Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vishnu Purana · Chapter 2.12

2.12.1

iti śrīviṣṇumahāpurāṇe dvitīyeṃśa ekādaśo 'dhyāyaḥ (11)
śrīparāśara uvāca
rathastricakraḥ somasya kundābhāstasya vājinaḥ /
vāmadakṣiṇato yuktā daśatena caratyasau

2.12.2

vīthyāśrayāṇi ṛkṣāṇi dhruvādhāreṇa veginā /
hrāsavṛddhikramastasya raśmīnāṃ savituryathā

2.12.3

arkasyeva hi tasyāśvāḥ sakṛdyuktā vahanti te /
kalpamekaṃ muniśreṣṭha vārīgarbhasamudbhavāḥ

2.12.4

kṣīṇaṃ pītaṃ suraiḥ somamāpyāyayati dīptimān /
maitreyaikakalaṃ santaṃ raśminaikena bhāskaraḥ

2.12.5

krameṇa yena pīto 'sau devais tena niśākaram /
āpyāyayatyanudinaṃ bhāskaro vāritaskaraḥ

2.12.6

saṃbhṛtaṃ cārdhamāsena tatsomasthaṃ sudhāmṛtam /
pibandi devā maitreya sudhāhārā yato 'marāḥ

2.12.7

trayāstriṃśatsahasrāṇi trayastriṃśacchatāni ca /
trayastriṃśattathā devāḥ pibanti kṣaṇadākaram

2.12.8

kalādvayāviśiṣṭastu praviṣṭaḥ sūryamaṇḍalam /
amākhyāraśmau vasati amāvāsyā tataḥ smṛtā

2.12.9

apsu tasminnahorātre pūrvam viśati candramāḥ /
tato vīrutsu vasati prayātyarkaṃ tataḥ kramāt

2.12.10

chinatti virudho yastu vīrutsaṃsthe niśākare /
patraṃ vā pātayatyekaṃ brahmahatyāṃ sa vindati

2.12.11

somaṃ pañcadaśe bhāge kiñcicchiṣṭe kalātmake /
apārāhne pitṛgaṇājaghanyaṃ paryupāsate

2.12.12

pibanti dvikalākāraṃ śiṣṭā tasya kalā tu yā /
sudhāmṛtamayī puṇyā tāmindoḥ pitaro mune

2.12.13

niḥsṛtantadamāvāsyāṃ gabhastibhyaḥ sudhāmṛtam /
māsaṃ tṛptimavāpyāgryāṃ pitaraḥ santi nirvṛtāḥ /
saumyā barhiṣadaścaiva agniṣvāttāś ca te tridhā

2.12.14

evaṃ devān site pakṣe kṛṣṇapakṣe tathā pitṝn /
vīrudhaścāmṛtamayaiḥ śītair apparamāṇubhiḥ

2.12.15

vīrudhauṣadhiniṣpattyā manuṣyapaśukīṭakān /
āpyāyayati śītāṃśuḥ prākāśyāhlādanena tu

2.12.16

vāyvagnidravyasaṃbhūto rathaścandrasutasya ca /
piśaṅgais turagair yuktaḥ so 'ṣṭābhir vāyuvegibhiḥ

2.12.17

savarūthaḥ sānukarṣo yukto bhūsaṃbhavair hayaiḥ /
sopāsaṃgapatākastu śukrasyāpi ratho mahān

2.12.18

aṣṭāśvaḥ kāñcanaḥ śrīmānbhaumasyāpi ratho mahān /
padmarāgāruṇair aśvaiḥ saṃyukto vahnisambhavaiḥ

2.12.19

aṣṭābhiḥ pāṇḍurair yukto vājibhiḥ kāñcanorathaḥ /
tasmiṃstiṣṭhati varṣānte rāśaurāśau vṛhaspatiḥ

2.12.20

ākāśasambhavair aśvaiḥ śabalaiḥ syandanaṃ yutam /
tamāruhya śanair yāti mandagāmīśanaiścaraḥ

2.12.21

svarbhānosturagā hyaṣṭau bhṛṅgābhā dhūsaraṃ ratham /
sakṛdyuktāstu maitreya vahantyavirataṃ sadā

2.12.22

ādityānniḥsṛto rāhuḥ somaṃ gacchati parvasu /
ādityameti somācca punaḥ saureṣu parvasu

2.12.23

tathā keturathasyāśvā apyaṣṭau vātaraṃhasaḥ /
palāladhūmavarṇābhā lākṣārasanibhāruṇāḥ

2.12.24

ete mayā grahāṇāṃ vai tavākhyātā rathā nava /
sarve dhruve mahābhāga prabaddhā vāyuraśmibhiḥ

2.12.25

graharkṣatārādhiṣṇyāni dhruve baddhānyaśeṣataḥ /
bhramantyucitacāreṇa maitreyānilaraśmibhiḥ

2.12.26

yāvāntyaścaiva tārāstā tāvanto vātaraśmayaḥ /
sarve dhruve nibaddhāste bhramanto bhrāmayanti tam

2.12.27

tailapīḍā yathā cakraṃ bhramanto bhrāmayanti vai /
tathā bhramanti jyotīṃṣi vātaviddhāni sarvaśaḥ

2.12.28

alātacakravadyānti vātacakreritāni tu /
yasmajyotīṃṣi vahati pravahastena sa smṛtaḥ

2.12.29

śiśumārastu yaḥ proktaḥ sa dhruvo yatra tiṣṭhati /
sanniveśaṃ ca tasyāpi śṛṇuṣva munisattama

2.12.30

yadahnā kurute pāpaṃ taṃ dṛṣṭvā niśi mucyate /
yāvantyaścaiva tārāstāḥ śiśumārāśritā divi /
tāvantyeva tu varṣāṇi jīvatyabhyadhikānica

2.12.31

uttānapādastasyādho vijñeyo hyuttaro hanuḥ /
yajño 'dharaś ca vijñeyo dharmo mūrdhānamāśritaḥ

2.12.32

hṛdi nārāyaṇaścāste aśvinau pūrvapādayoḥ /
varuṇaścāryamā caiva paścime tasya sakthinī

2.12.33

śiśraḥ saṃvatsarastasya mitro 'pānaṃ samāśritaḥ

2.12.34

pucchegniś ca mahendraś ca kasyapotha tato dhruvaḥ /
tārakā śiśumārasya nāstameti catuṣṭayam

2.12.35

ityeṣa sanniveśo 'yaṃ pṛthivyā jyotiṣāṃ tathā /
dvīpānāmudadhīnāṃ ca parvatānāṃ ca kīrtitaḥ

2.12.36

varṣāṇāṃ ca nadīnāṃ ca ye ca teṣu vasanti vai /
teṣāṃ svarūpamākhyātaṃ saṃkṣepaḥ śruyatāṃ punaḥ

2.12.37

yadambu vaiṣṇavaḥ kāyastato vipra vasundharā /
padmākārā samudbhūtā parvatābdhyādisaṃyutā

2.12.38

jyotīṣi viṣṇurbhuvanāni viṣṇurvanāni viṣṇurgirayo diśaś ca /
nadyaḥ samudrāś ca sa eva sarvaṃ yadasti yannāsti ca vipravarya

2.12.39

jñānasvarūpo bhagavānyatosā vaśeṣamūrtirna tu vastubhūtaḥ /
tato hi śailabdhidharādibhedāñjānīhi vijñānavijṛmbhitāni

2.12.40

yadā tu śuddhaṃ nijarūpi sarvaṃ karmakṣaye jñānamapāstadoṣam /
tadā hi saṃkalpataroḥ phalāni bhavanti no vastuṣu vastubhedāḥ

2.12.41

vastvasti kiṃ kutrācidādimadhyaparyantahīnaṃ satataikarūpam /
yaccānyathātvaṃ dvija yāti bhūyo na tattathā tatra kuto hi tattvam

2.12.42

mahī ghaṭatvaṃ ghaṭataḥ kapālikā kapālikācūrṇarajastato 'ṇuḥ /
janaiḥ svakarmastimitātmaniścayair ālakṣyate brūhi kimatra vastu

2.12.43

tasmān na vijñānam ṛte 'sti kiṃcit kvacit kadācid dvija vastujātam /
vijñānam ekaṃ nijakarmabhedavibhinnacitter bahudhābhyupetam

2.12.44

jñānaṃ viśuddhaṃ vimalaṃ viśo kamaśeṣalobhādinirastasaṅgam /
ekaṃ sadaikaṃ paramaḥ sa vāsudevo na yato 'nyadasti

2.12.45

sadbhāva evaṃ bhavato mayokto jñānaṃ yathā satyamastayatyamanyat /
etattu yatsaṃvyavahārabhūtaṃ tatrāpi coktaṃ bhuvanāśritaṃ te

2.12.46

yajñaḥ paśurvahniraśeṣaṛtviksomaḥ surāḥ svargamayaś ca kāmaḥ /
ityādikarmāśritamārgadṛṣṭaṃ bhūrādibhogāś ca phalāni teṣām

2.12.47

yaccaitadbhuvanagataṃ mayā tavoktaṃ sarvatra vrajati hi tatra karmavaśyaḥ /
jñātvaivaṃ dhruvamacalaṃ sadaikarūpaṃ tatkuryādviśati hi yena vāsudevam

Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press 1910 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc