Vayu Purana · Verses 35-2

// sūta uvāca //
yattadvai karṇikāmūlamiti vai samprakīrtitam/
tadyojanasahasrāṇāṃ saptatīnāmadhaḥ smṛtam

catvariṃśattathāṣṭau ca sahasrāṇyatra maṇḍalam/
śailarājāvṛtaṃ ramyaṃ merumūlamiti śrutiḥ

teṣāṃ girisahasrāṇāmanekeṣu mahocchritāḥ/
dikṣu sarvāsu paryyantairmaryyādāḥ parvatāḥ smṛtāḥ

nikuñjakandaranadīguhānirjharaśobhitāḥ/
bahuprāsādakaṭakai staṭaiśca kusumojjvalaiḥ

nitambapuṣpamālaughaiḥ sānubhirdhātumaṇḍitaiḥ /
śikharairhemakapilairnaikaprasravaṇāvṛtaiḥ/
śobhitā girayaḥ sarvve puṣṭai ratna samarpitaiḥ

vihaṅgaśatasaṃjuṣṭaiḥ kuñjairanupamairapi/
sihaśārdūlaśarabhairnaikaiścāmaravāraṇaiḥ/
nānāvarṇākṛtidharaiḥ sevitā vividhairnagaiḥ

saptāśca harikṛṣṇāṅgamekaikaṃ daśaparvatam/
bāhyamābhyantarā ye tu trivāhāstu samāḥ smṛtāḥ

jaṭharo devakūṭaśca pūrvasyāṃ diśi parvatau/
tau dakṣiṇottarāyāmāvānīlaniṣadhāyatau

kailāso himavāṃścaiva dakṣiṇottaraparvatau/
pūrvapaścāyatāvetāvarṇavāntavyavasthitau

yo'sau merurdvijaśreṣṭhāḥ prāṃśuḥ kanakaparvataḥ/
viṣkambhaṃ tasya vakṣyāmi tanme nigadataḥ śrṛṇu

mahāpādāstu catvāro meroratha caturddiśam/
yairdhṛtatvānna calati saptadvīpavatī mahī

daśayojanasāhasra āyāmasteṣu paṭhyate/
devagandharvayakṣāṇāṃ nānāratnopaśobhitāḥ/
naikanirjharavaprāḍhyā ramyakandaranirmitāḥ

nitambapuṣpakādambaiḥ śobhitāścitrasānavaḥ/
manaḥśilādarībhiśca haritālatalaistathā

suvarṇamaṇicitrābhirguhābhiśca samantataḥ/
śuddhahiṅgulakaprakhyaiḥ kāñcanairdhātumaṇḍitaiḥ

varakāñcanacitraiśca pravālaiḥ samalaṃkṛtāḥ/
rucirāḥ śataparvāṇaḥ siddhāvāsā mudānvitāḥ/
mahāvimānaiḥ śrīmadbhiḥ samantātparidīpitāḥ

pūrveṇa mandaro nāma dakṣiṇe gandhamādanaḥ/
vipulaḥ paścime pārśve supārśvaścottare smṛtaḥ

teṣāṃ sahasraśrṛṅgeṣu vajravaiḍhūryavedikāḥ/
śākhāsahasrakalitāḥ sumūlāḥ supratiṣṭhitāḥ

srigdhairnīlairghanaiḥ parṇaiḥ sañjhannavividhāśrayāḥ /
anekaprajanotsedhā mahāpuṣpaphalopagāḥ

yakṣagandharvasevyāśca sevitāḥ siddhacāraṇaiḥ/
mahāvṛkṣāḥ samutpannāścatvāro dvīpaketavaḥ

mandarasya gireḥśrṛṅge mahāvṛkṣaḥ sa keturāṭ/
ālambaśākhāśikharaḥ kandaraścaiva pādapaḥ

mahākumbhapramāṇaistu puṣpairvikacakesaraiḥ/
mahāgandhairmanojñaiśca śobhitaḥ sarvakālajaiḥ

sahasramadhikaṃ so'tha gandhenāpūrayaddiśaḥ/
yojanānāṃ samantādvai mandamārutavījitaḥ

varaketureva prathito bhadrāśvo nāma yo dvijāḥ/
yatra sākṣāt hṛṣīkeśaḥ siddhasaṅghairmahīyate

tasya rudrakadambasya tadā śvetaharo hariḥ /
prāptavānaparaśreṣṭhaḥ sa tatra sahitaḥ purā

tena cālokitaṃ sarvaṃ dvīpaṃ dvipadanāyakāḥ/
yasya nāmnā samākhyāto bhadrāśvo nāma nāmataḥ

dakṣiṇasyāpi śailasya śikhare devasevitā/
jambūḥ sadā puṣpaphalā sadā mālyopaśobhitā

mahāmūlairmahāskandhaiḥ snigdhavarṇairvibhūṣitā/
navaiḥ sadā puṣpaphalaiḥ śākhābhiścopaśobhitā

tasyā hyatipramāṇāni svādūni ca mṛdūni ca/
phalānyamṛtakalpāni patanti girimūrddhani

tasmādgirivaraprasthāt punaḥ prasyandavāhinī/
nadī jambūnadī nāma pravṛttā madhuvāhinī

tatra jāmbūnadannāma suvarṇaṃ jvalanaprabham/
devālaṅkāramatulaṃ jāyate pāpanāśanam

devadānavagandharvā yakṣarākṣasapannagāḥ/
yat pibantyamṛtaprakhyaṃ madhu jāmbhūrasasravam

sa keturdakṣiṇe dvīpe jambhūrlokeṣu viśrutā/
yasyā nāmnā sa vikhyāto jambhūdvīpaḥ sanātanaḥ

vipulasyāpi śailasya paścimasya mahātmanaḥ/
jātaḥ śrṛṅge'tisumahānaśvattha ścaiva pādapaḥ

vilambivaramālādyaḥ suvarṇamaṇivedikaḥ/
mahoccaskandhaviṭapo naikasattvaguṇālayaḥ

kumbhapramāṇaiḥ sukhadaiḥ phalaiḥ sarvarttukaiḥ śubhaiḥ/
sa ketuḥ ketumālānāṃ devagandharvasevitaḥ

ketumāleti ca yathā tasyā nāma prakīrtitam/
tannibodhata viprendrā niruktaṃ nāma karmataḥ

kṣīrodamathane vṛtte daityapakṣe parājite/
mahāsamarasammardavṛkṣakṣobhavimarditā

sahasrākṣeṇa vihitā mālā tasya sutānitā/
tasya skandhe samāsaktyā hyaśvatthasya vanaspateḥ

sā tathaiva mahāgandhā hyamlānā sarvakāmikī/
ijyate sumahābhāgā vividhaiḥ siddhacāraṇaiḥ

tasya ketoḥ sadā mālā devadattā virājate/
pavaneneritā divyaṃ vāti gandhaṃ manoramam

tābhyāṃ nāmāṅkito dvīpaḥ paścime bahuvistaraḥ/
ketumāla iti khyāto divi ceha ca sarvaśaḥ

svapārśvasyottare cāpi śrṛṅge jāto mahādrumaḥ /
nyagrodho vipulaskandho'nekayojanamaṇḍalaḥ

mālyadāmakalāpaiśca vividhairgandhaśālibhiḥ/
śākāvilambī śuśubhe siddhacāraṇasevitaḥ

pravālakumbhasadṛśairmadhupūrṇaiḥ phalaiḥ sadā/
sa hyuttara kurūṇāntu ketuvṛkṣaḥ prakāśate

sanatkumārāvarajā mānasā brahmaṇaḥ sutāḥ/
sapta tatra mahābhāgāḥ kuravo nāma viśrutāḥ

tatra tairāgatajñānaiḥ sattvasthaiḥ puṇyakīrtibhiḥ/
akṣayaṃ kṣemamaparaṃ lokaṃ prāptaṃ sanātanam

teṣāṃ nāmāṅkito dvīpaḥ saptānāṃ vai mahātmanām /
divi ceha ca vikhyātā uttarāḥ kuravaḥ sadā

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte jambūdvīpavarṇanaṃ nāma pañcatriṃśo'dhyāyaḥ