Vishnudharmottara Purana · Chapter 1.65

śaṅkara uvāca //
jānutulyaṃ mṛduśubhaṃ cailājinakuśottaram //
śucau deśe pratiṣṭhāpya sthiramāsanamātmanaḥ

caturṇāmāsanānāṃ ca baddhvā tatraikamāsanam //
yogaṃ yuñjīta vidhivadyathāvadunupūrvaśaḥ

rāma uvāca //
yogāsanāni catvāri bhagavankāni brūhi me //
yeṣāmekamathāsthāya yogaṃ yuñjīta mānavaḥ

śaṅkara uvāca //
svastikaṃ sarvatobhadraṃ paryaṅkaṃ kamalāsanam //
yogāsanāni catvāri teṣāṃ vakṣyāmi lakṣaṇam

āsanne jānunī kṛtvā yathāvatsusamāhitaḥ //
vāmaṃ kṛtvetare pāde vāmajaṅghorupīḍitam

svastikaṃ nāma tatproktamāsanaṃ prathamaṃ śubham //
ūrū ca jānunī jaṅghe yatrāsanagataḥ samam

āsanaṃ sarvatobhadraṃ tadviddhi manujottama //
paryaṅke yogapaṭṭena badhnīyātpṛṣṭhayogataḥ

ākuñcya jānunī samyakpādaṃ kṛtvā ca bāhyataḥ //
dakṣiṇaṃ vāmajaṅghāyāṃ paryaṅkāsanakāraṇam

āsane sarvatobhadre yadā bhavati mānavaḥ //
ūrusthottānacaraṇastadā syātkamalāsanam

āsanasthasya karaṇaṃ nibodha gadato mama//
samānīyorumūlena hastau bhārgava tiryagau

kṛtvottānau samau vidvānvāmasyopari dakṣiṇam//
aṅgulīcchādakaṃ vidvānaṅgulī nāṃ tu vinyaset

/
kiñcidākuñcitāṅguṣṭhau kartavyau ca tathā karau //
uraścotthāpya vitataṃ kṛtvā rāma pariślatham

pṛṣṭhamākuñcayetskandhe dehamunnāmayetsudhīḥ //
niṣkampāṃ sudṛḍhāmṛjvīṃ nātistabdhāṃ na kuñcitām

grīvāṃ vidhārayedyatnācchiraḥ kāryaṃ samaṃ sadā //
saṃpasyannāsikāgraṃ svaṃ diśaścānavalokayan

kiñcinnimīlite netre dantairdantānna saṃspṛśet //
tālumadhyagatenaiva jihvāgreṇa samāhitaḥ

sa baddhakaraṇo vidvānabhyāsātpavanaṃ jayet //
jitvā vāyuṃ yathāśakti yogaṃ yuñjīta buddhimān

ādau tu cintayetsthūlāṃ bhūmiṃ pañcaguṇānvitām //
labdhalakṣo mahāyogī bhūmiyogaṃ samutsṛjet

tataścaturguṇaṃ dhyānaṃ kartavyamudake dvija //
labdhalakṣa apāṃ yogī jalayogaṃ samutsṛjet

/
tatastu yogaṃ yuñjīta triguṇaṃ dvija tejasi //
labdhalakṣaśca tatrāpi vahniyogaṃ samutsṛjet

tatastu yogaṃ yuñjīta pavane dviguṇaṃ dvija ////
labdhalakṣaśca tatrāpi vāyuyogaṃ samutsṛjet

/
tatastvekaguṇaṃ yogaṃ yuñjīta gagane budhaḥ //
labdhalakṣaśca tatrāpi manoyogagatirbhavet

manasaścandramāḥ proktaḥ prathamaṃ candramaṇḍale //
ūrdhvalakṣaṃ budhaḥ kṛtvā candramaṇḍalamadhyage

aṅguṣṭhamātre puruṣe lakṣabandhaṃ tu kārayet //
śaśāṅkaśatasaṃkāśe sarvālaṅkārabhūṣite

labdhalakṣaśca tatrāpi buddhiyogagatirbhavet//
buddhiśca bhagavānsūryaḥ prathamaṃ sūryamaṇḍale

samagrameva saṃpaśyeddhyānayogena buddhimān//
sūryamaṇḍalamadhyasthaṃ śatasūryasamaprabham

aṅguṣṭhamātraṃ puruṣaṃ sarvābharaṇabhūṣitam //
cintayetprayato nāma tatparaḥ susamāhitaḥ // २६ ///
labdhalakṣaśca tatrāpi nityamātmānamātmanā //
ātmasthameva s saṃpaśyeddhyānayogena bhārgava

aṅguṣṭhamātraṃ puruṣaṃ sūryabimbagataṃ yathā //
dhyānayogena saṃpaśyettathā paśyettathātmani

adhomukhe hṛtkamale karṇikāyāṃ bhṛgūttama//
labdhalakṣaśca tatrāpi avyaktaṃ cintayetpadam

bahirantaśca sarvatra tejasā tatra cintayet //
naivārkeṇa na candreṇa sarvaṃ vyāptamaśeṣataḥ // 1.65.३० ///
labdhalakṣaśca tatrāpi puruṣaṃ cintayetparam //
śūnyaṃ tu puruṣaṃ dhyānaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ

//
sākāre baddhalakṣastu śūnyaṃ śaknoti cintitum //
anyathā tu sukaṣṭaṃ syānnirālambasya cintanam

cittavṛttinirodho hi duṣkaraḥ pratibhāti me //
tatra yatnaḥ sadā kāryo vijaye pavanasya ca

cittavṛttinirodhena pavanasya jayena ca //
upāsanāyā śūnyasya niṣphalatvaṃ vidhīyate

arūpagandhamanasaṃ śabdasparśavivarjitam //
sarvendriyaguṇaṃ rāma sarvasthaṃ sarvagaṃ ca yat

( taṃ dhyāyanpuruṣaṃ tasya dhyānaṃ śūnyaṃ prakīrtitam // )
tasya svarūpaṃ vijñāya rāma śūnyamupāsataḥ

sarvabandhanamuktasya niṣphalatvaṃ vidhīyate //
akhaṇḍakāriṇastvevaṃ nityaṃ bhṛgukulodvaha

saṃvatsaraśate pūrṇe satribhāge mahābhuja //
niṣphalatvaṃ paraṃ sthānaṃ dhruvaṃ bhavati bhārgava

rāma uvāca //
saṃvatsaraśataṃ pūrṇaṃ tribhāgasahitaṃ vibho //
ajīvato niṣphalatvaṃ kathaṃ bhavati śaṅkara

śaṅkara uvāca //
akhaṇḍakārī bhavati yadyekamapi janmani //
janmakramādavaśyaṃ hi rāma janmanijanmani

pūraṇīyaṃ satribhāgaṃ dhruvaṃ tena samāḥ śatam //
anekajanmasaṃsiddhastato yāti parāṃ gatim

akhaṇḍakāriṇo rāma pravṛttasya dvijanmanaḥ //
avaśyameva tatsthānaṃ yadviṣṇoḥ paramaṃ padam

rāma uvāca //
akhaṇḍakāritā proktā tvayā deva dvijanmanām //
śūdro vā yadi vā nārī kathaṃ sthānamavāpnuyāt

śaṅkara uvāca //
akhaṇḍakāriṇī patnī prāpnoti paramaṃ padam //
śūdraḥ svakarmanirataḥ keśavārpitamānasaḥ

jātyantaramathāsādya bhaktiyogena bhāvitaḥ //
akhaṇḍakārī bhavati tataḥ prāpnoti tatpadam

mārkaṇḍeya uvāca ///
etāvaduktaṃ devena tryambakeṇa mahātmanā //
tadā tuṣṭena rāmāya rahasyamṛṣipūjitam

etadbalivihīnāya na tu vācyaṃ yadūttam //
na nāstikāya mūrkhāya tarkaduṣṭāya vā tathā

etattu śṛṇvate vācyaṃ śiṣyāya ca sutāya ca //
yo vā dadyānmahīṃ kṛtsnāṃ saśailavanakānanām

etadguhyaṃ paraṃ puṇyaṃ pavitraṃ pāpanāśanam //
āyuṣyaṃ ca yaśasyaṃ ca kaliduḥsvapnanāśanam

adhyetavyamidaṃ samyagvacanaṃ śaṃkarasya ca //
sarvabandhavinirmuktaḥ prāpnoti paramaṃ padam

etāvaduktaṃ tripurāntakena tuṣṭena rāmasya mahābalasya //
mayā tathā te'bhihitaṃ narendra dhāryaṃ tvayedaṃ satataṃ yathāvat

iti viṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde śaṅkaragītāsamāptirnāma pañcaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