Vayu Purana · Chapter 33

ṛṣaya ūcuḥ//
kimarthaṃ bhuvanaṃ dagdhamapavasyaṃ mahātmanām/
kārtavīryeṇa vikramya tannaḥ prabrūhi pṛcchatām

rakṣitā sa tu rājarṣiḥ prajānāmiti naḥ śrutam/
kathaṃ sa rakṣitā bhūtvānāśayattattapovanam

sūta uvāca//
ādityo viprarūpeṇa kārtavīryamupasthitaḥ/
tṛptikāmaḥ prayacchānnamādityo'haṃ na saṃśayaḥ

rājovāca//
bhagavan kena te tuṣṭirbhavedbrūhi divākara/
kīdṛśaṃ bhojanaṃ dajhi śrutvā ca vidadhāmyaham

sūrya uvāca//
sthāvaraṃ dehi me sarvamāhāraṃ dadatāṃ vara/
tena tṛpto bhaveyaṃ vai na tuṣye'nyena pārthiva

rājovāca //
na śakyaṃ sthāvaraṃ sarvvaṃ tejasā mānuṣeṇa tu/
nirddagdhuṃ tapatāṃ śreṣṭha tvāmeva praṇamāmyaham

āditya uvāca//
tuṣṭaste'haṃ śarān dajhi akṣayān sarvataḥ sukhān/
prakṣiptāḥ prajvaliṣyanti mama tejaḥsamanvitāḥ

ādiṣṭaṃ tejasā meghasāgaraṃ śoṣayiṣyati/
śuṣkaṃ bhasma kariṣyāmi tena prīto narādhipa

tataḥ śarānathādityastvarjunāya prayacchati/
tataḥ saṃprāpya sumahatsthāvaraṃ sarvvameva hi

āśramānatha grāmāṃśca ghoṣāṃśca nagarāṇi ca/
tapovanāni ramyāṇi vanānyupavanāni ca

evaṃ prācīnamadahattataḥ sūryyapradakṣiṇam/
nirvṛkṣā nistṛṇā bhūmirdagdhā sūryeṇa tejasā

etasminneva kāle tu apo nilayamāśritaḥ/
daśavarṣasahasrāṇi jalavāsā mahānṛṣiḥ

pūrṇe vrate mahātejā udatiṣṭhattapodhanaḥ/
so'paśyadāśramaṃ dagdhamarjunena mahānṛṣiḥ/
krodhācchaśāpa rājarṣiṃ kīrttitaṃ vo yathā mayā

sūta uvāca//
kroṣṭoḥ śrṛṇuta rājarṣervaṃśamuttamapūruṣam/
yasyānvavāye saṃbhūto vṛṣṇirvṛṣṇikulodvahaḥ

kroṣṭoreko'bhavat putro vṛjinīvān mahāyaśāḥ/
vārjinīvatamicchanti svāhiṃ svāhovatāṃ varam

svāheḥ putro'bhavadrājā raśādurdadatāṃ varaḥ/
ghṛtamprasūtamicchanti raśādoragryamātmajam

mahākratubhirīje sa vividhairāptadakṣiṇaiḥ/
citraiścitrarathastasya putra karmmabhiranvitaḥ

evaṃ citraratho vīro yajñān vipuladakṣiṇān/
śaśabinduḥ paraṃ vṛtto rājarṣīṇāmanuṣṭhitaḥ

cakravarttī mahāsattvo mahāvīryo bahuprajaḥ/
tatrānuvaṃśaśloko'yaṃ yasmin gītaḥ purāvidaiḥ

śaśabindostu putrāṇāṃ śatānāmabhavacchatam/
dhīmatāmanurūpāṇāṃ bhūridraviṇatejasām

teṣāṃ ṣaṭ ca pradhānāstu pṛthuṣāṭkā mahābalāḥ/
pṛthuśravā pṛthuyaśāḥ pṛthudharmmā pṛthuñjayaḥ

pṛthukīrttiḥ pṛthundātā rājānaḥ śāśibindavāḥ/
śaṃsanti ca purāṇāni pārthaśravasamantaram/
antaraḥ sa purā yastu yajñasya tanayo'bhavat

uśanā sutadharmmātmā avāpya pṛthivīmimām/
ājahārāśvamedhānāṃ śatamuttamadhārmmikaḥ

maruttastasya tanayo rājarṣīṇāmanuṣṭhitaḥ/
vīraḥ kambalabarhistu maruttatanayaḥ smṛtaḥ

putrastu rukmakavaco vidvān kambalavarhiṣaḥ/
nihatya rukmakavacaḥ purā kavacino raṇe

dhanvino niśitairbāṇairavāpa śriyamuttamām/
brāhmaṇebhyo dadau vittamaśvamedhamahāyaśāḥ

rājñastu rukmakavacādaparāvṛttya vīrahāḥ/
jajñire pañca putrāstu mahāsattvā mahābalāḥ

rukmeṣuḥ pṛthurukmaśca jyāmaghaḥ parigho hariḥ/
parighañca hariñcaiva videhe sthāpayatpitā

brahmeṣurabhavadrājā pṛthurukmastadāśrayaḥ/
tebhyaḥ pravrajito rājyā jjyāmagho'bhavadāśrame

praśāntastu vane ghore brāhmaṇenāvabodhitaḥ/
jagāma dhanurādāya deśamadhyaṃ rathī dhvajī

narmmadānūpa ekākī mekalāvṛttikā api/
ṛkṣavantaṃ giriṃ gatvā śuktimanyāmathāviśat

jyāmaghasyābhavadbhāryā śaibhyā balavatī bhṛśam/
aputro'pi sa vai rājā bhāryāmanyāṃ na vindati

tasyāsīdvijayo yuddhe tataḥ kanyāmavāpa saḥ/
bhāryāmuvāca rājā sa snuṣeti tu nareśvaraḥ

evamuktābravīdevaṃ kāmye yante snuṣeti sā/
yaste janiṣyate putrastasya bhāryā bhaviṣyati

tasya sā tapasogreṇa śaibyā vaiśaṃ prasūyata /
putraṃ vidarbhaṃ subhagā śaibyā pariṇatā satī

rājaputrau tu vidvāṃsau snuṣāyāṃ krathukauśikau/
putrau vidarbho'janayacchūrau raṇaviśāradau

lomapādaṃ tṛtīyantu paścājjajñe sudhārmikaḥ/
loma pādātmajovasturāhṛtistasya cātmajaḥ

kauśikasya cidiḥ putrastasmāccaidyā nṛpāḥ smṛtāḥ /
krathorvidarbhaputrastu kuntistasyātmajo'bhavat

kunterdhṛṣṭasuto jajñe purodhṛṣṭaḥ pratāpavān /
dhṛṣṭasya putro dharmātmā nirvṛtiḥ paravīrahā

tasya putro daśārhastu mahābalaparākramaḥ/
daśarhasya suto vyomā tato jīmūta ucyate

jīmūtaputro vikṛtistasya bhīmarathaḥ sutaḥ.
atha bhīmarathasyāsīt putro rathavaraḥ kila

dātā dharmmarato nityaṃ śīlasatyaparāyaṇaḥ/
tasya putro navarathastato daśarathaḥ smṛtaḥ

tasya caikādaśarathaḥ śakunistasya cātmajaḥ/
tasmāt karambhako dhanvī devarāto'bhavattataḥ

devakṣatro'bhavadrājā devarātirmmahāyaśāḥ/
devakṣatrasuto jajñe devanaḥ kṣatranandanaḥ

devanāt sa madhurjajñe yasya medhārthasambhavaḥ/
madhoścāpi mahātejā manurmanuvaśastathā

nandanaśca mahātejā mahāpuruvaśastathā/
āsīt puruvaśāt putraḥ purudvān puruṣottamaḥ

jajñe purudvataḥ putro bhadravatyāṃ purūdvahaḥ/
aikṣākī tvabhavadbhāryā sattvastasyāmajāyata/
sattvāt sattvaguṇo petaḥ sāttvataḥ kīrtivarddhanaḥ

imāṃ visṛṣṭiṃ vijñāya jyāmaghasya mahātmanaḥ/
prajāvāneti sāyujyaṃ rājñaḥ somasya dhīmataḥ

iti śrīmahā purāṇe vāyuprokte jyāmaghavṛttāntakathanaṃ nāma trayastriṃśo'dhyāyaḥ