Vibhramaviveka · Verses 1-20

ātmakhyātir asatkhyātir akhyātiḥ khyātir anyathā
parīkṣakāṇāṃ vibhrāntau vivādāt sā vivicyate //

asac cakasti na vyoma kusuma? na .............
arthaḥ prakāśate 'to dhīs tadākāreti kecana //

asaṃbhavi ca yāvac ca tāvat saṃparihīyatām
saṃvedyākārasaṃtyāgo na bhrāntitve 'vakalpate //

ekadeśāpabādhena kalpamāne ca bādhake
na sarvabādhanaṃ yuktam iti nyāyavidaḥ sthitāḥ //

anyo bahir bhāsamāno nāntar arhati dhāraṇam
asattaiva varaṃ tasya bhrāntitvānuguṇā hi sā //

nāntarvartitayā bhrāntir asattvena tu seṣyate
akalpayitvāntas tasmād asattāṃ khalv acīkḷpat //

nāntarvartibahirbhāso bhrāntitvānupapattitaḥ
asattvenaiva tatkḷptau na pramāṇavatī hi sā //

yathāvabhāsamānasya kalpyāsattā niyogataḥ
antarbhāve 'pi ca bahir bhāve bhrāntir na yujyate //

akhyāter aviśeṣeṇa syāt suṣupte 'pi vibhramaḥ
akhyātiḥ khalu tatrāpi na cākhyātir viśiṣyate //

upālambhasya na padam asato 'tra prakāśanam
ata eva yato bhrāntiḥ samyakkhyātau tathā bhavet //

yujyate nānyathākhyātir niradhiṣṭhānavibhrame
svapne hi niradhiṣṭhāno vibhramo vītasaṃśayaḥ //

tatrāpy avartamānaṃ ced gṛhyate vartamānavat
avartamānasyāsattā khapuṣpān na viśiṣyate //

atyantānanubhūtānāṃ parasparaparāṇudām
dṛṣṭeś cāvartamānasya na khyānaṃ vartamānavat //

khapuṣpatulye kā khyātir nīrūpeṇaiva bhāsanāt
tad api vyavahārāṅgaṃ rūpavattvena bhāsanāt //

kalpanāyām api tv evaṃ nāsatkhyātivivarjanam
prakārāntarasaṃsargo nanv asann eva bhāsate //

tasmād asata evedaṃ rūpavattvena bhāsanam
avaśyakalpanīyatvāt kalpanāyāś ca lāghavāt //

prāktattvajñānasaṃskāras tatprabodhas sakāranaḥ
smarāmīti pramoṣas sa hetur indriyayoginaḥ //

bhrāntau sahākṣair manaso duṣṭatāntarvivartitā
kāmaprakarṣamaraṇa mūrcchāśokāmayādiṣu //

ucchedakeṣu bahulaṃ saṃskārasyānuvartanam
parapakṣeṣu kalpyāni bhūyiṣṭhānīti dṛśyate //

sarvasaṃskāravicchedi maraṇāntarite 'smṛteḥ
janmāntarānubhūtaṃ ca na smaryata iti sthitam //