Vishnudharmottara Purana · Chapter 3.301.305

3.301
ṛṣaya ūcuḥ //
sarvadharmabhṛtāṃ śreṣṭha vidhiṃ dharmyaṃ pratigrahe //
brāhmaṇānāṃ samācakṣva tvaṃ hi vedamayo nidhiḥ

// haṃsa uvāca // //
mṛtake sūtake viprā na tu deyaḥ pratigrahaḥ //
tatrāpi ca tathā deyā yā syādabhayadakṣiṇā

rātrau dānaṃ na śaṃsanti vinā tvabhayadakṣiṇām //
vidyāṃ kānyāṃ dvijaśreṣṭhā dīpamannaṃ pratiśrayam

rātrāvapi hitaṃ deyaṃ yaccānyatkathitaṃ purā //
pūjane tvatithīnāṃ ca pānthānāmapi pūjane

tacca rātrau tathā jñeyaṃ gavāmuktaṃ ca pūjane //
kālaḥ sarvo vinirdiṣṭaḥ pātraḥ sarvaśca mānadāḥ

abhayasya pradāne tu nātra kāryā vicāraṇā //
śucirvāpyaśucirvāpi dadyādabhayadakṣiṇām

śucinā'śucinā vāpi grāhyā tvabhayadakṣiṇā //
kālaḥ sa eva grahaṇe yadā bhayamupasthitam

pratigrahāṇyathānyāni grāhyāṇi śucinā sadā//
mṛtake sūtake caiva na grāhyāṇi dvijottamāḥ

abhyaktena ca dharmajñāstathā muktaśikhena ca //
snātaḥ samyagupaspṛśya gṛhṇīyātprayataḥ śuciḥ

toyaṃ dadyāttathā dātā dāne vidhirayaṃ smṛtaḥ //
pratigrahītā sāvitraṃ sarvatraiva tu kīrtayet

tatastu kīrtayetsārdhaṃ dravyeṇa dravyadevatām //
samāpayettataḥ paścātkārmastutyā pratigraham

pratigrahaṃ paṭheduccaiḥ pratigṛhya dvijottamaḥ //
mandaṃ paṭhettu rājanyādupāṃśu ca tathā viśaḥ

manasā tu tathā śūdrātsvastivācanikaṃ tathā //
soṃkāraṃ brāhmaṇe kuryānniroṃkāraṃ mahīpatau

upāṃśu ca tathā vaiśye svasti śūdre prakīrtitam //
abhayaṃ sarvadaivatyaṃ bhūmirvai viṣṇudevatā

kanyādānaṃ tathā dāsī prājāpatyāḥ prakīrtitāḥ //
tathā caikaśaphaṃ sarvaṃ kathitaṃ yamadaivatam

māhiṣaṃ ca tathā sāmyaṃ coṣṭraṃ vai nairṛtaṃ bhavet //
raudrī dhenurvinirdiṣṭā cchāgamāgneyamucyate

meṣaṃ tu vāruṇaṃ vidyādvarāho vaiṣṇavaḥ smṛtaḥ//
āraṇyāḥ paśavaḥ sarve kathitā vāyudaivatāḥ

jalāśayāni sarvāṇi vāridhānī kamaṇḍaluḥ //
kumbhaṃ ca karakaṃ caiva vāruṇāni dvijottamāḥ

samudrajāni ratnāni vāruṇāni dvijottamāḥ //
āgneyaṃ kanakaṃ proktaṃ sarvalohāni cāpyatha

prājāpatyāni sasyāni pakvānnamapi ca dvijāḥ //
jñeyāni sarvagandhāni gāndharvāṇi vicakṣaṇaiḥ

bārhaspatyaṃ smṛtaṃ vāsaḥ saumyānyatha rasāni ca //
pakṣiṇaśca tathā sarve vāyavyā parikīrtitāḥ

vidyā brāhmī vinirdiṣṭā vidyopakaraṇāni ca //
sārasvatāni jñeyāni pustakādyāni paṃḍitaiḥ

sarveṣāṃ śilpabhāṇḍānāṃ viśvakarmā tu devatā //
drumāṇāmatha puṣpāṇāṃ śākahāritakaiḥ saha

phalānāmapi sarveṣāṃ tathā jñeyo vanaspatiḥ //
matsyamāṃsaṃ vinirdiṣṭaṃ prājāpatyaṃ tathaiva ca

chatraṃ kṛṣṇājinaṃ śayyā rathamāsanameva ca //
upānahau tathā yānaṃ yaccānyatprāṇivarjitam

