Vishnu Purana · Chapter 1.1

atha śrīviṣṇumahāpurāṇaṃ viṣṇucittyātmaprakāśākhyaśrīdharīya vyākhyādvayopetaṃ prārabhyate
śrīmate rāmānujāya namaḥ
nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam /
devīṃ sarasvatīvyāsaṃ tato jayamudīrayet

śrīsūta uvāca
oṃ parāśaraṃ munivaraṃ kṛtapaurvāhnikakriyam /
maitreyaḥ paripapraccha praṇipatyābhivādya ca

tvatto hi vedādhyayanam adhītam akhilaṃ guro /
dharmaśāstrāṇi sarvāṇi tathāṅgāni yathākramam

tvāprasādān muniśreṣṭa māmanye nākṛtaśramam /
vakṣyanti sarvaśāstreṣu prayaśo yepi vidviṣaḥ

sohamicchāmi dharmajña śrotuṃ tvatto yathā jagat /
babhūva bhūyaś ca yathā mahābhāga bhaviṣyati

yanmayaṃ ca jagadbrahmanyataścautaccarācaram /
līnamāsīdyathā yatra layameṣyati yatra ca

yatpramāṇāni bhūtāni devādīnāṃ ca saṃbhavam /
samudraparvatānāṃ ca saṃsthānaṃ ca yathā bhuvaḥ

sūryādīnāṃ ca saṃsthānaṃ pramāṇaṃ munisattama /
devādīnāṃ tathā vaṃśānmanūnmanvantarāṇica

kalpān kalpavibhāgāṃś ca cāturyugavikalpitān /
kalpāntasya svarūpaṃ ca yugadharmāṃś ca kṛtsnaśaḥ

devarṣipārthivānāṃ ca caritaṃ yanmahāmune /
vedaśākhāpraṇayanaṃ yathāvavdyāsakartṛkam

dharmāṃś ca brahmaṇādīnāṃ tathā cāśramavāsinām /
śretumicchāmyahaṃ sarvaṃ tvatto vāsiṣṭhanandana

brahmanprasādapravaṇaṃ kuruṣva mayi mānasam /
yenāhametajjānīyāṃ tvatprasādānmahāmune

śrīparāśara uvāca
sādhu maitreya dharmajña smāritosmi purātanam /
pituḥ pitā me bhagavān vasiṣṭho yaduvāca ha

viśvāmitrapuyuktena rakṣasā bhakṣitaḥ purā /
śrutastātastataḥ krodhe maitreyābhūnmamātulaḥ

tato 'haṃ rakṣasāṃ satraṃ vināśāya samārabham /
bhasmī bhūtāś ca śataśastasminsatre niśācarāḥ

tataḥ saṃkṣīyamāṇeṣu teṣu rakṣasvaśeṣataḥ /
māmuvāca mahābhāgo vasiṣṭhī matpitāmahaḥ

alamatyantakopena tāta manyumimaṃ jahi /
rākṣasā nāparādhyanti pitus te vihitaṃ hi tat

mūḍhānāmeva bhavati krodho jñānavatāṃ kutaḥ /
hanyate tāta kaḥ kena yataḥ svakṛtabhukpumān

sañcicasyāpi mahatā vatsa kleśena mānavaiḥ /
yaśasastapasaścaiva krodho nāśakaraḥ paraḥ

svargāpavargavyāsedhakāraṇaṃ paramarṣayaḥ /
varjayanti sadā krodhaṃ tāta mā tadvaśo bhavaḥ

alaṃ niśācarair dhagdhair dīnair anapakāribhiḥ /
satraṃ te viramatvetatkṣamāsārā hi sādhavaḥ

evaṃ tātena tenāhamanunīto mahātmanā /
upasaṃhṛtavānsatraṃ sadyastadvākyagauravāt

tataḥ prītaḥ sa bhagavānvasiṣṭho munisattamaḥ /
saṃprāptaś ca tadā tatra pulastyo brahmaṇaḥ sutaḥ

pitāmahena dattarghyaḥ kṛtāsanaparigrahaḥ /
māmuvāca mahābhāgo maitreya pulahāgrajaḥ

pulāstya uvāca
vaire mahati yadvākyādguroradyāśritā kṣamā /
tvayā tasmātsamastāni bhavāñśāstrāṇi vetsyati

saṃtaterna mamocchedaḥ kruddhenāpi yataḥ kṛtaḥ /
tvayā tasmānmahābhāga dadāmyanyaṃ mahāvaram

purāṇasaṃhitākarta bhavānvatsa bhaviṣyati /
devatāpāramārthyaṃ ca yathāvadvetsyate bhavān

pravṛtte ca nivṛtte ca karmaṇyastamalā matiḥ /
matprasādādasaṃdigdhā tava vatsa bhaviṣyati

tataś ca prāha bhagavānvasiṣṭho me pitāmahaḥ /
pulastyena yaduktaṃ te sarvametadbhaviṣyati

iti pūrvaṃ vasiṣṭhena pulastyena ca dhīmatā /
yaduktaṃ tatsmṛtiṃ yāti tvatpraśrādakhilaṃ mama

so 'haṃ vadāmyaśeṣaṃ te maitreya paripṛcchate /
purāmasaṃhitāṃ samyak tāṃ nibodha yathātatham

viṣṇoḥ sakāśādudbhutaṃ jatattatraiva ca sthitam /
sthitisaṃyamakartāsau jagatosya jagacca saḥ