Vayu Purana · Chapter 43
//vāyuruvāca//
ata ūrddhvaṃ pravakṣyāmi gayāmāhātmyamuttamam/
yacchrutvā sarvvapāpebhyo mucyate nātrasaṃśayaḥ
//sūta uvāca//
sanakādyairmmahābhāgairdevarṣiḥ sa ca nāradaḥ/
sanatkumāraṃ papraccha praṇamya vidhipūrvvakam
nārada uvāca//
sanatkumāra me brūhi tīrthaṃ tīrthottamottamam/
tārakaṃ sarvabhūtānāṃ paṭhatāṃ śrṛṇvatāṃ tathā
sanatkumāra uvāca//
vakṣye tīrthavaraṃ puṇyaṃ śrāddhādau sarvatārakam/
gayātīrthaṃ sarvadeśe tīrthebhyo'pyadhikaṃ śrṛṇu
gayāsurastapastepe brahmaṇā kratave'rthitaḥ/
prāptasya tasya śirasi śilāṃ dharmo hyadhārayat
tatra brahmā'karodyāgaṃ sthitaścāpi gadādharaḥ/
phalgutīrthādirūpeṇa niścalārthamaharniśam/
gayāsurasya viprendrabrahmādyairdaivataiḥ saha
kṛtayajño dadau brahmā brāhmaṇebhyo gṛhādikam/
svetakalpe tu vārāhe gayāyāgamakārayat
gayānāmnā gayā khyātā kṣetraṃ brahnamabhikāṃkṣitam/
kāṃkṣanti pitaraḥ putrānnarakādbhayabhīravaḥ
gayāṃ yāsyati yaḥ putraḥ sa nastrātā bhaviṣyati/
gayāprāptaṃ sutaṃ dṛṣṭvā pitṝṇāmutsavo bhavet/
padbhyāmapi jalaṃ spṛṣṭvā so'smabhyaṃ kiṃ na dāsyati
gayāṃ gatvānnadātā yaḥ pitarastena putriṇaḥ /
pakṣatrayanivāsī ca punātyāsaptamaṃ kulam/
no cetpañcadaśāhaṃ vā saptarātriṃ trirātrikam
mahākalpakṛtaṃ pāpaṃ gayāṃ prāpya vinaśyati/
piṇḍaṃ dadyācca pitrāderātmano'pi tilairvinā
brahmahatyā surāpānaṃ steyaṃ gurvvaṅganāgamaḥ/
pāpaṃtatsaṅgajaṃ sarvvaṃ gayāśrāddhādvinaśyati
ātmajo'pyanyajo vāpi gayābhūmau yadā tadā/
yannāmnā pātayetpiṇḍaṃ taṃ nayedbrahma śāśvatam
brahmajñānaṃ gayāśrāddhaṃ gogṛhe maraṇaṃ tathā/
vāsaḥ puṃsāṃ kurukṣetre muktireṣā caturvvidhā
brahmajñānena kiṃ kāryyaṃ gogṛhe maraṇena kim/
vāsena kiṃ kurukṣetre yadi putro gayāṃ vrajet
gayāyāṃ sarvvakāleṣu piṇḍaṃ dadyādvicakṣaṇaḥ/
adhimāse janmadine cāste'pi guruśukrayoḥ
na tyaktavyaṃ gayāśrāddhaṃ siṃhasthe'pi bṛhaspatau/
tathā daivapramādena prahateṣu vraṇeṣu ca/
punaḥ karmmādhikārī ca śrāddhakṛdbrahmalokabhāk
sakṛdgayābhigamanaṃ sakṛtpiṇḍasya pātanam/
durlabhaṃ kiṃ punarnnityamasminneva vyavasthitiḥ
pramādānmriyate kṣetre brahmādermuktidāyake/
brahmajñānādyathā muktirlabhyate nātra saṃśayaḥ
kīṭakādimṛtānāñca pitṝṇāṃ tāraṇāya ca/
tasmātsarvvaprayatnena karttavyaṃ suvicakṣaṇaiḥ
brahmaprakalpitānviprānhavyakavyādinā'rccayet/
taistuṣṭaistoṣitāḥ sarvvāḥ pitṛbhiḥ saha devatāḥ
muṇḍanaṃ copavāsaśca sarvvatīrtheṣvayaṃ vidhiḥ/
varjayitvā kurukṣetraṃ viśālāṃ virajāṃ gayām
daṇḍaṃpradarśayedbhikṣurgayāṃ gatvā na piṇḍadaḥ/
daṇḍaṃ nyastā viṣṇupade pitṛbhiḥ saha mucyate
na daṇḍī kilbiṣaṃ dhatte puṇyaṃ vā paramārthataḥ/
ataḥ sarvvāṃ kriyāṃ tyaktvā viṣṇuṃ dhyāyati bhāvukaḥ
saṃnyasetsarvvakarmmāṇi vedamekaṃ na saṃnyaset/
muṇḍaṃ kuryyācca pūrvve'sminpaścime dakṣiṇottare
sārddhaṃ krośadvayaṃ mānaṃ gayeti brahmaṇeritam/
pañcakrośaṃ gayākṣetraṃ krośamekaṃ gayāśiraḥ
tanmadhye sarvvatīrthāni trailokye yāni santi vai/
śrāddhakṛdyo gayākṣetre pitṝṇāmanṛṇo hi saḥ
śirasi śrāddhakṛdyastu kulānāṃ śatamuddharet/
gṛhāccalitamātreṇa gayāyāṃ gamanaṃ prati/
svargā rohaṇasopānaṃ pitṝṇāñca pade pade
pade pade'śvamedhasya yatphalaṃ gacchato gayām/
tatphalañca bhavennūnaṃ samagraṃ nātra saṃśayaḥ
pāyasenāpi caruṇā saktunā piṣṭakena vā/
taṇḍulaiḥ phalamūlādyairgayāyāṃ piṇḍapātanam
tilakalkena khaṇḍena guḍena saghṛtena vā/
kevalenaiva dadhnā vā ūrjena madhunā'tha vā
piṇyākaṃ saghṛtaṃ khaṇḍaṃ pitṛbhyo'kṣayamityuta/
ijyate vārttavaṃ bhojyaṃ haviṣyānnaṃ munīritam
ekataḥ sarvvavastūni rasavanti madhūni hi/
smṛtvā gadādharāṅaghryabjaṃ phalgutīrthāmbu caikataḥ
piṇḍāsanaṃ piṇḍadānaṃ punaḥ pratyavanejanam/
dakṣiṇā cānna saṅkalpastīrthaśrāddheṣvayaṃ vidhiḥ
nāvāhanaṃ na digbandho na doṣo dṛṣṭisambhavaḥ/
sakāruṇyena karttavyaṃ tīrthaśrāddhaṃ vicakṣaṇaiḥ
anyatrāvāhitāḥ kāle pitaro yāntyamuṃ prati/
tīrthe sadā vasantyete tasmādāvāhanaṃ na hi
tīrthaśrāddhaṃ prayacchadbhiḥ puruṣaiḥ phalakāṅkṣibhiḥ/
kāmaṃ krodhaṃ tathā lobhaṃ tyaktvā kāryyā kriyā'niśam
brahmacāryyakabhojī ca bhūśāyī satyavākchuciḥ/
sarvvabhūtahite raktaḥ sa tīrthaphalamaśnute
tīrthānyanusarandhīraḥ pāṣaṇḍaṃ pūrvvatastyajet/
pāṣaṇḍhaḥ sa ca vijñeyo yo bhavetkāmakārataḥ
tīrtheṣu ye narā dhīrāḥ karmma kurvvanti tadghatāḥ/
yathā brahmavido vedyaṃ vastu cānanyacetasaḥ/
praviśanti pareśākhyaṃ brahma brahmaparāyaṇāḥ
yāste vaitaraṇī nāma nadī trailokyaviśrutā/
sā'vatīrṇā gayākṣetre pitṝṇāṃ tāraṇāya vai/
snāto godo vaitaraṇyāṃ triḥsaptakulamuddharet
tathā'kṣayavaṭaṃ gatvā viprānsantoṣayiṣyati/
brahmaprakalpitānviprānhavyakavyādinā'rccayet/
taistuṣṭaistoṣitāḥ sarvvāḥ pitṛbhiḥ saha devatāḥ
gayāyāṃ na hi tatsthānaṃ yatra tīrthaṃ na vidyate/
sānnidhyaṃ sarvvatīrthānāṃ gayātīrthaṃ tato varam
mīne meṣe sthite sūryye kanyāyāṃ kārmuke ghaṭe/
durllabhaṃ triṣu lokeṣu gayāyāṃ piṇḍapātanam
makare varttamāne ca grahaṇe candrasūryyayoḥ /
durllabhaṃ triṣu lokeṣu gayāśrāddhaṃ sudurllabham
gayāyāṃ piṇḍadānena yatphalaṃ labhate naraḥ/
na tacchakyaṃ mayā vaktuṃ kalpakoṭiśatairapi
iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte gayāmāhātmyaṃ nāma tricatvāriṃśo'dyāyaḥ
Original text: vāyupurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0