Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vishnudharmottara Purana · Chapter 2.181.183

2.181.183.1

2.181
puṣkara uvāca //
jitahasto jitamatirjitadṛglakṣyasādhaka //
niyatāṃ siddhimāsādya tato vāhanamāruhet

2.181.183.2

eṣa tatraiva ca vidhiḥ kārtsyena parikīrtitaḥ //
adhikaṃ bhramatastasya bhāge grahaṇameva ca

2.181.183.3

eteṣāṃ caiva yogānāṃ vidhiryastryaiṣukasya ca //
vāhāśritasya vakṣyāmi saviśeṣeṇa lakṣaṇam

2.181.183.4

pāśāsiyaṣṭidaṇḍānāṃ vidhiryaḥ pariniṣṭhitaḥ //
kṣepa eva yathānyāyaṃ tasya vakṣyāmi yā kriyā

2.181.183.5

daśahasto bhavetpāśo vṛtaḥ karamukhastathā //
śaṇakārpāsapuñjānāṃ bhagna snāyvasthicarmaṇām

2.181.183.6

anyeṣāṃ sudṛḍhānāṃ ca sukṛtaṃ pariveṣṭitam //
trayastriṃśatsamaṃ cāpaṃ budhaḥ kuryātsuvartitam

2.181.183.7

kartavyā śibikaistasya sthānaṃ kakṣyāsu vai tadā //
vāmahastena saṃgṛhya dakṣiṇenoddharettu saḥ

2.181.183.8

kuṇḍalasyākṛtiṃ kṛtvā grāmaikaṃ mastakopari //
kṣipettṛṇamaye tūrṇaṃ puruṣe carmaveṣṭite

2.181.183.9

calite ca plutaṃ caiva tathā prajaviteṣu ca //
samāyogavidhiṃ jñātvā prayuñjīta suśikṣitaḥ

2.181.183.2.181.10

vijitya tu yathānyāyaṃ tato bandhaṃ samācaret //
kaṭyāṃ baddhvā tataḥ khaḍgaṃ vāmapārśvāvalambinam

2.181.183.11

dṛḍhaṃ vigṛhya vāmena vikarme dakṣiṇena tu //
ṣaḍaṅgulaparīṇāhaṃ samahastaṃ samucchritam

2.181.183.12

ayomayaśalākāśca carmāṇi vividhāni ca //
apahastaṃ samaṃ caiva tiryagūrddhvahataṃ tathā

2.181.183.13

śodhayedvidhinā yena tathā me gadataḥ śṛṇu //
tārṇaṃ carmāvanaddhāṅgaṃ sthāpayitvā naraṃ dṛḍham

2.181.183.14

kareṇādāya laguḍaṃ dakṣiṇāṅguṣṭhakānnaraḥ //
udyamya ghātayedyasya nāmnastaṃ śiraso dṛḍham //
ubhābhyāmapi hastābhyāṃ kuryāttasya nipātanam

2.181.183.15

bimboyaṃ vidhi sahito hitaḥ sumuktiḥ śiṣyāṇāṃ hitamatikurvatā mayā te //
vāhānāṃ śramaraṇapradhāraṇārthaṃ yogyārhaṃ prathamataraṃ budhena vadhyam

2.181.183.181

iti śrīviṣṇudhamottare dvitīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde rāmaṃ prati puṣkaropākhyāne dhanurvedavidyākathano nāmaikāśītyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ

2.181.183.1

2.182
puṣkara uvāca //
bhrāntamudbhrāntamāviddhamāplutaṃ niḥsṛtaṃ sṛtam //
saṃpātaṃ samudīrṇaṃ ca senāpātamanākulam

2.181.183.2

udghātamavadhṛtaṃ ca savyadakṣiṇameva ca //
anālakṣiravisphoṭo karālendramahāmukhau

2.181.183.3

vikarālavipātau ca vibhīṣaṇabhayaṅkarau //
samagrāṃ vā tṛtīyāṃ vā pādapādāvajārijāḥ

2.181.183.4

pratyālīḍhamanālīḍhaṃ varāhalulitaṃ tathā //
iti dvātriṃśadhā jñeyā khaḍgāścarmavidhāraṇāḥ

2.181.183.5

ṛjvāyataviśālaṃ ca tiryaṅnamitameva ca //
pañcakarma vinirdiṣṭaṃ vyastre prāsaṃ mahātmabhiḥ

2.181.183.6

chedanaṃ tarjanaṃ pāto bhramaṇaṃ bhrāmaṇaṃ tathā //
vikartanaṃ kartanaṃ ca cakrabhramaṇameva ca

2.181.183.7

āsphoṭakṣveḍanaṃ bhedastrāsollāsitakau tathā //
śūlakarmāṇi jānīhi ṣaṣṭhamāghrātasaṃjñakam

2.181.183.8

dṛṣṭighātaṃ bhujāghātaṃ pārśvaghātaṃ ca bhārgava //
ṛjvāvakṣopamāghātaṃ tomarasya prakīrtitam

