Vayu Purana · Verses 14-2
// vāyuruvāca //
na caivamāgato jñānādrāgāt karmma samācaret/
rājasaṃ tāmasaṃ vāpi bhuktvā tatraiva yujyate
tathā sukṛtakarmmā tu phalaṃ svarge samaśrute/
tasmāt sthānāt punarbhraṣṭo mānuṣyamanupadyate
tasmādbrahma paraṃ sūkṣmaṃ brahma śāśvatamucyate/
brahma eva hi seveta brahmaiva paramaṃ sukham
pariśramastu yajñānāṃ mahatārthena varttate/
bhūyo mṛtyuvaśaṃ yāti tasmānmokṣaḥ paraṃ sukham
atha vai dhyānasaṃyukto brahmayajñaparāyaṇaḥ /
na sa syād vyāpituṃ śakyo manvantaraśatairapi
dṛṣṭvā tu puruṣaṃ divyaṃ viśvākhyaṃ viśvarūpiṇam/
viśvapāda śirogrīvaṃ viśveśaṃ viśvabhāvanam/
viśvagandhaṃ viśvamālyaṃ viśvāmbaradharaṃ prabhum
gobhirmahī saṃyatate patatriṇaṃ mahātmānaṃ paramamatiṃ vareṇyam/
kaviṃ purāṇamanuśāsitāraṃ sūkṣmācca sūkṣmaṃ mahato mahāntam/
yogena paśyanti na cakṣuṣā taṃ nirindriyaṃ puruṣaṃ rukmavarṇam
aliṅginaṃ puruṣaṃ rukmavarṇaṃ saliṅginaṃ nirguṇaṃ cetanaṃ ca/
nityaṃ sadā sarvagatantu śaucaṃ paśyanti yuktyā hyacalaṃ prakāśam
tadbhāvitastejasā dīpyamānaḥ apāṇipādodarapārśvajihvaḥ/
atīndriyo'dyāpi susūkṣma ekaḥ paśyatyacakṣuḥ sa śrṛṇotyakarṇaḥ
nāsyāstyabuddhaṃ na ca buddhirasti sa veda sarvaṃ na ca vedavedyaḥ/
tamāhuragryaṃ puruṣaṃ mahāntaṃ sacetanaṃ sarvvagataṃ susūkṣmam
tāmāhurmunayaḥ sarvve loke prasavadharmiṇīm/
prakṛtiṃ sarvvabhūtānāṃ yuktāḥ paśyanti cetasā
sarvvataḥ pāṇipādāntaṃ sarvvato'kṣiśiromukham/
sarvvataḥ śruti (ma) mām̐lloke sarvvamāvṛtya tiṣṭhati
yuktā yogena ceśānaṃ sarvvataśca sanātanam/
puruṣaṃ sarvvabhūtānāṃ tasmāddhyātā na muhyate
bhūtātmānaṃ mahātmānaṃ paramātmānamavyayam/
sarvvātmānaṃ paraṃ brahma tadvai dhyātvā na muhyati
pavano hi yathā grāhyo vicaran sarvvamūrtiṣu/
puri śete tathābhre ca tasmāt puruṣa ucyate/
atha celluptadharmmāttu saviśeṣaiśca karmmābhiḥ
tatastu brahma yonyāṃ vai śukraśoṇitasaṃyutam/
strīpumāṃsaprayogeṇa jāyate hi punaḥ punaḥ
tatastu garbhakāle tu kalanaṃ nāma jāyate/
kālena kalanañcāpi budbudaśca prajāyate
mṛtpiṇḍastu yathā cakre cakravātena pīḍitaḥ/
hastābhyāṃ kriyamāṇastu viśvatvamupagacchati
evamātmāsthisaṃyukto vāyunā samudīritaḥ/
jāyate mānuṣastatra yathā rūpaṃ tathā manaḥ
vāyuḥ sambhavate teṣāṃ vātāt sañjāyate jalam/
jalātsaṃbhavati prāṇaḥ prāṇācchukraṃ vivarddhate
raktabhāgāstrayastriṃśacchukra bhāgāścaturddaśa/
bhāgato'rddhapalaṃ kṛtvā tato garbhe niṣevate
tatastu garbhasaṃyuktaḥ pañcabhirvāyubhirvṛtaḥ/
pituḥ śarīrāt pratyaṅgarūpamasyopajāyate
tato'sya māturāhārāt pītalīḍhapraveśitam/
nābhi srotaḥpraveśena prāṇādhāro hi dehinām
navamāsān parikliṣṭaḥ saṃveṣṭitaśirodharaḥ /
veṣṭitaḥ sarvvagātraiśca aparyyāyakramāgataḥ/
navamāsoṣitaścaiva yonicchidrādavāṅmukhaḥ
tatastu karmmabhiḥ pāpairnirayaṃ pratipadyate/
asipatravanañcaiva śālmalīcchedabhedayoḥ
tatra nirbhartsanañcaiva tathā śoṇitabhojanam /
etāstu yātan ghorāḥ kumbhīpākasuduḥsahāḥ
yathā hyāpastu vicchinnāḥ svarūpamupayānti vai /
tasmācchinnāśca bhinnāśca yātanāsthānamāgataḥ
evaṃ jīvastu taiḥ pāpaistapyamānaḥ svayaṃ kṛtaiḥ /
prāpnuyāt karmmabhirduḥkhaṃ śeṣaṃ vā yādi cetaram
ekenaiva tu gantavyaṃ sarvvamṛtyuniveśanam/
ekanaiva ca bhoktavyaṃ tasmāt sukṛtamācaret
na hyenaṃ prasthitaṃ kaścidgacchantamanugacchati/
yadanena kṛtaṃ karmma tadenamanugacchati
te nityaṃ yamaviṣaye vibhinnadehāḥ krośantaḥ satatamaniṣṭasaṃprayogaiḥ/
śuṣyante parigatavedanāśarīrāḥ bahvībhiḥ subhṛśamadharmmayātanābhiḥ
karmaṇāḥ manasā vācā yadabhīṣṭaṃ niṣevyate/
tat prasadya haret pāpaṃ tasmāt sukṛtamācaret
yādṛg jātāni pāpāni pūrvvaṃ karmmāṇi dehinaḥ/
saṃsāraṃ tāmasaṃ tādṛk ṣahvidhaṃ pratipadyate
mānuṣyaṃ paśubhāvañca paśubhāvānmṛgo bhavet/
mṛgatvāt pakṣibhāvantu tasmāccaiva sarīsṛpaḥ
sarīsṛpatvādgacchoddhi/
sthāvaratvanna saṃśayaḥ/
sthāvaratvaṃ punaḥ prāpto
yāvadunmiṣate naraḥ/
kulālacakavadbhāntastatraivaparikīrtitaḥ
ityevaṃ hi manuṣyādiḥ saṃsāre sthāvarāntake/
vijñeyastāmaso nāma tatraiva parivarttate
sāttvikaścāpi saṃsāro brahmādiḥ parikīrttitaḥ/
piśācāntaḥ savijñeyaḥ svargasthāneṣu dehinām
brāhme tu kevalaṃ sattvaṃ sthāvare kevalaṃ tamaḥ/
caturddaśānāṃ sthānānāṃ madhye viṣṭambhakaṃ rajaḥ/
marmasu cchidyamāneṣu vedanārttasya dehinaḥ
tatastu paramaṃ brahma kathaṃ vipraḥ smariṣyati /
saṃskārāt pūrvadharmasya bhāvanāyāṃ praṇoditaḥ/
mānuṣyaṃ bhajate nityaṃ tasmānnityaṃ samādadhet
iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte pāśupatayogo nāma caturddaśo'dhyāyaḥ
Original text: vāyupurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0