Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vishnudharmottara Purana · Chapter 3.36.40

3.36.40.1

3.36
mārkaṇḍeya uvāca //
atha pratyaṅgavibhāgo bhavati tatra dvādaśāṅgulaparīṇāho mūrdhā /
caturaṃgulocchrāyaṃ aṣṭāṅgulaṃ lalāṭam /
śaṅkhau caturaṅgulau dvyaṅgulocchrāyau pañcāṅgulau gaṇḍau caturaṅgulo hanuḥ /
dvyaṅgulau karṇau caturaṅgulocchrāyau /
karṇamadhyāṅgulaṃ tadrandhramudakam //
pāliraniyamena / ( karṇasya luṭikāpāliḥ)
nāsā caturaṅgulā agre dvyaṅgulocchrāyā trikāyāmā ca nāsāpuṭāvaṃgulīvistārau dviguṇadviguṇāyāmau /
nāsauṣṭhamadhyamardhāṅgulam /
oṣṭhaścāṅgulaḥ /
caturaṅgulāyāmamāsyam/
adharoṅgulaṃ dvyaṃgulaṃ cibukam /
catvāriṃśaddantāḥ /
teṣvaṣṭau daṃṣṭrāḥ /
adhārṅgulocchritā dantāḥ /
aṅguladvādaśabhāgikā daṃṣṭrā /
aṅgula vistṛtā tryaṅgulāyāme netre /
netratribhāgaṃ kṛṣṇamaṃḍalam/
pañcabhāgāstārā /
ardhāṅgulivistṛte tryāṅgulāyāme bhruvau /
tayordvyaṃgulamantaram /
caturaṅgulaṃ nnetrāntakarṇavivaram /
daśāṅgulavistṛtā grīvā/
ekaviṃśatyaṅgulapariṇāhā ṣoḍaśāṅgulastanāntaram /
ṣaḍaṅgulaṃ stanajatrvantaram /
ṣoḍaśa bāhumūlapariṇāhaḥ/
dvādaśāgre saptāṅgulaṃ karatalam /
paṃcāṅgulaṃ vistṛtaṃ paṃcāṅgulapramāṇā madhyamikā /
tatpūrvadalahīnā pradeśinī /
tattulyā cānāmikā /
tatparihīnā kaniṣṭhikā sarvāḥ samatribhāgaparvāḥ /
parvārdhā nakhāḥ /
tryaṅgulamaṅguṣṭhaṃ dviparvaḥ/
jaṭharapariṇāho dvācatvāriṃśāṃgulaḥ /
vedyapramāṇābhyāmaṅgulaṃ nābhiḥ /
kaṭiraṣṭādaśāṃgulā vipulā /
tatparidhiścatuścatvāriṃśat /
caturaṃgulavistṛtau vṛṣaṇau /
ṣaḍaṅgulaṃ tāvatpariṇāhaṃ meḍhram /
tanmadhyata ūrū caturaṅgulau /
taddviguṇapariṇāhāṅgulavipule jānunī /
tattriguṇapariṇāhaṃ jaṅghāgram /
pañcāgulaṃ caturdaśapariṇāhaṃ dvādaśa dīrghau ṣaḍaṅgulavistṛtau padau trikāyatāṅguṣṭhau /
aṅguṣṭhatulyā pradeśinī /
tadaṣṭāṃgonāḥ śeṣāḥ /
aṅgulacaturbhāgahīno'ṅguṣṭhanakhaḥ /
tadardhapramāṇaṃ pradeśinyāḥ /
tadaṣṭabhāgaḥ śeṣāṇām /
sarvapādamaṅgulamaṣṭāṅgulotsedhaḥ /
tryaṅgule pārṣṇīḥ/
caturaṅgulocchrāyau iti haṃsapramāṇaṃ bhavati/
bhavaṃti cātra //
śeṣāṇāṃ pārthivendrāṇāṃ mānaṃ yuktyā prakalpayeta//
anenaivānusāreṇa svamānasyānusārataḥ

3.36.40.2

madhakṣaścandragaurastu nāgarājabhujo balī//
haṃsagāmī sumadhyaśca haṃsaśca sumukho bhavet //

3.36.40.3

romaruddhakapolastu gajagāmī mahāmatiḥ //
vṛttopacitabāhustu bhadraḥ padmanibho bhavet

