidhi //
śriyāḥ sampūjanaṃ kṛtvā vāsudevasya cāpyatha

pūjanaṃ maṇḍale kārye vāstudevagaṇasya ca //
vināyakasya devasya viśvakarmaṇa eva ca

bhāṇḍānāṃ ca mahārāja tathā tadupayoginām //
gandhārghapuṣpanaivedyadhūpadīpairyathāvidhi

ॐkārapūtamājyaṃ ca juhuyācchrīdharasya ca //
śriyāḥ kṛtvā tato homaṃ brahmaṇaḥ kārayettadā

brahmāṇaṃ purataḥ kṛtvā vāsudevagaṇasya ca //
madhye kṛtvā tataḥ kumbhaṃ śilānyāsaṃ tu kārayeta

aiśāne tu tataḥ koṇe śilāṃ pūrvaṃ pratiṣṭhitām //
pradakṣiṇaṃ tato rājañchilānyāsaṃ vidhīyate

sūtranyāsaṃ tu kurvīta tasminneva tathāhani //
yathāniveśaṃ kartavyaṃ prāsādasya suniścitam

kṛtvā tu sūtravinyāsaṃ nādhikaṃ taṃ tu kārayet //
nūnaṃ manujaśārdūla karturdoṣakarāvubhau

kumbhasya ca śilānāṃ ca tataḥ sthānaṃ vidhīyate //
vaṭāśvatthakaṣāyeṇa sarvauṣadhijalaistataḥ

tato'nulepanaṃ kuryāccandanena sugandhinā //
ācchādanaṃ tataḥ kāryaṃ vāsobhiḥ kusumaistathā

dhūpaṃ dīpaṃ sunaivedyaṃ teṣāṃ nāmnā nivedayet //
dakṣiṇābhirdvijendrāṇāṃ tataḥ pūjā vidhīyate

kālavitsthapatiḥ pūjyo tato rāma vijānatā //
tataḥ kartā japenmantraṃ sthapatiṃ vātha kālavit

nande nandaya vāsiṣṭhe vasubhiḥ pūjayā saha //
jaye bhārgavadāyāde prajābhyo jayamāvaha

pūrṇeṅgirasadāyāde pūrṇakāmaṃ kuruṣva mām //
bhadre kaśyapadāyāde kuru bhadrāṃ gatiṃ mama

sarvabījasamāyukte sarvaratnauṣadhairvṛte //
rucire nandite nande vāsiṣṭhe ramyatāmiha

prajāpatisute devi caturasre mahīmayi //
subhage suvrate bhadre iha kāśyapi ramyatām

avyaṅge cākṣate pūrṇe muneraṃgirasaḥ sute //
iṣṭake tvaṃ prayaccheṣṭaṃ pratiṣṭhāṃ kāmayāmyaham

deśasvāmipurasvāmipaśusvāmiparigrahe //
manuṣyapaśuhastyaśvadhana vṛddhikarī bhava

anenaiva vidhānena kāryā bhūmiḥ samīkṣayā //
dvāranyāsaṃ mahārāja dvārocchrāyastathaiva ca

stambhocchrāyaṃ tathā vaṃśavinyāsaṃ ca yadūttama //
tathāmalakasārasya cihnasya tu samucchrayam

āyudhaṃ vāhanaṃ cihnaṃ yasya devasya yadbhavet//
tasmādekatamaṃ cihnaṃ kāryaṃ cāmalasārake

sudhāsite samāpte tu citrakarma vidhīyate //
kaṭiḥ sucitritā kāryā pṛṣṭhaṃ kāryaṃ sudhāsitam

citralakṣaṇavatkāryaṃ sarvakāmasamṛddhidam //
āścaryāṇi tathānyāni tatra yatnānniveśayeta

cihnaṃ viṣṇugṛhe tatra garuḍaṃ vāpi kārayeta //
durgāgṛhe tathā siṃhaṃ triśūlaṃ haraveśmani

padmaṃ lakṣmīgṛhe cihnaṃ haṃsaṃ syādbrahmaṇo gṛhe //
makaraṃ kāmadevasya tālaṃ saṅkarṣaṇasya tu

ardhacandrasthitaṃ siṃhamādityasya gṛhe bhavet //
vṛttamaṇḍalamadhyasthaṃ mṛgaṃ candrasamo bhavet

vajraṃ śakrasya kurvīta daṇḍaṃ vaivasvatasya ca //
varuṇasya tathā pāśaṃ gadāṃ ca dhanadasya vai

skandasya śaktiḥ kartavyā gaṇādhyakṣasya pārthiva //
kartavyaṃ paraśościhnaṃ vahnerjvālā vidhīyate

vāyorambarabhaṅgantu uṣṭraṃ nirṛtaye tathā //
anyeṣāmapi devānāṃ cihnaṃ syādāyudhaṃ svakam

tato dhvajasya vinyāsaḥ kartavyaḥ pṛthivīpate //
asurā vāsamicchanti dhvajahīne surālaye

dhvajena sakalaṃ pāpaṃ dhvajadasya vinaśyati //
tasmātsarvaprayatnena dadyāddevagṛhe dhvajam

evaṃ kṛte devagṛhe narendra vṛddhiḥ sadā syānna hi saṃśayo'tra //
tasmātprayatnena vidhānayuktaṃ devālayaṃ kāryamadīnasattva

iti śrīvi० dha० tṛ० kha० mā० va० saṃ० brahmaśilpadhvajavidhirnāma caturṇavatitamo'dhyāyaḥ

3.95
evaṃ vādinaṃ śrībhagavantamamalatapasamatiyaśa sañcirajīvinaṃ śrīmārkaṇḍeyaṃ rājā vajraḥ papraccha /
bhagavannaṣṭaśalyajñānaṃ kathaṃ bhavati tamuvāca śrībhagavānmārkaṇḍeyaḥ /
kadācitkamapi mahadbhūtaṃ trailokyanāśāyārthitamabhavat /
tadbhūtaṃ sasaṃbhramaistridaśairnigṛhya vegenādhomukhaṃ nyastam //
tasya cotthānabhītā devā aṅgeṣūpaviṣṭāḥ /
tasya parjanyādyāḥ krameṇa dakṣiṇe'ṅgabhāge, vyutkrameṇa nāgādyā vāme, parjanyahutāśanau śirasi, karagrahau vadane,dṛśośca yajñakāmau, stanayormahendrāditī, śravaṇayoḥ ravyaditī, uraḥsthale aṃsayośca satyabhṛśāntarikṣapavanāḥ /
bhuje candrabhallāṭamukhyā nāgarājānaḥ, dvitīye bhuje sāvitrasavitārau karau rudravyādhī dvitīye kare, aryamā pṛthivīdharaśca karasya kakṣyayoḥ, puṣpavitathabahakṣatāḥ pārśve, śoṣaśokayakṣāśca dvitīye pārśve, hṛdi brahmā, vivasvānmitraśca jaṭhare, jayendrau meḍhre, vṛṣaṇayośca yamavaruṇau, sphiji vṛṣāsurau, ūrvoḥ gandharvapuṣpadantau, jānvoḥ mṛgagrīvau. jaṅghayoḥ pitṛdauvārikau caraṇayoḥ, evamayameśānī dik śiraḥ nairṛtī digādau vāstupuruṣaḥ //
tatra ca yatsvāṅgaṃ spṛśapraṣṭā prayacchati tatraiva vāstvaṅge śalyaṃ vidyāt /
athavā yatraivāṅge gṛhapateḥ bhūyobhūyo rugbhavati //
atha vāstudevatāmekaikāmuddiśya ghṛtaṃ juhuyāt /
yadvājyaṃ hūyamāne agnilakṣaṇamaśarabhaṃ bhavettaddevadeśe vā //
athaitaddevatābhāge sukhena śalyajñānamahaṃ catuṣṣaṣṭipadavibhāgena vakṣyāmi /
tatra bahiḥ pūrveṇārdhapadeśvaraḥ /
parjanyaḥ adhyardhapadeśvaraḥ, parjanyaḥ adhyardhapadeśvarakaragrahaḥ mahendraravisatyavṛṣāḥ yathākramaṃ dvidvigraheśāḥ; antarikṣodhyardhapadeśaḥ /
pavano'rdhapadeśaśca dakṣiṇena puṣpo'rdhapadeśaḥ /
vitatho'dhyardhapadeśaḥ /
gṛharkṣatayavabhṛṅgagandharvā dvipadeśāḥ. kośo'dhyardhapadeśaḥ /
śeṣo'rdhapadeśaścātra diṅnagarājenārdhapadeśāḥ /
mukhyo'rdhapadeśaḥ /
bhallāṭacandrādiditayo dvipadeśāḥ /
rāgo'dhyardhapadeśaḥ /
tadāśano'rdhapadeśaśca tadantaraḥ pūrveṇārdhapadanāthaḥ /
yakṣo dvipadanātho'yaṃ mā ardhapadanāthaḥ sāvitro dakṣiṇato'rdhapadanāthaḥ savitā dvipadanātho mitraḥ ardhapadanātho rudraḥ /
udagardhapadanātho vyādhiḥ /
dvipadanātho mahīśvaraḥ /
ardhapādanāthaḥ kāmaḥ /
madhye catuṣpadeśvaro brahmā evaṃ bahirdvātriṃśaddevatāḥ /
antastrayodaśa /
evaṃ pañcacatvāriṃśat /
tatra praśnakāle /
yasya nāma śrūyate rutaṃ vā tadasti vidyāt pṛcchakavacanaprathamākṣarādvā akārādivarge vājinarāḥ śvagomāyumeṣarāsabhājama /
vastuto navadhā vibhaktasya madhye vakāraḥ akanata evaṃ saga ityete krameṇa prācyādiṣu varṇāḥ /
varṇaprathamaśravaṇādvāstuni taddiśi śalyam /
lagnācchūnyeṣu kendreṣu niḥśalyaṃ dṛḍhaṃ bhavati /
pāpayukteṣu saśalyaṃ ca kendre rāśivaśā digbhavati balinigrahe asthiśalyam /
balahīne śarkarāṅgārakāṣṭhatuṣabhasmādi tatra sarveṣvasthiṣu karturmaraṇaṃ bhavati śarkarātuṣakeśāṅgārabhasmaśalyeṣu śokānarthavyādhimaraṇacauropadravāḥ saśalye ca devatāyatane devatāsannidhānaṃ na bhavati /
tasmātsarvaprayatnena niḥśalyaṃ vāstudaivatāyatanaṃ kuryāt /
devatāyatanadakṣiṇe bhāge devatākośabhavanam /
tasyāgneye mahānasam /
dakṣiṇena snānabhavanama /
naiṛte kupyagṛham // /
paścimena toyagṛhama /
vāyavyena bhāṇḍagṛham /
udakprekṣyāgāram /
aiśānenejyāgṛham /
prāksarvakarmakāragṛhamiti//
etānyapi śalyavarjitāni kuryāt sarvatra draviṇaśalyena vṛddhirbhavati /
tadvijñānaṃ bhavati /
bhavati cātra-
ūrddhvasthe kendrage somyai śalyaṃ draviṇasaṃjñitam/
diktvatrāpyavagantavyā kendrarāśivaśena ca

ūṣmā pradṛśyate yatra cchatrākāraḥ kṣitau kvacit /
tatra vittaṃ vijānīyātsuṣiraṃ yadi bhūtalam

nīlābhiḥ śvetapakṣmābhirmakṣikābhiḥ samanvitā //
durgandhā ca tathā bhūmistatrādhastāddhanaṃ bhavet

ekanālasamarthe dve dṛśyete yatra puṣkare // /
bhūyobhūyaśca tatrādhaḥ kathayanti dhanaṃ bahu

akṣīrā kṣīriṇo vṛkṣāstantubhiryadi veṣṭitāḥ //
akaṇṭakāḥ kaṇṭakinastatrāpi draviṇaṃ vadet

drume bhavati vaṃdākaṃ yatra cānyaṃ narādhipa // //
tatrāpi draviṇaṃ vācyaṃ śvetaṃ yatra ca kiṃśukam

himāmbhasī na dhriyate na prarohanti pādapāḥ //
akāle puppadā vṛkṣāstatrādho dhanamādiśeta

śāṅgako maithunaṃ yatra bhujagaścitramastakaḥ //
dṛśyate yatra rājendra tatrādho dhanamādiśeta

iti śrīvi० dha० tṛ० mā० va० saṃ० pratiṣṭhākalpaśalyoddhāro nāma pañcanavatitamo'dhyāyaḥ