Vayu Purana · Chapter 47

/.nārada uvāca//
kathaṃ vyaktasvarūpeṇa sthitaścādigadādharaḥ/
kathaṃ vyaktasvarūpeṇa vyaktāvyaktātmanā sthitaḥ

kathaṃ gadā samutpannā yathā hyādigadādharaḥ/
gadālolaṃ kathaṃ cāsīt sarvvapāpakṣayaṅkaram

sanatkumāra uvāca//
gado nāmāsuro hyāsīdvajrādvajrataro dṛḍhaḥ/
tapasā dāruṇenāsau brahmalabdhavaraḥ purā/
prārthito brahmaṇe prādātsvaśarīrāsthi dustyajam

brahmokto viśvakarmmāpi gadāṃ cakre'dbhutāṃ tadā/
tadasthi vajraniṣpeṣaiḥ kundaiḥ svarge hyadhārayat

atha kālena mahatā manau svāyambhuve kvacita/
hetī rakṣo brahmaputraḥ tapastepe sudāruṇam

divyavarṣasahasrāṇāṃ śataṃ vāyumabhakṣayat/
unmukhaścorddhvabāhuśca pādāṅguṣṭhabhareṇa ha

ekenātiṣṭhadavyagraḥ śīrṇaparṇānilāśanaḥ/
brahmādīṃstapasā tuṣṭānvaraṃ vavre varapradān

devairdaityaiśca śastrairvividhairmanujādibhiḥ/
kṛṣṇeśānādicakrādyairavadhyaḥ syāṃ mahābalaḥ

tathetyuktvāntarhitāste hetirdevānathājayat/
indratvamakaroddhetirbhītā brahmaharādayaḥ

hariṃ te śaraṇaṃ jagmurūcurhetiṃ jahīti tān /
ūce hariravadhyo'yaṃ hetirdevāsuraiḥ surāḥ

mahāstraṃ me prayacchadhvaṃ hetiṃ hanmi hi yena tam/
ityuktāste tato devā gadāṃ tāṃ haraye daduḥ

dadhāra tāṃ gadāmādau devairukto gadādharaḥ /
gadayā hetimāhatya devaiḥ sa tridivaṃ yayau

gadāmādāvavaṣṭabhya gayāsuraśiraḥśilām/
niścalārthaṃ sthito yasmāttasmādādigadādharaḥ

śilāparvatarūpeṇa vyakta ādigadādharaḥ /
śilāsau muṇḍapṛṣṭhādriḥ prabhāso nāmaparvvataḥ

udyanto gītanādaśca bhasmakūṭo girirmmahān/
gṛdhra kūṭaḥ pretakūṭaścādipālo'ravindakaḥ

pañcalokaḥ saptaloko vaikuṇṭho lohadaṇḍakaḥ /
krauñcapādo'kṣayavaṭaḥ phalgutīrthaṃ madhuśravāḥ

dadhikulyā madhukulyā devikā ca mahānadī/
vaitaraṇyādirūpeṇa vyakta ādigadādharaḥ

viṣṇoḥ padaṃ rudrapadaṃ brahmaṇaḥ padamuttamam/
kāśyapasya padaṃ divyaṃ dvau hastau yatra nirgatau

pañcāgnīnāṃ padānyatra indrāgastyapade pare/
raveśca kārttikeyasya krauñcamātaṅgayorapi

mukhyaliṅgāni sarvvāṇi vyaktāvyaktātmanā sthitaḥ/
ādyo gadādharaścaiva vyaktaḥ śrīmān gadādharaḥ

gāyatrī caiva sāvitrī sandhyā caiva sarasvatī /
gayādityaścottarārko dakṣiṇārko'pi naimiṣaḥ

śvetārko gaṇanāthaśca vasavo'ṣṭau munīśvarāḥ/
rudrāścaikādaśaivātha tathā saptarṣayo'pare

somanāthaśca siddheśaḥ kaparddīśo vināyakaḥ/
nārāyaṇo mahālakṣmīrbrahmā śrīpuruṣottamaḥ

mārkaṇḍeyeśaḥ kauṭīśo hyaṅgireśaḥ pitāmahaḥ/
janārdano maṅgalā ca puṇḍarīkākṣa uttamaḥ

ityādivyaktarūpeṇa sthitaścādigadādharaḥ/
hetiryo rākṣasastasminhate viṣṇuḥ puraṃ gataḥ

brahmaṇā saha rudrādyaiḥ kārite niścale'sure /
tuṣṭāvādyagadāpāṇiṃ vedhā harṣeṇa nirvṛtaḥ

brahmovāca//
gadādharaṃ vyapagatakālakalmaṣaṃ gayāgataṃ viditaguṇaṃ guṇātigam/
guhāgataṃ girivaragauragehagaṃ gaṇārccitaṃ varadamahaṃ namāmi

ahaḥśriyaṃ tridaśagaṇādisuśriyaṃ bhavaśriyaṃ ditibhavadāraṇaśriyam/
kaliśriyaṃ kalimalamardanaśriyaṃ gadādharaṃ naumi tamāśritaśriyam / ४७.२८ //
dṛḍhādṝḍhaṃ parivṛḍhagāḍhasaṃstutaṃ kāmādbhutaṃ sudṛḍhamarūḍhirūḍhigam/
tamāḍhyagaṃ dṛḍhaduritādyaḍhaukitaṃ svaḍhaukṛtaṃ dṛḍhataragotrasūktibham

videhakaṃ karaṇakalāvivarjitaṃ vijanmakaṃ divakaravedibhūṣitam/
gadādharaṃ dhvanimukhavarjitaṃ paraṃ namāmyahaṃ satata manādimīśvaraṃ harim

mano'tigaṃ matigativarjitaṃ paraṃ sadādvayaṃ stutiśirasi saṃstutaṃ budhaiḥ/
cidātmakaṃ kaligatakāraṇātigaṃ gadādharaṃ hṛdayagataṃ namāmi tam

sanatkumāra uvāca//
devaiḥ sārddhaṃ brahmaṇaivaṃ stutaścādigadādharaḥ /
ūce varaṃ vṛṇīṣva tvaṃ varaṃ brahmā tamabravīt

śilāyāṃ devarūpiṇyāṃ na tiṣṭhāmastvayā vinā/
sthāsyāmo'tra tvayā sārddhaṃ nityaṃ vyaktādirūpiṇā

evamastu śriyā sārddhaṃ sthitaścādigadādharaḥ/
lokānāṃ rakṣaṇārthāya jagatāṃ muktihetave/
suvyaktaḥ puṇḍarīkākṣo janārdana iti śrutaḥ

vedairagamyā yā mūrttirādibhūtā sanātanī/
suvyaktā śvetakalpe sā bhaviṣyati tathā punaḥ/
vārāhakalpe hyavyaktā vyaktimapyagamatpurā

santāraṇāya lokānāṃ devānāṃ rakṣaṇāya ca/
gayāśirasi suvyakto bhaviṣyati na saṃśayaḥ

ye drakṣyanti sadā bhaktyā devamādigadādharam/
kuṣṭharogādinirmmuktā yāsyanti harimandiram

ye drakṣyanti sadā bhaktyā devamādigadādharam/
te prāpsyanti dhanaṃ dhānyamāyurārogyameva ca

kalatraputrapautrādiguṇakīrttisukhāni ca/
śraddhayā ye namasyanti rājyaṃ brahmapuraṃ tathā/
bhuktvā vrajeyuḥ satataṃ puṇyapuñjaphalaṃ narāḥ

gandhadānena gandhāḍhyaḥ saubhāgyaṃ puṣpadānataḥ/
dhūpadānena rājyāptirdīpāddīptirbhaviṣyati

dhvajadānātpāpahāniryātrākṛdbrahmalokabhāk/
śrāddhapiṇḍaprado yastu viṣṇuṃ neṣyati vai pitṝn

śraddhayā ye namasyanti satotreṇādigadādharam/
stoṣyanti ca samabhyarcya pitṝnneṣyanti mādhavam/
śivo'pi parayā prītyā tuṣṭāvādigadādharam

//śiva uvāca//
avyaktarūpo yo devo muṇḍapṛṣṭhādirūpataḥ /
phalgutīrthādirūpeṇa namāmyādigadādharam

vyaktāvyaktasvarūpeṇa padarūpeṇa saṃsthitaḥ/
mukhaliṅgādirūpeṇa namāmyādigadādharam

avyaktarūpo yo devo janārdanasvarūpataḥ/
muṇḍapṛṣṭhe svayaṃ jāto nāmāmyādigadā dharam

śilāyāṃ devarūpiṇyāṃ sthitaṃ brahmādibhiḥ suraiḥ/
pūjitaṃ satkṛtaṃ devaistaṃ namāmi gadādharam

yaṃ ca dṛṣṭvā tataḥ spṛṣṭvā pūjayitvā praṇamya ca /
śrāddhādau brahmalokāptirnamāmyādigadādharam

mahadādeśca jagato vyaktasyaikaṃ hi kāraṇam/
avyaktajñānarūpaṃ taṃ namāmyādigadādharam

dehendriyamanobuddhiprāṇāhaṅkāravarjitam/
jāgratsvapnavinirmuktaṃ namāmyādigadādharam

nityānityavinirmuktaṃ satyamānandamavyayam/
turīyaṃ jyotirātmānaṃ namāmyādigadādharam

//sanatkumāra uvāca//
evaṃ stuto maheśena prīto hyādigadādharaḥ/
sthito devaḥ śilāyāṃ sa brahmādyairdaivataiḥ saha

saṃsthitaṃ muṇḍapṛṣṭhādrau devamādigadādharam/
stuvanti pūjayantīha brahmalokaṃ prayāntu te

dharmārthī prāpnuyāddharmamarthārthī cārthamāpnuyāt /
kāmānavāpnuyātkāmī mokṣārthī mokṣamāpnuyāt

vandhyā ca labhate putraṃ vedavedāṅgapāragam/
rājā vijayamāpnoti śūdraśca sukhamāpnuyāt

putrārthī labhate putrānabhyarcyādigadādharam/
manasā prārthitaṃ sarvaṃ pūjādyaiḥ prāpnuyāddhareḥ

iti śrīvāyupurāṇe vāyuprokte gayāmāhātmyaṃ nāma saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