3.36.40.4

mudgaśyāmastu mālavyaḥ kṛśamadhyastanucchaviḥ //
ājānubāhuḥ pīnāṃso dantighoṇo mahāhanuḥ

3.36.40.5

śaradgaurastu rucakaḥ kambugrīvo mahāmatiḥ //
satyastu sikataścaiva balavāṃśca prakīrtitaḥ

3.36.40.6

raktaśyāmastu śaśakaḥ kiṃcitkarburakastathā //
pūrṇagaṇḍaśca caturo madhvakṣaśca prakīrtitaḥ

3.36.40.36

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajra saṃvāde citrasūtre pramāṇavarṇano nāma ṣaṭtriṃśattamamo'dhyāyaḥ

3.36.40.1

3.37
mārkaṇḍeya uvāca //
aṅgapratyaṅgamānena yathā pañca narāḥ smṛtāḥ //
striyaḥ pañca tathā jñeyāstā eva manujottama

3.36.40.2

puruṣasya samīpasthā kartavyā yoṣidīśvara //
naraskandhapramāṇena kāryaikā sā yathāmiti

3.36.40.3

aṅgulī dvau narātkṣāmaṃ striyo madhyaṃ vidhīyate //
adhikā ca kaṭiḥ kāryā tathaiva caturaḍulam

3.36.40.4

uraḥpramāṇataḥ kāryau stanau nṛpa manoharau //
nṛpāśca sarve kartavyā mahāpuruṣalakṣaṇāḥ

3.36.40.5

jālapādakarāḥ kāryāstathā vai cakravartinaḥ //
ūrṇeyaṃ ca bhuvormadhye teṣāṃ kāryaṃ tathā śubham //

3.36.40.6

rekhāśca karayoḥ kāryāstisro rājñāṃ manoharāḥ //
śaśakṣatajasaṅkāśāḥ śastrā vai kṣāmakoṭakāḥ

3.36.40.7

tadaṅgabhaṅginaḥ sūkṣmā nijasnehābhyalaṃkṛtāḥ //
ghanendranīlasadṛthāḥ keśāḥ kāryāstathā śubhāḥ

3.36.40.8

kuntalā dakṣiṇāvartāstaraṅgā siṃhakesarāḥ //
vardharā jūṭaṭasarā ityetāḥ keśajātayaḥ

3.36.40.9

cāpākāraṃ bhavennetraṃ matsyodaramathāpi vā //
netramutpalapatrābhaṃ padmapatranibhaṃ tathā

3.36.40.3.37.10

śānākṛtirmahārāja pañcamaṃ parikīrtitam //
cāpākāraṃ bhavennetraṃ pramāṇena yathā striyaḥ

3.36.40.11

matsyodarākhyaṃ kathitaṃ tathā yavacatuṣṭayam //
netramutpalapatrākhyaṃ pramāṇātṣaḍyavaṃ smṛtam

3.36.40.12

padmapatranibhaṃ netraṃ pramāṇena yavā nava //
śaśākṛtiṃ ca vijñeyaṃ tathaiva ca yavā daśa

3.36.40.13

svamānā'ṅgulamānasya yavamānaṃ prakalpayet //
cāpākāraṃ bhavennetraṃ yogabhūminirīkṣaṇāt

3.36.40.14

matsyodarākṛti kāryaṃ nārīṇāṃ kāmināṃ tathā //
netramutpalapatrābhaṃ nirvikārasya śasyate

3.36.40.15

trastassa rudataścaiva padmapatranibhaṃ bhavet //
kruddhasya vedanāntasya netraṃ śārākṛtirbhavet

3.36.40.16

ṛṣayaḥ pitaraścaiva devatāśca narādhipa //
svaprabhābharaṇāḥ kāryā dyutimantastathaiva ca //
muṣṇantastejasāṃ tejaḥ pareṣāṃ nṛpasattama

3.36.40.17

samyagvicārya nṛpatiḥ svadhiyā yathoktaṃ hyetatpramāṇamanurūpamaninditaṃ ca //
sthānairanekakiraṇaiḥ sthirabhūmilambhaiḥ kāryaṃ tadeva sakumāramajihmarekham