uttānāṅgirase tvetatpratigṛhṇīta mānavaḥ //
parjanyāya tathā sīraṃ śastravarmadhvajādikam

raṇopakaraṇaṃ sarvaṃ kathitaṃ cakradaivatam //
grahantu sarvadaivatyaṃ yadyaduktaṃ dvijottamāḥ

tajjñeyaṃ viṣṇudaivatyaṃ sarvaṃ vā dvijasattamāḥ //
bhūmeḥ pratigrahaṃ kuryādbhūmiṃ kṛtvā pradakṣiṇam

kare gṛhya tathā kanyāṃ dāsīdāsau dvijottamāḥ //
karantu hṛdi vinyasya dharmyo jñeyaḥ pratigrahaḥ

āruhya ca gajasyoktaḥ karṇe cāśvasya kīrtitaḥ //
tathā caikaśaphānāṃ ca sarveṣāmaviśeṣataḥ

pratigṛhṇīta gāṃ pucche hyante kṛṣṇājinaṃ tathā //
karṇe'jāḥ paśavaścānye grāhyāḥ pucche vicakṣaṇaiḥ

pratigrahastvathoṣṭrasya āruhyaiva tathā bhavet //
bījānāṃ muṣṭimādāya ratnānyādāya sarvataḥ

vasuṃ daśāntādādadyātparidhāyātha vā punaḥ //
āruhyopānahau mantramāruhyaiva ca pāduke

īṣādhastu rathaṃ grāhyaṃ chatraṃ daṃḍe tu vācayet //
drumāṇāmatha sarveṣāṃ mūle nyastakaro dvijāḥ

āyudhāni samādāya tathonmucya vibhūṣaṇam //
varmadhvajau tathā spṛṣṭvā praviśya ca tathā gṛham

avatīrya tu sarvāṇi jalasthānāni vai dvijāḥ//
dravyāṇyanyānyathādāya spṛṣṭvā tu brāhmaṇaḥ paṭheta

kanyādāne tu ca paṭheddravyāṇāntu pṛthakpṛthak //
pratigrahe dvijaśreṣṭhāstatraivāntarbhavanti te

dravyāṇāmatha sarveṣāṃ dravyasaṃśravaṇānnarāḥ //
vācayejjalamādāya kareṇātha pratigraham

pratigrahasya yo dharmaṃ na jānāti dvijo vidhim //
dravyastainyasamāyukto narakaṃ pratipadyate

niṣkrīṇāti tu taddravyaṃ brāhmaṇastu pratigrahāt //
vidhiṃ tu dharmyaṃ vijñāya brāhmaṇastu pratigrahe

ātmanaḥ śreyasā yogaṃ kuryāddātā tathaiva ca //
bhuvaṃ dhenumathāśvaṃ ca ratnāni kanakaṃ tathā

tilāni kuñjaraṃ dadyānnāvijñāya guṇāguṇān //
ānṛśaṃsyena sarvasya dadyādannaṃ vicakṣaṇaḥ

vāsaśca dadyātsarvasya sarvasādhāraṇe hite //
vidhiṃ dharmyamavijñāya yastu kuryātpratigraham

dātrā saha taratyeva naiva durgāṇyasau dvijāḥ //
tasmātsarvaprayatnena vidhirjñeyaḥ pratigrahe

pratigraho yo vidhinā gṛhīto dvayostu yogaṃ parameṇa kuryāt //
paratra saṃbhṛtya tatheha loke sa śreyase nātra vicāramasti //

iti śrīviṣṇudharmottare tṛ० khaṃ० mā० saṃ० munīnprati haṃsagītāsu pratigrahavidhivarṇano nāmaikottaratriśatatamo'dhyāyaḥ

3.302
ṛṣaya ūcuḥ //
pṛthakpṛthak tvamācakṣva dānānāṃ phalamuttamam //
sarvadharmabhṛtāṃ śreṣṭha sarvajñastvaṃ mato hi naḥ

// haṃsa uvāca // //
abhayasya pradānāddhi nānyaddānaṃ viśiṣyate //
sarveṣāmeva dānānāṃ prāṇadānaṃ viśiṣyate

grāhyaṃ prāṇapradānantu caṇḍālātpukkasādapi //
jīvansarvamavāpnoti jīvandharmaṃ karoti ca

jīvamānastu puruṣaḥ kāmānāṃ bhājanaṃ bhavet //
bhājanena tu sarvaṃ vai bhājanatvaṃ vinaśyati

śarīradharmasarvasvaṃ rakṣaṇāya prayatnataḥ //
śarīrātsravate dharmaṃ parvatātsalilaṃ yathā

abhayasya pradānena naraḥ syātsarvakāmadaḥ //
aśvamedhaphalaṃ tasya yo rakṣeccharaṇāgatam

śaraṇāgataṃ tu santyajya yo naraḥ puruṣādhamaḥ //
bahūnyabdasahasrāṇi narakaṃ pratipadyate

narakācca tathā muktastiryagyoniṣu jāyate //
tatrāpi ca tathāpnoti vadhabandhānyanekaśaḥ

daivānmānuṣyamāsādya caṇḍālatvamavāpnuyāt //
vyādhibandhavadhairghoraistatrāpi sa ca yujyate

paritrāṇaṃ tu yaḥ kuryādbhītasya śaraṇaiṣiṇaḥ //
sa ekaḥ puruṣo loke sarvadharmabhṛtāṃ varaḥ

vadhabhītasya yaḥ kuryātparitrāṇaṃ narottamaḥ //
śakralokaḥ smṛtastasya yāvadindrāścaturdaśa

tamaḥpraveśabhītasya paritrāṇena mānavaḥ //
brahmalokamavāpnoti nātra kāryā vicāraṇā

vadhādapi paraṃ pāpaṃ cakṣuṣā tu viyojayet //
pārthivena na tatkāryaṃ kadācidapi kasyacit //

tamaḥpraveśanaṃ kṛtvā pareṣāṃ puruṣādhamaḥ //
andhatvaṃ dhruvamāpnoti yatrayatrābhijāyate

api kalpasahasrāṇi tamasā na viyujyate //
aṅgacchedanabhītasya kṛtvā trāṇamaninditāḥ

rudralokamavāpnoti kalpaśeṣamiti śrutiḥ //
kalpādisarge bhavati jñānayukto narastataḥ

kṛtvā bandhanabhītasya paritrāṇannarottamaḥ //
sarvabandhavinirmukto vāyuloke mahīyate

āsevanāddhi bhītasya trāṇaṃ kṛtvā tathā naraḥ //
sarvaduḥkhavinirmuktaḥ sādhyānāṃ lokamāpnuyāt

tāḍanādyastu bhītasya paritrāṇaṃ samācaret //
sarvabandhavinirmukto bhṛgūṇāṃ lokamaśnute

vivāsanācca bhītasya trāṇaṃ kṛtvā tathā naraḥ //
svargalokamavāpnoti mānuṣye sthānamuttamam //

dhanāpahārabhītasya trāṇaṃ kṛtvā narottamaḥ //
svargalokamavāpnoti pūjāṃ devagaṇāttathā

naraḥ kṛtaparitrāṇaḥ puṇyaṃ kiñcidyadācaret //
bhāgī tasya paritrātā naraḥ puṇyasya karmaṇaḥ

paśūnāñca mṛgāṇāñca pakṣiṇāñca tathā dvijāḥ //
tṛṇadrumalatānāñca trāṇādbhavati nākabhāk

vadhakasya hastagataṃ paśuṃ krītvā narottamaḥ //
nākalokamavāpnoti sukhī sarvatra jāyate

yāvanti paśu romāṇi tāvadvarṣāṇi mānavaḥ //
svargalokamavāpnoti yaśca trāṇaṃ karotyasau

api kīṭapataṅgasya trāṇātsarvamupāśnute //
bahūnyabdasahasrāṇi nātra kāryā vicāraṇā

cauragrastaṃ nṛpagrastaṃ ripugrastaṃ tu mokṣayet //
vyālagrastaṃ tathā viprāḥ so'śvamedhaphalaṃ labhet

viṣame tu tathā durge salile vā hutāśane//
nimagnaṃ yaḥ paritrāyetso'śvamedhaphalaṃ labhet

vyādhitasyauṣadhaṃ dattvā prāṇadānaphalaṃ labhet//
rogārtaṃ paricaryātha prāṇadānaphalaṃ labhet

upacāraṃ tathā kṛtvā bhiṣaṅ mūlyaṃ vinā dvijāḥ //
prāṇadānaphalaṃ tasya nākaloke mahīyate

ye rakṣyamāṇā nihatā manuṣyā bhīruṅgatāste tridaśendralokam //
cyavanti nādyāpi ca te nṛvīrāḥ kāle'pi teṣāṃ cyavanaṃ na cāsti

iti śrīviṣṇudharmottare tṛ० kha० mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde munīnprati haṃsagītāsvabhayadānapraśaṃsāvarṇano nāma dvyadhikatriśatatamo'dhyāyaḥ

3.303
// haṃsa uvāca //
vidyā kāmadughā dhenurvidyā cakṣuranuttmam //
vidyādānātparaṃ dānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati

vidyāvānsarvakāmānāṃ bhājanaṃ puruṣo bhavet //
tasmādvidyāṃ hi dadatā sarvaṃ dattaṃ bhavediha

parādhyāpanataḥ kleśaṃ puruṣastu yadaśnute //
tapastatparamaṃ tasya brahmalokaṃ paraṃ smṛtam

dānānāmuttamaṃ loke tapasā ca tathottamam //
vidyādānaṃ mahābhāgāḥ sarvakāmaphalapradam

vedadānādavāpnoti sarvayajñaphalaṃ naraḥ //
upavedapradānena gandharvaiḥ saha modate

vedāṅgānāṃ ca dānena śakralokamavāpnuyāt //
dharmaśāstrapradānena dharmeṇa saha modate

siddhāntānāṃ pradānena mokṣamāpnotyasaṃśayam //
śāstrāṇi dattvā cānyāni naro nāke mahīyate

vidyādānādavāpnoti pradānātpustakasya ca //
śilpāni śikṣayedyastu pauṇḍarīkaphalaṃ labhet

śikṣayitvā dhanurvedamaśvamedhaphalaṃ labhet //
śilpabhāṇḍapradānena śilpadānaphalaṃ labhet

ahiteṣu pravṛttasya tathā kṛtvā nivāraṇam //
vidyādānaphalaṃ proktaṃ nātra kāryā vicāraṇā

pāpapravṛttasya tathā naraḥ kṛtvā nivāraṇam //
vidyādānaphalaṃ prāpya svargaloke mahīyate

śikṣayetpuruṣaḥ karma karmaṇā yena jīvati //
śikṣayitvā mahābhāgāḥ svargaloke mahīyate

yena jīvati bhāṇḍena tasya bhāṇḍasya dāyakaḥ //
sarvakāmasamṛddhasya yajñasya phalamaśnute

antarvantīha dānāni sarvāṇyeva dvijottamāḥ //
ekaṃ mahāphalaṃ jñeyaṃ vidyādānamanantakam

vidyāṃ yatheṣṭāṃ puruṣasya dattvā mantraṃ śubhaṃ vāpyatha vāpi śilpam //
śilpasya bhāṇḍaṃ yadi vā dvijendrāḥ prāpnoti lokaṃ manasā tvabhīṣṭam

iti śrīviṣṇudharmottare tṛ० kha० mā० saṃ० munīnprati haṃsagītāsu vidyādānaphalanirūpaṇo nāma tryadhikatriśatatamo'dhyāyaḥ

3.304
haṃsa uvāca //
brahmadeyāṃ tu yaḥ kanyāṃ puruṣasya prayacchati //
saptātītānbhaviṣyām̐śca svakule sapta mānavān

tena kanyāpradānena tārayiṣyatyasaṃśayam //
lokamāpnoti ca tathā dakṣasyeha prajāpateḥ

dattvā daivena vidhinā kulaṃ tripuruṣaṃ naraḥ //
samuddharati durgebhyo dakṣalokaṃ ca gacchati

prājāpatyena vidhinā dattvātmānaṃ samuddharet //
mahatpuṇyamavāpnoti svargalokaṃ ca gacchati

bhūkarīndrāśvadānāni godānañca tathaiva ca //
antarbhavanti vai yasminkiṃ dānamadhikaṃ tataḥ

dattvā tāṃ varṇahīnāya ghore tamasi majjati //
bahūnyabdasahasrāṇi tathaivāśucibhuṅnaraḥ

samavarṇāya yo dadyātsa tūktaphalabhāgbhaveta //
dattvā cādhikavarṇāya dviguṇāṃ triguṇāṃ tathā

dvijaputramanāthaṃ yaḥ saṃskuryādyaśca karmabhiḥ //
cūḍopanayanādyaiśca so'śvamedhaphalaṃ labhet

anāthāṃ kanyakāṃ dattvā sadṛśe vādhike vare //
dviguṇaṃ phalamāpnoti kanyādāne yadīritam

vivāhe samanuprāpte kṛtvaupakaraṇāni ca //
nākalokamavāpnoti karmasvanyeṣvapi dvijāḥ

vastraṃ patramalaṅkāraṃ vivāhārthaṃ prayacchati //
mahatphalamavāpnoti nākaloke mahīyate

kanyayā saha yaddattaṃ draviṇaṃ vahnimūlake //
saphalāddviguṇaṃ tasya phalamuktaṃ purātanaiḥ

kanyādānādavāpnoti dakṣalokaṃ narottamaḥ //
viṣṇupūjāsamaṃ puṇyaṃ tatpatyuḥ pūjayā bhavet

vimānamāruhya manobhirāmaṃ surāṅganāgītavilāsahṛdyam //
prāpnoti lokāṃstridaśottamānāṃ kanyāprado nātra vicāraṇāsti

iti śrīviṣṇudharmottare tṛ० kha० mā० saṃ० munīnprati haṃsagītāsu kanyādānaphalanirūpaṇo nāma caturadhikatriśatatamo'dhyāyaḥ

3.305
haṃsa uvāca //
bhūmirdhātrī vidhātrī ca bhūmau sarvaṃ pratiṣṭhitam //
bhūmirhi mātā sarvasya sarvakāmapradā varā

tadudbhūtena haviṣā tṛptimāyānti devatāḥ //
bhūmirhi dhāraṇī viprāstrailokyasya nigadyate

bhūmau hi sarvaṃ bhavati bhūmau sarvaṃ pratiṣṭhitam //
sarvakāmapradaṃ jñeyaṃ bhūmidānaṃ narottama

hastamātrāṃ tu yo dadyādbhuvaṃ puruṣasattama //
tenaiva dhruvamāpnoti bhūmidānaphalaṃ naraḥ

yadutpannamathāśnāti naraḥ saṃvatsaraṃ dvijāḥ //
ekaṃ gocarmamātraṃ tu bhuvaḥ proktaṃ vicakṣaṇaiḥ

brāhmaṇāya tato dattvā vasūnāṃ lokamāpnuyāt //
śākabhūmiṃ tato dattvā lokamāṅgirasaṃ vrajet

ārāmabhūmiṃ dattvā ca mārutaṃ lokamaśnute //
jalāśayārthaṃ yo dadyādvāruṇaṃ lokamāpnuyāt

yasya dattvā tu veśmārthaṃ tasya devasya so'śnute //
yastatra vidyate nityaṃ loko dvijavarā dhruvam

udyānabhūmiṃ dattvā ca gandharvaiḥ saha modate //
ratnākaraṃ tu vai dattvā śakraloke mahīyate

dattvā kanakabhūmiṃ ca vahniloke mahīyate //
anyeṣāmākarabhuvaṃ lohānāṃ yaḥ prayacchati

tasyāpi matiruddiṣṭā loke hautāśane dvijāḥ //
dhānyākarabhuvaṃ dattvā nākaloke mahīyate

añjanākarabhūmiṃ tu yaḥ prayacchati vai dvijāḥ //
pitṛbhiryamalokasthaḥ pūjyate'sau narottamaḥ

lavaṇākarabhūmiṃ ca somaloke mahīyate //
śimbisasyaprarohāṃ tu bhuvaṃ dattvā narottamaḥ

sādhyānāṃ lokamāpnoti nātra kāryā vicāraṇā //
indhanākarabhūmiṃ tu nāsatyaiḥ sahitastathā

śūkadhānyabhuvaṃ dattvā rudraloke mahīyate //
kedāra bhūmiṃ dharmajñā yaḥ prayacchati dharmataḥ

sa mahatpuṇyamāpnoti brahmalokaṃ ca gacchati //
ikṣubhūmiṃ naro dattvā drākṣābhūmimathāpi ca

somalokamavāpnoti sarvakāmām̐śca vindati //
soparā taskarākīrṇā tathā vyāḍavatī ca bhūḥ//१७/
na dātavyā dvijaśreṣṭhā yā ca sandhiṣu vai dvijāḥ //
gulmapuṣpapradāṃ yastu latāṃ vā saṃprayacchati

vimāne nandane so'tha krīḍatyapsarasāṃ gaṇaiḥ//
puṣpadaṃ phaladaṃ vṛkṣaṃ dattvā viprāya bhaktitaḥ

svargalokaparibhraṣṭo nagarādhipatirbhavet//
brāhmaṇāya gṛhaṃ dattvā vasūnāṃ lokamaśnute

ārāmamatha sodyānaṃ nandane krīḍate vane//
dhanadhānyayutaṃ sphītaṃ gṛhopakaraṇairyutam

śayyāsanayutaṃ ramyaṃ gojāśvāviyutaṃ tathā//
gṛhaṃ dattvā dvijendrāya tāvatsvargamupāśnute

yāvatkalpāvasāne tu kalpādau pārthivo bhavet//
grāmapradaḥ syānnṛpatistathā hyaśanado nṛpaḥ

samagravasudheśaḥ syāccakravartī ca rājyadaḥ //
svadattāṃ paradattāṃ vā na hareta vasundharām

bhūmeraṅgulamātraṃ tu hṛtvā narakamṛcchati //
bahūnyabdasahasrāṇi dharme'pi puruṣo rataḥ

viṣṭhākṛmitvamāpnoti pitṛbhiḥ sahitastathā //
tasmādbhūmiṃ na hiṃseta dadyādeva vicakṣaṇaḥ

bhūmidānātparaṃ dānaṃ nānyallokeṣu vidyate //
bhūmiṃ yuddhajitāṃ dadyādbrāhmaṇeṣu mahīpatiḥ

paraṃ rāṣṭraṃ samāsādya prāgdattaṃ naiva hiṃsayet //
svarāṣṭre pararāṣṭre vā devabrāhmaṇasātkṛtam

ciraṃ narakamāpnoti hṛtvā bhūmipatirbhuvam //
dattā na hiṃsanīyā syādripuṇāpi vasundharā

bhūmihartā paraṃ duḥkhaṃ pretya ceha tathāśnute //
bhūmiṃ krītvā tu yaḥ kuryāddevabrāhmaṇasānnaraḥ

svargalokamavāpnoti puruṣo'pi sudāruṇaḥ //
ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi svarge vasati bhūmidaḥ

ācchettā cānumantā ca tāvanti narake vaset //
pakvasasyāṃ vasumatīṃ yo'laṅkṛtya prayacchati

kāmagena vimānena brahmalokaṃ sa gacchati //
yathā bhavati viprendrāḥ phalaṃ bhūmau punaḥpunaḥ

tathā bhūmikṛtaṃ dānaṃ sasyairiva vivardhate //
yastu rājā dvijātibhyaḥ samyagbhūmiṃ prayacchati //
punastu jananaṃ prāpya rājaiva bhuvi jāyate

śastraṃ bhadrāsanaṃ vastraṃ narāśvavaravāraṇāḥ //
bhūmidānasya puṣpāṇi phalaṃ svargaḥ prakīrtitaḥ

saṃgrāme ye hatāḥ śūrāstathā ye yajñayājinaḥ //
vaneṣu ye mṛtāste ca nātikrāmanti bhūmidam

nāsti viṣṇusamastrātā nāsti gaṅgāsamā nadī

homamantrastathā nāsti mahāvyāhṛtibhiḥ samaḥ //
gāyatrīsadṛśo japyo yathā nāsti dvijottamāḥ

antarjale tathā nāsti mantro'nyo'pyaghamarṣaṇāt //
vidhirmānasamo nāsti tapo nānaśanātparam

gururmātṛsamo nāsti nāsti bhāryāsamaḥ sakhā //
nīcāvamānanādduḥkhādduḥkhaṃ nāsti yathā param

yathā ca nāsti lokeṣu sukhaṃ śatrujayādhikam//
cakṣurjñānasamaṃ nāsti suhṛddharmasamastathā

bhūmidānātparaṃ dānaṃ tathā nāsti dvijottamāḥ //
bhūmidānātparaṃ nāsti vimānaiḥ kāmagairiha

devastrīnṛtyabahule vīṇāmurajanādite //
kiṃkiṇījālanirghoṣe manorathaphaladrume

mukhyābhirdevarāmābhirvījyamānāstu cāmaraiḥ//
saṃgīyamānā gandharvaiḥ stūyamānāstathaiva ca

bahūnyabdasahasrāṇi devabhogāṃstu te narāḥ //
svarge bhuktvā yadā yānti mānuṣyaṃ kālaparyayāt //
bhavanti sarvabhogāḍhyāḥ sarvaduḥkhavivarjitāḥ

vikhyātaśabdāśca janābhirāmāḥ prataptacāmīkarabhūṣitāṅgāḥ //
sugandhigandhaiśca tathānuliptā bhavanti loke ca sukhairupetāḥ

iti śrīviṣṇudhamottare tṛ० khaṃ० mā० saṃ० munīnprati haṃsagītāsu bhūmidānavarṇano nāma pañcādhikatriśatatamo'dhyāyaḥ