Vishnudharmottara Purana · Chapter 1.7

vajra uvāca //
jambūdvīpasya saṃsthānaṃ vistareṇa mahāmune / //
tvattohaṃ śrotumicchāmi yatra jāto'si bhārgava ४१ //
// mārkaṇḍeya uvāca //
avagāḍhāvubhayatassamudrau pūrvapaścimau //
jambūdvīpe mahārāja ṣaḍime kulaparvatāḥ

himavānhemakūṭaśca niṣadho nīla eva ca //
meruśca śṛṃgavāṃścaiva sarve ratnākarāḥ śubhāḥ

madhye tu maṇḍalaḥ śailo nīlasya niṣadhasya ca //
sauvarṇaḥ kathyate meruḥ pramāṇaṃ tasya me śṛṇu

caturāśītisāhasrāḥ kathitāścocchrayeṇa ca //
adhastātṣoḍaśaivoktaḥ ṣoḍaśaiva tu vistṛtaḥ

vistāro dviguṇaścāsya bhūlagno maṇḍalaḥ smṛtaḥ //
vṛndapuṣpanibhaścorddhvaṃ dvātriṃśaccaiva vistṛtaḥ

vistāro dviguṇaścāsya tatrādhikavidhiḥ smṛtaḥ //
merustu navatiḥ proktaḥ sahasraḥ pūrvato giriḥ

yojanānāṃ sahasraṃ tu mālyavān nāma nāmataḥ //
ānīlaṃ niṣadhaṃ yāvatpaścimena tu tāvatā

tāvatpramāṇo nirdiṣṭaḥ pūrvato gandhamādanaḥ //
merostūttarataḥ śvetaḥ pūrvato'nanta ucyate

dakṣiṇe ca tathā pītaḥ kṛṣṇaḥ paścimataḥ smṛtaḥ //
antareṇa smṛto vipraḥ pūrvataḥ kṣatriyaḥ smṛtaḥ

dakṣiṇena tathā vaiśyaḥ śūdraḥ paścimataḥ smṛtaḥ //
tasmādudīcī viprāṇāṃ prācī syātkṣattrajanmanām

dakṣiṇā vaiśyajātīnāṃ śūdrāṇāṃ paścimā smṛtā //
prācyāṃ mahendrasya purī merupṛṣṭhe'marāvatī

vahneḥ pradakṣiṇenoktā purī nāmnā sabhāvatī //
yamasya dakṣiṇenoktā nāmnā saṃyamanī purī

proktā vai nairṛtī bhāge purī paścimadakṣiṇe //
paścimena tathā ramyā sumukhā varuṇasya ca

/
anantaraṃ śivā nāma purī vāyoḥ prakīrtitā //
uttareṇa purī ramyā somasyoktā vibhāvarī

anantaraṃ śivasyoktā nagarī śaṅkarī śivā ///
merupṛṣṭhe yathā devāḥ saṃśritāstu yathādiśam

vijñeyāste tu dikpālāstasyāṃtasyāṃ tathā diśi //
devaḥ svāṃ nagarī nityaṃ mānasottaramūrdhani

meruntu paśyati vibhustatstho merugatāṃ purīm //
udakśṛṅgavato'rdhe tu yāmyena kurusaṃjñitam

varṣantu kathitaṃ divyaṃ sarvopadravavarjitam //
śṛṅgavacchvetayormadhye varṣaṃ jñeyaṃ hiraṇyabham

ramyantu varṣaṃ vijñeyaṃ madhyataḥ śvetanīlayoḥ //
madhye niṣadhanīlābhyāṃ paścārdhe gandhamādanaḥ

ketumālaḥ smṛto varṣastvatīva sumanoharaḥ //
madhye niṣadhanīlābhyāṃ pūrve mālyavato gireḥ

varṣo rudramukho nāma nityaṃ mudita mānavaḥ //
meroścaturdiśaṃ nāmnā varṣo rājannilāvṛtaḥ

tasyāpi bhedāścatvāro nāmatastānnibodha me //
bhadrāśvo jambumālaśca ketumānkuravastathā

jambūvṛkṣastu vikhyāto jambumāle tu yādava! //
yojanānāṃ sahasraṃ tu tatpūrvaṃ tasya kīrtitam

tatphalebhyaḥ prabhavati ramyā jāṃbūnadī śubhā //
meroḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā svamūle sā ca naśyati

vṛkṣarājena tenedaṃ jambūdvīpaṃ pracakṣate //
ilāvṛtastu prabhayā mero nityaṃ prakāśate

na tatra bhrājate sūryo na candro na ca tārakāḥ //
meroḥ śarāvasaṃsthatvānnityameva tirohitaḥ

hemakūṭāduttarato harivarṣaṃ pracakṣate //
hemakūṭāddakṣiṇatastathā kiṃpuruṣaṃ smṛtam

himācalāddakṣiṇato varṣaṃ yādava bhāratam //
karmabhūmirmahīpāla yatra vartāmahe vayam

bhārate'sminyugāvasthā keśavena vinirmitā //
varṣe dve cātha saṃsthāne vijñeye dakṣiṇottare

varṣatrayaṃ tu vijñeyaṃ caturasraṃ tu madhyamam //
dīrghaṃ tathaiva vijñeyaṃ varṣāṇāṃ ca catuṣṭayam

varṣāṇāṃ navasāhasro viṣkambhaḥ kathito nṛpa //
yojanānāṃ pramāṇena kathitastattvadarśibhiḥ

viṣkambhaḥ parvatānāṃ tu sahasradvitayaṃ smṛtam //
meroryojanasāhasro viṣkambhaḥ kathitastathā

yojanānāṃ tu niyutaṃ jambūdvīpaḥ prakīrtitaḥ //
yāmyottareṇa tasyedaṃ pramāṇaṃ te mayeritam

pūrvāpareṇa tasyāpi pramāṇaṃ śṛṇu pārthiva //
yojanānāṃ sahasrāṇi dvātriṃśacca śatāni ca

bhadrāśvaketumālau dvau pratyekaṃ pārthivottama //
yojanānāṃ sahasreṇa śatasāhasrakāni ca

navamerustathā prokto gandhamādanamānataḥ //
merornavasahasrāṇi mālyavāṃśca nigadyate

meroryojanasāhasro viṣkambhaḥ kathitastathā //
evamapyeṣa niyutaṃ jambūdvīpaḥ prakīrtitaḥ

himācale yakṣavarā niviṣṭā daityapradhānāḥ khalu hemakūṭe //
gandharvamukhyā niṣadhe ca śaile nāgā niviṣṭāśca tathaiva nīle

śvete pitṝṇāṃ ca gatirniviṣṭā siddhāstathā śṛṅgavataśca pṛṣṭhe //
sendrāstathā devagaṇāśca merau krīḍāvihāreṇa sadā vasanti

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde jambūdvīpavarṇano nāma saptamodhyāyaḥ