3.36.40.37

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mā० va० saṃ० sāmānyamānavarṇano nāma saptatriṃśattamo'dhyāyaḥ

3.36.40.2

3.38
// mārkaṇḍeya uvāca//
netramutpalapatrābhaṃ raktāntaṃ kṛṣṇatārakama//
prasannaṃ dīrghapakṣmāntaṃ manojñaṃ mṛdu sattama/ १//
devatānāṃ karaṃ rājanprajāhitakaraṃ bhavet//
same gokṣīravarṇābhe snigdhe jihmāgrapakṣmale

3.36.40.3

prasanne padmanetrānte manojñe priyadarśane //
kṛṣṇatāre viśāle ca nayane śrīsukhaprade

3.36.40.4

caturasraṃ susampūrṇaṃ prasannaṃ śubhalakṣaṇam //
atrikoṇamavakraṃ ca adhikāramukhaṃ bhavet

3.36.40.5

dīrghamaṇḍalacakrāṇi trikoṇādīni yāni ca //
varjyāni tāni devānāṃ prajāsu śivamicchatā

3.36.40.6

kāryā hasapramāṇena devā yadukulodvaha //
teṣāṃ ca loma karttavyamakṣipakṣmasu ca bhruvoḥ

3.36.40.7

ataḥ śeṣeṣu gātreṣu devāḥ syurlomavarjitāḥ //
dviraṣṭavarṣākārāśca tathā kāryā divaukasaḥ

3.36.40.8

prasannavadanā nityaṃ tathā ca smitadṛṣṭayaḥ //
mukuṭaiḥ kuṇḍalairhāraiḥ keyūrairaṅgadaistathā

3.36.40.9

bhūṣitāste'tha kartavyāḥ śubhasragdāmadhāriṇaḥ//
śroṇīsūtreṇa mahatā pādābharaṇacāriṇā

3.36.40.11

yajñopavītavaṃtaśca sāvataṃsāstathaiva ca //
jānvadholambinā kāryāḥ śobhinā kaṭivāsasā // 3.38.१ ०//
vāme manujaśārdūla dakṣiṇaṃ jānu darśayet //
aṃśukaṃ ca tathā kāryaṃ devatānāṃ manoharam

3.36.40.12

prabhā ca teṣāṃ kartavyā mūrdhni mūrdhnaḥ pramāṇataḥ //
maṇḍalābhā mahārāja devatāto'nukāriṇī

3.36.40.13

ūrdhvā dṛṣṭiradhodṛṣṭistiryak teṣāṃ vivarjayeta //
hīnādhikā vā dīnā vā kruddhā rūkṣā tathaiva ca

3.36.40.14

ūrdhvā tu maraṇāyoktā śokāyādhaḥ prakīrtitā //
tiryagdhanavināśāya hīnā bhavati mṛtyave

3.36.40.15

adhikā śokajananī dīnā ca nṛpasattama //
rūkṣā dhanakṣayāya syātkruddhā bhayavivardhinī

3.36.40.16

śātodarī na kartavyā na kāryā cādhikodarī //
sakṣatā ca na kartavyā tathā yadukulodvaha

3.36.40.17

hīnādhikapramāṇā ca rūkṣavarṇā tathaiva ca //
vivṛtena ca vaktreṇa natā ca yadunandana

3.36.40.18

pramāṇahīnairaṅgaiśca tvadhikairapi pārthiva //
śātodarī kṣudbhayadā maraṇāyādhikodarī

3.36.40.19

sakṣatā maraṇāyoktā hīnā dhanavināśinī //
adhikā śokajananī rūkṣavarṇā bhayapradā

3.36.40.3.38.20

vivṛttena ca vaktreṇa kulanāśakarī bhavet //
prācyābhā dhananāśāya dakṣiṇena ca mṛtyave

3.36.40.21

paścimena sutaghnī ca codagbhayavivṛddhaye //
pramāṇahīnā nāśāya adhikā deśanāśinī

3.36.40.22

aślakṣṇā maraṇāyoktā kruddhā rūpavināśinī //
pramāṇahīnāṃ pratimāṃ tathā lakṣaṇavarjitām

3.36.40.23

āvāhitāñca viprendrairnāviśanti divaukasaḥ

3.36.40.24

āviśaṃti tu tāṃ nityaṃ piśācā daityadānavāḥ //
tasmātsarvaprayatnena mānahīnāṃ vivarjayet

3.36.40.25

citralakṣaṇasaṃyuktaṃ praśastaṃ sarvamucyate //
āyuṣyaṃ ca yaśasyaṃ ca dhanadhānyavivardhanam

3.36.40.26

tadeva lakṣaṇāpetaṃ dhanadhānyavināśanam //
devā narendra karttavyāḥ śobhāvantaḥ sadaiva tu //
mṛgeṃdravṛṣanāgānāṃ haṃsānāṃ gatibhiḥ samāḥ

3.36.40.27

salakṣaṇaṃ citramuśanti dhanyaṃ deśasya karturvasudhādhipasya //
tasmātprayatnena salakṣaṇaṃ tatkāryaṃ narairyatnaparairyathāvata

3.36.40.38

//
iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde pratimālakṣaṇavarṇanannāmāṣṭatriṃśattamo'dhyāyaḥ

3.36.40.1

3.39
mārkaṇḍeya uvāca //
śubhākāravihārāṇi nānāvarṇadharāṇi ca//
nava sthānāni rūpāṇāṃ śṛṇu tānyanupūrvaśaḥ

3.36.40.2

ṛjvāgataṃ bhavetpūrvamanṛju tadanantaram //
sācīkṛtaśarīraṃ ca bhavatyardhavilocanam

3.36.40.3

tataḥ pārśvāgataṃ nāma purāvṛttamanantaram //
pṛṣṭhāgatamadhaḥ kāryaṃ purāvṛttaṃ samānatam

3.36.40.4

etānyanekabhedāni nava sthānāni bhūṣite //
ekaikasyeha bhavataḥ śṛṇu me nṛpa lakṣaṇam

3.36.40.5

tatrābhimukhamevādau spaṣṭamānaguṇānvitam //
susampūrṇaṃ sucārvaṅgaṃ suślakṣṇamalavartakam

3.36.40.6

suśuddhaṃ madhuraṃ spaṣṭarekhāsaṃskārabhūṣitam //
yadbhavetsthānamakṣīṇagātraṃ pṛṣṭhagataṃ tu tat

3.36.40.7

mukhasyādāvato'kṣīṇaṃ vakṣasa udaraṃ tathā //
kaṭyā ca skandha deśācca ūrutaśca kṣayaṃ gatā

3.36.40.8

nāsāpuṭādharoṣṭhānāṃ caturthāṃśaṃ ca buddhimat //
kṣayaṃ nītaṃ tribhāgaṃ ca yasya gātrebhya eva ca

3.36.40.9

kāntārūpaṃ paraṃ sthānaṃ sthānalambhopapāditam //
etadevarjunāmoktamanekakaraṇānvitam

3.36.40.3.39.10

yattiryagbhūmilambhena netrahāri suvartanam//
sukumāraṃ caturbhāgaṃ kṣīṇaṃ sarvāṃgaśobhanam

3.36.40.11

adhyardhabhrūlalāṭe cāpyadhyardhaghrāṇamutkaṭam //
bhāgakṣayāvaśeṣārdhaṃ kalāpakṣīṇalocanam

3.36.40.12

kalāvaluptabhrūlekhaṃ likhitaṃ snigdhalekhayā //
na ca cchāyāgataṃ kālaṃ na cāvaṛjukopanam

3.36.40.13

khekārikatvācca nṛpa sācīkṛtamihocyate //
ardhaṃ netraṃ mukhe yasya luptamavabhruve tathā

3.36.40.14

bhaṅgo lalāṭamātraśca dṛśyānāṃ sārameva tu //
mātrārdhāṃ caikato gaṇḍaṃ dṛśyamardhakṛtakṣayam

3.36.40.15

mātrārdhaṃ kaṇḍarekhāyā yavamāviṣkṛtaṃ hanoḥ //
uraso'rdhaṃ mukhaṃ liptaṃ nābhyāsyācchiṣṭamaṃgulam

3.36.40.16

adhyardhaśeṣā ca kaṭī anyacca darśanīkṛtam //
adhyardhākṣaṃ parijñeyamākāreṇaivamādinā

3.36.40.17

cchāyāgatamiti proktaṃ paryāyeṇaitadeva tu //
yasyāvalokyate pārśvaṃ dakṣiṇaṃ savyameva vā

3.36.40.18

kṛtsnamanyarkṣayātaṃ tadaṅgamaṅgagatistathā //
ekākṣamekabhrūlekhamaranāmā lalāṭavat

3.36.40.19

ekaṃ śrotraṃ yadardhaṃ syāccibukārdhaṃ śiroruham //
gṛhītamānalāvaṇyamādhuryādiguṇānvitam

3.36.40.3.39.20

pārśvāgatamiti proktaṃ tatsyādbhittikasaṃjñitam //
apākruddhe kalakṣīṇe kaṇṭhadeśe tathaiva ca

3.36.40.21

bāhugaṇḍalalāṭeṣu kālākhyaṃ kṣayamāgatam //
bāhuvakṣaḥkaṭitaṭasthitigu...............

3.36.40.22

dvikalaṃ dvikalaṃ jñātvā yathābhāgaṃ kṛṣīkṛtam //
anurūpapramāṇena nātitīkṣṇāṅgameva ca

3.36.40.23

etadgaṇḍaparāvṛttaṃ sthānaṃ ca parikīrtitam //
pṛṣṭhato yadapi vyaktaṃ dehabandhaṃ manoharam

3.36.40.24

vakrabhrukuṭisarvajñasandhibandhanameva ca //
īṣacca darśitāpāṅgakapolajaṭhare punaḥ

3.36.40.25

prakāśitaikapārśvena susthiraṃ dṛṣṭihāri ca //
svahīnamānalāvaṇyamādhuryādiguṇānvitam

3.36.40.26

lekheṣu pustadeśeṣu pṛṣṭhāgatamiti smṛtam //
yasyordhamaṅgapatyena bhāgena samavasthitam

3.36.40.27

sthiterṣyābhamukherdhāṅge parivṛttivaśādbhavet //
kiñcicchāyāgatau kāryāvupariṣṭādadhaḥ puraḥ

3.36.40.28

ardhārdhagatasārūpyaṃ cirasagrāmyasaṃsthitam //
madhyena netraramyena yathāyogavilopinā

3.36.40.29

vijñeyaṃ dadhataḥ kāryaṃ parivṛttaṃ nareśvara //
samagradṛṣṭisphigdeśaṃ daṣṭapādatalaṃ tu yat

3.36.40.3.39.30

arvataḥ kṣīṇadṛṣṭārdhaṃ dṛśyā śeṣaṃ kaṭisthalam //
luptapādāṅgulitalaṃ dṛśyāśeṣataladvayam

3.36.40.31

caturasraṃ susampūrṇamabhayānakadarśanam //
prakāśīkṛtabāhuñca sudaṣṭamukhakandharam

3.36.40.32

luptaṃ jaṅghaikato jñeyaṃ nāmnā sthānaṃ samānataḥ //
nīcānyetāni sarvāṇi tathoktairabhirājitam

3.36.40.33

lakṣitairlakṣitavyāni tvayānukramaśo nava //
eṣāṃ prajñāvaśeṣeṇa vikārāṇi bahūnyapi

3.36.40.35

ekaikaśaśca bhūbhāgaiḥ kartavyāni yathāvadhi //
tvayā santaḥ samāsādya samyaṅ mānaṃ tu bhūtale // ३४ /
sthānānīmāni mānādyairguṇairlekhyāni yatnataḥ //
navaivaitāni dṛṣṭāni sarvabhāveṣvanindita //

3.36.40.36

sthānāni nādhikamataḥ paramasti hi kiṃcana //
jīvalokaṃ parikramya satataṃ sthāṇujaṅgamam

3.36.40.37

uttamādhamamadhyeṣu pramāṇaguṇataḥ sadā//
citraṃ vicitraṃ trividhaṃ pramāṇaṃ trayameva ca

3.36.40.38

kṣayavṛddhī ca kārtsyena mayā te'bhihite'nagha//
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi kṣayavṛddhividhiṃ kramāta

3.36.40.39

citravidbhirasaṃjñeyaṃ samāsenetareṇa ca //
trayodaśavidhaivātra kṣayavṛddhirudāhṛtā

3.36.40.3.39.40

sthānānāṃ bahusaṃsthatvādaṅgāvayavasambhavā //
sthānaṃ pṛṣṭha gataṃ pūrvamavarjugatameva ca

3.36.40.41

madhyārdhārdhaṃ tathārdhārdhaṃ sācīkṛtamukhaṃ tathā //
nataṃ gaṇḍaparāvṛttaṃ pṛṣṭhāgatamathāpi ca

3.36.40.42

pārśvāgataṃ ca vijñeyamullepaṃ calitaṃ tathā //
uttānaṃ valitaṃ ceti sthānāni tu trayodaśa

3.36.40.43

kāryāṇyetāni sarvāṇi nāmasaṃsthānato nṛpa //
maṇḍalānīha vaiśākhapratyālīḍhakriyākramaiḥ

3.36.40.44

samāścārddhasamāḥ pādāḥ susthitāni calāni ca //
samāsamapadasthaṃ ca dvividhaṃ sthānakaṃ bhaveta

3.36.40.45

tadgatvā padabhūyiṣṭhaṃ sthānaṃ samapadaṃ smṛtam //
maṇḍalañca dvitīyaṃ syātsthānānyanyāni yāni ca

3.36.40.46

tānyekasamapādāni vicitrāṇi calāni ca //
tatra vaiśākhamālīḍhaṃ pratyālīḍhaṃ ca dhanvinām

3.36.40.47

citragomūtrakagataṃ viṣamaṃ khaḍgacarmiṇām //
calitaṃ khalitāyastamālīḍhaikapada kramam

3.36.40.48

śaktitomarapāṣāṇabhindipālādidhāriṇām //
suvalgitaṃ cakraśūlagadākuṇapadhāriṇām

3.36.40.49

ekapādasamasthānaṃ dvitīyena tu vidgalam //
śarīraṃ ca salīlaṃ syātsāvaṣṭaṃbhaiḥ kvaciddrutam

3.36.40.3.39.50

līlāvilāsavibhrāntaṃ viśāla jaghanasthalam //
sthiraikapādavinyāsaṃ strīrūpaṃ vilikhedbudhaḥ

3.36.40.51

pramāṇahīnastu jano'nubhūyātkālasya bhāvasya balātpṛthivyām //
iti pracintyātmadhiyā budhena kāryaṃ pramāṇaṃ kṣayavṛddhiyoge

3.36.40.39

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavatrasaṃvāde citrasūtre kṣayavṛddhirnāmaikonacatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ

3.36.40.1

3.40
// mārkaṇḍeya uvāca // //
triprakāreṣṭikācūrṇaṃ tryaṃśaṃ kṣiptvā mṛdastataḥ //
guggulaṃ samadhūcchiṣṭaṃ madhukaṃ murukaṃ guḍam

3.36.40.3

kusumbhaṃ tailasaṃyuktaṃ kṛtvā dadhyātsamāṃśakam//
tribhāgamagnidagdhāyā sudhāyāstatra cūrṇayet/२//
bilvajaṃ dvyaṃśamiśraṃ tatprakṣipya maṣakaṃ kaṣam//
vālukāṃśaṃ tato dadyātsvānurūpeṇa buddhimān

3.36.40.4

tataḥ śakalatoyena plāvayetpicchilena tam//
pariklinnaṃ samagraṃ tanmāsamātraṃ nidhāpayet

3.36.40.5

mārdavaṃ māsamātreṇa gatamuddhṛtya yatnataḥ //
dadyātpralepaṃ nipuṇaḥ śuṣkaṃ kuḍye vimṛśya tu

3.36.40.6

ślakṣṇaṃ samaṃ svavaṣṭabdhaṃ nimnonnatavinākṛtam //
na cātivanatāṃ yātaṃ na cātitanutāṅgatam

3.36.40.7

yadā śuṣkaṃ bhavetkuḍyaṃ tatpraliptamasatkṛtam //
tayā mṛdā sarjarasā tailabhāgāviyuktayā

3.36.40.8

ślakṣṇīkuryātprayatnena lepanaiḥ ślakṣṇamañjanaiḥ //
muhurmuhuśca kṣīreṇa siktā mārjanayatnataḥ

3.36.40.9

sadyaḥ śoṣamupāyātaṃ kuḍyaṃ tanmanujeśvara //
api varṣaśatasyānte na praṇaśyettu karhicit

3.36.40.3.40.10

anenaiva prakāreṇa dvividhairvarṇakairyutāḥ //
kartavyāścitravapuṣā vividhā maṇibhūmayaḥ

3.36.40.11

kuḍye śuṣke tithau śaste rūkṣe ca guṇasaṃyute //
citrāyoge viśeṣeṇa śvetavāsā yatātmavān//

3.36.40.12

brāhmaṇānpūjayitvā tu svasti vācya praṇamya ca //
tadvidaśca yathānyāyaṃ gurūm̐śca guruvatsalaḥ

3.36.40.13

prāṅmukho devatādhyāyī citrakarma samācaret //
śvetakādravakṛṣṇābhirvartikābhiryathākramam

3.36.40.14

ālikhya sthāpayedvidvānpramāṇe sthānake tathā //
tatastu rañjayedraṅgairyathāsthānānurūpataḥ

3.36.40.15

śyāmā gaurī tathā tasya cchaviḥ syāttāṃ pradarśayet //
tasyāśca lakṣaṇaṃ proktaṃ prāptāyā nṛpa vistare

3.36.40.16

mūlaraṅgāḥ smṛtāḥ pañca śvetaḥ pīto vilomataḥ //
kṛṣṇo nīlaśca rājendra śataśontarataḥ smṛtāḥ

3.36.40.17

pūrṇaraṅgavibhāgena bhāvakalpanayā tathā//
svabuddhyā kārayedraṅgāñśataśo'tha sahasraśaḥ

3.36.40.18

nīleṣvativyatikṛtiḥ pālāśa iti śasyate //
sa śuddhaḥ śvetamiśraśca nīlābhyadhika eva ca

3.36.40.19

ekādhikaṃ ca bhavati cchavīnāmanurūpataḥ //
śvetādhiko vā nyūno vā samāṃśaśceti sa tridhā

3.36.40.3.40.20

sa ekastambhanāyukto bahudhaivaṃ vikalpate //
tena dūrvāṃkurā pītaḥ kapitthaharitaḥ śubhāḥ

3.36.40.21

mudgaśyāmaprakṛtayaḥ kartavyāśchavayo nṛpa! //
nīlaḥ pāṇḍurasampṛkto viraṅgaḥ so'pyanekadhā

3.36.40.22

anyonyābhyadhikaṃ nyūnaṃ samāṃśavaśakalpanā //
tena nīlotpalanibhā māṣasacchāyasuprabhā

3.36.40.24

kriyate cchavayo ramyā yathāyogaviniścayāt //
lākṣayā śvetayā yuktā lākṣārodhapinaddhayā/
raktā raktotpalaśyāmā cchavirbhavati śobhanā//
sāpi nānāvidhānanyānvarṇānvikurute bahūn

3.36.40.25

raṅgadravyāṇi kanakaṃ rajataṃ tāmrameva ca //
abhrakaṃ gajavantaṃ ca sindūraṃ trapureva ca

3.36.40.26

haritālaṃ sudhā lākṣā tathā hiṅgulakaṃ nṛpa //
nīlaṃ ca manujaśreṣṭha tathānye santyanekaśaḥ

3.36.40.27

deśedeśe mahārāja kāryāste stambhanāyutāḥ //
lohānāṃ patravinyāsaṃ bhavedvāpi rasakriyā

3.36.40.28

saṃkaṭaṃ lohavinyastamabhrakaṃ drāvaṇaṃ bhaveta //
evaṃ bhavati lohānāṃ lekhane karmayogyatā

3.36.40.29

abhrakadrāvaṇaṃ proktaṃ surasendrajabhūmije //
cambhāṃkutho'tha bakulā niryāsastambhanādbhaveta //
sarveṣāmeva raṅgāṇāṃ sindūrakṣīra iṣyate

3.36.40.3.40.30

mātaṅgadūrvārasapaṭṭabaddhaiḥ saṃstambhitaṃ citramudārapucchaiḥ //
dhautaṃ jalenāpi na nāśayeta tiṣṭhatyanekānyapi vatsarāṇi

3.36.40.40

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde raṅgavyatikaro nāma catvāriṃśattamo'dhyāyaḥ

Original text: viṣṇudharmottarapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc