Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vayu Purana · Verses 29-2

29-2.29.1

yo'sāvagnirabhimānī hyāsīt svāyambhuve'ntare/
brahmaṇo mānasaḥ putrastasmātsvāhā vyajāyata

29-2.29.2

pāvakaḥ pavamānaśca pāvamānaśca yaḥ smṛtaḥ/
śuciḥ śaurastu vijñeyaḥ svāhāputrāstrayastu te

29-2.29.3

nirmmathya pavamānastu śuciḥ śaurastu yaḥ smṛtaḥ.
pāvakā vaidyutāścaiva teṣāṃ sthānāni yāni vai

29-2.29.4

pavamānātmajaścaiva kavyavāhana ucyate/
pāvakāt saharakṣastu havyavāhaḥ śuceḥ sutaḥ

29-2.29.5

devānāṃ havyavāho'gniḥ pitṝṇāṃ kavyavāhanaḥ/
saharakṣo'surāṇāntu trayāṇāntu trayo'gnayaḥ

29-2.29.6

eteṣāṃ putrapautrāstu catvāriṃśannavaiva tu/
vakṣyāmi nāmatasteṣāṃ pravibhāgaṃ pṛthak pṛthak

29-2.29.7

vaidyuto laukikāgnistu prathamo brahmaṇaḥ sutaḥ/
brahmaudanāgnistatputro bharato nāma viśrutaḥ

29-2.29.9

atharvā tu bhṛgurjñeyo'pyaṅgirā'tharvaṇaḥ sutaḥ/
tasmāt sa laukikāgnistu dadhyaṅcātharvaṇaḥ sutaḥ

29-2.29.10

atha yaḥ pavamāno'gnirnirmanthāḥ kavibhiḥ smṛtaḥ/
sa jñeyo gārhapatyo'gnistataḥ putradvayaṃ smṛtam

29-2.29.11

śaṃsyastvāhavanīyo'gniryaḥ smṛto havyavāhanaḥ/
dvitīyastu sutaḥ proktaḥ śukro'gniryaḥ praṇīyate

29-2.29.12

tathā sabhyāvasathyau vai śaṃsyasyāgneḥ sutāvubhau/
śaṃsyāstu ṣoḍaśa nadīśvakame havyavāhanaḥ/
yo'sāvāhavanīyo'gnirabhimānī dvijaiḥ smṛtaḥ

29-2.29.13

kāverīṃ kṛṣṇaveṇīñca narmadāṃ yamunāntathā/
godāvarīṃ vitastāñca candrabhāgāmirāvatīm

29-2.29.14

vipāśāṃ kauśikīñcaiva śatadruṃ sarayūntathā/
sītāṃ sarasvatīñcaiva hrādinīṃ pāvanīṃ tathā

29-2.29.15

tāsu ṣoḍaśadhātmānaṃ pravibhajya pṛthak pṛthak /
ātmānaṃ vyadadhāttāsu dhiṣṇīṣvatha babhūva saḥ

29-2.29.16

dhiṣṇayo divyabhicāriṇyastāsūtpannāstu dhiṣṇayaḥ/
dhiṣṇīṣu jajñire yasmāddhiṣṇayastena kīrttitāḥ

29-2.29.17

ityete vai nadīputrā dhiṣṇīṣveva vijajñire/
teṣāṃ viharaṇīyā ye upastheyāśca ye'gnayaḥ/
tān śrṛṇudhvaṃ samāsena kīrtyamānān yathā tathā

29-2.29.18

ṛtuḥ pravāhaṇo'gnīdhraḥ purastāddhiṣṇayo'paro/
vidhīyante yathāsthānaṃ sautye'hni savanakramāt

29-2.29.19

anirddeśyānyavācyānāmagnīnāṃ śrṛṇuta kramam/
samrāḍagniḥ kṛśānuryo dvitīyottaravedikaḥ

29-2.29.20

samrāḍagniḥ smṛtā hyaṣṭau upatiṣṭhanti tān dvijāḥ.
adhastātparṣadanyastu dvitīyaḥ so'tra dṛśyate

29-2.29.21

pratadvoce nabho nāma catvāri sa vibhāvyate/
brahmajyotirvasurnāma brahmasthāne sa ucyate

29-2.29.22

havyasūryyādyasaṃsṛṣṭaḥ śāmitre sa vibhāvyate/
viśvasyātha samudrognirbrahmasthāne sa kīrttyate

29-2.29.23

ṛtudhāmā ca sujyotiraudumbaryyāṃ sa kīrttyate/
brahmajyotirvasurnāma brahmasthāne sa ucyate

29-2.29.24

ajaikapādupastheyaḥ sa vai śālāmukhīyakaḥ/
anuddeśyopyahirbudhnyaḥ so'gnirgṛhapatiḥ smṛtaḥ

29-2.29.25

śaṃsyasyaiva sutāḥ sarvve upastheyā dvijaiḥ smṛtāḥ/
tato viharaṇīyāṃśca vakṣyāmyaṣṭau tu tatsutān

29-2.29.26

kratupravāhaṇo'gnīdhrastatrasthā dhiṣṇayo'pare/
vihriyante yathāsthānaṃ sautyohni savanakramāt

29-2.29.27

pautreyastu tato hyagniḥ smṛto yo havyavāhanaḥ/
śāntisvāgniḥ pracetāstu dvitīyaḥ satya ucyate

29-2.29.28

tathāgnirviśvadevastu brahmasthāne sa ucyate/
avakṣuracchāvākastu bhuvaḥ sthāne vibhāvyate

29-2.29.29

uśīrāgniḥ savīryastu neṣṭhīyaḥ saṃvibhāvyate/
aṣṭamastu vyaratnistu mārjālīyaḥ prakīrttitaḥ

29-2.29.30

dhiṣṇyā viharaṇīyā ye saumyenānyena caiva hi/
tayoryaḥ pāvako nāma sa cāpāṃ garbha ucyate

29-2.29.31

agniḥ so'vabhṛtho jñeyaḥ samyak prāpyāpsu hūyate/
hṛcchayastatsuto hyagnirjaṭhare yo nṛṇāṃ sthitaḥ

29-2.29.32

manyumān jāṭharasyāgnervidvānagniḥ sutaḥ smṛtaḥ/
parasparocchritaḥ so'gnirbhūtānāṃ ha vibhurmahān

29-2.29.33

putraḥ so'gnermanyumato ghoraḥ saṃvarttakaḥ smṛtaḥ /
pibannapaḥ sa vasati samudre vaḍhavāmukhaḥ

29-2.29.34

samudra vāsinaḥ putraḥ saharakṣo vibhāvyate/
saharakṣasutaḥ kṣāmo gṛhāṇi sa dahennṝṇām

29-2.29.35

kravyādo'gniḥ sutastasya puruṣānatti yo mṛtān /
ityete pāvakasyāgneḥ putrā hyevaṃ prakīrtitāḥ

29-2.29.36

tataḥ śucestu yaiḥ saurergandharvairasurāvṛtaiḥ/
mathito yastvaraṇyāṃ vai so'gniragniḥ samidhyate

29-2.29.37

āyurnāmātha bhagavān paśau yastu praṇīyate/
āyuṣo mahimān putraḥ sa śāvānnāmataḥ sutaḥ

29-2.29.38

pākayajñeṣvabhimānī so'gnistu savanaḥ smṛtaḥ/
putraśca savanasyāgneradbhutaḥ sa mahāyaśāḥ

29-2.29.39

vivicistvadbhutasyāpi putro'gneḥ sa mahān smṛtaḥ/
prāyaścitte'tha bhīmānāṃ hutaṃ bhuhkte haviḥ sadā

29-2.29.40

vivicestu suto hyarko yo'gnistasya sutāstvime/
anīkavān vāsṛjavāṃśca rakṣohā pitṛkṛttathā/
surabhirvasuratnādau praviṣṭo yaśca rukmavān

29-2.29.41

śuceragneḥ prajā vahnayastu caturddaśa/
ityete vahnayaḥ proktāḥ praṇīyante'dhvareṣu ye

29-2.29.42

ādisarge hyatītā vai yāmaiḥ saha surottamaiḥ/
svāyambhu ve'ntare pūrvamagnayaste'bhimāninaḥ

29-2.29.43

ete viharaṇīyāstu cetanācetaneṣviha/
sthānābhimānino loke prāgāsan havyavāhanāḥ

29-2.29.44

kāmyanaimittikājasreṣvete karmasvavasthitāḥ/
pūrvamanvantare'tīte śuklairyāmaiḥ sutaiḥ saha/
devairmahātmabhiḥ puṇyaiḥ prathamasyāntare manoḥ

29-2.29.45

ityetāni mayoktāni sthānāni sthāninaśca ha /
taireva tu prasaṅkhyātamatītānāgateṣvapi

29-2.29.46

manvantareṣu sarveṣu lakṣaṇaṃ jātavedasām/
sarve tapasvino hyete sarve hyavabhṛthā stathā/
prajānāṃ patayaḥ sarve jyotiṣmantaśca te smṛtāḥ

29-2.29.47

svārociṣādiṣu jñeyāḥ sāvarṇyanteṣu saptasu/
manvantareṣu sarveṣu nānārūpaprayojanaiḥ

29-2.29.48

varttante varttamānaiśca devairiha sahāgnayaḥ/
anāgataiḥ suraiḥ sārddhaṃ varttante'nāgatāgnayaḥ

29-2.29.49

ityeṣa ninayo'gnīnāṃ mayā prokto yathātatham/
vistareṇānupūrvyā ca pitṝṇāṃ vakṣyate tataḥ

29-2.29

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte agnivaṃśavarṇanaṃ nāmonatriṃśo'dhyāyaḥ

Original text: vāyupurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc