Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vayu Purana · Chapter 50

50.50.1

//sanatkumāra uvāca//
yajñañcakre gayo rājā bahvannaṃ bahudakṣiṇam/
yatra dravyasamūhānāṃ saṃkhyā karttuṃ na śakyate

50.50.2

sthitā gayāyāmannādiparvvatāḥ pañcaviṃśatiḥ/
praśaṃsanti dvijāstatra deśe deśe supūjitāḥ

50.50.3

naiva pūrvvaṃ kepyakurvvanna kariṣyanti cāpare/
sikatā vā yathā loke yathā ca divi tārakāḥ

50.50.4

tathā bahusuvarṇādyairasaṅkhyātāstu dakṣiṇāḥ /
naiveha pūrve ye kecinna kariṣyanti cāpare

50.50.5

praśaṃsanti dvijāstṛptā deśe deśe supūjitāḥ/
gayaṃ viṣṇvādayastuṣṭā varaṃ brūhīti cābruvan

50.50.6

gayastānprārthayāmāsa hyabhiśaptāśca ce purā/
brahmaṇā te dvijāḥ pūtā bhavantu kratupūjitāḥ

50.50.7

gayāśrāddhavidhānāya dvijā mūrttāścadurddaśa/
teṣāṃ vākyaṃ prakurvvīta yadi brahmā svayaṃ bhavet

50.50.8

gautamaṃ kāśyapaṃ kautsaṃ kauśikaṃ kaṇvameva ca/
bhāradvājaṃ hyauśanasaṃ vātsyaṃ pārāśaraṃ tathā

50.50.9

haritkumāramāṇḍavyaṃ lokākṣiṃ lokasaṃmahat/
vāsiṣṭhañca tathātreyaṃ gotrāṇyeṣāṃ caturddaśa

50.50.10

gayāpurīti mannāmnā khyātā brahma purī yathā/
evamastu varaṃ dattvā tathā cāntardadhuḥ surāḥ

50.50.11

gayaśca bhogānsambhujya viṣṇulokaṃ paraṃ yayau/
viśālāyāṃ viśālo'bhūdrājā'putro 'bravīddvijān

50.50.12

kathaṃ putrādayo me syurviśālaṃ cābruvandvijāḥ/
gayāyāṃ piṇḍadānena tava sarvvaṃ bhaviṣyati

50.50.13

viśālo'pi gayāśīrṣa piṇḍadaḥ putravānabhūt/
dṛṣṭvākāśe sitaṃ raktaṃ kṛṣṇaṃ puruṣamabravīt

50.50.14

ke yūyaṃ teṣu caivaikaḥ sitaḥ proce viśālakam/
ahaṃ sitaste janaka indralokādihāgataḥ

50.50.15

mama putra pitā rakto brahmahā pāpakṛttamaḥ /
ayaṃ pitāmahaḥ kṛṣṇa ṛṣayo yena ghātitāḥ

50.50.16

avīcinarakaṃ prāptau muktau tvatpiṇḍadānataḥ/
pitṝnpitāmahāṃścaiva tathaiva prapitāmahān

50.50.17

prīṇayāmīti yattoyaṃ tvayā dattamarindama/
tenāsmadyugapadyogo jāto vākyena sattama

50.50.18

muktiḥ kṛtā tvayā putra vrajāmaḥ svargamuttamam/
evaṃ putraiḥ pitṝṇāṃ ca kartavyā muktiruttamā

50.50.19

tvañca rājyaṃ ciraṃ kṛtvā bhuktvā bhogāṃśca durllabhān/
yajñānsadakṣiṇānkṛtvā yāyādviṣṇupuraṃ tataḥ

50.50.20

evaṃ labdhavaro rājā rājyaṃ kṛtvā divaṃgataḥ/
pretarājaḥ saha pretairgayāśrāddhāddivaṃ gataḥ

50.50.21

pretaḥ kaścidvimuktyarthaṃ vaṇijaṃ kañcidabravīt/
mama nāmnā gayāśīrṣe piṇḍanirvvāpaṇaṃ kuru

50.50.22

pretabhāvavimuktyarthaṃ tvaṃ gṛhāṇa dhanaṃ mama/
tadvanaṃ sarvvamādāya gayāśrāddhavyayaṃ kuru

50.50.23

ṣoḍaśapañcabhāgāṃśca tubhyaṃ vai dattavānaham/
svanāmāni yathānyāyaṃ samyagākhyātavānaham

50.50.24

gatvā gayāṃ gayāśīrṣa pretarājāya piṇḍakam/
samadādbandhubhiḥ sārddhaṃ svapitṛbhyastato dadau

50.50.25

pretaḥ pretatvanirmmukto vaṇik svagṛhamāgataḥ /
evaṃ gayasya śambhośca kṣetraṃ viṣṇo ravestathā

50.50.26

upoṣito'tha gāyatrītīrthe mahānadīsthite/
gāyatryāḥ purataḥ snātvā prātaḥsandhyāmupāsayet

50.50.27

śrāddhaṃ sapiṇḍakaṃ kṛtvānayedbrahmaṇyatāṃ kulam/
tīrthe samudite snātvā sāvitryāḥ purato naraḥ

50.50.28

sandhyāmupāsya madhyāhne nayetkulaśatandivam/
piṇḍadānaṃ tataḥ kuryyātpitṝṇāṃ muktikāmyayā

50.50.29

prācīsarasvatītīrthe snātvā cāpi yathāvidhi/
sandhyāmupāsya sāyāhne viṣṇulokaṃ nayetpitṝn

50.50.30

bahujanmakṛtātsandhyālopānmuktastrisandhya kṛt/
viśālāyāṃ lelihāne tīrthe ca bharatāśrame

50.50.31

pādāṅkite muṇḍapṛṣṭhe gadādharasamīpataḥ/
tīrthe cākāśagaṅgāyāṃ girikarṇamukheṣu ca

50.50.32

snāto'tha piṇḍado brahmalokaṃ kulaśataṃ nayet/
devanadyāṃ vaitaraṇyāṃ snātaḥ svargaṃ nayetpitṝn

50.50.33

snāto godo vaitaraṇyāṃ triḥsaptakulamuddharet/
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ vaitaraṇyāṃ tu nārada

50.50.34

ekaviṃśatikulānyāhustārayennātra saṃśayaḥ/
yā sā vaitaraṇī nāma nadī trailokyaviśrutā

50.50.35

sāvatīrṇā gayākṣetre pitṝṇāṃ taraṇāya vai/
godāvaryyāṃ vaitaraṇyāṃ yamunāyāṃ tathaiva ca

50.50.36

devanadyāṃ gopracāre śrāddhadaḥ svarnayetpitṝn/
puṣkariṇyāṃ ghṛtakulyāṃ madhukulyāṃ tathaiva ca

50.50.37

koṭitīrthe rukmiṇīye piṇḍadaḥ svarnayetpitṝn/
trirātropoṣaṇenaiva tīrthābhigamanena ca

50.50.38

adattvā kāñcanaṅgāśca daridro jāyate naraḥ/
ghṛtakulyā madhukulyā devikā ca mahānadī

50.50.39

śilāyāḥ saṅgamo yatra madhusravā prakīrtitā/
ayutaṃ cāśvamedhānāṃ snānakṛllabhate naraḥ

50.50.40

śrāddhaṃ sapiṇḍakaṃ kṛtvā piṇḍadānaṃ tathaiva ca/
kulānāṃ śatamuddhṛtya viṣṇulokaṃ nayennaraḥ

50.50.41

daśāśca medhike haṃsatīrthe cāmarakaṅkaṭe/
koṭitīrthe rukmakuṇḍe piṇḍadaḥ svarnayetpitṝn

50.50.42

vaitaraṇyāṃ ghṛtakulyāṃ madhukulyāṃ tathaiva ca/
koṭitīrthe naraḥ snātvā dṛṣṭvā koṭīśvarañca yaḥ

50.50.43

koṭijanma bhavedvipro dhanāḍhyo vedapāragaḥ /
mārkaṇḍeyeśakocīśau natvā syātpitṛtārakaḥ

50.50.44

rukma pārijātavane pārvvatyā saha śaṅkaraḥ/
rahasye saṃsthito reme yugānāmayutaṃ purā

50.50.45

marīciḥ phalapuṣpārthaṃ pārijātavanaṃ gataḥ/
dṛṣṭvā śapto maheśena yasmātsukhavighātakaḥ

50.50.46

duḥkhī bhaveti tadbhīto maricistuṣṭuve śivam/
tuṣṭaḥ provāca taṃ śambhurvṛṇīṣva varamuttamam

50.50.47

śāpād bhavatu muktirmme marīciḥ prāha śaṅkaram/
bhavedgayāyāṃ muktiste śivoktaḥ prayayau gayām

50.50.48

śilāsthitastapastepe sarvveṣāṃ duṣkarañca yat/
marīcirīśvarācchaptaḥ kṛṣṇatvamagamatpurā

50.50.49

tapasā dāruṇeneha sa vipraḥ śuklatāṃ gataḥ /
harirūce marīciñca varaṃ vṛṇuhi putraka

50.50.50

kimalabhyaṃ tvayi tuṣṭe marīciḥ prāha mādhavam/
haraśāpādvimukto'haṃ śilā bhavatu pāvanī

50.50.51

pitṛmuktikarī ca syāttathetyuktvā divaṃ gataḥ/
divaukasāṃ puṣkariṇīṃ samāsādya naraḥ śuciḥ

50.50.52

yatra dattaṃ pitṛbhyastu bhavatyakṣayamityuta/
tatra snāto divaṃ yāti svaśarīreṇa mānavaḥ

50.50.53

pāpmānaṃ prajahātyeṣa jīrṇatvacamivoragaḥ/
tatpaṅgajavanaṃ puṇyaṃ puṇyakṛdbhirniṣevitam

50.50.54

pāṇḍuśilā vai tatrāste śrāddhaṃ yatrākṣayaṃ bhavet/
yudhiṣṭhirastu tasyāṃ hi śrāddhaṃ karttuṃ yayau mune

50.50.55

tatra kāle pāṇḍunoktaṃ maddhaste dehi piṇḍakam/
hastaṃ tyaktvā śilāyāñca piṇḍadānañcakāra saḥ

50.50.56

śilāyāṃ piṇḍadānena prahṛṣṭo vyāsanandanaḥ/
varaṃ dadau svaputrāya rājyaṃ kuru mahītale

50.50.57

akaṇṭakantu sampūrṇaṃ tvaṃ me trātā hi putraka/
svargaṃ vraja śarīreṇa bhrātṛbhiḥ parivāritaḥ

50.50.58

dṛṣṭimātreṇa sampūtānnarakasthāndivaṃ naya/
ityuktvā prayayau pāṇḍuḥ śāśvataṃ padamavyayam

50.50.59

udbhijjāḥ svedajā vāpi hyaṇḍajā ye jarāyujāḥ/
madhusravāṃ samāsādya mṛtāḥ svargapuraṃ yayuḥ

50.50.60

daśāśvamedhike haṃsatīrthe śrāddhāddivaṃ vrajet/
daśāśvamedhahaṃsau ca natvā śivapuraṃ vrajet

50.50.61

bharatasyāśrame śrāddhānnayedbrahmālayaṃ pitṝn/
mataṅgasya pade śrāddhī brahmalokaṃ nayetpitṝn

50.50.62

nirmmathyāgniṃ śamīgarbhe vidhirviṣṇvādibhiḥ saha/
lebhe tīrthantu yajñārthaṃ triṣu lokeṣu viśrutam

50.50.63

makhasaṃjñantu tattīrthaṃ pitṝṇāṃ mukti dāyakam/
snātvā ca tarpaṇaṃ kṛtvā piṇḍado muktimāpnuyāt

50.50.64

pitṝnsvargaṃ nayennatvā saṅgame'ṅgārakeśvarau/
gayākūṭe piṇḍadānādaśvamedhaphalaṃ labhet

50.50.65

bhasmakūṭe bhasmanāthaṃ natvā ca tārayetpitṝn /
tyaktapāpo bhavenmuktaḥ saṅgame snānamācaret

50.50.66

iṣṭiṃ cakre'śvamedhākhyaṃ vasiṣṭho munisattamaḥ/
iṣṭito nirgataḥ śambhurvaraṃ vṛṇu vasiṣṭhakam

50.50.67

prāheti taṃ vasiṣṭho'pi śiva tuṣṭho'si me yadi/
vastavyaṃ cātra deveśa tathetyuktvā śivaḥ sthitaḥ

50.50.68

piṇḍado dhenukāraṇye kāmadhenupadeṣu ca/
snātvā natvātha sampūjya brahmalokaṃ nayetpitṝn

50.50.69

karddamāle gayānābhau muṇḍapṛṣṭhasamīpataḥ/
snātvā śrāddhādikaṃ kṛtvā pitṝṇāmanṛṇo bhavet

50.50.70

phalgucaṇḍīśmaśānākṣīmaṅgalādyāḥ samarccayet/
gayāyāñca vṛṣotsargātriḥ saptakulamuddharet

50.50.71

yatra tatra sthitā devā ṛṣayo'pi jitendriyāḥ /
ādyaṃ gadādharaṃ dhyāyañchrāddhapiṇḍādidānataḥ

50.50.72

kulānāṃ śatamuddhṛtya brahmalokaṃ nayet pitṝn/
gayā gayo gayā dityo gāyatrī ca gadādharaḥ

50.50.73

gayā gayāsuraścaiva ṣaṅgayā muktidāyakāḥ/
gayākhyānamidaṃ puṇyaṃ yaḥ paṭhetsatataṃ naraḥ

50.50.74

śrṛṇuyācchraddhayā yastu sa yāti paramāṃ gatim/
pāṭhayedvā gayākhyānaṃ viprebhyaḥ puṇyakṛnnaraḥ

50.50.75

gayāśrāddhaṃ kṛtaṃ tena kṛtaṃ tena suniścitam/
gayāyā mahimānañca hyabhyasedyaḥ samāhitaḥ

50.50.76

teneṣṭaṃ rājasūyena aśvamedhena nārada/
likhedvā lekhayedvāpi pūjayedvāpi pustakam

50.50.77

tasya gehe sthirā lakṣmīḥ suprasannā bhaviṣyati/
upākhyānamidaṃ puṇyaṃ gṛhe tiṣṭhati pustakam

50.50.78

sarpāgnicaurajanitaṃ bhayaṃ tatra na vidyate/
śrāddhakāle paṭhedyastu gayāmāhātmyamuttamam

50.50.79

vidhihīnantu tatsarvaṃ pitṝṇāntu gayāsamam/
yāni tīrthāni trailokye tāni dṛṣṭāni tatra vai/
yena jñātaṃ gayākhyānaṃ śrutaṃ vā paṭhitaṃ mune

50.50.80

//sūta uvāca//
sanatkumāro munipuṅgavāya puṇyāṃ kathāñcātha nivedya bhaktyā/
svamāśramaṃ puṇyavanairupetaṃ visṛjya saṃgītaguruṃ jagāma

50.50

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte gayāmahātmyaṃ nāma pañcāśattamo'dhyāyaḥ

Original text: vāyupurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc