Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vayu Purana · Chapter 14

14.14.1

//sūta uvāca/
devāśca pitaraścaiva tebhyo'nye pitarastathā/
ātharvaṇavidhirhyeṣa pratyuvāca bṛhaspatiḥ

14.14.2

pūjayecca pitṛn pūrvvaṃ devāścāpi viśeṣataḥ/
devebhyo'pi pitṛn pūrvamarcayantīha yatnataḥ

14.14.3

dakṣasya duhitā khyātā loke viśveti nāmataḥ/
vidhinā sā tu dharmmajña dattā dharmmāya dharmmataḥ/
tasyāḥ putrā mahātmāno viśvedevā iti śrutiḥ

14.14.4

prakhyātāstriṣu lokeṣu sarvvalokanamaskṛtāḥ/
samastāste mahātmānaśverurugraṃ mahattapaḥ

14.14.5

himavacchikhare ramye devagandharvasevite/
sarvvāpsarobhiścaritaṃ devagandharvvasevitam

14.14.6

śuddhena manasā prītāḥ pitarastānathābruvan/
varaṃ vṛṇīdhvaṃ prītāḥsma kaṃ kāmaṃ karavāmahe

14.14.7

evamukte tu pitṛbhistadā trailokyabhāvanaḥ/
prajānāmadhipo brahmā viśavānitīdamabravīt

14.14.8

//brahmovāca//
mahātejā mahādevastapasā taistu tāpitaḥ/
tapasā tena suprītaḥ kaṃ kāmaṃ vidadhāmi vaḥ

14.14.9

evamuktāstadā viśve brahmaṇā lokakartṛṇā/
ūcuste sahitāḥ sarvve brahmāṇaṃ lokabhāvinam

14.14.10

śrāddhe'smākaṃ bhavedaṃśo hyeṣa naḥ kāṃkṣito varaḥ /
pratyuvāca tato brahmā tānvai tridivapūjitān

14.14.11

bhaviṣyatyevameveti kāṃkṣito vo varastu yaḥ/
pitṛbhistu tathetyuktvā evametanna saṃśayaḥ

14.14.12

sahāsmābhistu vo bhāvyaṃ yatkiñcit kriyate tviha/
asmākaṃ kalpite śrāddhe yuṣmānagrāsanaṃ ha vai

14.14.13

bhaviṣyati manuṣyeṣu satyametadbravīmi te/
mālyairgandhaistathānnena yuṣmānagrerjayiṣyati

14.14.14

pradātā ceti yuṣmākamasmākaṃ dāsyate tataḥ/
visarjanamathāsmākaṃ pūrvvaṃ paścāttu devatāḥ

14.14.15

rakṣaṇañcaiva śrāddhasya ātithyañca vidhidvayam/
bhūtānāṃ devatānāñca pitṝṇāṃ śrāddha karmaṇi/
evaṃ vidhikṛtaḥ samyak sarvvametadbhaviṣyati

14.14.16

evaṃ dattvā varaṃ teṣāṃ brahmā pitṛgaṇaiḥ saha//
bhūtānugrahakṛddevaḥ sañcacāra yathāsukham

14.14.17

vede pañca mahāyajñā narāṇāṃ samudāhṛtāḥ /
etānpañca mahāyajñānnirvapetsatataṃ naraḥ

14.14.18

yatra yāsyanti dātāraḥ saṃsthānaṃ vai nibhodhata/
nirbhayaṃ nirahaṅkāraṃ niḥśokaṃ nirvyathaklamam/
brahmasthānamavāpnoti sarvakāmapuraskṛtam

14.14.19

śūdreṇāpi prakarttavyāḥ pañcaite mantravarjitāḥ/
ato'nyathā tu yo bhuṅkte sa ṛṇaṃ nityamaśnute

14.14.20

ṛṇañca bhuṅkte pāpātmā yaḥ pacedātmakāraṇāt/
tasmānnirvarttayetpañca mahāyajñānsadā budhaḥ

14.14.21

naivedyaṃ kecidicchanti jīvatyapi prayatnataḥ/
udakpūrvvaṃ baliṃ kuryādudakumbhaṃ tathaiva ca

14.14.22

baliṃ suviditaṃ kuryāduccāduccataraṃ kṣipet /
paraśrṛṅgagavāṃ pūrvva baliṃ sūkṣmaṃ samutkṣipet

14.14.23

na vinedyo bhavet piṇḍaḥ pitṝṇāṃ yastu jīvati/
iṣṭenānnena bhakṣyaiśca bhojayeta yathāvidhi/
vidhānaṃ vedavihitametadvakṣyāmi yatnataḥ

14.14.24

devadevā mahātmāno hyetepi pitaro hyuta/
icchanti kiñcidācāryyāḥ paścāt piṇḍanivedanam

14.14.25

pūjanañcaiva viprāṇāṃ sarvvameva hi nityaśaḥ/
taddhi dharmārthakuśalānityuvāca bṛhaspatiḥ

14.14.26

pūrvvaṃ nivedayetpiṇḍaṃ paścādviprāṃśca bhojayet/
yogātmāno mahātmānaḥ pitaro yoga sambhavāḥ/
somamāpyāyayantyete pitaro yogamāsthitāḥ

14.14.27

tasmāddadyāc‌chuciḥ piṇḍān yogibhyastatparāyaṇaḥ /
pitṝṇāṃ hi bhavedetatsākṣādiva hutaṃ haviḥ

14.14.28

brāhmaṇānāṃ sahasrebhyo yogī cāgrāsane yadi/
yajamānañca bhoktṝṃśca naurivāmbhasi tārayet

14.14.29

asatāṃ pragraho yatra satāñcaiva vimānanā/
daṇḍo devakṛtastatra sadyaḥ patati tāruṇaḥ

14.14.30

hitvāgamaṃ sadharmāṇaṃ bāliśaṃ yatra bhojayet/
ādikarma samutsṛjya dātā tatra vinaśyati

14.14.31

piṇḍamagnau sadā dadyādbhogārthī tu prayatnataḥ /
prajārthī pata (tna)ye dadyānmadhyamaṃ tatra pūrvakam

14.14.32

uttamāṃ dyutimanvicchan goṣu nityaṃ prayacchati/
prajñāṃ pūjāṃ yaśaḥ kīrttiṃ goṣu nityaṃ prayacchati

14.14.33

prārthayandīrghamāyuśca vāyasebhyaḥ prayacchati/
saukumāryamathānvicchan kukkuṭebhyaḥ prayacchati

14.14.34

evametatsamuddiṣṭaṃ piṇḍanirvapaṇāt phalam/
ākāśaṃ śamayedvāpi sthitau sudakṣiṇāmukhaḥ/
pitṝṇāṃ sthānamākāśaṃ dakṣiṇā caiva digbhavet

14.14.35

ekaṃ viprāḥ punaḥ prāhuḥ piṇḍoddharaṇamagrataḥ/
anujñāte tu tairviprairvānamudviyatāmiti

14.14.36

puṣpāṇāṃ caphalānāṃ ca bhakṣyāṇāmannatastathā/
agramuddhṛtya sarveṣāṃ juhuyājjātavedasi

14.14.37

bhakṣyamannaṃ tathā peyamanuttamaphalāni ca/
hutvā cāgnau tataḥ piṇḍānnirvapeddakṣiṇāmukhaḥ

14.14.38

snigdhairbhakṣyaiḥ sugandhaiśca tarpayeta rasaistathā/
ekāgraḥ paryupāsīta prayataḥ prāñjaliḥ sthitaḥ/
tatparaḥ śraddadhānaśca kāmānāpnoti mānavaḥ

14.14.39

akṣudratvaṃ kṛtajñatvaṃ dākṣiṇyaṃ satkṛtañca yat/
tato yajñañca dānañca prayacchanti pitāmahāḥ

14.14.40

ataḥ paraṃ vidhiṃ saumyaṃ bhuktavatsu dvijātiṣu/
ānupūrvyeṇa vidhinā tanme nigadataḥ śrṛṇu

14.14.41

prokṣya bhūmimathoddhṛtya pūrvaṃ pitṛparāyaṇaḥ/
tato'tra vikiraṃ kuryāt vidhidṛṣṭena karmaṇā

14.14.42

svadhāṃ vācya tato viprā vidhivadbhūri dakṣiṇān/
annaśeṣamanujñāpya satkṛtya dvijasattamān /
prāñjaliḥ prayataścaiva anugamya visarjayet

14.14

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte śrāddhakalpo nāma caturdaśo'dhyāyaḥ

Original text: vāyupurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc