Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vayu Purana · Verses 14-2

14-2.14.1

// vāyuruvāca //
na caivamāgato jñānādrāgāt karmma samācaret/
rājasaṃ tāmasaṃ vāpi bhuktvā tatraiva yujyate

14-2.14.2

tathā sukṛtakarmmā tu phalaṃ svarge samaśrute/
tasmāt sthānāt punarbhraṣṭo mānuṣyamanupadyate

14-2.14.3

tasmādbrahma paraṃ sūkṣmaṃ brahma śāśvatamucyate/
brahma eva hi seveta brahmaiva paramaṃ sukham

14-2.14.4

pariśramastu yajñānāṃ mahatārthena varttate/
bhūyo mṛtyuvaśaṃ yāti tasmānmokṣaḥ paraṃ sukham

14-2.14.5

atha vai dhyānasaṃyukto brahmayajñaparāyaṇaḥ /
na sa syād vyāpituṃ śakyo manvantaraśatairapi

14-2.14.6

dṛṣṭvā tu puruṣaṃ divyaṃ viśvākhyaṃ viśvarūpiṇam/
viśvapāda śirogrīvaṃ viśveśaṃ viśvabhāvanam/
viśvagandhaṃ viśvamālyaṃ viśvāmbaradharaṃ prabhum

14-2.14.7

gobhirmahī saṃyatate patatriṇaṃ mahātmānaṃ paramamatiṃ vareṇyam/
kaviṃ purāṇamanuśāsitāraṃ sūkṣmācca sūkṣmaṃ mahato mahāntam/
yogena paśyanti na cakṣuṣā taṃ nirindriyaṃ puruṣaṃ rukmavarṇam

14-2.14.8

aliṅginaṃ puruṣaṃ rukmavarṇaṃ saliṅginaṃ nirguṇaṃ cetanaṃ ca/
nityaṃ sadā sarvagatantu śaucaṃ paśyanti yuktyā hyacalaṃ prakāśam

14-2.14.9

tadbhāvitastejasā dīpyamānaḥ apāṇipādodarapārśvajihvaḥ/
atīndriyo'dyāpi susūkṣma ekaḥ paśyatyacakṣuḥ sa śrṛṇotyakarṇaḥ

14-2.14.10

nāsyāstyabuddhaṃ na ca buddhirasti sa veda sarvaṃ na ca vedavedyaḥ/
tamāhuragryaṃ puruṣaṃ mahāntaṃ sacetanaṃ sarvvagataṃ susūkṣmam

14-2.14.11

tāmāhurmunayaḥ sarvve loke prasavadharmiṇīm/
prakṛtiṃ sarvvabhūtānāṃ yuktāḥ paśyanti cetasā

14-2.14.12

sarvvataḥ pāṇipādāntaṃ sarvvato'kṣiśiromukham/
sarvvataḥ śruti (ma) mām̐lloke sarvvamāvṛtya tiṣṭhati

14-2.14.13

yuktā yogena ceśānaṃ sarvvataśca sanātanam/
puruṣaṃ sarvvabhūtānāṃ tasmāddhyātā na muhyate

14-2.14.14

bhūtātmānaṃ mahātmānaṃ paramātmānamavyayam/
sarvvātmānaṃ paraṃ brahma tadvai dhyātvā na muhyati

14-2.14.15

pavano hi yathā grāhyo vicaran sarvvamūrtiṣu/
puri śete tathābhre ca tasmāt puruṣa ucyate/
atha celluptadharmmāttu saviśeṣaiśca karmmābhiḥ

14-2.14.16

tatastu brahma yonyāṃ vai śukraśoṇitasaṃyutam/
strīpumāṃsaprayogeṇa jāyate hi punaḥ punaḥ

14-2.14.17

tatastu garbhakāle tu kalanaṃ nāma jāyate/
kālena kalanañcāpi budbudaśca prajāyate

14-2.14.18

mṛtpiṇḍastu yathā cakre cakravātena pīḍitaḥ/
hastābhyāṃ kriyamāṇastu viśvatvamupagacchati

14-2.14.19

evamātmāsthisaṃyukto vāyunā samudīritaḥ/
jāyate mānuṣastatra yathā rūpaṃ tathā manaḥ

14-2.14.20

vāyuḥ sambhavate teṣāṃ vātāt sañjāyate jalam/
jalātsaṃbhavati prāṇaḥ prāṇācchukraṃ vivarddhate

14-2.14.21

raktabhāgāstrayastriṃśacchukra bhāgāścaturddaśa/
bhāgato'rddhapalaṃ kṛtvā tato garbhe niṣevate

14-2.14.22

tatastu garbhasaṃyuktaḥ pañcabhirvāyubhirvṛtaḥ/
pituḥ śarīrāt pratyaṅgarūpamasyopajāyate

14-2.14.23

tato'sya māturāhārāt pītalīḍhapraveśitam/
nābhi srotaḥpraveśena prāṇādhāro hi dehinām

14-2.14.24

navamāsān parikliṣṭaḥ saṃveṣṭitaśirodharaḥ /
veṣṭitaḥ sarvvagātraiśca aparyyāyakramāgataḥ/
navamāsoṣitaścaiva yonicchidrādavāṅ‌mukhaḥ

14-2.14.25

tatastu karmmabhiḥ pāpairnirayaṃ pratipadyate/
asipatravanañcaiva śālmalīcchedabhedayoḥ

14-2.14.26

tatra nirbhartsanañcaiva tathā śoṇitabhojanam /
etāstu yātan ghorāḥ kumbhīpākasuduḥsahāḥ

14-2.14.27

yathā hyāpastu vicchinnāḥ svarūpamupayānti vai /
tasmācchinnāśca bhinnāśca yātanāsthānamāgataḥ

14-2.14.28

evaṃ jīvastu taiḥ pāpaistapyamānaḥ svayaṃ kṛtaiḥ /
prāpnuyāt karmmabhirduḥkhaṃ śeṣaṃ vā yādi cetaram

14-2.14.29

ekenaiva tu gantavyaṃ sarvvamṛtyuniveśanam/
ekanaiva ca bhoktavyaṃ tasmāt sukṛtamācaret

14-2.14.30

na hyenaṃ prasthitaṃ kaścidgacchantamanugacchati/
yadanena kṛtaṃ karmma tadenamanugacchati

14-2.14.31

te nityaṃ yamaviṣaye vibhinnadehāḥ krośantaḥ satatamaniṣṭasaṃprayogaiḥ/
śuṣyante parigatavedanāśarīrāḥ bahvībhiḥ subhṛśamadharmmayātanābhiḥ

14-2.14.32

karmaṇāḥ manasā vācā yadabhīṣṭaṃ niṣevyate/
tat prasadya haret pāpaṃ tasmāt‌ sukṛtamācaret

14-2.14.33

yādṛg jātāni pāpāni pūrvvaṃ karmmāṇi dehinaḥ/
saṃsāraṃ tāmasaṃ tādṛk ṣah‌vidhaṃ pratipadyate

14-2.14.34

mānuṣyaṃ paśubhāvañca paśubhāvānmṛgo bhavet/
mṛgatvāt pakṣibhāvantu tasmāccaiva sarīsṛpaḥ

14-2.14.35

sarīsṛpatvādgacchoddhi/
sthāvaratvanna saṃśayaḥ/
sthāvaratvaṃ punaḥ prāpto
yāvadunmiṣate naraḥ/
kulālacakavadbhāntastatraivaparikīrtitaḥ

14-2.14.36

ityevaṃ hi manuṣyādiḥ saṃsāre sthāvarāntake/
vijñeyastāmaso nāma tatraiva parivarttate

14-2.14.37

sāttvikaścāpi saṃsāro brahmādiḥ parikīrttitaḥ/
piśācāntaḥ savijñeyaḥ svargasthāneṣu dehinām

14-2.14.38

brāhme tu kevalaṃ sattvaṃ sthāvare kevalaṃ tamaḥ/
caturddaśānāṃ sthānānāṃ madhye viṣṭambhakaṃ rajaḥ/
marmasu cchidyamāneṣu vedanārttasya dehinaḥ

14-2.14.39

tatastu paramaṃ brahma kathaṃ vipraḥ smariṣyati /
saṃskārāt pūrvadharmasya bhāvanāyāṃ praṇoditaḥ/
mānuṣyaṃ bhajate nityaṃ tasmānnityaṃ samādadhet

14-2.14

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte pāśupatayogo nāma caturddaśo'dhyāyaḥ

Original text: vāyupurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc