Vishnudharmottara Purana · Chapter 1.83

mārkaṇḍeya uvāca //
uttaraṃ tvayanaṃ divyaṃ paitryaṃ syāddakṣiṇāyanam //
vasantaścāgnidaivatyaḥ śākro grīṣma udāhṛtaḥ

vaiśvadevī tathā prāvṛṭprājāpatyā śaratsmṛtā //
hemanto vaiṣṇavaḥ prokto mārutaḥ śiśiraḥ smṛtaḥ

tvāṣṭraścaitrastu vaiśākho māsaścaivāgnidaivataḥ //
jyeṣṭhaśśākrassmṛto māsa āṣāḍho vaiśvadaivataḥ

śrāvaṇo viśvadaivatya ājo bhādrapadastathā//
aśvayuktāśvino māsa āgneyaḥ kārttikaḥ smṛtaḥ ४///
mārgaśīrṣastathā saumyaḥ pauṣasyājjīvadaivataḥ//
paitryo māsassmṛto māghaḥ phālguno bhagadaivataḥ

māseṣu māsadaivatyā śuklapakṣāḥ prakīrttitāḥ//
vakṣyāmi kṛṣṇapakṣāṇāṃ daivatāni tavānagha

caitro yāmyassmṛto rājannāgneyaścāpyanantaraḥ //
jyeṣṭho raudraḥ smṛtaḥ pakṣastvāṣāḍhaḥ sārpa ucyate

paitraśca śrāvaṇo māsaḥ sāvitraścāpyanantaraḥ //
maitraścāśvayujo māsaḥ śākraścāpyagnidaivataḥ

tathā ca nairṛtaḥ saumyaḥ pauṣaḥ syādviṣṇudaivataḥ //
vāruṇaśca tathā paitraḥ phālgunaḥ pauṣṇa ucyate

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi yaddevo yadgrahaḥ smṛtaḥ //
agnirarkassmṛtassomo varuṇaḥ parikīrtitaḥ

aṅgārakaḥ kumāraśca budhaśca bhagavānhariḥ //
bṛhaspatissmṛtaḥ śakraḥ śukro devī ca pārvatī

prajāpatiśśanaiścāro rāhujñeṃyo gaṇādhipaḥ //
viśvakarmā smṛtaḥ keturye grahāste puraḥ smṛtāḥ

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi tava nakṣatradaivatāḥ //
kṛttikā cāgnidaivatyā rohiṇyarkeśvarā smṛtā

indvarkṣaḥ saumyadaivatyo raudrī ārdrā tathā smṛtā //
punarvasustathādityo puṣyaśca gurudaivataḥ

āśleṣā sarpadaivatyā maghā ca pitṛdaivatā //
bhāgyāśca pūrvaphālgunya āryamāśca tathottarāḥ

sāvitraśca tathā hastaścitrā tvāṣṭrī prakīrtitā //
svātiśca vāyudaivatyā nakṣatre parikīrtitā

indrāgnīdaivatā proktā viśākhā yadunandana //
maitramṛkṣamanūrādhā śākraṃ jyeṣṭhā prakīrtitā

tathā nairṛtyadaivatyo mūlañca tadudāhṛtam //
āpyastvāṣāḍhapūrvāḥ syuścottarā vaiśvadaivatāḥ

brāhmī caivābhijitproktā śravaṇo vaiṣṇavaḥ smṛtaḥ //
vāsavaṃ ca tathā ṛkṣaṃ dhaniṣṭhā procyate budhaiḥ

tathā śatabhiṣakproktaṃ nakṣatre vāruṇaṃ nṛpa //
ājaṃ bhadrāpadāpūrvā āhirbudhnyaṃ tathottarā

pauṣṇaṃ ca revatī cārkṣamaśvinī cāśvidaivatam //
bharaṇyaśca tathā yāmya proktāste ṛkṣadaivatāḥ

brahmā prajāpatirviṣṇuryamassomastathaiva ca //
kumāro munayassapta hyaṣṭau ca manavastathā

piśācaśca tathā dharmo rudrāścaikādaśa smṛtāḥ //
ādityā dvādaśa tathā kāmadevastathaiva ca

yakṣāśca pitaraścaiva pratipatprabhṛtirnṛpa //
tithīśvarāstathā proktā karaṇānnāmataḥ śṛṇu

tithyardhabhogi karaṇaṃ sadā bhavati pārthiva //
sthirāṇi teṣāṃ catvāri sapta viddhi carāṇi ca

ante kṛṣṇacaturdaśyāṃ dvitīye śakuniḥ smṛtaḥ //
prathame pañcadaśyardhe kṛṣṇe proktaṃ catuṣpadam

tasyaiva cāpare rājannāgākhyaṃ karaṇaṃ matam //
śuklapratipadārdhe tu kiṃstughnaṃ karaṇaṃ matam

etāni rājanproktāni sthirāṇi karaṇāni tu //
kalirdharmastathā sarpo yeṣāṃ vāyuśca daivatama

śuklapratipādārdhe tu dvitīye yadunandana

pañcamyāṃ ca tathā hyardhe tvaṣṭamyāṃ ca tathā pare //
dvādaśyardhe tathā pūrve paurṇamāsyāṃ tathā pare

kṛṣṇapakṣacaturthyāṃ tu prathame'rdhe tathaiva ca //
saptamyāṃ cāpare tvardhe hyekādaśyāṃ tathādyake

karaṇaṃ tu bavaṃ nāma kathitaṃ śakradaivatam //
dvitīyārdhe tathādye tu pañcamyarthe tathā pare

naktasyardhe tathā pūrve dvādaśyardhe tathā pare //
kṛṣṇapratipadādyārdhe caturthyardhe tathā pare

aṣṭamyardhe tathā pūrve hyekādaśyāṃ tathāpare //
bālavaṃ nāma karaṇaṃ kathitaṃ brahmadaivatam

śuklapakṣe dvitīyārdhe ṣaṣṭhyarthe prathame tathā //
navamyardhe tathaivānte trayodaśyāṃ tathādyake

kṛṣṇapratipadārdhe tu pañcamyāṃ prathame tathā //
dvitīyārdhe tathāṣṭamyāṃ dvādaśyāṃ prathame tathā

kaulavaṃ nāma karaṇaṃ kathitaṃ mitradaivatam //
ādye śuklaṃ tṛtīyārdhe ṣaṣṭhyardhe ca tathā pare

kṛṣṇadvitīyāprathame pañcamyardhe tathā pare //
navamyardhe tathā pūrve dvādaśyardhe tathā pare

tautilaṃ nāma karaṇamāryamṇaṃ kathitaṃ budhaiḥ //
ante śuklatṛtīyārdhe saptamyāṃ prathame tathā

daśamyardhe tathaivānte caturdaśyāṃ tathādyake //
kṛṣṇapakṣadvitīyānte ṣaṣṭhyardhe prathame tathā

navamyāṃ ca tathaivānte trayodaśyāṃ tathādyake//
garābhidhānaṃ karaṇaṃ pṛthivīdaivataṃ smṛtam

śuklapakṣacaturthyardhe saptamyāṃ ca tathā pare //
ekādaśyāṃ tathā pūrve caturdaśyāṃ tathā pare

kṛṣṇatṛtīyāprathame ṣaṣṭhyardhe ca tathā pare //
daśamyardhe tathā pūrve trayodaśyāṃ tathā pare

vaṇijaṃ nāma karaṇaṃ śrīdevamabhidhīyate //
śuklapakṣe caturthyante hyaṣṭamyāṃ prathame tathā

ekādaśyapare cārdhe paurṇamāsyāṃ tathādyake //
ante kṛṣṇatṛtīyārdhe saptamyāṃ prathame tathā

dvitīye ca daśamyardhe caturdaśyāṃ tathādyake//
viṣṭirityeva karaṇaṃ kathitaṃ mṛtyudaivatam

sarvakarmasu rājendra sarvadā garhitaṃ ca tat //
caturviṃśatyahorātre rājanhorāḥ prakīrttitāḥ

graheśadevagandharvanāgayakṣeśvaraprabhāḥ //
sūryodayādathārabhya dinapādyāḥ krameṇa tāḥ

ṣaṣṭhakrameṇa ca tathā kramaṃ tāsāṃ nibodha me//
arkaśukrarkṣarātrīśa saurajīvakujeśvarāḥ

sarvāsāṃ ca tathā kālaṃ rāhurbhuṅkte mahāgrahaḥ //
kulikaśca tathā nāgo yakṣaḥ padmo'tiviśrutaḥ

aṅgāraparṇaśca tathā gandharvaścābhidhīyate //
kulikasya tu yā velā sā varjyā sarvakarmasu

tasyāṃ bhukte bhavedvyādhirviṣaṃ bhuktaṃ na jīryate //
pratyakṣamapi tārkṣyasya tasyāṃ daṣṭo na jīvati

bhuktaṃ tasyāṃ tu bhaiṣajyaṃ na tu kāryakaraṃ bhavet //
sā tu kulividā jñeyā mantriṇā bhiṣajā tathā

avijñāya tu tāṃ velāṃ trayaste rājapuṅgava //
vaiphalyakaraṇānmūḍhāḥ prāpnuvantyayaśo mahat

pratyekasyaiva velāyāṃ rāhorbhāgaṃ nibodha me //
ekaikā tu bhaveddhorā sārdhaṃ vighaṭikāśatam

vināḍikāḥ saptaṣaṣṭyā raveḥ ṣoḍaśa kīrttitāḥ //
horākulikavelastu śeṣaḥ kālo ravessmṛtaḥ

svahorānte tathā velāścatasrastu vināḍikāḥ //
rāhoścakrasya kathitāḥ śeṣaḥ kālaḥ sitasya ca

saumyahorāsamārambha capakau dvau prakīrtitau//
horā kulikavelā tu śeṣaḥ kālo budhasya ca

ekasaptatimullaṅghya horāyāṃ tu niśābhṛtaḥ //
aṣṭau tu kulikasyoktāḥ śeṣaḥ kālo niśābhṛtaḥ

ṣaḍaśītimatikramya caṣakānravijasya tu //
yaccheṣastadvinirdiṣṭaḥ kālastu kulikasya ca

saptasaptatyatikramya sārdhāṃstu caṣakāngurau //
rāhostu caṣako horā śeṣakālo gurormataḥ

bhaumahorāsamārambhe dvātriṃśattu vināḍikāḥ //
velā tu kulikasyoktā śeṣaḥ kālaḥ kujasya tu

jīvajñaśukrahorāsu sarvakarmāṇi kārayet //
krūrāsu ca tathānyāsu na kiñcitkulikasya ca

ataḥ paraṃ muhūrtānāṃ daivatāni nibodha me //
sarvarkṣāṇi vivartante hyahorātreṇa pārthiva

satataṃ te vinirdiṣṭā muhurtāstriṃśadeva tu //
vajra uvāca //
aṣṭāviṃśatiruktāni tvayā tāni mamānagha

triṃśanmuhūrtāśca kathaṃ ta eva dvijasattama //
mārkaṇḍeya uvāca //
dinarātryossamāraṃbhe hyardhaṃ bhavati pārthiva

tayormadhye ca satatamabhijiccābhidhīyate //
tayordvitvānmayā triṃśanmuhūrtā vihitāstava

nakṣatrairdaivataisteṣāṃ devatāḥ parikīrttitāḥ //
kevalaṃ kramahāniśca kramasteṣāṃ nibodha me

raudrassārpastathā maitraḥ paitro vāsava eva ca //
āpyo vaiśvastathā rājankeśvaraḥ śakradaivataḥ

aindrāgneyau nairṛtastu vāruṇaśca mahīpate //
āryamṇastu tathā bhogyo muhūrttāstu divācarāḥ

raudrā'jadevohirbudhnyāḥ pauṣṇaścāśvina eva ca//
yāmyo'gnidaivataścaiva brāhmassaumyastathaiva ca

ādityo jīvadaivatyo vaiṣṇavaḥ sūryadaivataḥ //
tvāṣṭraścaivātha vāyavyoḥ muhūrtā rātricāriṇaḥ

ahnaḥ pañcadaśo bhāgo rātreśca yadunandana //
muhūrtasaṃjñaḥ kathito munibhistattvadarśibhiḥ

mahākalyādathārabhya kālāvayavadaivatāḥ //
uktāstava muhūrtāśca teṣāṃ kāle svake'rcanam

mahāphalaṃ hi nidiṣṭaṃ syādviyoge viśeṣataḥ //
svakāle devatāḥ pūjyāḥ sopacārairviśeṣataḥ //
tasyāssakāśāddharmajña kāmayadbhirmahatphalam

kāle svake yaḥ prayatastu bhaktyā devānyathāvatsamupaiti rājan //
saparyayā tasya diśanti devāḥ phalānabhīṣṭānnṛṣu lohitākṣa

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mā० saṃ० kālāvayavadaivatānāṃ -māhātmyavarṇano nāma tryaśītitamo'dhyāyaḥ