2.181.183.9

saṃhatāvitataṃ vāmaṃ gomūtraṃ kamalāvilam //
tato'rdhabhāganamitaṃ vāmadakṣiṇameva ca

2.181.183.2.182.10

vyāvṛttaṃ ca parāvṛttaṃ pādoddhūtamaviplutam //
haṃsamārgavimārge ca gadākarma prakīrtitam

2.181.183.11

karālamaṭhapātaṃ ca daśopaplavameva ca //
kṣiptaṃ hastasthitaṃ śūnyaṃ paraśostu vinirdiśet

2.181.183.12

tāḍanaṃ chedanaṃ rāma tathā cūrṇanameva ca //
mudgarasya tu karmāṇi laguḍasya ca tānyapi

2.181.183.13

antyamadhyaṃ parāvṛttaṃ nideśārddhaṃ tathaiva ca //
vajrasyaitāni karmāṇi paṭṭiśasya tathaiva hi

2.181.183.14

haraṇaṃ chedanaṃ ghāto bhedanaṃ rakṣaṇaṃ tathā //
kṛpāṇīkarma nirdiṣṭaṃ pātanaṃ sphoṭanaṃ tathā

2.181.183.15

trāsanaṃ rakṣaṇaṃ ghātaṃ taloddharaṇamāyatam //
kṣepaṇīkarma nirdiṣṭaṃ yantrakarmaitadeva tu

2.181.183.16

santyāgamaṅgamardañca varāhoddhūtakaṃ tathā //
hastārdhahastapālīnamekahastārdhahastakam

2.181.183.17

dvihastabāhupāśe ca koṭirecitakoddhate //
uro lalāṭaghāte ca bhujādivasanaṃ tathā

2.181.183.18

karoddhatavimārgaṃ ca pādāhati vipādakam //
gātrasaṃśleṣaṇaṃ kāntaṃ tathā govidhiparyayam

2.181.183.19

ūrdhvaprahāraṃ ghātaṃ ca gomūtraṃ savyadakṣiṇam //
pādasañcārakaṃ gaṇḍaṃ kabarībandhabhākulam

2.181.183.2.182.20

tiryaggatamapāmārgaṃ bhīmavegaṃ sudarśanam //
siṃhakrāntaṃ gajakrātaṃ vṛṣabhākrāntameva va

2.181.183.21

gadākarma vijānīyāddhanurvedaviśāradaḥ //
ākarṣaṇaṃ vikarṣaṃ ca bāhunāmanameva ca

2.181.183.22

grīvāviparivartaṃ ca pṛṣṭhabhaṅgaṃ sudāruṇam //
parṇāsanaṃ viparyāsaḥ paśupāramajāvikam

2.181.183.23

pādaprahāramāsphoṭaṃ kavirecitakaṃ tathā //
gātraśleṣaṃ kaṇṭhagataṃ mahītyājanameva ca

2.181.183.24

urolalāṭaghātaṃ ca vispaṣṭakaraṇaṃ tathā //
uddhūtamavadhūtaṃ ca tiryagmārgagataṃ tathā

2.181.183.25

gajaskandhamavakṣepamavāṅmukhakameva ca //
devamārgamadhomārgamamārgagamanākulama

2.181.183.26

muṣṭivātamavakṣepo vasudhādāraṇaṃ tathā //
jānubandhaṃ bhujābandhaṃ ūrubandhaṃ sudāruṇam

2.181.183.27

saṃsṛṣṭaṃ sodaraṃ śubhraṃ bhujāvellitameva ca //
niyuddhakarma jānīyānniyuddhakuśalo janaḥ

2.181.183.28

pradhānakarmāṇi taveritāni nyastapradhāne puruṣapravīra //
nāmāni rūpāṇi bhavanti tāni jñeyāni sarvāṇi yathānurūpam /

2.181.183.182

iti śrīvirpṇudharmottare dvitīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde rāmaṃ prati puṣkaropākhyāne dhanurvedavidyāvarṇano nāma dvyaśītyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ

2.181.183.1

2.183
// puṣkara uvāca //
sannaddhaiścarmibhirbhāvyaṃ tathā baddhakṛpāṇibhiḥ //
carmāṇi tatra vaiyāghramāhiṣāṇyṛṣabhāṇi ca

2.181.183.2

kheṭakādyatha vā rāma carmāṇi prabhavanti tu //
tathā varaṇamukhyāni khaḍgāni vividhāni ca

2.181.183.3

baddhādibhiḥ satūṇīraistathā rāma satomaraiḥ //
baddhagodhāṅgulitrāṇairbaddhādarśairvibhīṣaṇaiḥ

2.181.183.4

tathā paraśvadhopetai rāma svāsanayodhibhiḥ

2.181.183.5

gadādharāstathaivātra sakṛtpāṇiparicchadāḥ //
susaṃnaddhā sumanaso bhaveyurvipulaujasaḥ

2.181.183.6

yatra yasya viśeṣeṇa śastrāstrairvātakauśalam //
tadeva tasya nirdiṣṭaṃ yathāvanmanujottama

2.181.183.7

sakhalīnāḥ saparyāṇāstathā sāstaraṇā hayāḥ //
kāryāḥ sakavacā yuddhe cāmarāpīḍadhāriṇaḥ

2.181.183.8

aśvī bhavetsusannaddho raśmipragrahakovidaḥ //
tathā sāvaraṇo rāma sakṛpāṇī paricchadaḥ

2.181.183.9

baddhāsirbaddhajīvaśca turagārūḍhapiṇḍakaḥ //
sasuprāso bhavedrāma nānāyudhadharastathā

2.181.183.2.183.10

rathaḥ kāryastathā yuktaḥ īṣādaṇḍakabandhuraiḥ //
sucakropaskarayutaḥ sarvarūpaḥ patākarāṭ

2.181.183.11

triveṇusaṃtataścaiva vaiyāghraparivāraṇaḥ //
kiṃkiṇījālanirghoṣastathā vai supratiṣṭhitaḥ

2.181.183.12

upāsaṅgairniṣaṅgaiśca tūṇīrairvarakārmukaiḥ //
sarvāyudhairupetaśca tathā vṛkṣādanīyutaḥ

2.181.183.13

toyajīrakapiṇḍībhiryuktaḥ śṛṅgaistathaiva ca //
sannaddhaḥ sārathistatra bhavedrāma pratodavān

2.181.183.14

raśmigrahaṇaviccāpi tathā maṇḍalakovidaḥ //
tathāśvahṛdayajñaśca dūradṛṣṭiḥ suyantritaḥ

2.181.183.15

svāsanaḥ kālaviccaiva baddhāsiḥ pāśasaṃyutaḥ //
pārṣṇiḥ syādāyudhajñasya tathaivāyudhakovidaḥ

2.181.183.16

cireṇa mūle yasya syādavasthānaṃ mahābhujaḥ //
patākāvaraṇaṃ yasya āyudhānāṃ samarpaṇam

2.181.183.17

samāyāntaṃ mahābhāgaṃ tathā sārathirakṣaṇama //
syātāṃ dhanurdharau tatra tathā ca rathināvubhau

2.181.183.18

yodhau dhanurbhṛtāṃ śreṣṭha sarvāyudhaviśāradau //
turagāśca susaṃnaddhā dāntāḥ kāryāstathā rathe //

2.181.183.19

tulyavegabalāścaiva tathā laghuparicchadāḥ //
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi tava nāgendrakalpanam

2.181.183.2.183.20

kuñjaraḥ syātsusannaddhaḥ saparyāṇaḥ kuthā vṛtaḥ //
sarvāyudhadharaścaiva tathā yodhā varāyudhāḥ

2.181.183.21

paraśvadhakarāścaiva toyajīrakasaṃyutāḥ //
samyagvibhājyāśca tathā śṛṅkhalāvatatāstathā

2.181.183.22

patākā ca tathā kāryā kuñjarasya suśobhanā //
varāṅkuśadharau tatra syātāṃ manujapuṅgavau

2.181.183.23

ekaḥ pṛṣṭhasthitastatra dvitīyaḥ skandhago bhavet //
yodhau dvau varadhānuṣkau dvau ca khaḍgadharau darau

2.181.183.24

tayoranubhavetāṃ vai tathā rakṣāparāyaṇau //
ekaḥ pārṣṇisthitastatra varaśaktipatākadhṛk

2.181.183.25

pālayejjaghanaṃ yadvatkuñjarasya mahāmate //
evaṃ parasparāyattā rakṣā teṣāṃ yathā bhavet

2.181.183.26

mahāmātrasya dharmajña tathā ca gajayodhinaḥ //
evameva tathā rakṣyo rathinaḥ sa rathī bhavet

2.181.183.27

kuñjarasya tu rakṣārthaṃ bhavedrathacatuṣṭayam //
ratherathe gaje vāpi turagāṇāṃ trayaṃ bhavet

2.181.183.28

dhānuṣkāṇāṃ trayaṃ proktaṃ rakṣārthaṃ turagasya ca //
dhanvino rakṣaṇārthāya varmiṇo'pi niyojayet

2.181.183.29

kāryaṃ sarvaṃ susaṃbādhaṃ tathā toraṇarakṣaṇam //
yojanā ca tathā kāryā yathā tu syāddhṛtikramaḥ

2.181.183.2.183.30

saṃbādhaśca tathā rāma na bhavecca parasparam

2.181.183.31

nāgendrakalpaṃ tava sarvayuktaṃ saṃkṣepato bhārgavavaṃśa mukhya//
etattu kṛtvāpi naraḥ sayuddhe jayatyavaśyaṃ samupārjane ca

2.181.183.183

iti śrīviṣṇumahāpurāṇe dvitīyabhāge śrīviṣṇudharmottare dvitīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde rāmaṃ prati puṣkaropākhyāne dhanurvede vāhanasajjīkaraṇo nāma tryaśītyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ

//
samāpto'yaṃ viṣṇudharmottaradvitīyakhaṇḍaḥ /

Original text: viṣṇudharmottarapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc